AUKUS và bài toán lợi ích

Dự án tàu ngầm hạt nhân theo thỏa thuận Đối tác an ninh ba bên Australia-Anh-Mỹ (AUKUS) là dự án khổng lồ.

Nó tiêu tốn hàng trăm tỉ USD của các quốc gia liên quan, nhưng đổi lại cũng có nhiều lợi ích. Phân tích tính kinh tế được đưa ra trong thỏa thuận AUKUS với góc nhìn từ Australia, bên “được” trang bị tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân trong bối cảnh những đánh giá về được và mất từ dự án này vẫn đang gây nhiều tranh cãi.

AUKUS và bài toán lợi ích -0
Thủ tướng Australia Anthony Albanese, Tổng thống Mỹ Joe Biden, Thủ tướng Anh Rishi Sunak công bố thỏa thuận AUKUS.

Chi phí cơ hội là những lợi ích mà Australia sẽ có được từ việc đưa ra một quyết định về một khoản đầu tư (như tàu ngầm) hay một mối quan hệ (như liên minh Australia-Mỹ). Theo Giáo sư Jenny Gordon, chuyên gia kinh tế của Đại học Quốc gia Australia, thông tin chi tiết về ý nghĩa của AUKUS đối với cả khoản đầu tư và mối quan hệ đều hơi sơ sài. Mức giá cho các tàu ngầm dao động từ 268 tỷ AUD đến 386 tỷ AUD, mặc dù theo kinh nghiệm, mức giao động chi phí đối với tàu ngầm hoặc bất kỳ công nghệ phòng thủ tiên tiến nào là điều có thể xảy ra. Ví dụ, thỏa thuận Australia mua tàu ngầm của Pháp đã tăng từ 40 tỷ AUD lên 66 tỷ AUD trước khi Pháp bắt đầu chế tạo tàu ngầm.

Việc tăng chi tiêu quốc phòng lên mức dự kiến 2,3% Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) tạo ra một chi phí cơ hội. Một số thông tin rõ ràng hơn về việc liệu AUKUS có được thanh toán thông qua việc tăng thuế, giảm chi tiêu của chính phủ trong các lĩnh vực khác hay vay và nợ cao hơn (phải trả trong tương lai với thuế cao hơn hoặc chi tiêu thấp hơn) sẽ giúp người Australia hiểu được chi phí cơ hội của dự án tàu ngầm AUKUS.

Chi phí cơ hội của các mối quan hệ gắn với AUKUS là một vấn đề phức tạp hơn. Các nhà bình luận, mà gần đây nhất là cựu Ngoại trưởng Gareth Evans, đã đặt ra câu hỏi thỏa thuận này có ý nghĩa gì đối với "năng lực phán quyết vấn đề chủ quyền độc lập" của Australia. So với sự hỗ trợ trước đây của Australia cho các dự án quân sự của Mỹ, AUKUS có thể chỉ làm giảm các lựa chọn của Australia về vấn đề này, thay vì đóng vai trò như là một nhân tố quyết định.

Tuy nhiên, trong phạm vi AUKUS làm giảm chủ quyền đối với các ưu tiên quốc phòng, điều này sẽ tạo ra chi phí cơ hội nếu bỏ qua các vấn đề chiến lược và tài sản quốc phòng thay thế, chẳng hạn như tập trung vào hợp tác quốc phòng khu vực. Trung Quốc gọi thỏa thuận AUKUS là "con đường sai lầm và nguy hiểm" và bày tỏ lo ngại về nguy cơ phổ biến vũ khí hạt nhân. Các quốc gia khác trong khu vực cũng bày tỏ quan ngại về AUKUS khi đưa ra những phản ánh khác nhau về mức độ tổn thương về kinh tế và an ninh trước Trung Quốc và Mỹ. Do phần lớn sự thịnh vượng kinh tế hiện nay cũng như trong tương lai của Australia phụ thuộc vào các mối quan hệ thương mại và đầu tư ở châu Á, nên AUKUS có nguy cơ áp đặt chi phí cơ hội ở cấp độ thương mại và đầu tư thấp hơn. Bộ Ngoại giao và Thương mại Australia sẽ cân nhắc kỹ về việc quản lý rủi ro này.

AUKUS và bài toán lợi ích -0
Tàu ngầm hạt nhân USS Virginia của Mỹ.

Khi phân tích về chi phí-lợi ích, các khoản đầu tư được chứng minh vào các vấn đề an ninh thường tránh được sự giám sát chặt chẽ. Một phân tích về chi phí-lợi ích liên quan tới luật lưu giữ siêu dữ liệu được Australia ban hành vào năm 2015 đã phát hiện rằng chi phí rủi ro đối với quyền riêng tư gia tăng, cùng với chi phí cho các công ty thực thi luật (chỉ một phần trong số đó được bù đắp bởi trợ cấp của chính phủ do người nộp thuế trả), đã vượt giá trị tình báo mà luật này mang lại. Một đánh giá gần đây, trong đó chính phủ Australia cam kết thực hiện phần lớn khuyến nghị đưa ra, đã giải quyết các lo ngại về quyền riêng tư, song coi đó là lợi ích của thông tin tình báo. Một phân tích chi phí-lợi ích phù hợp của luật lưu giữ siêu dữ liệu sẽ yêu cầu về tính hiệu quả và chi phí của thông tin trong việc giải quyết tội phạm so với các nguồn thông tin khác cũng như quy mô của bất kỳ tác động ngăn chặn nào. Mặc dù khó có thể tính các lợi ích bằng đồng USD, nhưng tối thiểu các cơ quan bảo vệ sự cần thiết của các luật này phải đưa ra bằng chứng thuyết phục về hiệu quả chi phí của luật.

Tương tự như vậy, chi tiêu quốc phòng, đặc biệt là những thiết bị do Australia sản xuất, cũng tránh được sự giám sát chặt chẽ mà phân tích chi phí-lợi ích sẽ đặt ra. Theo chính sách phát triển công nghiệp của Australia, hoạt động mua sắm quốc phòng thường gặp phải thách thức về cơ sở giá trị đồng tiền từ Ủy ban Năng suất. Chi phí cho mỗi việc làm trực tiếp được tạo ra từ chế tạo tàu ngầm AUKUS mới được thiết kế ở Australia đã ước tính lên tới 18 triệu AUD.

Theo chuyên gia John Quiggan, các ngành khác cũng đang cần các kỹ năng cần thiết, do vậy, lợi ích ròng trong công việc từ dự án tàu ngầm AUKUS sẽ thấp hơn, làm tăng chi phí cho mỗi việc làm được tạo ra từ dự án này. Lợi ích lan tỏa cho các ngành công nghiệp khác sẽ cần phải rất lớn nếu lợi ích của một công trình địa phương lớn hơn chi phí của nó.

Một phân tích chi phí-lợi ích sẽ buộc chính phủ phải thực hiện một cuộc kiểm tra chi tiết về những lợi ích có thể mang lại. Một phân tích như vậy được chia sẻ giữa các chính phủ và đối tác thương mại chắc chắn sẽ cải thiện cơ hội phát sinh các tác động lan tỏa như đã cam kết. Thỏa thuận AUKUS sẽ mang lại lợi ích nếu được phân tích nhiều hơn. Chẳng hạn như áp dụng tư duy kinh tế nhiều hơn vào đầu tư chứng khoán sẽ là một cách tốt để bắt đầu.

Minh Châu (Theo Lowy)

Các tin khác

Ứng viên cực hữu giành chiến thắng

Ứng viên cực hữu giành chiến thắng

Vòng 2 cuộc bầu cử Tổng thống Colombia diễn ra vào ngày 21/6 cho kết quả ứng viên cực hữu Abelardo de la Espriella đã giành chiến thắng sít sao trước ứng viên cánh tả, tiếp nối làn sóng cực hữu thân Mỹ, ủng hộ Tổng thống Donald Trump giành quyền lãnh đạo tại khu vực được cho là “sân sau” của Mỹ.

“Nút thắt” Lebanon trong đàm phán Mỹ-Iran

“Nút thắt” Lebanon trong đàm phán Mỹ-Iran

Cuộc đàm phán tìm kiếm một thỏa thuận hòa bình lâu dài giữa Mỹ và Iran đang diễn ra trong thời hạn 60 ngày do hai bên ấn định tại bản ghi nhớ ngừng bắn ký kết hồi tuần trước. Tuy nhiên, việc Israel tiếp tục tấn công các mục tiêu ở Lebanon và không chịu rút quân đang gây khó khăn rất lớn cho đàm phán.

Thế giới phân mảnh và hợp tác chiến lược Nga - ASEAN

Thế giới phân mảnh và hợp tác chiến lược Nga - ASEAN

Từ năm 2018, quan hệ đối thoại Nga - ASEAN (Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á) đã đạt đến tầm chiến lược. Đối với Nga, phát triển hợp tác với ASEAN vẫn là trọng điểm trong việc mở rộng sang các thị trường đang phát triển nhanh chóng của khu vực châu Á - Thái Bình Dương. ASEAN bao gồm 11 quốc gia với dân số hơn 680 triệu và tổng GDP vượt quá 4 nghìn tỷ USD, đang là một trong những hiệp hội lớn nhất thế giới.

Vì sao doanh nghiệp “ma” bán được “giấc mơ nghỉ dưỡng”?

Vì sao doanh nghiệp “ma” bán được “giấc mơ nghỉ dưỡng”?

Những cuộc điện thoại mời nhận quà tri ân, cơ hội đầu tư sinh lời, chương trình nâng cấp quyền lợi nghỉ dưỡng hay hỗ trợ chuyển nhượng hợp đồng tưởng chừng vô hại đã trở thành chiếc bẫy mất tiền. Đằng sau những văn phòng sang trọng, những bản hợp đồng được in ấn chuyên nghiệp và những lời hứa hẹn đầy hấp dẫn là cả một hệ thống doanh nghiệp được tổ chức bài bản nhằm dẫn dụ, thao túng tâm lý khách hàng để chiếm đoạt tài sản.

Bạo lực bủa vây phụ nữ Afghanistan

Bạo lực bủa vây phụ nữ Afghanistan

Theo lời kể của những phụ nữ Afghanistan với nhật báo Shargh của Iran, Taliban đã siết chặt các quy định về trang phục đối với phụ nữ. Loại hijab thông thường che kín cơ thể và tóc hiện đã bị cấm; thay vào đó, phụ nữ chỉ được phép mặc trang phục burqa trùm kín cơ thể từ đầu đến chân, che cả khuôn mặt và chỉ để lại một lớp lưới nhỏ trước mắt để nhìn ra bên ngoài.

Andy Burnham, lời giải mới của Công đảng Anh?

Andy Burnham, lời giải mới của Công đảng Anh?

Chỉ vài ngày sau chiến thắng áp đảo tại Makerfield, ông Andy Burnham đang trở thành tâm điểm của chính trường Anh. Trong bối cảnh Thủ tướng Keir Starmer vừa tuyên bố từ chức sau nhiều tuần chịu sức ép từ nội bộ Công đảng, ngày càng nhiều tiếng nói xem ông Burnham là nhân vật có thể giúp đảng cầm quyền khôi phục niềm tin của cử tri và mở ra một giai đoạn ổn định mới cho nước Anh.

Mỹ - Iran ngừng bắn, Trung Đông đã thực sự yên ổn?

Mỹ - Iran ngừng bắn, Trung Đông đã thực sự yên ổn?

Ngày 18/6, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đặt bút ký vào bản thỏa thuận hòa bình giữa Mỹ với Iran sau hơn 100 ngày chiến tranh làm hàng nghìn người thiệt mạng và khiến nền kinh tế toàn cầu rơi vào khủng hoảng. Sau thỏa thuận, những gì sẽ triển khai thực hiện cũng quan trọng không kém, trong đó có việc Mỹ phải làm thế nào để kiềm chế được Israel.

Điều chỉnh những hợp tác chiến lược

Điều chỉnh những hợp tác chiến lược

Hội nghị cấp cao ASEAN - Nga từ ngày 17 đến 19/6/2026 tại Kazan, Nga diễn ra vào thời điểm quan trọng đối với cả cấu trúc khu vực lẫn ngoại giao toàn cầu. Đánh dấu kỷ niệm 35 năm thiết lập quan hệ đối thoại và 8 năm quan hệ đối tác chiến lược, Hội nghị cấp cao lần này mang đến cơ hội có một không hai để điều chỉnh lại hợp tác giữa hai bên.

Vấn đề nhập cư vẫn là gánh nặng chính trị của châu Âu

Vấn đề nhập cư vẫn là gánh nặng chính trị của châu Âu

Những vụ bạo loạn liên quan đến người nhập cư tại Anh và Bắc Ireland một lần nữa cho thấy đây vẫn là chủ đề gây chia rẽ nhất tại châu Âu, bất chấp việc EU vừa triển khai Hiệp ước Di cư và Tị nạn mới nhằm tìm lời giải triệt để cho bài toán gai góc này.

Hòa đàm Mỹ - Iran: Áp lực từ những bể dầu cạn đáy

Hòa đàm Mỹ - Iran: Áp lực từ những bể dầu cạn đáy

Sau hơn 100 ngày xung đột với những đợt leo thang rồi xuống thang liên tiếp, Mỹ và Iran đã đạt thỏa thuận hòa bình, mở đường cho việc nối lại lưu thông qua eo biển Hormuz. Phía sau các diễn biến ngoại giao dẫn đến kết quả đó, có một thực tế ít được nhắc đến nhưng là động lực quan trọng: kho dự trữ dầu của thế giới đang cạn với tốc độ chưa từng thấy.

Phần Lan kích hoạt hệ thống bảo vệ cáp ngầm Baltic

Phần Lan kích hoạt hệ thống bảo vệ cáp ngầm Baltic

Trong bối cảnh liên tiếp xảy ra sự cố hạ tầng dưới biển tại Baltic, Phần Lan thử nghiệm hệ thống cảm biến âm học nhằm phát hiện sớm nguy cơ đối với cáp ngầm, cho thấy xu hướng chuyển sang phòng ngừa chủ động trong bảo vệ hạ tầng số then chốt.

Trung Đông: Không thể vừa đánh vừa đàm

Trung Đông: Không thể vừa đánh vừa đàm

Hơn 2 tháng sau khi Mỹ và Iran chính thức bước vào đàm phán tìm kiếm giải pháp hòa bình lâu dài cho cuộc chiến, cho đến nay, hầu như mọi nỗ lực chưa mang lại kết quả khả quan nào, và các bên tiếp tục “vừa đánh vừa đàm” trên khắp các mặt trận.

Châu Âu và vai trò hòa giải xung đột Nga - Ukraine

Châu Âu và vai trò hòa giải xung đột Nga - Ukraine

Bên trung gian hòa giải châu Âu có thể tháo gỡ bế tắc trong đàm phán giữa Nga và Ukraine, theo một số nhà phân tích, tuy nhiên thỏa thuận hòa bình bền vững khó có thể đạt được trừ khi 2 nước này cùng đi đến kết luận rằng chiến tranh tiếp diễn sẽ tốn kém hơn về mặt chiến lược và chính trị so với thỏa hiệp.

Gáo nước lạnh với tham vọng của nước Đức

Gáo nước lạnh với tham vọng của nước Đức

Thất bại chưa từng có của Berlin trong cuộc đua giành ghế Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc mới đây không phải một cú sẩy chân đơn thuần mà phản ánh uy tín đi xuống của Đức sau một giai đoạn theo đuổi chính sách đối ngoại cứng nhắc và cả sự phản kháng ngày càng mạnh mẽ từ phương Nam đối với trật tự thế giới do phương Tây định hình.

Bóc gỡ đường dây tàn sát voọc bạc ở Phú Quốc

Bóc gỡ đường dây tàn sát voọc bạc ở Phú Quốc

Một đường dây săn bắt, giết mổ, mua bán voọc bạc ở Phú Quốc vừa bị Phòng CSĐT tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, môi trường Công an tỉnh An Giang chủ công, phối hợp cùng các đơn vị đấu tranh, triệt phá. Nhiều đối tượng bị bắt giữ và những lời khai ban đầu đã hé lộ quy mô, tính chất của nạn mua bán động vật hoang dã, quý hiếm trên mạng xã hội...

Biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động

Biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động

Với tinh thần quyết liệt và quyết tâm chính trị cao, tập thể lãnh đạo, cán bộ, chiến sĩ Phòng An ninh điều tra Công an tỉnh Lạng Sơn đã biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động. Qua đó, gặt hái những kết quả đặc biệt xuất sắc trên mặt trận đấu tranh phòng, chống tội phạm, bóc gỡ hàng loạt chuyên án lớn, giữ vững bình yên nơi địa đầu Tổ quốc.

NATO điều chỉnh thế trận răn đe hướng Đông

NATO điều chỉnh thế trận răn đe hướng Đông

Trong bối cảnh an ninh châu Âu tiếp tục biến động, các tín hiệu chính sách gần đây từ Mỹ về khả năng mở rộng triển khai vũ khí hạt nhân tới một số quốc gia thành viên đang đưa Đông Âu trở thành trọng tâm trong cấu trúc răn đe của NATO.

Cuộc khủng hoảng “tuổi xế chiều” ở đất nước Mặt trời mọc

Cuộc khủng hoảng “tuổi xế chiều” ở đất nước Mặt trời mọc

Nhật Bản vừa công bố kết quả điều tra cho thấy dân số nước này đã giảm hơn 3 triệu người chỉ trong vòng 5 năm - mức sụt giảm lớn nhất kể từ khi bắt đầu thống kê cách đây hơn một thế kỷ. Những con số mới nhất cho thấy cuộc khủng hoảng nhân khẩu học được cảnh báo trong nhiều thập niên qua không còn là nguy cơ, mà đã trở thành hiện thực với xứ sở Mặt trời mọc.

Triệt phá nhiều đường dây hàng lậu qua biên giới

Triệt phá nhiều đường dây hàng lậu qua biên giới

Với đường biên giới dài, tiếp giáp nước bạn Campuchia, kết nối với mạng lưới giao thông thông suốt đến trung tâm kinh tế lớn của phía Nam là TP Hồ Chí Minh, nên Tây Ninh luôn được cánh đầu nậu chọn lựa làm địa bàn tuồn hàng lậu qua biên giới trước khi trung chuyển đến các địa phương khác tiêu thụ.

Khoe kết quả test ma túy: Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Sau hàng loạt nghệ sĩ vướng vòng lao lý vì ma túy, hình ảnh giới giải trí Việt đang đối mặt với cuộc khủng hoảng niềm tin chưa từng có. Trong bối cảnh đó, nhiều ca sĩ, diễn viên đã chủ động công khai kết quả xét nghiệm ma túy âm tính để chứng minh bản thân “sạch”. Thế nhưng, liệu một tờ giấy xét nghiệm có đủ để bảo chứng cho sự trong sạch của một người nghệ sĩ hay không khi mà theo các chuyên gia, dấu vết ma túy trong cơ thể chỉ tồn tại trong một khoảng thời gian nhất định?