Bí ẩn xung quanh cái chết của điệp viên Nga Alexander Litvinenko

Tương tự vụ điệp viên 2 mang Sergei Skripal bị đầu độc xảy ra dạo đầu tháng 3 vừa qua, sự căng thẳng trong quan hệ Nga - Anh cũng từng rộ lên một thời liên quan đến cựu điệp viên Alexander Litvinenko (1962-2006), kẻ đã đào thoát sang Anh rồi thiệt mạng tại London do nhiễm chất phóng xạ polonium-210. Vậy thực hư câu chuyện ra sao?

Câu hỏi lớn nhất: Điều gì đã dẫn đến cái cái chết của viên sĩ quan Cơ quan An ninh Liên bang Nga (FSB) A. Litvinenko? Mọi thông tin của giới điều tra Anh đều quả quyết, rằng A. Litvinenko đã bị đầu độc bởi chất phóng xạ cực mạnh có xuất xứ từ nhà máy điện nguyên tử Krasoyarsk ở Nga. Vậy ai có thể mang thứ chất nguy hiểm ấy qua biên giới Anh một cách dễ dàng, nếu không phải là những kẻ chuyên nghiệp trong đường dây buôn lậu chất phóng xạ quy mô quốc tế?

Lugovoy (trái) và Dmitry Kovtun có thật là “cặp hung thủ” sát hại Litvinenko?

Lugovoy (trái) và Dmitry Kovtun có thật là “cặp hung thủ” sát hại Litvinenko?

Vả lại, nồng độ chất polonium-210 chứa trong cơ thể nạn nhân cực cao là 50 nanogram.(ng), theo như kết luận khám nghiệm tử thi có thể sát hại tới 200 người, cùng trị giá chính thức là 26,5 triệu bảng Anh tương đương 35 triệu USD. Thông thường các cơ quan tình báo “loại bỏ” kẻ phản bội với mức giá rẻ hơn nhiều, cũng như với phương thức khó phát hiện hơn. Ngay cả các chuyên gia lật đổ sừng sỏ trong Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) cũng… “lắc đầu lè lưỡi”, không tin vào cái giá cao chót vót ấy.

Phải chăng A. Litvinenko có chân trong một tổ chức đa quốc gia phi pháp liên quan đến chất phóng xạ? A. Litvinenko từng ăn trưa trước khi nhập viện tại một nhà hàng ở London với Giáo sư người Italia Mario Scaramella - một nhân vật không xa lạ gì trong những chiến dịch bí mật của các cơ quan đặc vụ phương Tây. Chính Giáo sư M. Scaramella đã “buột miệng” với phóng viên tờ Sunday Express ấn hành tại London, là trong bữa ăn đó A. Litvinenko thừa nhận có tham gia buôn lậu chất phóng xạ.

Còn nhân vật mà Nga không cho dẫn độ sang Anh khiến quan hệ hai nước căng thẳng là Andrei Lugovoy, cựu Trưởng phòng An ninh của Đài truyền hình Nga ORT, một người thân cận với nhà tài phiệt Nga lưu vong Boris Berezovsky (1946-2013). Thực ra cho đến giờ chưa thể kết luận vai trò của A. Lugovoy trong “vụ Litvinenko”. Người ta được biết rằng Lugovoy có gặp Litvinenko trong quán bar của khách sạn Millenium hôm 1-11-2006, vào thời điểm A. Lugovoy vừa sang London được đúng một tuần. Trên máy bay và phòng khách sạn nơi A. Lugovoy từng hiện diện, đều có dấu vết của chất polonium-210.

Chất phóng xạ cực độc polonium-210 điều chế trong phòng thí nghiệm.
Chất phóng xạ cực độc polonium-210 điều chế trong phòng thí nghiệm.

Tham gia cuộc gặp nói trên còn có 2 doanh nhân Nga khác, nhưng chẳng hiểu sao 2 người này không bị cảnh sát Anh đưa vào diện nghi vấn. Thoạt đầu người ta cho rằng cựu điệp viên A. Litvinenko bị đầu độc trong bữa ăn trưa, nên buộc phải nhập viện ngay tối đó (1-11-2006) vì những cơn đau hành hạ. Nhưng hồ sơ tài liệu y tế lại khẳng định, là những triệu chứng đầu tiên chỉ xuất hiện sau khi nạn nhân đã nhiễm xạ được 3 tuần. Nghĩa là A. Litvinenko bị đầu độc chí ít cả 20 ngày trước đó.

Cũng như chẳng ai giải thích nổi sao độc tố polonium -210 lại xuất hiện ở khách sạn Sheraton Park Lane, nơi mà cả A. Litvinenko lẫn M. Scaramella và A. Lugovoy chưa hề đặt chân tới; và rồi cả 3 người này đều “dính” chất polonium không ít thì nhiều.  Rõ ràng là đang hiện diện những đường dây buôn lậu chất phóng xạ khác nhau, mà cảnh sát Anh chưa thể khám phá ra.

Điều cuối cùng đáng nói nữa là từng lan truyền lời đồn đại, rằng A. Litvinenko đã tham gia vào việc chế tạo “bom bẩn” cho tổ chức khủng bố Al-Qaeda. Vẫn theo nguồn tin của tờ Sunday Express, Giáo sư M. Scaramella từng cảnh báo với giới hữu trách Anh, rằng A. Litvinenko đã “tạo điều kiện” giúp mang lậu một kiện hàng phóng xạ từ Nga tới Zurich (Thụy Sĩ).

Còn cảnh sát Anh chính thức cho biết, là viên sĩ quan FSB A. Litvinenko đã chuyển tín ngưỡng sang đạo Hồi ít lâu trước khi chết. Thậm chí A. Litvinenko còn đọc kinh Koran lúc sắp hấp hối trong đêm 23-11-2006, đồng thời yêu cầu cô vợ Marina tiến hành tang lễ chôn cất mình theo nghi thức Hồi giáo. Liệu có phải chăng là ông ta đã có cảm tình với trào lưu “Thánh chiến” do tên trùm khủng bố quốc tế Osama Bin Laden khởi xướng và tham gia các hoạt động buôn bán chất phóng xạ cho các tổ chức khủng bố này?

Quang Long (theo Morning Star)

Các tin khác

Những sai lầm tình báo tai hại trong chiến dịch của Mỹ và Israel nhằm vào Iran

Những sai lầm tình báo tai hại trong chiến dịch của Mỹ và Israel nhằm vào Iran

Cuộc đối đầu quân sự giữa liên minh Mỹ - Israel và Iran đang là tâm điểm thu hút sự chú ý của dư luận quốc tế; song những diễn biến thực sự lại luôn bị che phủ bởi bức màn bí mật. Để làm sáng tỏ những góc khuất trong cuộc chiến tranh tình báo âm thầm tại khu vực đầy biến động này, phóng viên tờ “Argumenty Nedeli” (Luận cứ trong tuần của Nga) đã có cuộc trao đổi với chuyên gia về Trung Đông, Trung tá tình báo Nga Aleksandr Voronin.

Những thiết bị tình báo kỳ lạ nhất thế kỷ XX

Những thiết bị tình báo kỳ lạ nhất thế kỷ XX

Hoạt động tình báo luôn là động lực thúc đẩy sự đổi mới và các phát minh mang tính đột phá. Trong những năm 1960-1970, các cơ quan tình báo trên thế giới đã tạo ra một khối lượng công nghệ khổng lồ phục vụ cho Chiến tranh Lạnh. Nhiều công nghệ gián điệp được phát triển và sử dụng trong thế kỷ XX hiện vẫn được giữ bí mật. Nhưng ngay cả những gì đã biết cũng đủ khiến người ta phải ngạc nhiên.

Ông Trump và những lần bị mưu sát hụt

Ông Trump và những lần bị mưu sát hụt

Vụ nổ súng tại bữa tiệc tối dành cho các phóng viên Nhà Trắng chỉ là một trong chuỗi các sự kiện an ninh có liên quan đến Tổng thống Trump kể từ năm 2024.

Thu thập dữ liệu quân sự dưới vỏ bọc dân sự

Thu thập dữ liệu quân sự dưới vỏ bọc dân sự

Không cần tiếp cận trực diện, mạng lưới thu thập thông tin có thể khởi nguồn từ những tương tác dân sự tưởng chừng vô hại. Vụ việc tại Philippines cho thấy phương thức hoạt động ngày càng tinh vi, khó nhận diện trong môi trường an ninh phức tạp.

Song trùng bế tắc đàm phán và eo biển Hormuz

Song trùng bế tắc đàm phán và eo biển Hormuz

Mỹ và Iran đang “đấu phong tỏa” giữa lúc bế tắc trong đàm phán tiếp tục kéo dài - theo đó Mỹ ra sức phong tỏa các cảng biển Iran để buộc nước này xuống thang trong đàm phán, còn Iran cáo buộc Mỹ vi phạm thỏa thuận ngừng bắn 14 ngày và tuyên bố tiếp tục đóng eo biển Hormuz.

Chiến dịch “Susannah” và những hệ lụy trong lịch sử tình báo Israel

Chiến dịch “Susannah” và những hệ lụy trong lịch sử tình báo Israel

Chiến dịch phá hoại do cơ quan tình báo quân đội Israel (Aman) tổ chức vào tháng 7/1954 đã thất bại thảm hại. Được xây dựng trên những toan tính thực dụng và chiến thuật phi đạo đức mang tên “hành động dưới màu cờ giả”, chiến dịch này cuối cùng trở nên phản tác dụng đối với chính những kẻ chủ mưu, đồng thời để lại nhiều tranh cãi lớn trong lịch sử ngành tình báo thế giới.

Gã phù thủy truyền thông và cú lừa thế kỷ

Gã phù thủy truyền thông và cú lừa thế kỷ

Cuối thế kỷ XIX, trong suốt hơn 10 năm, nước Pháp tin rằng, Hội Tam Điểm là một tổ chức thờ quỷ với những bí mật đen tối đang bị phanh phui. Nhưng đến năm 1897, người dựng nên toàn bộ câu chuyện ấy công khai thú nhận: từ nhân chứng, tài liệu đến các nghi lễ gây rúng động, tất cả đều là giả. Cú lừa của Léo Taxil vì thế không chỉ là một scandal thế kỷ, mà còn là một minh chứng cho thấy niềm tin xã hội có thể bị dẫn dắt như thế nào.

Bão giá lương thực đẩy thế giới vào nạn đói thảm họa

Bão giá lương thực đẩy thế giới vào nạn đói thảm họa

Nguy cơ một cuộc khủng hoảng lương thực mới đang bùng nổ khi chỉ số giá lương thực toàn cầu quay đầu tăng tháng thứ hai liên tiếp. Trong bối cảnh xung đột Trung Đông bóp nghẹt nguồn cung phân bón và một “siêu El Nino” được dự báo sẽ tàn phá các vựa lúa lớn nhất hành tinh thời gian tới, liệu chúng ta có thể làm gì để ngăn lại một thảm họa?

Donald Nichols - điệp viên cừ khôi vùng Viễn Đông

Donald Nichols - điệp viên cừ khôi vùng Viễn Đông

Đầu tháng 10/2017, tại Âu Mỹ người ta đồng loạt phát hành ấn phẩm "King of Spies: The Dark Reign of America’s Spymaster in Korea" (tạm dịch: Vua gián điệp: Thời kỳ suy tàn của trùm tình báo Mỹ tại Triều Tiên) của nhà văn Blaine Harden. Sách mô tả Donald Nichols là “điệp viên giỏi nhất vùng Viễn Đông” hay chiến binh “cuộc chiến một người”.

Báo cáo tình báo Mỹ năm 2026 từ góc nhìn của một đại tá Nga

Báo cáo tình báo Mỹ năm 2026 từ góc nhìn của một đại tá Nga

Tháng 3 năm nay, tại phiên điều trần trước Ủy ban Tình báo Thượng viện Mỹ, Giám đốc Tình báo Quốc gia Tulsi Gabbard đã trình bày báo cáo “Đánh giá mối đe dọa thường niên” của cộng đồng tình báo nước này. Sau đây, chúng tôi xin trân trọng giới thiệu một số phân tích và nhận định của Đại tá tình báo Igor Orlov, người từng phục vụ trong hàng ngũ KGB, về các nội dung trọng tâm của bản báo cáo này.

New START sụp đổ: Mỹ - Nga trước ngưỡng cửa chạy đua hạt nhân

New START sụp đổ: Mỹ - Nga trước ngưỡng cửa chạy đua hạt nhân

Đầu tháng 2/2026, Hiệp ước về cắt giảm vũ khí tấn công chiến lược giữa Mỹ và Nga (Hiệp ước New START) đã chính thức hết hạn mà không có thỏa thuận mới nào được ký kết. New START là trở ngại cuối cùng đối với một cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân tiềm tàng giữa Moscow và Washington. Tuy nhiên, theo chuyên gia về chính sách hạt nhân Nicole Grajewski, Nga hiện không đủ nguồn lực để sản xuất hàng loạt các loại vũ khí chiến lược mới.

Giải mật điệp viên nhị trùng qua hồi ký của Martha Peterson

Giải mật điệp viên nhị trùng qua hồi ký của Martha Peterson

Tạp chí trực tuyến Kho lưu trữ lịch sử tình báo (EHA) của Nga vừa cập nhật vụ án được CIA giải mật theo Đạo luật tiết lộ thông tin, có liên quan đến nữ điệp viên CIA Martha Peterson bị bắt quả tang cùng với điệp viên hai mang của KGB.

“Cyber warfare” và quy luật mới của chiến tranh hiện đại

“Cyber warfare” và quy luật mới của chiến tranh hiện đại

Khi chiến trường thực địa bị chi phối bởi hỏa lực và không kích, một dạng xung đột khác cũng đã hình thành trong không gian số. Cuộc chiến Cyber warfare (chiến tranh mạng) đã chính thức khai hỏa, đang biến những cơ sở hạ tầng trọng yếu tại Mỹ, Israel và Iran thành những mục tiêu bị tấn công không ngừng nghỉ .

An ninh mạng: Hiểm họa kinh doanh toàn cầu

An ninh mạng: Hiểm họa kinh doanh toàn cầu

Trong bối cảnh các nền kinh tế ngày càng phụ thuộc vào hạ tầng số, báo cáo rủi ro thường niên của hãng bảo hiểm Allianz công bố đầu năm 2026 một lần nữa khẳng định nguy cơ đến từ môi trường mạng. Giờ đây, các sự cố an ninh mạng không chỉ là câu chuyện kỹ thuật mà đã trở thành vấn đề sống còn của nền kinh tế toàn cầu, đặt ra áp lực chưa từng có lên các lực lượng bảo vệ không gian mạng.

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập và cái giá của sự thống nhất

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập và cái giá của sự thống nhất

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập (LAS) được thành lập ngày 22/3/1945 tại Cairo. Dựa trên Nghị định thư Alexandria năm 1944, LAS tuyên bố mục tiêu cốt lõi là thắt chặt quan hệ, phối hợp chính sách, bảo vệ độc lập và chủ quyền của các nước Ả Rập. Ý tưởng về chủ nghĩa Liên Ả Rập là một phản ứng hợp lý đối với việc giải phóng thuộc địa, nhưng hiệp ước của LAS đã đưa ra một quy tắc về sau trở thành hạn chế chính của nó.

Điệp viên “Romeo”:Vũ khí bí mật của các cơ quan tình báo

Điệp viên “Romeo”:Vũ khí bí mật của các cơ quan tình báo

Để thu thập được nhiều thông tin quan trọng, các cơ quan tình báo KGB và Stasi đã thành lập mạng lưới điệp viên "Casanova" (điệp viên “Romeo”). Họ là những người có sức hút đặc biệt và được huấn luyện bài bản các thủ thuật nghiệp vụ. Ở CHDC Đức, kế hoạch đào tạo này mang mật danh “Romeo”; còn ở Liên Xô, các học viên của Trường Kỹ thuật tình báo Lenin được trang bị những phương thức quyến rũ để biến tình yêu thành vũ khí lợi hại.