Bê bối hối lộ rung chuyển Hải quân Mỹ

Trung tuần tháng 11, Leonard Glenn Francis, một cựu nhà thầu quốc phòng Mỹ vừa bị kết án vì là chủ mưu trong một âm mưu hối lộ và gian lận lớn chưa từng có trong lực lượng Hải quân Mỹ. Tòa án liên bang Mỹ tuyên bố Leonard Glenn Francis bị phạt 15 năm tù và phải trả 20 triệu USD tiền bồi thường cùng khoản tiền phạt 150.000 USD.

Đổi USD, gái mại dâm, xì gà… lấy thông tin mật

Leonard Glenn Francis năm nay 60 tuổi, còn được gọi là Fat Leonard, người Malaysia. Ngoài việc cá nhân Fat Leonard bị phạt, công ty của ông ta mang tên Glenn Defense Marine Asia cũng bị kết án 5 năm quản chế và nộp phạt 36 triệu USD. Theo tin từ hãng AP, Fat Leonard đã thừa nhận đóng vai trò chủ mưu trong vụ lừa đảo, hối lộ trong lực lượng Hải quân Mỹ.

Cụ thể, ông ta và Công ty Glenn Defense Marine Asia đã cung cấp dịch vụ cho các tàu của Hải quân Mỹ tại các cảng ở Châu Á - Thái Bình Dương; đã trao cho những kẻ đồng phạm hàng triệu USD tiền mặt; hàng trăm nghìn USD tiền dịch vụ mại dâm và các chi phí liên quan; hàng trăm nghìn USD chi phí đi lại, bao gồm vé máy bay, thường là hạng nhất hoặc hạng thương gia, lưu trú tại khách sạn sang trọng, các khoản phụ phí và dịch vụ spa; hàng trăm nghìn USD tiền ăn ở các nhà hàng sạng trong với rượu mạnh và rượu vang hảo hạng; và hàng trăm nghìn USD tiền quà tặng xa xỉ, bao gồm túi xách và đồ da của nhà thiết kế, đồng hồ, bút máy, thịt bò Kobe, lợn sữa Tây Ban Nha, đồ nội thất được thiết kế riêng, xì gà Cuba, đồ điện tử tiêu dùng, kiếm trang trí và mô hình tàu thủ công…

Đổi lại, Fat Leonard nhận được một lượng lớn thông tin mật từ lực lượng Hải quân Mỹ bao gồm thông tin về các cuộc đấu thầu của hải quân đối thủ, các chuyến thăm cảng và hoạt động của cơ quan điều tra tội phạm hải quân.

Bê bối hối lộ rung chuyển Hải quân Mỹ -0
Leonard Glenn Francis (ở giữa) là chủ mưu trong bê bối hối lộ và lừa đảo trong Lực lượng Hải quân Mỹ.

Các tài liệu của tòa án cũng tiết lộ rằng, khi tham gia thầu một số hạng mục dịch vụ của lực lượng Hải quân Mỹ, Fat Leonard đã tính giá quá cao cho cho nhiên liệu, tàu kéo và xử lý nước thải. Hải quân Mỹ đã phải chi khoảng 35 triệu USD tiền dịch vụ như vậy cho phần việc mà Công ty Glenn Defense Marine Asia xử lý vào năm 2013. Gần  1.000 sĩ quan Hải quân Mỹ đã bị điều tra, bao gồm 91 đô đốc vì có liên quan đến các hoạt động của Fat Leonard. Đến nay, các công tố viên liên bang đã đưa ra cáo buộc hình sự đối với 34 bị cáo, trong đó có 33 người bị kết tội sau khi Fat Leonard cung cấp thông tin cho chính quyền trong thời gian bị giam giữ tại Mỹ.

Hãng Reuters thì thông tin, đáng lẽ Fat Leonard sẽ bị kết án tối đa 22 năm tù giam thay vì 15 năm như hiện nay nhưng Bộ Tư pháp đã tìm cách giảm nhẹ hình phạt hơn nhiều vì sự hợp tác tích cực trong quá trình điều tra.

Thỏa thuận nhận tội lần hai

Đại diện Bộ Tư pháp Mỹ trong lần trả lời phỏng vấn hồi cuối tháng 11 khẳng định, bản án nói trên phản ánh sự thừa nhận trong lần nhận tội đầu tiên của Fat Leonard vào năm 2015, liên quan đến hối lộ và gian lận trong phiên tòa được đưa ra xét xử vào năm 2022. Còn trong phiên tòa hồi tháng 11, Fat Leonard cũng đã thừa nhận trong thỏa thuận nhận tội thứ hai rằng ông ta đã trốn khỏi đất nước để tránh bị tuyên án vào tháng 9/2022.

Bê bối hối lộ rung chuyển Hải quân Mỹ -0
Leonard Glenn Francis còn được gọi là Fat Leonard .

Lần bị bắt đầu tiên của Fat Leonard là tại San Diego (Mỹ) ngày 16/9/2013. Khi đó, Fat Leonard đã bị giam giữ cho đến khi bị đưa ra xét ngày 18/12/2017 và được tòa án chấp thuận cho tại ngoại trong khi chờ tuyên án (vì lý do tình trạng sức khỏe kém). Nhưng hôm 4/9/2022, khi đang bị quản thúc tại gia, Fat Leonard đã tháo thiết bị theo dõi GPS bị yêu cầu phải đeo và biến mất dù bị giám sát bởi Cơ quan Tiền xét xử Mỹ. Đầu tiên, Fat Leonard chạy trốn đến Mexico, sau đó là Cuba và cuối cùng là Venezuela.

Ngày 20/12/2023, Fat Leonard bị bắt tại Venezuela và bị đưa trở lại Mỹ vài tháng sau đó. Vì vậy, dựa trên bản án mới nhất cùng phán quyết của tòa án rằng Fat Leonard đã thụ án được 2.333 ngày (bao gồm cả thời gian bị giam giữ tại Venezuela theo yêu cầu của chính phủ Mỹ), ông ta chỉ còn phải ngồi tù khoảng 8,5 năm.

Theo bản ghi nhớ của phiên tòa, âm mưu lừa đảo lực lượng Hải quân Mỹ trong nhiều năm của Fat Leonard và hành vi hối lộ, tham nhũng cố hữu mà ông ta đã nuôi dưỡng trong lực lượng Hải quân Mỹ là vô cùng nghiêm trọng. Nhưng khi bị bắt, Fat Leonard đã nhận tội và hợp tác chặt chẽ với chính quyền. Trong suốt nhiều năm, Fat Leonard đã gặp các nhà điều tra chính phủ hàng chục lần để thảo luận về mức độ tham nhũng chưa từng có trong lực lượng Hải quân Mỹ và cung cấp thông tin chi tiết về hàng trăm thủy thủ, từ hạ sĩ quan đến đô đốc và chuyển giao hồ sơ tài chính, ảnh, biên lai cùng tài liệu hợp đồng của Hải quân. Thông tin xác thực từ Fat Leonard đã hỗ trợ đáng kể Cục Điều tra tội phạm hải quân (NCIS) trong quá trình điều tra.

Bê bối hối lộ rung chuyển Hải quân Mỹ -0
USS Freedom (LCS 1), các tàu tuần dương tên lửa dẫn đường USS Cowpens (CG 63) và USS Antietam (CG 54), tàu sân bay lớp Nimitz USS George Washington (CVN 73) và các tàu khu trục tên lửa dẫn đường USS McCampbell (DDG 85) và USS Lassey (DDG 82) tại Singapore, ngày 29/10/2013. Ảnh: Hải quân Mỹ.

Vụ vi phạm an ninh quốc gia tồi tệ nhất

Cuộc điều tra tham nhũng trong lực lượng Hải quân Mỹ được thực hiện trong giai đoạn từ năm 2000 đến 2010. Năm 2006, Dave Schaus, một sĩ quan Hải quân, bày tỏ nghi ngờ các hợp đồng của Glenn Defense Marine Asia nhưng ngay sau đó, Fat Leonard đã được một người chuyên cung cấp thông tin tên là Paul Simpkins cảnh báo. Paul Simpkins, một cựu chiến binh được tặng thưởng của Lực lượng Không quân Mỹ, được lực lượng Hải quân Mỹ ở Singapore thuê làm sĩ quan hợp đồng dân sự, đã cố gắng dập tắt mọi cuộc điều tra và xóa bỏ vị trí của Dave Schaus.

Sau này, trong lần trả lời phỏng vấn báo giới, Dave Schaus cũng cay đắng thừa nhận rằng ông không thể làm gì khác để vạch trần trò lừa đảo vì các sĩ quan Hải quân Mỹ đã khiến cuộc sống của ông trở thành địa ngục.

Bê bối hối lộ rung chuyển Hải quân Mỹ -0
Công nhân cảng tại Manila (Philippines) chuẩn bị neo đậu Blue Ridge, tàu chỉ huy của Hạm đội 7 thuộc Lực lượng Hải quân Mỹ.

Đến năm 2007, như thông tin đăng tải trên tờ Washington Post, Tổng thanh tra Hải quân Mỹ đã chuyển tiếp một tài liệu tuyên bố rằng Glenn Defense Marine Asia tính phí quá cao cho Lực lượng Hải quân Mỹ khi cung cấp dịch vụ an ninh cảng nhưng NCIS lại một lần nữa bỏ qua cảnh báo này. Sau đó, văn phòng NCIS ở Manila (Philippines) đã nhận được một lá thư và tài liệu ẩn danh, cáo buộc Glenn Defense Marine Asia tính phí quá cao cho các khoản phí, lính canh có vũ trang và các dịch vụ khác trong chuyến thăm cảng Subic Bay, Philippines của tàu hỗ trợ container Fred Stockham.

Văn phòng NCIS ở Manila sau đó lại chuyển tiếp giấy tờ này đến văn phòng của Hải quân Mỹ ở Singapore, nhưng toàn bộ giấy tờ này đã bị gián điệp của Glenn Defense Marine Asia “tẩy trắng” và cuối cùng, Hải quân Mỹ ở Singapore tuyên bố những cáo buộc là sai, khép lại vụ án. Đến nay, NCIS được cho là đã mở và đóng tới 27 cuộc điều tra mà không có hành động chống lại Glenn Defense Marine Asia cũng như không đưa ra lời giải thích nào cho việc không hành động trong cuộc điều tra gian lận nghiêm trọng này.

Năm 2010, một tổ điều tra của NCIS nghi ngờ rằng một số hóa đơn do Glenn Defense Marine Asia từ Thái Lan nộp về đã được biến tấu. Chi phí tăng cao đã thúc đẩy Lực lượng Hải quân Mỹ thành lập một nhóm hậu cần để kiểm soát các hợp đồng, nhưng họ đã bị “lừa” vì Fat Leonard có một điệp viên tên là Jose Luis Sanchez, cung cấp mọi thông tin của nhóm. Vì thế, năm 2011, Glenn Defense Marine Asia  vẫn tiếp tục được ký một hợp đồng cung cấp dịch vụ trị giá 200 triệu USD cho lực lượng Hải quân Mỹ. Sau 2 năm âm thầm điều tra và tung tin rằng các cuộc điều tra của họ đã kết thúc, khiến Fat Leonard mất cảnh giác, các đặc vụ liên bang Mỹ cuối cùng đã dụ Fat Leonard đến Mỹ và tóm gọn tại một khách sạn ở San Diego.

Bê bối hối lộ rung chuyển Hải quân Mỹ -0
Phiên tòa cuối cùng của bê bối làm rung chuyển Hải quân Mỹ đã kết thúc vào trung tuần tháng 11/2024.

Xuất hiện trước báo giới sau khi bê bối liên quan đến Fat Leonard bị phanh phui, Đại úy Amy Derrick, Phát ngôn viên của Hải quân Hoa Kỳ cho biết, từ năm 2013, lực lượng này đã chính thức hủy bỏ tất cả các hợp đồng với Glenn Defense Marine Asia. Hạm đội 7 của Hải quân Mỹ sau đó cũng phải trải qua một cuộc cải tổ mạnh mẽ, làm trong sạch nội bộ.

Chu Nguyễn 

Các tin khác

Dẹp ma trận hóa đơn khống cùng công ty “ma”

Dẹp ma trận hóa đơn khống cùng công ty “ma”

Thời gian qua, tình trạng thành lập các doanh nghiệp “ma” để mua bán hóa đơn giá trị gia tăng (GTGT) trái phép đang diễn biến hết sức phức tạp với quy mô đặc biệt lớn, thủ đoạn tinh vi.

Những ác nhân mang danh “cha - mẹ”!

Những ác nhân mang danh “cha - mẹ”!

Đối với hầu hết các bậc cha mẹ, trẻ em là hạnh phúc của gia đình, là tương lai của xã hội nên cần dành tình yêu thương, che chở, chăm sóc, dạy dỗ tốt nhất. Tuy nhiên, vẫn còn những trường hợp lại xem thành viên nhỏ là gánh nặng, gây cản trở công việc làm ăn nên cứ mỗi khi gặp phải những vấp váp trong cuộc sống là trút những trận đòn roi, thậm chí dùng nhục hình lên cơ thể các cháu để xả giận.

Đào vàng online, vỡ mộng giấc mơ làm giàu xuyên biên giới

Đào vàng online, vỡ mộng giấc mơ làm giàu xuyên biên giới

“Đào vàng ảo, nhận vàng thật” là những lời mời gọi béo bở thu hút đông đảo thợ đào khắp nơi tìm về các “mỏ vàng” xuyên biên giới, nuôi dưỡng giấc mơ giàu sang. Thế nhưng, vàng đâu không thấy, chỉ thấy “vàng mắt” vì rơi vào bẫy lừa đảo…

Kẻ mạo danh và tấn bi kịch của niềm tin

Kẻ mạo danh và tấn bi kịch của niềm tin

Một người bán thịt nặng gần 100kg, gần như không biết tiếng Pháp, lại có thể khiến một người mẹ quý tộc tin rằng đó là đứa con trai thanh lịch của mình. Cuộc nhận mặt kỳ lạ tại Paris năm 1867 không chỉ mở đầu cho một trong những vụ mạo danh chấn động nhất lịch sử tư pháp Anh, mà còn phơi bày một nghịch lý tàn nhẫn: Đôi khi con người ta thèm khát một lời nói dối dễ tin hơn là chấp nhận một sự thật đã biến mất. Vụ việc vì thế không còn dừng lại ở một màn lừa đảo cá nhân mà trở thành điểm tụ của những bất mãn xã hội âm ỉ trong lòng nước Anh thời nữ hoàng Victoria.

Chiêu lừa tinh vi từ những “suất nội bộ giá rẻ”

Chiêu lừa tinh vi từ những “suất nội bộ giá rẻ”

Những lời chào mời “suất nội bộ giá rẻ” đang lan tràn trên mạng xã hội, được dàn dựng bằng kịch bản ngày càng tinh vi từ fanpage giả, giao dịch ảo đến giấy tờ giả, biến niềm tin của người mua thành công cụ để chiếm đoạt tài sản. Không ít nạn nhân chỉ nhận ra mình sập bẫy khi đã mất hàng trăm triệu, thậm chí hàng tỷ đồng và rơi vào vòng xoáy tranh chấp pháp lý kéo dài.

Bí hiểm người mẹ Mỹ khủng bố tin nhắn con gái

Bí hiểm người mẹ Mỹ khủng bố tin nhắn con gái

Một nữ sinh trung học ở Mỹ liên tục nhận được tin nhắn từ số điện thoại lạ khủng bố tinh thần, xúi giục tự tử trong hơn một năm, cho đến khi cảnh sát vào cuộc, phát hiện người gửi không phải ai khác, mà chính là mẹ cô?!

Israel thông qua dự luật tử hình đối với tội danh khủng bố

Israel thông qua dự luật tử hình đối với tội danh khủng bố

Quốc hội Israel (Knesset) vừa thông qua một trong những dự luật gây tranh cãi nhất thời gian gần đây: áp dụng án tử hình đối với tội giết người do khủng bố. Văn bản này tập trung vào các vụ án được xét xử bởi Tòa án quân sự ở Bờ Tây sông Jordan, đồng nghĩa với việc đối tượng chịu tác động chủ yếu là người Palestine, dù văn bản luật không trực tiếp đề cập đến quốc tịch hay nguồn gốc sắc tộc của bị cáo. Bài viết phân tích những khía cạnh pháp lý và tác động an ninh xung quanh dự luật này.

Bên trong những “nhà máy lừa đảo” xuyên quốc gia

Bên trong những “nhà máy lừa đảo” xuyên quốc gia

Ẩn sau những vụ lừa đảo trực tuyến liên tục gia tăng thời gian qua là một thực tế ít được nhìn thấy: hàng chục nghìn người bị dụ dỗ, cưỡng ép hoặc mua bán để làm việc trong những trung tâm lừa đảo. Đây không đơn thuần là những tụ điểm tội phạm nhỏ lẻ, mà đã tiến hóa thành một hệ thống vận hành khép kín, nơi ranh giới giữa thủ phạm và nạn nhân mỏng manh đến mức đáng sợ. Khi tội phạm công nghệ cao được tổ chức hóa theo quy mô tập đoàn, các quốc gia đang phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng kép: an ninh mạng và buôn bán người.

Cẩn trọng bẫy vàng giá rẻ trên mạng xã hội

Cẩn trọng bẫy vàng giá rẻ trên mạng xã hội

Giá vàng biến động mạnh không chỉ làm nóng thị trường mà còn kéo theo làn sóng lừa đảo trên mạng xã hội. Từ những tài khoản ảo rao bán “giá hời” đến fanpage “tích xanh” giả mạo thương hiệu lớn, hàng loạt cái bẫy được giăng ra nhằm đánh vào tâm lý muốn mua nhanh, mua rẻ của khách hàng, khiến không ít người lâm vào cảnh tiền thì mất mà vàng thì chẳng nhìn thấy đâu.

Khi AI thành công cụ của tội phạm có tổ chức

Khi AI thành công cụ của tội phạm có tổ chức

Chúng không cần phá khóa, cũng không cần đột nhập máy chủ. Điều chúng cần đơn giản hơn nhiều: khiến bạn tin. Tin vào khuôn mặt người đồng nghiệp quen thuộc trên màn hình, tin vào giọng nói của “sếp” trong điện thoại, tin rằng mọi thứ vẫn đang vận hành đúng quy trình. Trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo (AI), điểm yếu lớn nhất của hệ thống an ninh không còn nằm ở công nghệ, mà nằm ở nhận thức con người.

Giải mã vụ mất tích bí ẩn suốt 66 năm

Giải mã vụ mất tích bí ẩn suốt 66 năm

Một gia đình ở Mỹ rời nhà đi hái cây Giáng sinh rồi biến mất không dấu vết suốt 66 năm, cho đến khi chiếc xe của họ được kéo lên từ đáy sông, cùng câu trả lời mà cả một thế hệ đã chờ đợi.

Bóc gỡ đường dây giả danh cán bộ cấp cao để lừa đảo

Bóc gỡ đường dây giả danh cán bộ cấp cao để lừa đảo

Đối tượng sinh năm 1992 nhưng tạo dựng được vỏ bọc hoàn hảo trong vai “cán bộ Tổng cục 2, Bộ Quốc phòng” hoặc “Phó Vụ trưởng Ban Nội chính Trung ương, có bố là trung tướng quân đội” để tiếp cận lãnh đạo nhiều đơn vị ở tỉnh Bắc Ninh, thu thập thông tin liên quan đến công tác nhân sự của tỉnh, các chương trình, dự án trên địa bàn tỉnh, sau đó nhận xin việc, chạy dự án cho các cá nhân, công ty có nhu cầu tìm kiếm việc làm, đối tác kinh doanh hoặc huy động vốn đầu tư vào dự án rồi chiếm đoạt tài sản. Đặc biệt, trong đường dây còn có nhiều đối tượng giả danh cán bộ Cục Quản lý vốn, Bộ Tài chính; Thiếu tướng, cán bộ của Tổng cục 2, Bộ Quốc phòng..., có quan hệ mật thiết với các lãnh đạo, có thể xin được dự án đầu tư xây dựng. Bằng sự kiên trì, tỉ mỉ, tinh thông nghiệp vụ, cán bộ, chiến sĩ Phòng Cảnh sát hình sự, Công an tỉnh Bắc Ninh đã bóc gỡ đường dây lừa đảo trên, bắt giữ 5 đối tượng, thu nhiều tang vật liên quan đến việc phạm tội của chúng.

Ngăn chặn thuốc lá lậu - cần biện pháp từ gốc rễ

Ngăn chặn thuốc lá lậu - cần biện pháp từ gốc rễ

Thời gian qua, dù lực lượng chức năng rất quyết liệt vào cuộc nhằm ngăn chặn triệt để hành vi buôn lậu thuốc lá, song với những thủ đoạn ngày càng tinh vi, các đối tượng buôn lậu vẫn tìm mọi cách, lợi dụng các kẽ hở để đưa mặt hàng này vào tiêu thụ trong thị trường nội địa vì mức siêu lợi nhuận. Điều này không chỉ gây thất thu ngân sách nhà nước mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe cộng đồng và trật tự an toàn xã hội.

Jonathan Wild: Ông trùm tội phạm đội lốt người thực thi công lý

Jonathan Wild: Ông trùm tội phạm đội lốt người thực thi công lý

Đầu thế kỷ XVIII, London từng tin rằng Jonathan Wild (1683-1725) là người giúp lập lại trật tự trong một thành phố đầy rẫy trộm cắp. Nhưng điều lịch sử sau này phơi bày lại hoàn toàn ngược lại: người đàn ông được tôn vinh là “Tổng Tư lệnh chống trộm” ấy thực chất lại là kẻ tổ chức và điều hành một trong những mạng lưới tội phạm tinh vi có tổ chức đầu tiên trong lịch sử nước Anh - mô hình mà nhiều nhà nghiên cứu coi là tiền thân của mafia hiện đại.

Vụ án không có thi thể, không có hung thủ, không có sự thật

Vụ án không có thi thể, không có hung thủ, không có sự thật

Tháng 11/1938, Percy Waddington bước vào đồn cảnh sát Halifax với chiếc áo khoác bị rách toạc và lời khai run rẩy: ông vừa bị một kẻ lạ mặt dùng dao tấn công giữa phố. Các điều tra viên lắng nghe, ghi chép rồi bắt đầu đặt câu hỏi. Mười hai giờ sau, trong phòng thẩm vấn của cảnh sát, khi các câu hỏi đi vào chi tiết - vị trí, khoảng cách, hướng tấn công, Percy Waddington không còn giữ được câu chuyện của mình. Ông đổ sụp và thú nhận: vết rạch trên áo là do chính ông tạo ra. Đó là khoảnh khắc cả một cơn ác mộng kéo dài ba tuần của thị trấn Halifax bắt đầu sụp đổ. Nhưng để hiểu vì sao hàng nghìn người dân bình thường lại có thể bị cuốn vào một cơn loạn thần tập thể đến vậy, phải quay ngược thời gian về những ngày đen tối trước đó.

Bẫy lừa khi vay tiền qua app trên mạng xã hội

Bẫy lừa khi vay tiền qua app trên mạng xã hội

Gần đây thủ đoạn lừa đảo vay tiền nhanh không cần thế chấp qua app “đen” diễn biến phức tạp, bọn lừa đảo giăng sẵn bẫy yêu cầu người vay tải app về điện thoại theo đường link mà chúng cung cấp rồi giở trò, rằng người vay đã thao tác sai nên muốn nhận được tiền ngay phải nộp một số tiền nhất định... Do lơ là cảnh giác, hơn nữa lại trong tình huống cấp bách, người vay nhắm mắt làm theo và đến khi các đối tượng lừa đảo đánh sập trang thì mới biết mình đã bị lừa.

Phá án nhờ dữ liệu số

Phá án nhờ dữ liệu số

Một loạt vụ giết người trên bãi biển Gilgo ở Mỹ chỉ được giải mã khi dữ liệu số và DNA phả hệ lần đầu tiên hợp nhất những hồ sơ rời rạc nhiều thập kỷ thành một bản đồ tội ác thống nhất.

FBI: Tin tặc dùng Telegram phát tán mã độc

FBI: Tin tặc dùng Telegram phát tán mã độc

Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) vừa phát đi cảnh báo về làn sóng tấn công mạng gia tăng, trong đó các nhóm tin tặc bị phát hiện lợi dụng ứng dụng Telegram để phát tán mã độc trên diện rộng.

Cái kết đắng của những chủ trang hàng triệu theo dõi

Cái kết đắng của những chủ trang hàng triệu theo dõi

Chỉ một bài đăng trên fanpage đông người theo dõi có thể khiến một doanh nghiệp lao đao sau vài giờ. “review” không còn đơn thuần là chia sẻ trải nghiệm mà đã trở thành công cụ gây sức ép, thậm chí trục lợi, và rất dễ vi phạm pháp luật khi kẻ review sử dụng chính bài viết của mình để làm phương tiện tống tiền.