AUKUS hay chiến lược phổ biến vũ khí có điều kiện

Thỏa thuận AUKUS giữa Australia, Anh và Mỹ về việc cung cấp các tàu ngầm tấn công chạy bằng năng lượng hạt nhân cho Hải quân Australia đã gây ra tranh luận rộng rãi về mức độ ảnh hưởng của thỏa thuận đối với các cam kết không phổ biến vũ khí hạt nhân của Mỹ và các mối quan hệ đồng minh của nước này.

Mặc dù sự chú ý chủ yếu tập trung vào lý do đằng sau quyết định của Australia và ý nghĩa của AUKUS đối với quan hệ của Mỹ với các đồng minh châu Âu nhưng việc Washington sẵn sàng chia sẻ công nghệ hạt nhân có độ nhạy cảm cao là một phần quan trọng không kém và cho đến nay vẫn chưa có sự nhìn nhận đúng mức. Điều này báo hiệu một sự thay đổi lâu dài trong chiến lược, được tóm lược bởi việc Mỹ ngày càng sẵn sàng giúp các đồng minh chủ chốt “tiến nhanh hơn” và khiến các đối thủ cạnh tranh chiến lược “tiến chậm hơn” trong thời đại cạnh tranh của các cường quốc.

Chiến lược này bao gồm việc cho phép và hỗ trợ “phổ biến có điều kiện” vũ khí và công nghệ liên quan - vừa là một phương thức giúp các đồng minh tự vệ, vừa giúp tăng cường khả năng răn đe của khối đồng minh. Nói cách khác, Mỹ đã chuyển từ chính sách không phổ biến vũ khí dưới bất kỳ điều kiện nào thời kỳ hậu Chiến tranh Lạnh sang chính sách phổ biến có kiểm soát hoặc có điều kiện các công nghệ tiên tiến, có thể giúp cải thiện quan hệ song phương giữa Mỹ và các đồng minh, đồng thời đạt được mục tiêu an ninh và răn đe rộng hơn.

AUKUS hay chiến lược phổ biến vũ khí có điều kiện -0
Trong kỷ nguyên mới, việc giúp đỡ các đồng mình chủ chốt để tăng cường an ninh và giảm khoảng cách về khả năng răn đe đang ngày càng trở nên quan trọng.

Sau cuộc khủng hoảng tên lửa Cuba năm 1962, chính quyền Mỹ dưới thời Tổng thống Kennedy đã tìm cách ngăn chặn phổ biến vũ khí hạt nhân, kể cả với các đồng minh châu Âu và châu Á. Mỹ đã sử dụng cả các biện pháp khuyến khích lẫn gây nản lòng, trong đó có việc cung cấp hoặc cải thiện các bảo đảm răn đe hạt nhân cho đồng minh của mình, để ngăn chặn việc phổ biến rộng rãi vũ khí hạt nhân. Ngay cả khi Chiến tranh Lạnh kết thúc, các thời Chính phủ Mỹ vẫn tiếp tục theo đuổi chính sách này, đồng thời đảm nhận phần lớn trách nhiệm bảo vệ các đồng minh NATO và các đồng minh khác.

Tuy nhiên, mọi thứ bắt đầu thay đổi trong nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Obama trước một số chuyển biến thực tế. Mỹ bắt đầu triển khai các khí tài quân sự có năng lực hơn ở cả châu Âu và châu Á, với niềm tin rằng kỷ nguyên mới của sự cạnh tranh giữa các cường quốc và sự sa sút tương đối của Mỹ đòi hỏi các đồng minh phải có khả năng tự vệ tốt hơn như một phần của mô hình răn đe và chiến đấu mới. Người kế nhiệm ông Obama, cựu Tổng thống Donald Trump cũng thúc đẩy quá trình này. Theo đó, Washington rút khỏi các thỏa thuận kiểm soát vũ khí, chẳng hạn như Hiệp ước lực lượng hạt nhân tầm trung và nhiều hoạt động hỗ trợ các đồng minh khác như Hàn Quốc, Nhật Bản trong việc nghiên cứu thiết bị, khí tài quân sự mới.

Và bây giờ, với AUKUS, có vẻ như Washington bắt đầu “chơi bài ngửa”: Thay thế chính sách hạn chế hoàn toàn phổ biến vũ khí và công nghệ tiên tiến bằng biện pháp phổ biến có điều kiện đối với các đồng minh và đối tác then chốt, cho phép họ đóng góp tốt hơn vào hoạt động phòng vệ. Thậm chí, AUKUS còn là một chỉ báo cho thấy Mỹ sẽ tiếp tục và làm sâu sắc hơn chính sách này. Đối với một đồng minh khác là Hàn Quốc, Washington tiếp tục theo đuổi việc loại bỏ hoàn toàn tất cả các giới hạn còn lại đối với hoạt động sản xuất tên lửa của Seoul, chấm dứt Hướng dẫn về tên lửa sửa đổi (mà thực chất chính là việc giới hạn nghiêm ngặt các hoạt động phát triển tên lửa của Hàn Quốc do chính Mỹ đề ra trước đây). Cùng trong tuần công bố AUKUS, Hàn Quốc đã thử nghiệm loại tên lửa hành trình và đạn đạo mang đầu đạn hạng nặng với tầm bắn hơn 1.000 km và trở thành quốc gia không sở hữu vũ khí hạt nhân đầu tiên phóng tên lửa đạn đạo từ tầu ngầm, qua đó chính thức tham gia vào nhóm nhỏ các nước có năng lực này, hiện bao gồm Mỹ, Nga, Trung Quốc, Ấn Độ, Anh, Pháp và CHDCND Triều Tiên.

Washington ý thức được rằng họ không thể là nhà cung cấp năng lực quốc phòng duy nhất cho các đồng minh của mình, đặc biệt trước những thay đổi lớn trong hệ thống quốc tế, vốn tiếp tục đặt ra những hạn chế về cơ cấu và chức năng của các cơ chế kiểm soát và không phổ biến vũ khí hạt nhân truyền thống. Mỹ sẽ vẫn hỗ trợ các quá trình kiểm soát vũ khí và không phổ biến vũ khí toàn cầu hiện có và đã nói rõ rằng AUKUS vẫn là một ngoại lệ trong việc phổ biến công nghệ tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân. Tuy nhiên, các yêu cầu về răn đe hiện đại và ổn định khủng hoảng đang thay đổi và việc giúp các đồng minh trang bị vũ khí tốt hơn là một trong những yêu cầu như vậy.

Vẫn có những ý kiến trái chiều được đưa ra và về phần mình, Mỹ vẫn khẳng định rằng việc thay đổi chính sách, tuy diễn ra chậm nhưng dứt khoát, từ bỏ lập trường truyền thống là không phổ biến vũ khí và công nghệ tiên tiến như một công cụ để kiểm soát thế giới và hướng tới phổ biến vũ khí có điều kiện và có kiểm soát cho các đồng minh. Trên thực tế, điều này cũng không làm giảm vai trò quan trọng của việc kiểm soát vũ khí trong thế giới ngày nay. Nhưng, có một điều, nó báo hiệu rằng trong kỷ nguyên cạnh tranh chiến lược mới này, việc giúp đỡ các đồng mình chủ chốt trang bị cho mình và các hệ thống quan trọng để tăng cường an ninh và giảm khoảng cách về khả năng răn đe đang ngày càng trở nên quan trọng.

Ngọc Lan (Tổng hợp)

Các tin khác

Ông Karim Khan, từ đỉnh cao ICC đến vực sâu bê bối

Ông Karim Khan, từ đỉnh cao ICC đến vực sâu bê bối

Việc Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC) bỏ phiếu bãi nhiệm Công tố viên trưởng Karim Khan sau bê bối liên quan đến cáo buộc có hành vi sai trái về tình dục đã khép lại nhiệm kỳ đầy sóng gió của một trong những gương mặt nổi bật nhất của nền tư pháp quốc tế. Ít ai ngờ, sự nghiệp kéo dài hơn 3 thập kỷ của luật gia người Anh lại kết thúc theo cách như vậy.

Kỳ vọng gì ở tân Tổng Tư lệnh Quân đội Ukraine Mykhailo Drapatyi?

Kỳ vọng gì ở tân Tổng Tư lệnh Quân đội Ukraine Mykhailo Drapatyi?

Mới đây, Tổng thống Volodymyr Zelensky đã bổ nhiệm Thiếu tướng Mykhailo Drapatyi làm Tổng Tư lệnh Lực lượng Vũ trang Ukraine, thay ông Oleksandr Syrskyi. Động thái này diễn ra giữa làn sóng biểu tình kéo dài gần một tuần yêu cầu ông Syrskyi từ chức và phục chức cựu Bộ trưởng Quốc phòng cho ông Mykhailo Fedorov. Dù được quân đội và giới chuyên gia hoan nghênh, quyết định này vẫn khiến nhiều nhà phân tích hoài nghi: Liệu ông Zelensky có tự làm suy yếu vị thế của mình khi đưa ra thay đổi chiến lược dưới áp lực đường phố?

Houthi lại dọa “khóa” Biển Đỏ, liệu thế giới có đường vòng?

Houthi lại dọa “khóa” Biển Đỏ, liệu thế giới có đường vòng?

Những cuộc tấn công của lực lượng Houthi tại Biển Đỏ một lần nữa đẩy một trong những tuyến hàng hải quan trọng nhất thế giới vào tình trạng bất ổn. Trong bối cảnh đó, các phương án thay thế từng giúp thương mại toàn cầu vượt qua nhiều cuộc khủng hoảng lại đang bộc lộ giới hạn, khiến dư địa ứng phó ngày càng thu hẹp.

Quốc gia vùng Vịnh mở rộng hợp tác an ninh

Quốc gia vùng Vịnh mở rộng hợp tác an ninh

Những cuộc trao đổi giữa Pakistan và Kuwait về khả năng mở rộng hợp tác quốc phòng cho thấy một chuyển động đáng chú ý trong cấu trúc an ninh khu vực: các quốc gia Vùng Vịnh đang chủ động đa dạng hóa đối tác, giảm phụ thuộc vào các trụ cột truyền thống và từng bước nâng cao năng lực tự chủ, trong bối cảnh địa chính trị nhiều biến động và thách thức phi truyền thống ngày càng gia tăng.

Xung đột Mỹ - Iran đang vượt tầm kiểm soát

Xung đột Mỹ - Iran đang vượt tầm kiểm soát

Xung đột giữa Mỹ và Iran đã chuyển từ giai đoạn ăn miếng trả miếng âm ỉ sang một diễn biến giống như chiến tranh toàn diện. Ngày 20/7 là ngày thứ 10 liên tiếp Mỹ tấn công các mục tiêu ở Iran, trong khi Tehran đáp trả bằng những đòn tấn công các mục tiêu Mỹ trong khu vực.

Nhật Bản tăng tốc xây dựng cơ quan tình báo quốc gia

Nhật Bản tăng tốc xây dựng cơ quan tình báo quốc gia

Trước sức ép an ninh phi truyền thống và cạnh tranh công nghệ ngày càng gay gắt, Nhật Bản đẩy nhanh kế hoạch lập cơ quan tình báo quốc gia tập trung đầu tiên sau Thế chiến II, nhằm nâng cấp năng lực phòng vệ, siết kiểm soát gián điệp và chủ động ứng phó các thách thức an ninh thế hệ mới.

Kỳ nghỉ “ma” và những chiếc bẫy tinh vi

Kỳ nghỉ “ma” và những chiếc bẫy tinh vi

Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP Hồ Chí Minh đang mở rộng điều tra hàng loạt vụ án “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” thông qua hình thức ký kết hợp đồng sở hữu kỳ nghỉ xảy ra tại nhiều doanh nghiệp du lịch trên địa bàn. Đến nay, gần 280 bị can đã bị khởi tố. Đằng sau vụ án là bi kịch của hàng ngàn nạn nhân lớn tuổi bị bòn rút đến đồng lương hưu cuối cùng, và cũng là cái giá đắt mà nhiều người trẻ có học thức phải trả khi tiếp tay cho tội phạm vì miếng bánh “hoa hồng” hậu hĩnh...

Ông Andy Burnham và hành trình trở thành Thủ tướng mới của Anh

Ông Andy Burnham và hành trình trở thành Thủ tướng mới của Anh

Ông Andy Burnham chính thức trở thành Thủ tướng mới của Anh hôm 20/7, thay thế ông Keir Starmer. Trong bài phát biểu nhận chức, ông cam kết mang lại hy vọng cho người dân và thách thức một nền văn hóa chính trị và mô hình kinh tế mà ông cho rằng “không hoạt động hiệu quả đối với người dân bình thường”.

“80 năm An ninh nhân dân - Lá chắn bình yên”

“80 năm An ninh nhân dân - Lá chắn bình yên”

Chuỗi sự kiện đặc biệt Gala “Tổ quốc bình yên” diễn ra từ ngày 11 đến ngày 14/6 tại TP Hồ Chí Minh, với điểm nhấn triển lãm “80 năm An ninh nhân dân - Lá chắn bình yên” đã để lại nhiều ấn tượng đặc sắc. Với 5 khu trưng bày, tái hiện chặng đường gần một thế kỷ của lực lượng An ninh nhân dân (ANND) dưới lá cờ vẻ vang của Đảng thông qua hệ thống tư liệu, hình ảnh, hiện vật, công nghệ hiện đại, đã trở thành tâm điểm thu hút đông đảo quần chúng nhân dân và du khách…

Nỗ lực ngăn cá độ bóng đá xâm nhập xóm làng

Nỗ lực ngăn cá độ bóng đá xâm nhập xóm làng

World Cup là sự kiện thể thao lớn nhất thế giới được đông đảo người hâm mộ quan tâm, theo dõi. Lợi dụng sự kiện này, các đối tượng tội phạm đã tổ chức, lôi kéo người dân tham gia đánh bạc, cá độ bóng đá dưới nhiều hình thức chung chi trực tiếp hoặc thông qua các ứng dụng trực tuyến và mạng xã hội. Hoạt động cờ bạc này không chỉ gây mất an ninh, trật tự, phát sinh tội phạm, mà còn đẩy nhiều con bạc vào cảnh nợ nần chồng chất, kinh tế gia đình rơi vào cảnh khánh kiệt, đặc biệt là tại các vùng nông thôn, biên giới...

Câu lạc bộ tiếng Anh đặc biệt của một nữ tướng công an

Câu lạc bộ tiếng Anh đặc biệt của một nữ tướng công an

Dù bận rộn với công việc chuyên môn nhưng niềm đam mê tiếng Anh và mong muốn được lan tỏa, kết nối với nhiều cán bộ công an các đơn vị, địa phương, cũng như những người lớn tuổi, chị đã thành lập câu lạc bộ (CLB) tiếng Anh online để giao lưu, kết nối, là nơi thực hành tiếng Anh cho chính mình và nhiều cán bộ, chiến sĩ khác. CLB ra đời trở thành cầu nối tinh thần, giúp nhiều người tự tin với việc học giao tiếp bằng tiếng Anh, đặc biệt là người lớn tuổi.

Hợp tác quốc tế - “lá chắn từ xa” trong công tác cảnh vệ

Hợp tác quốc tế - “lá chắn từ xa” trong công tác cảnh vệ

Mỗi chuyến thăm của nguyên thủ các nước tới Việt Nam, mỗi chuyến công tác nước ngoài của các đồng chí lãnh đạo Đảng và Nhà nước đều là thời khắc mà cán bộ, chiến sĩ Bộ Tư lệnh Cảnh vệ bước vào trận tuyến thầm lặng và cam go.

Người lính an ninh Tây Nguyên “Bốn cùng” với bà con

Người lính an ninh Tây Nguyên “Bốn cùng” với bà con

Để nắm tình hình và phối hợp đấu tranh ngăn chặn âm mưu phục hồi tổ chức của bọn phản động FULRO, các trinh sát thuộc Phòng An ninh nội địa, Công an tỉnh Gia Lai và công an các xã phía Tây trên địa bàn tỉnh thường xuyên bám địa bàn, thực hiện tốt phương châm “Bốn cùng” (cùng ăn, cùng ở, cùng lao động, cùng nói tiếng đồng bào) với nhân dân.

Lấy sự hài lòng của hành khách là thước đo

Lấy sự hài lòng của hành khách là thước đo

Chuyển đổi số đang tạo ra những thay đổi căn bản trong công tác quản lý xuất nhập cảnh tại Cục Quản lý xuất nhập cảnh, Bộ Công an. Những kết quả đạt được đã khẳng định chủ trương đúng đắn của Đảng, Nhà nước và Bộ Công an trong việc ứng dụng khoa học công nghệ vào công tác bảo vệ an ninh quốc gia, quản lý xuất nhập cảnh và cải cách hành chính.

Dấu ấn của một đơn vị anh hùng

Dấu ấn của một đơn vị anh hùng

Đêm muộn. Trụ sở Cục An ninh điều tra, Bộ Công an vẫn sáng đèn. Trong phòng làm việc, các điều tra viên miệt mài bên hồ sơ với những chứng cứ và sơ đồ chuyên án. Ngoài hành lang, những cuộc điện thoại nối dài xuyên đêm, những bước chân khẩn trương của các tổ công tác chuẩn bị lên đường. Đằng sau ánh đèn ấy là cuộc đấu tranh không tiếng súng nhưng cam go, quyết liệt để bảo vệ an ninh quốc gia, bảo vệ sự bình yên của nhân dân và sự phát triển của đất nước.

Điểm mặt nguy cơ không tiếng súng

Điểm mặt nguy cơ không tiếng súng

Không còn là những nguy cơ bên lề, các thách thức an ninh phi truyền thống đang tác động trực tiếp tới ổn định quốc gia và trật tự toàn cầu. Từ môi trường, chuỗi cung ứng đến không gian số, những rủi ro ngày càng liên thông, đòi hỏi cách tiếp cận ứng phó tổng thể và bền vững hơn.

Trên chiến tuyến chống tội phạm từ không gian mạng

Trên chiến tuyến chống tội phạm từ không gian mạng

Vĩnh Long là địa bàn có đồng bào dân tộc Khmer chiếm hơn 10% dân số toàn tỉnh. Cùng với sự đa dạng về tín ngưỡng, tôn giáo và đời sống văn hóa phong phú, đây là nền tảng quan trọng để xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Tuy nhiên, các thế lực thù địch, phản động luôn tìm cách lợi dụng những vấn đề dân tộc, tôn giáo để tuyên truyền xuyên tạc, kích động, chia rẽ khối đoàn kết dân tộc.

Đảm bảo an ninh kinh tế giữa dòng chảy phát triển

Đảm bảo an ninh kinh tế giữa dòng chảy phát triển

Hải Phòng đang bước vào giai đoạn phát triển mạnh mẽ với những cơ chế, chính sách đặc thù, những dự án chiến lược mang tầm quốc gia và dòng vốn đầu tư liên tục đổ về thành phố Cảng. Cùng với cơ hội là những thách thức mới đối với công tác bảo đảm an ninh kinh tế (ANKT). Trên mặt trận không tiếng súng ấy, Phòng An ninh Kinh tế (PA04) Công an thành phố Hải Phòng chủ động nhận diện nguy cơ từ sớm, từ xa, bảo vệ vững chắc nền tảng an ninh cho sự phát triển nhanh và bền vững của thành phố.