Bên trong căn cứ giả lập sao Hỏa

Cảnh quan kém thân thiện. Các khu sinh hoạt chật chội. Thức ăn khô khan. Người nhiếp ảnh đang rất cố gắng để sống trên một hành tinh khác. Nhóm tác giả bài viết này: Cassandra Klos là một nhiếp ảnh gia tác nghiệp từ năm 2015 đến năm 2017 trong vai trò nghệ sĩ thường trú tại Trạm nghiên cứu hoang mạc Hỏa Tinh đặt ở Hanksville (tiểu bang Utah, Mỹ). Và bà Jennie Rothenberg Gritz là một biên tập viên cao cấp của tạp chí Smithsonian, trước đây bà làm biên tập cho báo Atlantic.

NASA hy vọng sẽ phái một phi hành đoàn 3 người lên sao Hỏa trong thập niên 2030, khi mà Trung Quốc và công ty tư nhân SpaceX đang làm việc để thiết lập sự hiện diện lâu dài trên sao Hỏa bằng các tàu vũ trụ để chở người đến và đi từ Trái đất.

Tuy nhiên trước hết cần phải hoàn thành một số việc. Thiết kế tàu vũ trụ và không gian sống phù hợp là một phần của thách thức. Ngoài ra con người sẽ tắm như thế nào khi mà nguồn nước hạn chế? Cần thứ gì để giúp rau trồng xanh tốt nhằm bổ sung dinh dưỡng khi mà thực phẩm đều khô khan? Và với các cư dân đến từ nhiều hoàn cảnh xuất thân khác nhau thì việc sống gần nhau trong các khu vực chật chội như môi trường sao Hỏa là thiên đường hay địa ngục?

Nhiệm vụ kéo dài 2 tuần mà bà Klos đã tham gia vào năm 2015 chính là được thiết kế nhằm trả lời những câu hỏi này. Nó diễn ra tại Trạm nghiên cứu hoang mạc sao Hỏa (MDRS) nằm ở phía Nam thành phố Salt Lake (tiểu bang Utah) khoảng 4 tiếng lái xe về hướng Nam, nơi mà người ta sống và nói chuyện y hệt như đang trên hành tinh đỏ. Một tốp 6 người sẽ sống trong một tòa nhà hình trụ cao 2 tầng.

3.jpg -0
Khu giả định HI-SEAS dựng trên đỉnh núi lửa Mauna Loa thuộc Hawaii. Các tấm quang điện cung cấp điện cho hoạt động. (Ảnh: Cassandra Klos)

Người chỉ huy của MDRS từng nguyên là thành viên của lực lượng Vệ binh quốc gia, đã giữ cho người tham gia trong dự án theo một lịch trình nghiêm ngặt khi tiến hành sửa chữa điện đóm, kiểm kê, thu dọn cơ sở vật chất và lấy mẫu trong đất. Mọi người cùng được giao một vai trò đặc biệt: chuẩn bị các báo cáo cho bà Klos để chia sẻ với công luận. Nhân viên an toàn y tế sẽ theo dõi sức khỏe của phi hành đoàn, trong khi kỹ sư giám sát mức độ carbon dioxide và điện mặt trời.

Trước khi bước ra ngoài trong bộ đồ vũ trụ, bà Klos cùng những người khác phải xin phép kiểm soát sứ mệnh trở lại Trái đất (thực tế là trạm điều phối được đặt ở thành phố bên cạnh). Cá nhân đó sẽ gửi các thông tin về gió và thời tiết, và quyết định xem mỗi người sẽ ở bao lâu bên ngoài căn cứ. Đôi khi cũng có các cơn bão bụi ập tới làm cắt đứt nguồn cung điện mặt trời khi họ ở trên “sao Hỏa”.

Được biết có khoảng hàng chục những môi trường sống giống hệt sao Hỏa ngay trên hành tinh chúng ta, chúng được mô phỏng để có thể sống từ 2 tuần đến cả năm. Một trong số đó là Chương trình nghiên cứu con người của NASA được đặt tại Trung tâm không gian Johnson (Houston, Texas). Còn những cơ sở khác được tài trợ bởi các tổ chức tư nhân. Hiệp hội sao Hỏa được thành lập bởi kỹ sư hàng không vũ trụ sống ở Brooklyn, Robert Zubrin, đã vận hành một môi trường sao Hỏa ở Utah nơi bà Klos đã làm việc trong sứ mạng hồi năm 2017, và một cơ sở khác là ở quần đảo Bắc Cực thuộc Canada.

Bà Klos cũng tham gia một sứ mạng sao Hỏa tại Cơ quan mô phỏng và thích ứng thám hiểm không gian Hawaii (HI-SEAS), cơ sở này được vận hành bởi Liên minh Căn cứ mặt trăng quốc tế (IMBA), một tổ chức do doanh nhân Hà Lan Henk Rogers, sáng lập. HI-SEAS nằm trên hòn đảo lớn nhất của Hawaii ngay tại độ cao 2.499m trên bề mực nước biển, ngay trên đỉnh núi lửa Mauna Loa đang hoạt động. Trung tâm chuyến bay vũ trụ Goddard của NASA đang hợp tác với HI-SEAS để thu thập thông tin về các hang động núi lửa cùng các vi khuẩn sống trong các môi trường dạng sao Hỏa. HI-SEAS cũng đang nghiên cứu về những hạn chế làm việc trong lúc bận quần áo vũ trụ nặng nề.

Các sứ mạng này mở hướng đi cho những người không có nền tảng về khoa học, kỹ thuật hoặc đào tạo phi hành gia. Sau cùng, mục đích chính là đưa người bình thường lên vũ trụ vì vậy cần phải tìm hiểu xem liệu họ có thể sống ở đó như các môi trường sao Hỏa trên Trái đất hay không. Mỗi khu nhà 2 tầng tại các cơ sở mô phỏng sẽ có sàn rộng khoảng 111,4m2 (tương đương 2 căn hộ nhỏ được xếp chồng lên nhau), và chỉ vừa vặn chỗ cho 6 người dùng hít thở trong lúc đi quanh nhà. Để có một vị trí mô phỏng trên sao Hỏa hoặc Mặt trăng, bạn phải đề xuất một dự án mà các nhà lãnh đạo tin rằng nó khá hữu ích.

Một người tham gia vào HI-SEAS gần đây đã tập trung vào công nghệ in 3D như việc tạo ra viên gạch từ đá núi lửa. Những tế bào nhiên liệu hydro cũng đã được nghiên cứu. Trong khi những người khác đang cố gắng bằng nhiều cách để trồng rau diếp theo mô hình thủy canh. Nhiều dự án tập trung vào nghiên cứu tâm lý như quan sát các loại thực phẩm, tập thể dục và mùi ảnh hưởng tới cảm xúc của con người trong khi họ sống chen chúc trong khoang điều áp.

Các công đoạn chuẩn bị trên sao Hỏa được chứng minh là có lợi cho cuộc sống trên trái đất. Nghiên cứu đầu tiên về du hành không gian đã dọn đường cho những tiến bộ y học, chẳng hạn như chụp hình ảnh cộng hưởng từ (MRI). Dữ liệu mà các nhà khoa học thu thập hiện nay là điện mặt trời, lưu giữ nước và trồng cây trong các điều kiện khô ráo có thể hữu dụng nhất là khi chúng ta ứng phó với biến đổi khí hậu.

Giám đốc HI-SEAS, nhà thiên văn học Michaela Musilova, 32 tuổi, phát biểu rằng cô đang tập hợp một nhóm phi hành đoàn khá đa dạng bằng cách dùng mạng để tuyển dụng các giáo viên, nhà báo, và cả nghệ sĩ. Michaela Musilova nhấn mạnh: “Nếu việc sống cùng nhau trên sao Hỏa có thể khiến chúng ta trở thành những phiên bản hoàn thiện hơn của chính mình thì đó có thể là bước đột phá vĩ đại nhất”.

Phan Bình (Tổng hợp)

Các tin khác

Koral - Tên lửa đất đối không của Ukraine

Koral - Tên lửa đất đối không của Ukraine

Tên lửa đất đối không Koral (đôi khi cũng được viết là Coral) dường như đã ra mắt công chúng như một phần trong loạt hệ thống vũ khí nội địa mới của Ukraine được giới thiệu gần đây.

Những thử nghiệm độc đáo của NASA trong không gian

Những thử nghiệm độc đáo của NASA trong không gian

Các thí nghiệm trên tàu con thoi vũ trụ đã chỉ ra rằng vi khuẩn Salmonella, một nguồn gây ngộ độc thực phẩm phổ biến và đôi khi gây tử vong, trở nên độc hại hơn trong không gian. Đó là nghiên cứu được thực hiện trên chuyến bay STS-115 của tàu Atlantis năm 2006 và STS-123 của tàu Endeavour hai năm sau đó...

Báo động tình trạng ma túy xâm nhập học đường

Báo động tình trạng ma túy xâm nhập học đường

Những lọ tinh dầu nhỏ gọn, mang vẻ ngoài vô hại như dung dịch thuốc nhỏ mắt hay tinh dầu thuốc lá điện tử đang trở thành lớp vỏ ngụy trang tinh vi cho các chất ma túy thế hệ mới. Không chỉ dừng lại ở việc sử dụng, mà đau lòng hơn, nhiều em học sinh còn mua bán, tàng trữ ngay trong môi trường học đường, gióng lên hồi chuông cảnh báo về tình trạng mua bán ma túy ngày càng trẻ hóa.

Hiệu quả chuyển đổi số trong công tác tuyển sinh đầu cấp

Hiệu quả chuyển đổi số trong công tác tuyển sinh đầu cấp

Những ngày gần đây, các địa phương trên cả nước đang tất bật triển khai công tác tuyển sinh đầu cấp. Với thành phố đông dân, tập trung nhiều trường học như Thủ đô Hà Nội, công tác tuyển sinh càng được chú trọng thay đổi; từ khâu đăng ký dự thi, tra cứu thông tin đến công bố kết quả triển khai đồng bộ các nền tảng trực tuyến, mang lại sự thuận tiện và minh bạch hơn cho phụ huynh, học sinh.

Một quyết định tháo gỡ

Một quyết định tháo gỡ

Chiều 5/12/2025, với 439/443 đại biểu biểu quyết tán thành, Quốc hội đã thông qua thông Luật Giám định tư pháp sửa đổi, sẽ có hiệu lực từ ngày 1/5/2026. Luật này đã khôi phục “quyền” giám định pháp y thương tích trên người sống của các bác sĩ pháp y CAND…

Một vụ mạo danh và sự ra đời của pháp lý về danh tính

Một vụ mạo danh và sự ra đời của pháp lý về danh tính

Giữa thế kỷ XVI, tại một ngôi làng nhỏ miền Nam nước Pháp, một người đàn ông trở về sau nhiều năm mất tích và được cả cộng đồng thừa nhận là Martin Guerre. Ông được vợ chấp nhận, được gia đình đón nhận, thậm chí tham gia các tranh chấp tài sản như một chủ hộ thực sự. Chỉ có một sự thật mà không ai nhận ra trong nhiều năm: ông không phải Martin Guerre. Vụ án sau đó không chỉ là câu chuyện về một kẻ mạo danh, mà còn trở thành một trong những hồ sơ đầu tiên đặt nền móng cho tư duy pháp lý về danh tính con người - một vấn đề mà hơn 4 thế kỷ sau vẫn còn nguyên tính thời sự.

Chúng ta quá dễ bị tổn thương khi dữ liệu trở thành vũ khí

Chúng ta quá dễ bị tổn thương khi dữ liệu trở thành vũ khí

Cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Iran mới đây nhắm vào trung tâm dữ liệu của các hãng công nghệ lớn tại Trung Đông bất ngờ gióng lên hồi chuông cảnh báo đối với thế giới: cơ sở hạ tầng dữ liệu đã chuyển từ tài sản thương mại thành mục tiêu chiến lược.

Cuộc chạy đua tên lửa dẫn đường chính xác

Cuộc chạy đua tên lửa dẫn đường chính xác

Các cường quốc hàng đầu hiện đang bắt đầu hiểu được những thay đổi mang tính cách mạng do tiềm năng sử dụng rộng rãi các loại vũ khí chính xác tầm xa mang lại. Ở quy mô mà tên lửa chiến thuật có thể được sản xuất và triển khai hàng nghìn chiếc, tên lửa hành trình hàng chục nghìn chiếc và máy bay không người lái cảm tử tầm xa hàng triệu chiếc mỗi năm, tác động của chúng sẽ tương đương với vũ khí hạt nhân, ít nhất là ở cấp độ chiến thuật. Tất nhiên, giải pháp tối ưu sẽ luôn là sự kết hợp của cả hai, nhưng hoàn toàn có thể trong vòng 5 đến 10 năm tới, chính các loại vũ khí tầm xa, độ chính xác cao sẽ có khả năng giải quyết nhiệm vụ chính là đánh bại kẻ thù từ xa mà không cần sử dụng máy bay có người lái.

Những vũ khí mới Mỹ tấn công Iran được nâng cấp từ chính vũ khí nổi tiếng của Tehran

Những vũ khí mới Mỹ tấn công Iran được nâng cấp từ chính vũ khí nổi tiếng của Tehran

Cuộc chiến với Iran đang trở thành nơi thử nghiệm cho các loại vũ khí mới nhất của Mỹ. Quân đội Hoa Kỳ đã sử dụng một số loại vũ khí mới để thực hiện các cuộc tấn công chống lại Tehran. Chúng bao gồm tên lửa đạn đạo tầm ngắn và máy bay không người lái (UAV) tấn công giá rẻ. Loại này được Mỹ cải biên từ công nghệ UAV của Iran. Các nhà quan sát cũng phát hiện ra một biến thể mới của tên lửa hành trình phóng từ tàu chiến.

Data “nóng” lên sàn “chợ đen”

Data “nóng” lên sàn “chợ đen”

Bỗng một ngày nào đó, người ta bàng hoàng khi phát hiện hình ảnh của mình bị rao bán trên mạng với cảnh nhạy cảm, bị cắt ghép, chắp vá thành những món hàng “nóng” và bị trao đổi, mua bán như mớ rau, cân cá trên “chợ đen”. Đây là thực trạng đáng báo động, ảnh hưởng nghiêm trọng đến danh dự và nhân phẩm con người, gây ra nhiều hệ lụy xấu cho cộng đồng và xã hội...

DNA và vụ án “giết người chưa từng gặp”

DNA và vụ án “giết người chưa từng gặp”

DNA của một người vô gia cư Mỹ được tìm thấy dưới móng tay một nạn nhân bị giết, nhưng anh chưa từng gặp người đó trong đời, và từ nghịch lý này, một sự thật lộ ra: thứ được coi là bằng chứng chắc chắn nhất lại có thể đẩy một người vô tội đến sát bờ vực bị kết án.

Công nghệ kỹ thuật số tham chiến tại Trung Đông

Công nghệ kỹ thuật số tham chiến tại Trung Đông

Khi công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) và các công cụ kỹ thuật số ngày càng được sử dụng nhiều trong hoạt động quân sự, chiến sự giữa Mỹ, Israel và Iran cho thấy cách thức tiến hành chiến tranh đang thay đổi nhanh chóng. Khi dữ liệu trở thành mục tiêu và AI trở thành công cụ ra quyết định, ranh giới giữa chiến tranh truyền thống và chiến tranh công nghệ cao gần như bị xóa nhòa.

AI tái định nghĩa ưu thế quân sự?

AI tái định nghĩa ưu thế quân sự?

Mới đây, một công ty công nghệ quốc phòng Trung Quốc tuyên bố hệ thống AI của họ đã phát hiện tín hiệu từ máy bay ném bom tàng hình B-2 của Mỹ và dấu hiệu huy động quân sự nhiều tuần trước khi cuộc xung đột với Iran leo thang.

Tên lửa bí ẩn từ vũ trụ của Israel

Tên lửa bí ẩn từ vũ trụ của Israel

Việc Israel sử dụng tên lửa Blue Sparrow đã thu hút sự chú ý toàn cầu vì quỹ đạo bay bất thường, tốc độ cao và khả năng tấn công các vị trí được phòng thủ kiên cố mà không cần nhiều cảnh báo.

Vụ rò rỉ hơn 16 tỷ mật khẩu lớn nhất lịch sử

Vụ rò rỉ hơn 16 tỷ mật khẩu lớn nhất lịch sử

Hơn 16 tỷ mật khẩu và thông tin đăng nhập bị phơi bày trên không gian mạng đã tạo ra cú sốc lớn đối với giới an ninh toàn cầu. Vượt ra ngoài con số kỷ lục, vụ rò rỉ đã phơi lộ một thực tế đáng lo ngại: các lỗ hổng an ninh đang âm thầm kết nối, và chuyển hóa thành mối đe dọa có tính hệ thống.

Cuộc chiến quyền lực kỹ thuật số

Cuộc chiến quyền lực kỹ thuật số

Việc kiểm soát các tuyến cáp quang ngầm dưới biển, huyết mạch của mạng Internet toàn cầu, đã trở thành chiến tuyến mới trong cuộc chiến giành quyền lực kỹ thuật số. Trong các vùng biển tranh chấp, sức mạnh thường được coi là một màn trình diễn.

ChatGPT - vũ khí của nữ sát thủ

ChatGPT - vũ khí của nữ sát thủ

Một phụ nữ 21 tuổi ở Hàn Quốc vừa bị cáo buộc đã sử dụng phần mềm ChatGPT để giúp trả lời các câu hỏi khi cô ta lên kế hoạch cho một loạt vụ giết người khiến hai người đàn ông thiệt mạng và một người khác bất tỉnh trong giây lát.