An ninh quốc gia và chiến tranh thông tin mới

Hầu như tất cả các quốc gia trong thế kỷ 21 này đang phải đối phó với sự biến động kép của tình trạng phân mảnh trong trật tự quốc tế và không gian thông tin. Giữa những can thiệp của nước ngoài và “những phần tử khủng bố trong nước”, làm thế nào để các quốc gia có thể ưu tiên giải quyết các mối đe dọa đa chiều này?

Những thách thức thông tin của thời đại kỹ thuật số vừa có tính toàn cầu hóa, vừa có tính mục tiêu. Chúng trùng khớp với những vấn đề địa chính trị và được đánh dấu bằng những câu chuyện đối kháng phản ánh sự khao khát ngày càng rõ rệt đối với các quốc gia Nam bán cầu. Chúng cũng trùng lặp với những vấn đề xã hội thường gây chia rẽ, cho dù là vấn đề về bầu cử, y tế công cộng hay liên quan đến biến đổi khí hậu. Các vấn đề này là đặc trưng của sự phân cực dư luận ngày càng tăng, được cấu trúc bởi các hình thức chủ nghĩa cộng đồng khác nhau, cho dù là sắc tộc, tôn giáo, giới tính...

1.jpg -0
Các quốc gia đã thực hiện nhiều sáng kiến nhằm nâng cao nhận thức của công chúng về các mối nguy hiểm của việc thao túng thông tin.

Trong bối cảnh này, các nền dân chủ đa nguyên, vốn khuyến khích quyền tự do đi lại và tự do tư tưởng của con người, coi quyền tự do ngôn luận như một nguyên tắc nền tảng của mô hình chính trị, lại đặc biệt dễ bị tổn thương, bởi chính điều đó lẽ ra có thể tạo thuận lợi cho sức hấp dẫn của các nền dân chủ phương Tây trong vấn đề ý thức hệ trước đây. Trong bối cảnh không gian thông tin toàn cầu bị chia cắt này, các công cụ, các tác nhân và các cuộc đấu tranh ngày càng bất cân xứng, các chiến lược ứng phó và cầm cự đang trở nên không đồng bộ.

Trong không gian kỹ thuật số toàn cầu hóa, các mối đe dọa này nói chung vừa riêng biệt, lại vừa kết nối với nhau. Chúng hoạt động như các hệ sinh thái có khả năng giao tiếp lẫn nhau. Khái niệm “hệ sinh thái tuyên truyền”, đặc biệt được Trung tâm gắn kết toàn cầu (GEC) của Bộ Ngoại giao Mỹ vận dụng, đề cập đến một tập hợp phức tạp các nguồn lực và cơ chế được sử dụng để truyền bá thông tin một cách có hệ thống và thường có chủ ý các thông tin, các hệ tư tưởng hoặc các câu chuyện cụ thể nhằm mục đích tác động ảnh hưởng đến dư luận, thao túng nhận thức của công chúng hoặc phục vụ lợi ích cụ thể. Các hệ sinh thái này bao gồm nhiều chủ thể nhà nước hoặc phi nhà nước, các nền tảng, cơ quan truyền thông, các tổ chức và cá nhân hợp tác hoặc hành động theo cách phối hợp để phát tán những thông điệp tuyên truyền. Chúng có thể bao gồm các phương tiện truyền thông do nhà nước kiểm soát, các nhóm chính trị, những kẻ “đùa cợt” trên mạng xã hội, các phương tiện truyền thông thay thế, các chiến dịch thông tin sai lệch trực tuyến, các chiến dịch vận động hành lang...

Hệ sinh thái tuyên truyền của thời đại kỹ thuật số thường khai thác các kỹ thuật thuyết phục, thao túng tâm lý, bóp méo thông tin, phổ biến có chọn lọc thông tin và những diễn ngôn có định hướng để tác động đến nhận thức, niềm tin và hành vi của các cá nhân. Chúng có thể được sử dụng cho các mục đích chính trị, kinh tế, quân sự hoặc các mục đích khác. Việc truyền bá thông tin sai lệch và tạo ra bầu không khí rối ren là một phần không thể thiếu trong những nỗ lực tuyên truyền này nhằm đạt được mục tiêu cụ thể. Để giám sát và hiểu rõ các hệ sinh thái tuyên truyền, chống lại thông tin sai lệch và thúc đẩy tính minh bạch trong không gian công cộng, sẽ phải thực hiện các chiến lược ứng phó ở những quy mô khác nhau: quốc gia, châu lục, quốc tế, dân sự hoặc quân sự. Các cuộc tấn công thông tin mà đặc trưng là tốc độ khuếch đại ngày càng trở nên tinh vi theo sự phát triển của công nghệ được coi là đột phá, chẳng hạn như trí tuệ nhân tạo (AI).

Các quốc gia đã phản ứng trước các mối đe dọa thao túng thông tin bằng cách cố gắng xóa bỏ sự ngăn cách giữa các cơ quan chuyên trách của họ và có một cách tiếp cận tổng thể hơn. Họ đã thành lập các ủy ban hoặc mạng lưới để phối hợp những nỗ lực trong các lĩnh vực quốc phòng, ngoại giao, văn hóa, giáo dục và tư pháp. Một số quốc gia đã phân bổ ngân sách đặc thù và thành lập các nhóm được đào tạo để chống thao túng thông tin.

Để làm sáng tỏ các trường hợp có dấu hiệu can thiệp, các nước đã tiến hành điều tra công khai, từ đó nâng cao nhận thức của người dân. Nhiều quốc gia đã thông qua đạo luật chống thao túng thông tin. Năm 2018, Đức đã thông qua một đạo luật bắt buộc các nền tảng kỹ thuật số phải nhanh chóng xóa các thông tin “rõ ràng bất hợp pháp”. Cũng trong năm 2018, Pháp thông qua đạo luật chống việc thao túng thông tin trong giai đoạn bầu cử. Các quốc gia khác cũng đã xem xét những dự luật tương tự.

Các quốc gia cũng thực hiện nhiều sáng kiến khác nhau nhằm nâng cao nhận thức của công chúng về các mối nguy hiểm của việc thao túng thông tin. Điều này bao gồm việc đào tạo công chức và các đảng chính trị, lập ra các trang web chuyên dụng, phân phát tài liệu giới thiệu, lồng ghép giáo dục vào các phương tiện truyền thông trong các chương trình học đường, hỗ trợ tài chính và nghiên cứu, thiết lập cơ chế cho phép công chúng phản ánh những thông tin sai sự thật.

Liên quan đến quy định đối với truyền thông, một số quốc gia đã phải minh bạch hóa các mối quan hệ tài chính của truyền thông với nước ngoài. Ví dụ, Mỹ có một đạo luật từ những năm 1930 bắt buộc các thực thể được nước ngoài tài trợ phải làm như vậy. Ngược lại, các quốc gia khác đã chọn cách cấm một số cơ quan truyền thông hoặc tăng cường quyền lực của các cơ quan quản lý truyền thông.

Những mức độ phản ứng khác nhau về pháp lý, chính trị hoặc văn hóa đối với các mối đe dọa thông tin mới và mức độ ứng phó đã cho thấy những khả năng chống chọi không đồng đều. Đặc biệt, một số quốc gia dân chủ đã phát triển bộ máy bảo vệ thông tin của họ bằng cách khuyến khích quân sự hóa các biện pháp đối phó và có quan điểm chủ động tấn công trong lĩnh vực tác chiến thông tin hoặc chiến tranh thông tin.

Ngọc Lan

Các tin khác

Cuộc chiến của AI

Cuộc chiến của AI

Tháng 9/2025, các nhà nghiên cứu của Anthropic phát hiện một điều mà giới an ninh mạng từng chỉ hình dung trong các kịch bản tương lai: một nhóm tin tặc định danh là GTG-1002, đã "bẻ khóa" công cụ Claude Code của chính công ty và biến nó thành một tác nhân tự động thực hiện tới 80-90% khối lượng công việc trong một chiến dịch gián điệp mạng nhắm vào khoảng 30 tổ chức toàn cầu. Đây được Anthropic gọi là "chiến dịch tấn công mạng quy mô lớn đầu tiên được thực hiện mà không có sự can thiệp đáng kể của con người". Sự kiện này đã trở thành biểu tượng cho một thực tế không thể chối cãi: kỷ nguyên hacker AI không còn là dự báo.

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Từ lời hứa “việc nhẹ, lương cao” trên mạng xã hội đến những cuộc hôn nhân ngoại quốc được vẽ ra bằng viễn cảnh sung túc, tội phạm mua bán người tìm mọi cách đánh vào giấc mơ “đổi đời” của người dân. Tại Cà Mau, phía sau mỗi vụ án được khám phá là một sự thật đau lòng: Khi bước qua ranh giới của sự cả tin, giấc mơ về một tương lai tốt đẹp có thể biến thành những tháng ngày bị bóc lột, giam cầm, bạo hành, thậm chí là tước đoạt mạng sống. Ngăn chặn tội phạm mua bán người, vì thế, không chỉ là cuộc đấu tranh của cơ quan chức năng, mà là cuộc chiến của toàn xã hội.

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Lực lượng Houthi đã giành quyền kiểm soát hòn đảo Perim và vùng bờ Biển Đỏ của Yemen từ chính phủ được Saudi Arabia hậu thuẫn, từ đó nắm quyền kiểm soát eo biển Bab al-Mandab, tạo ra nguy cơ “gọng kìm” các tuyến hàng hải trọng yếu từ Đông sang Tây.

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Khởi công giữa vùng núi cao và địa chất phức tạp nhất hành tinh, dự án thủy điện hạ lưu sông Yarlung Tsangpo vừa mang dáng dấp một kỳ tích năng lượng, vừa mở ra bài toán an ninh nguồn nước vượt khỏi biên giới Trung Quốc. Đằng sau công suất khổng lồ và lời hứa điện sạch là câu hỏi khó hơn - châu Á sẽ quản trị những dòng sông chung ra sao khi nhu cầu năng lượng, biến đổi khí hậu và cạnh tranh chiến lược cùng lúc gia tăng?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

Từng được xem là những nền kinh tế giàu có và ổn định bậc nhất thế giới, các nước Vùng Vịnh đang hứng chịu những xáo trộn ngày càng lớn khi chiến sự kéo dài. Từ hàng không, du lịch đến bất động sản và các sự kiện quốc tế đều bị ảnh hưởng nặng nề, cái giá của bất ổn dần hiện rõ.

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Sự ra đời của các Trường Văn hóa Công an nhân dân (CAND), trong đó có Trường Văn hóa CAND VI không chỉ mở ra cơ hội học tập, rèn luyện cho các em có hoàn cảnh khó khăn mà còn thể hiện sâu sắc trách nhiệm của lực lượng CAND trong phương châm gắn bảo đảm an ninh, trật tự với an sinh xã hội, chăm lo người yếu thế trong xã hội. Ngôi trường đặc biệt này còn mở ra cánh cửa tri thức, niềm tin và hy vọng cho nhiều học sinh có hoàn cảnh khó khăn.

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Các mô hình dữ liệu lớn và các thuật toán hứa hẹn giúp con người tạo thuốc nhanh hơn, ứng phó tốt hơn với dịch bệnh, nhưng cũng có thể đưa những năng lực sinh học nguy hiểm tới gần hơn với các tổ chức khủng bố. Vũ khí của tương lai có thể không đi từ kho quân sự ra chiến trường. Chúng có thể bắt đầu bằng những dữ liệu trôi nổi trên các đám mây số. Cuộc cạnh tranh chiến lược Trung - Mỹ có thể sẽ làm gia tăng rủi ro này.

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Ngày 28/8, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ra tuyên bố về một thỏa thuận dầu mỏ mới giữa Mỹ và Tổng thống lâm thời Delcy Rodríguez của Venezuela, trong đó Mỹ sẽ nắm quyền kiểm soát trữ lượng dầu mỏ lớn của Venezuela. Tuyên bố này đã gây làn sóng phản đối dữ dội ở Venezuela.

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Những hoạt động bị cáo buộc diễn ra quanh RAF Akrotiri trong năm 2025 chỉ được hé lộ sau đó hơn một năm, khi cuộc điều tra của Anh lần theo dấu vết dẫn tới một nghi phạm đang bị giữ tại Cyprus.

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Kết quả cuộc trưng cầu dân ý công bố hôm 30/8 cho thấy người dân Iceland đã bỏ phiếu không gia nhập Liên minh châu Âu (EU), bác bỏ nỗ lực của chính phủ nhằm nối lại các cuộc đàm phán gia nhập và đứng về phía những người bảo vệ vùng biển đánh bắt cá của Iceland.

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Sự đồng hành của gia đình, chính quyền và cộng đồng đang giúp người được đặc xá xóa bỏ mặc cảm, ổn định cuộc sống, không tái phạm và trở thành người có ích cho xã hội. Hơn 80 năm qua, Đảng, Nhà nước ta đã đặc xá, tha tù trước thời hạn cho hàng trăm nghìn phạm nhân trở về với gia đình và cộng đồng, xã hội. Trong đó, chỉ từ năm 2009 đến nay, Chủ tịch nước đã quyết định đặc xá cho gần 100 nghìn người. Những người được đặc xá được gia đình, các cấp, các ngành, đoàn thể xã hội tiếp nhận và tạo điều kiện thuận lợi, giúp đỡ từng bước ổn định cuộc sống, tái hòa nhập cộng đồng.

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Khi bất ổn tại eo biển Hormuz buộc Saudi Arabia chuyển ngày càng nhiều dầu sang bờ Biển Đỏ, eo Bab el-Mandeb từ một điểm nghẽn hàng hải đã trở thành “chiếc van thứ hai” của thị trường năng lượng toàn cầu. Tuy nhiên, trường hợp lực lượng Houthi không phong tỏa hoàn toàn eo biển này mà chỉ cần khiến rủi ro đủ lớn để tàu hàng, hãng bảo hiểm và chủ hàng tự lựa chọn con đường khác, hiệu ứng kinh tế đã có thể tương đương một cuộc phong tỏa. Đó cũng là dấu hiệu cho thấy chiến tranh Trung Đông đang chuyển từ cuộc đấu giành lãnh thổ sang cuộc đấu kiểm soát những dòng chảy của nền kinh tế toàn cầu.

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Thông tin cá nhân đang trở thành “mỏ vàng” của tội phạm, bị đánh cắp, mua bán và khai thác để lừa đảo, xâm phạm đời tư, tống tiền. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải dựng “lá chắn số” từ từng tài khoản, thiết bị và quy trình quản lý dữ liệu trong mỗi cơ quan, doanh nghiệp.

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Thực hiện chỉ đạo quyết liệt của Giám đốc Công an TP Đà Nẵng, những ngày này, toàn lực lượng Công an tỉnh, từ thành phố đến cơ sở, đang bước vào trận đánh lớn với khí thế sục sôi, quyết tâm cao độ. Với tinh thần “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng” cả ngày lẫn đêm, đợt cao điểm 45 ngày đêm (từ 5/8 đến 20/9) tổng rà soát, phát hiện, đấu tranh, xử lý, làm sạch địa bàn đang lan tỏa rộng khắp từ miền núi cao, vùng biên giới đến tận các xã đảo. Trận chiến với “cái chết trắng” không chừa một tấc đất này đang khẳng định bản lĩnh, sự mưu trí và tinh thần vì nhân dân phục vụ của lực lượng Công an cấp xã trên toàn thành phố.

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Ông Mykhailo Fedorov - Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine vừa bị cách chức đã kêu gọi tổ chức bầu cử tổng thống trong thời chiến. Đây là thách thức chính trị trực tiếp nhất đối với Tổng thống Volodymyr Zelensky kể từ khi cuộc chiến Nga - Ukraine bắt đầu vào năm 2022.

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Đằng sau kế hoạch thanh toán 725 triệu USD của Mỹ là bài toán tài chính lớn hơn của Liên hợp quốc: nguồn đóng góp cần ổn định hơn, chi phí phải được kiểm soát chặt hơn, trong khi những nhiệm vụ cốt lõi vẫn cần được bảo đảm.

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chủ yếu để xác lập mô hình phát triển mới, tạo nền tảng nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh, tự chủ và sức mạnh quốc gia trong kỷ nguyên mới. Với vai trò là Cơ quan Thường trực thực hiện Nghị quyết 57, đồng thời là lực lượng gương mẫu, đi đầu, Bộ Công an không chỉ làm tốt công tác tham mưu, dẫn dắt thực hiện nhiệm vụ cho các ngành, các cấp mà còn từng bước đưa khoa học, công nghệ vào mọi mặt công tác Công an, từ quản trị, chỉ huy, cải cách hành chính, xây dựng cơ sở dữ liệu đến phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm và phục vụ người dân.

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Khi cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran chưa tìm được giải pháp hòa bình, eo biển Hormuz vẫn đang bị khóa chặt và tuyến hàng hải huyết mạch qua Biển Đỏ liên tục bị lực lượng Houthi tấn công, thì việc mở ra tuyến hàng hải mới đi qua Bắc Cực trở thành lựa chọn hấp dẫn.

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Tây Ninh có vị trí chiến lược, vừa là cửa ngõ kết nối TP Hồ Chí Minh với các tỉnh miền Tây Nam Bộ, vừa có đường biên giới tiếp giáp Vương quốc Campuchia cùng hệ thống cửa khẩu thuận lợi cho việc giao thương kinh tế. Ngoài ra, còn có nhiều khu công nghiệp phát triển mạnh thu hút hàng trăm ngàn người từ các tỉnh, thành khác và người nước ngoài đến lưu trú để sản xuất, kinh doanh. Lợi dụng điều này, các loại tội phạm về trật tự xã hội, sử dụng công nghệ cao, ma túy, cờ bạc, trộm cắp tài sản, “tín dụng đen”, xuất, nhập cảnh trái phép... hoạt động phức tạp.