ASEAN với những thách thức đa phương

Hợp tác đa phương hẹp trong ASEAN hiện tồn tại dưới nhiều hình thức, nó cho phép các nước ASEAN phản ứng trước cơ hội và thách thức trong môi trường địa chính trị của mình và khắc phục những điểm yếu trong hợp tác ASEAN hiện tại. Hợp tác đa phương hẹp trong ASEAN sẽ cho phép một nhóm nhỏ hơn gồm các quốc gia ASEAN cùng chí hướng hợp tác trong những lĩnh vực cụ thể để mang lại kết quả thực chất.

Mặc dù chủ nghĩa đa phương sẽ đảm bảo tiếng nói bình đẳng giữa tất cả các nước thành viên, nhưng các tổ chức đa phương đang ngày càng rơi vào bế tắc, không thể hành động hoặc hành động chậm chạp, dẫn đến kết quả không được như mong muốn. Vai trò của các tổ chức đa phương trong các cuộc xung đột nổ ra gần đây đã cho thấy điều này. Hợp tác đa phương hẹp đang tỏ ra phù hợp với sự ưu tiên ngày càng tăng của các quốc gia, bao gồm cả nước lớn và các thành viên ASEAN.

Bên cạnh Bộ tứ và AUKUS, ngày càng có nhiều quan hệ hợp tác và cam kết giữa 3 bên, như đối thoại an ninh 3 bên gồm Australia, Nhật Bản và Mỹ; quan hệ 3 bên gồm Australia, Ấn Độ và Indonesia (AII); Thỏa thuận phòng thủ 5 quốc gia giữa Australia, Malaysia, New Zealand, Singapore và Anh cũng là một ví dụ về hợp tác quốc phòng tham vấn đa phương hẹp.

ASEAN với những thách thức đa phương -0
Tòa nhà trụ sở ASEAN tại Jakarta, Indonesia.

Tương tự như hợp tác song phương giữa các nước lớn và các cường quốc tầm trung, các nước ASEAN đã cố gắng phát triển các cấu trúc an ninh khác nhau của riêng mình nhằm thúc đẩy lợi ích riêng và ứng phó với các cơ hội cũng như thách thức trong môi trường địa chính trị của họ. Điều này có tính đến những sự cách biệt hiện có trong hợp tác ASEAN. Về mặt an ninh, Hợp tác an ninh 3 bên Campuchia - Việt Nam - Lào là một ví dụ về hợp tác đa phương hẹp trong ASEAN.

Một ví dụ khác là hoạt động tuần tra eo biển Malacca giữa Indonesia, Malaysia, Singapore và Thái Lan, được triển khai vào năm 2004 nhằm tăng cường an ninh ở eo biển Malacca và Singapore thông qua các cuộc tuần tra phối hợp trên biển và tạo điều kiện chia sẻ thông tin giữa các tàu và trung tâm hoạt động hải quân của các nước. Tương tự, các cuộc tuần tra 3 bên trên biển Sulu - mối quan hệ hợp tác an ninh đa phương hẹp giữa Indonesia, Malaysia và Philippines - được thiết lập năm 2017 để giải quyết các thách thức xuyên quốc gia ở biển Sulu giữa 3 nước. Đã có các cuộc đàm phán nhằm mở rộng quan hệ đối tác này sang các nước khác ở Đông Nam Á.

Ngoài các cơ chế 3 bên và 4 bên, sáng kiến Our Eyes - một nền tảng trao đổi thông tin chiến lược nhằm mục đích chống khủng bố và chủ nghĩa cực đoan bạo lực giữa 6 nước ASEAN là Brunei, Indonesia, Malaysia, Philippines, Singapore và Thái Lan - đã được ra mắt vào năm 2018. Sáng kiến này sau đó đã được thông qua với tên gọi sáng kiến Our Eyes ASEAN trong khuôn khổ Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng ASEAN (ADMM).

Mới đây, Diễn đàn Cảnh sát biển ASEAN đầu tiên, vốn do Indonesia khởi xướng, đã diễn ra vào tháng 11/2022 nhằm mục đích tăng cường an ninh hàng hải. 8 trong số 10 quốc gia ASEAN, ngoại trừ Myanmar và Campuchia, đã tham dự. Tiếp nối sự kiện này là việc ký kết Tuyên bố Lực lượng bảo vệ bờ biển ASEAN nhằm thúc đẩy các tuyến đường biển an toàn và an ninh trong các vùng biển khu vực. Từ một đề xuất của Cơ quan An ninh hàng hải Indonesia (Bakamla) về việc “đưa ra cách tiếp cận phối hợp” trong các vấn đề liên quan đến Biển Đông một nhóm nhỏ hơn đã được tạo ra, đặc biệt bao gồm những bên liên quan trực tiếp nhất, chẳng hạn như các nước có yêu sách ở Biển Đông, có thể đóng vai trò dẫn dắt.

Ngoài các sáng kiến an ninh, chủ nghĩa đa phương hẹp của ASEAN trong lĩnh vực kinh tế như Khu vực tăng trưởng Đông ASEAN, bao gồm Brunei, Indonesia, Malaysia, Philippines (BIMP - EAGA), ra mắt năm 1994, cho phép 4 nước thành viên ASEAN thúc đẩy tăng trưởng thương mại, đầu tư và du lịch thông qua các tuyến vận tải biển và liên kết hàng không trong khu vực.

Không chỉ thúc đẩy tăng trưởng kinh tế siêu vùng, sáng kiến này còn góp phần tăng cường hội nhập kinh tế ASEAN. Một sáng kiến về thanh toán mã QR khu vực cũng được xây dựng giữa các ngân hàng trung ương của 5 nước thành viên ASEAN là Indonesia, Malaysia, Philippines, Thái Lan và Singapore, được đưa ra vào tháng 11/2022, cũng là một hình thức thỏa thuận đa phương hẹp có thể giúp thúc đẩy hội nhập kinh tế ASEAN. Hay như Dự án tích hợp điện lực Lào - Thái Lan - Malaysia - Singapore (còn gọi là dự án Lưới điện ASEAN) đóng vai trò là sự án thí điểm của ASEAN trong việc giải quyết các vấn đề kỹ thuật, pháp lý và tài chính của thương mại điện năng đa phương. Vào những năm 1990, Lưới điện ASEAN ban đầu được hình dung như một sáng kiến toàn khu vực nhằm khuyến khích hợp tác về hiệu quả sử dụng năng lượng và đổi mới sáng tạo trong năng lượng tái tạo.

Tuy nhiên, sau 20 năm, các bên không đạt được nhiều tiến bộ do sự khác biệt trong chính sách và cam kết về năng lượng, cũng như sự bất bình đẳng về kinh tế giữa các quốc gia thành viên. Để vượt qua tình huống khó khăn này, các quốc gia sẵn sàng hợp tác rộng rãi hơn trong lĩnh vực năng lượng có thể tiến hành trước và các nước khác có thể làm theo khi đã sẵn sàng. Ngoài các quan hệ hợp tác đa phương hạn hẹp hiện có, ASEAN có khả năng mở rộng cách tiếp cận hợp tác đa phương hẹp để giải quyết các vấn đề thách thức lớn hơn, như vấn đề Biển Đông.

Hợp tác đa phương hẹp trong ASEAN sẽ cho phép khối đạt được tiến bộ lớn hơn và đáp ứng tốt hơn những lợi ích đa dạng của các nước thành viên. Sự hợp tác như vậy không nhằm thay thế chủ nghĩa đa phương, mà để bổ sung cho những gì không thể thực hiện trong bối cảnh rộng lớn hơn, tạo điều kiện thuận lợi để mở rộng thành hợp tác khu vực rộng lớn hơn khi thời điểm chín muồi.

Huy Thông (Tổng hợp)

Các tin khác

Cuộc chiến của AI

Cuộc chiến của AI

Tháng 9/2025, các nhà nghiên cứu của Anthropic phát hiện một điều mà giới an ninh mạng từng chỉ hình dung trong các kịch bản tương lai: một nhóm tin tặc định danh là GTG-1002, đã "bẻ khóa" công cụ Claude Code của chính công ty và biến nó thành một tác nhân tự động thực hiện tới 80-90% khối lượng công việc trong một chiến dịch gián điệp mạng nhắm vào khoảng 30 tổ chức toàn cầu. Đây được Anthropic gọi là "chiến dịch tấn công mạng quy mô lớn đầu tiên được thực hiện mà không có sự can thiệp đáng kể của con người". Sự kiện này đã trở thành biểu tượng cho một thực tế không thể chối cãi: kỷ nguyên hacker AI không còn là dự báo.

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Từ lời hứa “việc nhẹ, lương cao” trên mạng xã hội đến những cuộc hôn nhân ngoại quốc được vẽ ra bằng viễn cảnh sung túc, tội phạm mua bán người tìm mọi cách đánh vào giấc mơ “đổi đời” của người dân. Tại Cà Mau, phía sau mỗi vụ án được khám phá là một sự thật đau lòng: Khi bước qua ranh giới của sự cả tin, giấc mơ về một tương lai tốt đẹp có thể biến thành những tháng ngày bị bóc lột, giam cầm, bạo hành, thậm chí là tước đoạt mạng sống. Ngăn chặn tội phạm mua bán người, vì thế, không chỉ là cuộc đấu tranh của cơ quan chức năng, mà là cuộc chiến của toàn xã hội.

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Lực lượng Houthi đã giành quyền kiểm soát hòn đảo Perim và vùng bờ Biển Đỏ của Yemen từ chính phủ được Saudi Arabia hậu thuẫn, từ đó nắm quyền kiểm soát eo biển Bab al-Mandab, tạo ra nguy cơ “gọng kìm” các tuyến hàng hải trọng yếu từ Đông sang Tây.

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Khởi công giữa vùng núi cao và địa chất phức tạp nhất hành tinh, dự án thủy điện hạ lưu sông Yarlung Tsangpo vừa mang dáng dấp một kỳ tích năng lượng, vừa mở ra bài toán an ninh nguồn nước vượt khỏi biên giới Trung Quốc. Đằng sau công suất khổng lồ và lời hứa điện sạch là câu hỏi khó hơn - châu Á sẽ quản trị những dòng sông chung ra sao khi nhu cầu năng lượng, biến đổi khí hậu và cạnh tranh chiến lược cùng lúc gia tăng?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

Từng được xem là những nền kinh tế giàu có và ổn định bậc nhất thế giới, các nước Vùng Vịnh đang hứng chịu những xáo trộn ngày càng lớn khi chiến sự kéo dài. Từ hàng không, du lịch đến bất động sản và các sự kiện quốc tế đều bị ảnh hưởng nặng nề, cái giá của bất ổn dần hiện rõ.

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Sự ra đời của các Trường Văn hóa Công an nhân dân (CAND), trong đó có Trường Văn hóa CAND VI không chỉ mở ra cơ hội học tập, rèn luyện cho các em có hoàn cảnh khó khăn mà còn thể hiện sâu sắc trách nhiệm của lực lượng CAND trong phương châm gắn bảo đảm an ninh, trật tự với an sinh xã hội, chăm lo người yếu thế trong xã hội. Ngôi trường đặc biệt này còn mở ra cánh cửa tri thức, niềm tin và hy vọng cho nhiều học sinh có hoàn cảnh khó khăn.

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Các mô hình dữ liệu lớn và các thuật toán hứa hẹn giúp con người tạo thuốc nhanh hơn, ứng phó tốt hơn với dịch bệnh, nhưng cũng có thể đưa những năng lực sinh học nguy hiểm tới gần hơn với các tổ chức khủng bố. Vũ khí của tương lai có thể không đi từ kho quân sự ra chiến trường. Chúng có thể bắt đầu bằng những dữ liệu trôi nổi trên các đám mây số. Cuộc cạnh tranh chiến lược Trung - Mỹ có thể sẽ làm gia tăng rủi ro này.

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Ngày 28/8, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ra tuyên bố về một thỏa thuận dầu mỏ mới giữa Mỹ và Tổng thống lâm thời Delcy Rodríguez của Venezuela, trong đó Mỹ sẽ nắm quyền kiểm soát trữ lượng dầu mỏ lớn của Venezuela. Tuyên bố này đã gây làn sóng phản đối dữ dội ở Venezuela.

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Những hoạt động bị cáo buộc diễn ra quanh RAF Akrotiri trong năm 2025 chỉ được hé lộ sau đó hơn một năm, khi cuộc điều tra của Anh lần theo dấu vết dẫn tới một nghi phạm đang bị giữ tại Cyprus.

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Kết quả cuộc trưng cầu dân ý công bố hôm 30/8 cho thấy người dân Iceland đã bỏ phiếu không gia nhập Liên minh châu Âu (EU), bác bỏ nỗ lực của chính phủ nhằm nối lại các cuộc đàm phán gia nhập và đứng về phía những người bảo vệ vùng biển đánh bắt cá của Iceland.

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Sự đồng hành của gia đình, chính quyền và cộng đồng đang giúp người được đặc xá xóa bỏ mặc cảm, ổn định cuộc sống, không tái phạm và trở thành người có ích cho xã hội. Hơn 80 năm qua, Đảng, Nhà nước ta đã đặc xá, tha tù trước thời hạn cho hàng trăm nghìn phạm nhân trở về với gia đình và cộng đồng, xã hội. Trong đó, chỉ từ năm 2009 đến nay, Chủ tịch nước đã quyết định đặc xá cho gần 100 nghìn người. Những người được đặc xá được gia đình, các cấp, các ngành, đoàn thể xã hội tiếp nhận và tạo điều kiện thuận lợi, giúp đỡ từng bước ổn định cuộc sống, tái hòa nhập cộng đồng.

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Khi bất ổn tại eo biển Hormuz buộc Saudi Arabia chuyển ngày càng nhiều dầu sang bờ Biển Đỏ, eo Bab el-Mandeb từ một điểm nghẽn hàng hải đã trở thành “chiếc van thứ hai” của thị trường năng lượng toàn cầu. Tuy nhiên, trường hợp lực lượng Houthi không phong tỏa hoàn toàn eo biển này mà chỉ cần khiến rủi ro đủ lớn để tàu hàng, hãng bảo hiểm và chủ hàng tự lựa chọn con đường khác, hiệu ứng kinh tế đã có thể tương đương một cuộc phong tỏa. Đó cũng là dấu hiệu cho thấy chiến tranh Trung Đông đang chuyển từ cuộc đấu giành lãnh thổ sang cuộc đấu kiểm soát những dòng chảy của nền kinh tế toàn cầu.

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Thông tin cá nhân đang trở thành “mỏ vàng” của tội phạm, bị đánh cắp, mua bán và khai thác để lừa đảo, xâm phạm đời tư, tống tiền. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải dựng “lá chắn số” từ từng tài khoản, thiết bị và quy trình quản lý dữ liệu trong mỗi cơ quan, doanh nghiệp.

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Thực hiện chỉ đạo quyết liệt của Giám đốc Công an TP Đà Nẵng, những ngày này, toàn lực lượng Công an tỉnh, từ thành phố đến cơ sở, đang bước vào trận đánh lớn với khí thế sục sôi, quyết tâm cao độ. Với tinh thần “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng” cả ngày lẫn đêm, đợt cao điểm 45 ngày đêm (từ 5/8 đến 20/9) tổng rà soát, phát hiện, đấu tranh, xử lý, làm sạch địa bàn đang lan tỏa rộng khắp từ miền núi cao, vùng biên giới đến tận các xã đảo. Trận chiến với “cái chết trắng” không chừa một tấc đất này đang khẳng định bản lĩnh, sự mưu trí và tinh thần vì nhân dân phục vụ của lực lượng Công an cấp xã trên toàn thành phố.

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Ông Mykhailo Fedorov - Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine vừa bị cách chức đã kêu gọi tổ chức bầu cử tổng thống trong thời chiến. Đây là thách thức chính trị trực tiếp nhất đối với Tổng thống Volodymyr Zelensky kể từ khi cuộc chiến Nga - Ukraine bắt đầu vào năm 2022.

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Đằng sau kế hoạch thanh toán 725 triệu USD của Mỹ là bài toán tài chính lớn hơn của Liên hợp quốc: nguồn đóng góp cần ổn định hơn, chi phí phải được kiểm soát chặt hơn, trong khi những nhiệm vụ cốt lõi vẫn cần được bảo đảm.

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chủ yếu để xác lập mô hình phát triển mới, tạo nền tảng nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh, tự chủ và sức mạnh quốc gia trong kỷ nguyên mới. Với vai trò là Cơ quan Thường trực thực hiện Nghị quyết 57, đồng thời là lực lượng gương mẫu, đi đầu, Bộ Công an không chỉ làm tốt công tác tham mưu, dẫn dắt thực hiện nhiệm vụ cho các ngành, các cấp mà còn từng bước đưa khoa học, công nghệ vào mọi mặt công tác Công an, từ quản trị, chỉ huy, cải cách hành chính, xây dựng cơ sở dữ liệu đến phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm và phục vụ người dân.

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Khi cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran chưa tìm được giải pháp hòa bình, eo biển Hormuz vẫn đang bị khóa chặt và tuyến hàng hải huyết mạch qua Biển Đỏ liên tục bị lực lượng Houthi tấn công, thì việc mở ra tuyến hàng hải mới đi qua Bắc Cực trở thành lựa chọn hấp dẫn.

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Tây Ninh có vị trí chiến lược, vừa là cửa ngõ kết nối TP Hồ Chí Minh với các tỉnh miền Tây Nam Bộ, vừa có đường biên giới tiếp giáp Vương quốc Campuchia cùng hệ thống cửa khẩu thuận lợi cho việc giao thương kinh tế. Ngoài ra, còn có nhiều khu công nghiệp phát triển mạnh thu hút hàng trăm ngàn người từ các tỉnh, thành khác và người nước ngoài đến lưu trú để sản xuất, kinh doanh. Lợi dụng điều này, các loại tội phạm về trật tự xã hội, sử dụng công nghệ cao, ma túy, cờ bạc, trộm cắp tài sản, “tín dụng đen”, xuất, nhập cảnh trái phép... hoạt động phức tạp.