Aliza Magen: Nữ Phó Giám đốc duy nhất của Mossad

Gia nhập Mossad năm 23 tuổi, nữ tình báo Israel Aliza Magen trở thành một trong những nhân vật có ảnh hưởng nhất của tổ chức này. bà từng đảm nhiệm nhiều chức vụ cao ở cả Israel và nước ngoài, chức vụ cuối cùng là Phó Giám đốc Mossad. Trong suốt sự nghiệp của mình, Magen đã tham gia nhiều chiến dịch tình báo, ngăn chặn hàng trăm vụ khủng bố. Ngày 14/5/2025, Aliza Magen qua đời tại Jerusalem, hưởng thọ 88 tuổi.

Năm 1960, từ Argentina, các điệp viên Mossad đưa về Israel một trong những tên tội phạm chiến tranh Đức Quốc xã khét tiếng nhất, Adolf Eichmann, và bắt đầu tiến hành các cuộc thẩm vấn y. Khi đọc kỹ bản ghi lời khai, Giám đốc Mossad lúc bấy giờ là Isser Harel nhận thấy có những ghi chú viết tay ở bên lề. Ai đó với nét chữ rất cẩn thận đã chỉ ra những điểm không chính xác trong lời khai của Eichmann, lưu ý những biểu hiện lo lắng của y khi bị hỏi một số câu cụ thể, đồng thời nhấn mạnh những chi tiết có thể giúp làm rõ hơn bức tranh đầy đủ của cuộc thẩm vấn. Harel liền ra lệnh tìm người đã viết những ghi chú sắc sảo đó, và ông vô cùng ngạc nhiên khi trước mặt mình là một cô gái trẻ mới 22 tuổi, tên là Aliza Magen.

Aliza Magen: nữ Phó Giám đốc duy nhất của Mossad -1
Aliza Magen lúc trẻ và khi về già.

Lúc bấy giờ, Aliza còn là một tân binh ở Mossad. Nói chung, bà được tuyển mộ để làm phiên dịch vì thông thạo tiếng Anh và tiếng Đức. Nhưng hóa ra, điểm mạnh thực sự của bà chính là năng lực phân tích vượt trội. Sau khi nói chuyện với Aliza và nhận thấy bà có khả năng nhìn thấu bản chất vấn đề, Harel đã yêu cầu bà có mặt tại tất cả các hoạt động điều tra và phiên tòa xét xử Eichmann. Chính Aliza là người phân tích toàn bộ lời khai của tên tội phạm Đức Quốc xã và cả các phần biện hộ của luật sư bào chữa của y.

Aliza nói tiếng Đức như tiếng mẹ đẻ, cha mẹ bà là người Do Thái gốc Đức. Cha của Aliza quyết định chuyển đến Palestine Ủy trị vào năm 1933, ngay sau khi ông, một luật sư nổi tiếng ở Berlin, bị cấm hành nghề tại tòa án theo các đạo luật phân biệt chủng tộc của Đức Quốc xã. Ông cùng vợ định cư tại Jerusalem, nơi Aliza chào đời vào năm 1937. Trong thời gian phục vụ trong quân đội, Aliza đã nhiều lần làm việc với cơ quan tình báo. Sau khi hoàn thành nghĩa vụ, bà được mời gia nhập Mossad.

Nhiệm vụ đầu tiên Aliza tham gia là chiến dịch “Chú hổ con” nhằm tìm kiếm cậu bé Yossele Schumacher bị bắt cóc ở Jerusalem. Cha mẹ của Yossele là những người hồi hương từ Liên Xô, do gặp khó khăn về tài chính nên họ đã tạm thời gửi con cho ông bà nuôi dưỡng. Khi cuộc sống ổn định, họ muốn đón con về nhưng không thể - người ông theo đạo Do Thái cực đoan không muốn cháu mình được nuôi dạy theo lối sống thế tục. Tòa án Tối cao đã ra phán quyết có lợi cho cha mẹ, nhưng khi cảnh sát đến đưa cậu bé đi, người ông chỉ nhún vai: Yossele không có trong nhà. Cảnh sát không tìm được dấu vết gì, và tình hình càng trở nên phức tạp hơn khi phần lớn cộng đồng đứng về phía người ông. Lúc bấy giờ, Mossad buộc phải vào cuộc.

4.jpg -0
Aliza Magen và những trẻ em được bà giải cứu.

Chiến dịch kéo dài gần 2 năm. Cuối cùng, các điệp viên lần ra dấu vết của Madeleine Feray - nữ công dân Pháp đã cải đạo sang Do Thái giáo và lấy tên Do Thái là Ruth Ben-David. Thật không dễ thuyết phục được Madeleine, cựu thành viên của phong trào Kháng chiến Pháp và rất giỏi che đậy dấu vết. Trong các cuộc thẩm vấn, bà ta lập tức vào vai một phụ nữ Do Thái giáo chính thống, từ chối ngồi một mình với bất kỳ nam giới nào làm việc ở Mossad.

Lúc bấy giờ, Aliza bắt đầu tham gia thẩm vấn. Trong một cuộc đấu trí căng thẳng, Aliza đã khiến nghi phạm phải khai nhận. Thì ra, Madeleine đã làm giả hộ chiếu và cải trang Yossele thành con gái, rồi đưa cậu sang châu Âu và gửi vào một trường dòng. Khi phát hiện các điệp viên Mossad đang lần theo dấu vết, Madeleine lại tiếp tục cải trang Yossele thành một bé gái và lần này đưa cậu sang New York. Chính tại đây, người ta đã  tìm thấy cậu bé, và ít lâu sau, cậu được gặp lại cha mẹ tại Israel trong niềm vui khôn tả.

Hai tuần sau khi từ Paris trở về, Aliza được điều động tham gia chiến dịch “Thanh gươm của Damocles”. Mục tiêu của chiến dịch này là vô hiệu hóa chương trình tên lửa của Ai Cập, trong đó có sự tham gia của các nhà khoa học Đức trước đây từng phát triển vũ khí cho Đức Quốc xã.

3-david_barnea._january_19,_2023_(cropped).jpg -0
David Barnea, đương kim Giám đốc Mossad.

Aliza được cử đến thành phố Salzburg, nơi bà đã thuyết phục được Otto Joklik, nhà khoa học Áo nổi tiếng đang cộng tác với người Ai Cập, chuyển sang phía Israel. Ông này tiết lộ rằng Ai Cập đang tìm cách trang bị đầu đạn hóa học và sinh học cho tên lửa, thậm chí còn có tham vọng chế tạo bom nguyên tử từ chất thải phóng xạ. Joklik cũng cung cấp danh sách đầy đủ các nhà khoa học đang tham gia dự án này.

Bằng cách gây sức ép lên một số người trong số họ, Mossad đã thu thập được toàn bộ tài liệu về dự án tên lửa của Ai Cập và chuyển cho chính quyền Đức. Không muốn công khai sự tham gia của công dân Đức vào chương trình phát triển vũ khí Ai Cập, chính phủ Đức đã nhanh chóng buộc các nhà khoa học đó hồi hương. Không còn đội ngũ chuyên gia Đức, Ai Cập gần như ngay lập tức phải chấm dứt dự án tên lửa đầy tham vọng của mình.

Aliza Magen đã tham gia chiến dịch của Mossad nhằm truy tìm và tiêu diệt tên tội phạm Đức Quốc xã Herberts Cukurs, kẻ được mệnh danh là “gã đồ tể Riga”, vì có liên quan đến các vụ thảm sát người Do Thái ở Latvia trong thời kỳ Holocaust. Bà cũng tham gia các chiến dịch “Mùa xuân tuổi trẻ” và “Cơn thịnh nộ của Chúa”, trong đó hàng chục phần tử khủng bố Palestine liên quan đến vụ tấn công các vận động viên Israel tại Thế vận hội Munich năm 1972 đã bị tiêu diệt.

Aliza còn phụ trách chiến dịch đưa "điệp viên nguyên tử” Mordechai Vanunu trở về Israel. Y đã tiết lộ với các nhà báo Anh thông tin về chương trình hạt nhân bí mật của Israel. Bà cũng là người xây dựng chiến dịch “Kim cương” của Mossad nhằm thu giữ chiếc máy bay chiến đấu MiG-21 tiên tiến của Liên Xô, do phi công Iran đánh cắp.  Ngoài ra, bà còn tham gia hàng trăm chiến dịch bí mật khác, nhiều chiến dịch trong số đó, có lẽ, phải mất hàng chục năm nữa chúng ta mới được biết.

untitled.jpg -0
Mordechai Vanunu, kẻ tiết lộ chương trình hạt nhân của Israel.

Tuy nhiên, hiện nay, có thể khẳng định rằng chiến công lớn nhất của Aliza là phá vỡ định kiến giới tính tại một trong những cơ quan tình báo bí mật bậc nhất thế giới. Ngay từ năm 1975, Aliza đã trở thành Cục trưởng Cục châu Âu của Mossad. Hai năm sau, bà được bổ nhiệm làm Phó Cục trưởng Cục Kế hoạch và Điều phối tác chiến, hay còn gọi là “Tzomet”. Đây là đơn vị lớn nhất chịu trách nhiệm về các hoạt động gián điệp, với nhiều điệp viên thường trú ở nước ngoài, hoạt động dưới vỏ bọc ngoại giao hoặc không chính thức. Các chi nhánh chính của đơn vị này đặt tại Rome và London.

Vào đầu những năm 80 của thế kỷ trước, Aliza trở thành người đứng đầu Tzomet. Lúc bấy giờ, nhiều người trong Mossad hoài nghi về quyết định bổ nhiệm này, vì một trong những nhiệm vụ trọng yếu của đơn vị là tuyển mộ điệp viên Ảrập, những người được cho là sẽ không tuân theo mệnh lệnh của phụ nữ. Nhưng là người từng đích thân đến các thủ đô của những quốc gia thù địch dưới vỏ bọc bí mật để tuyển mộ các nguồn tin quan trọng, Magen đã nhanh chóng chứng minh điều ngược lại.

Sau Tzomet, bà được giao phụ trách Cục Cán bộ của Mossad, và năm 1990, bà được bổ nhiệm làm Phó Giám đốc cơ quan tình báo này - một chức vụ mà trước đó chưa từng có người phụ nữ nào đảm nhiệm, cũng như nhiều chức vụ khác trong sự nghiệp của Aliza Magen. Bà đảm nhiệm chức vụ Phó Giám đốc Mossad dưới thời 3 người đứng đầu cơ quan này: Shabtai Shavit, Dani Yatom và Efraim Halevy.

Theo ông Halevy, nhiều lần Magen đã trực tiếp điều hành Mossad khi ông vắng mặt, kể cả trong “một số tình huống phức tạp”. “Bà đã tự mình đưa ra quyết định. Tôi luôn luôn tin tưởng rằng Mossad đang nằm trong tay một người đáng tin cậy”, - Halevy nói. Aliza Magen nghỉ hưu vào năm 1999, sau khi cống hiến 40 năm cho ngành tình báo Israel.

“Trước đây, rất ít phụ nữ giữ các vị trí lãnh đạo, không phải vì có rào cản nào từ phía Mossad, mà là vì bản thân phụ nữ chưa sẵn sàng thỏa hiệp với những gì công việc đòi hỏi. Mossad luôn tìm kiếm những người phụ nữ có khả năng làm được những điều mà đàn ông không thể. Việc thiếu vắng phụ nữ là do nhiều người trong số họ lựa chọn lập gia đình và sinh con sau khi kết hôn", - sau này Magen thừa nhận.

4- h. cukurs.jpg -0
Herbert Cukurs, tên tội phạm Đức Quốc xã.

Công việc không cho phép Magen nếm trải niềm hạnh phúc làm mẹ, nhưng cũng không cản trở hạnh phúc riêng tư của bà. Bà gặp người chồng tương lai của mình khi đến chơi nhà bạn gái. Magen thừa nhận rằng bà rất may mắn khi có một người chồng thích nghi với lối sống của bà.

Bà cho rằng một trong những kết quả lớn nhất trong sự nghiệp của mình là số lượng phụ nữ trong hàng ngũ Mossad ngày càng tăng, kể cả ở các vị trí lãnh đạo, và sự bình đẳng hoàn toàn của họ với nam giới.

Bà Aliza Magen là giáo viên của hàng trăm nữ điệp viên. Rất có thể, nhiều học trò của bà hiện đang nắm giữ các vị trí lãnh đạo trong tổ chức này. Tên thật của họ, như trường hợp của Magen, chỉ được giải mật sau khi họ nghỉ hưu. Hiện nay, khoảng 40% cán bộ trẻ của Mossad là phụ nữ,  và phụ nữ cũng chiếm gần 1/3 đội ngũ cán bộ lãnh đạo của cơ quan này.

Aliza Magen qua đời ngày 14/4/2025, hưởng thọ 88 tuổi. Người đứng đầu cơ quan tình báo hiện nay - David Barnea - tuyên bố rằng Aliza Magen là “một trong những trụ cột của Mossad” và đã để lại “dấu ấn không thể phai mờ trong ký ức của nhiều thế hệ cán bộ của cơ quan, những người đã được đào tạo và noi theo tấm gương của bà. Aliza là người chỉ huy đáng kính, tận tụy với công việc, đã cống hiến cả cuộc đời mình cho nền an ninh của Israel và người dân nước này”.

Kim Thanh Hằng

Các tin khác

Cuộc đua giữa tàu ngầm Nga và đội săn ngầm từ trên cao của NATO

Cuộc đua giữa tàu ngầm Nga và đội săn ngầm từ trên cao của NATO

Kể từ khi Chiến tranh lạnh kết thúc, khả năng tác chiến chống tàu ngầm của Khối quân sự NATO đã suy yếu đáng kể do việc giảm đầu tư và thay đổi ưu tiên. Tuy nhiên, trước sự gia tăng các cuộc tuần tra bằng tàu ngầm của Nga - đặc biệt là các tàu lớp Borei và Yasen tiên tiến - gần biên giới các nước NATO và ở các vùng biển chiến lược như Biển Baltic, Bắc Cực, Bắc Đại Tây Dương và Địa Trung Hải đã khiến các đồng minh châu Âu lo ngại.

Về 2 quả bom nhiệt hạch trong vụ tai nạn Broken Arrow

Về 2 quả bom nhiệt hạch trong vụ tai nạn Broken Arrow

Cách đây hơn 65 năm, rạng sáng ngày 24/1/1961, một vụ tai nạn máy bay kinh hoàng diễn ra, khiến máy bay ném bom B-52 của Không quân Mỹ (USAF) văng ra hai trái bom nhiệt hạch xuống North Carolina nhưng chưa kích nổ. Sự may mắn tình cờ này đã cứu nước Mỹ khỏi thảm họa “gậy ông đập lưng ông”.

Stanley Weyman: Từ mạo danh đến hào quang quyền lực

Stanley Weyman: Từ mạo danh đến hào quang quyền lực

Khuôn viên Nhà Trắng, Washington D.C., một ngày cuối tháng 7/1921. Trong bức ảnh chụp chính thức hôm đó, một người đàn ông trong lễ phục trắng đứng cạnh một người phụ nữ được báo chí Mỹ khi đó gọi là Công chúa Fatima của Afghanistan và đoàn tùy tùng, ngay sau cuộc tiếp kiến Tổng thống Warren G. Harding. Trên ngực người đàn ông ấy lấp lánh những tấm huân chương. Bức ảnh nhanh chóng xuất hiện trên báo chí Mỹ. Ít lâu sau, một lá thư khiếu nại gửi tới Bộ Ngoại giao Mỹ bắt đầu kéo sập vai diễn ấy. Người đàn ông trong ảnh không giữ bất kỳ chức vụ nào ở bộ trên, mà chỉ là một kẻ giả danh đến từ Brooklyn, chưa học xong trung học.

Vì sao Mỹ mất 20 năm vẫn không thể đánh bại Taliban?

Vì sao Mỹ mất 20 năm vẫn không thể đánh bại Taliban?

Tháng 10/2001, Mỹ cùng các đồng minh mở chiến dịch quân sự tại Afghanistan với mục tiêu truy quét Al-Qaeda và buộc Taliban giao nộp Osama bin Laden. Chỉ trong vài tuần, chính quyền Taliban sụp đổ, Kabul thất thủ. Nhưng chiến thắng đấy không khép lại cuộc chiến. 20 năm sau, khi quân đội Mỹ và NATO rời Afghanistan, Taliban trở lại thủ đô. Từ một chiến dịch chống khủng bố có mục tiêu tương đối rõ, Washington đã bước vào cuộc chiến kéo dài hai thập niên. Vì sao một lực lượng từng bị đánh bật khỏi quyền lực lại có thể trở lại sau 20 năm?

Một góc KGB qua lời kể của Aleksei M. Kozlov

Một góc KGB qua lời kể của Aleksei M. Kozlov

Đây là cuộc phỏng vấn đặc biệt diễn ra ngày 20/12/2009 giữa Anh hùng, Đại tá KGB Aleksei M. Kozlov với tờ Izvestia của Nga về hoạt động quy mô toàn cầu của “Cục S” hay còn gọi là “Cục tình báo bất hợp pháp” trong thời gian Chiến tranh Lạnh.

Mossad tiếp cận cựu Tổng thống Iran Ahmadinejad như thế nào?

Mossad tiếp cận cựu Tổng thống Iran Ahmadinejad như thế nào?

Tháng 5/2026, tờ The New York Times (NYT) khẳng định rằng Israel và Mỹ có kế hoạch thay đổi chế độ tại Iran - và cựu Tổng thống Mahmoud Ahmadinejad sẽ là người lên lãnh đạo đất nước. Vào thời điểm đó, bài báo nghe có vẻ khá hoang đường. Nhưng mới đây, NYT đã tiến xa hơn nhiều. Trong một bài phóng sự điều tra mới, các nhà báo của NYT đã kể lại câu chuyện về chiến dịch kéo dài nhiều năm của tình báo Israel nhằm tiếp cận ông Ahmadinejad.

Cái giá của nạn phân biệt chủng tộc

Cái giá của nạn phân biệt chủng tộc

Ngày 17/7/1944 đã xảy ra một thảm họa tồi tệ nhất trên đất Mỹ trong thời kỳ Thế chiến II. Mặc dù các cuộc điều tra không thể xác định được thủ phạm, nhưng rõ ràng một trong những nguyên nhân chính gây ra biến cố đã cướp đi sinh mạng của hàng trăm người này chính là chế độ phân biệt chủng tộc trong Lực lượng Hải quân Mỹ.

Giải mật vũ khí “Vòm Sáng” của Liên Xô

Giải mật vũ khí “Vòm Sáng” của Liên Xô

Vào mùa thu 1988, một máy bay do thám Mỹ phát hiện một hiện tượng độc lạ: “Vòm Sáng” sau khi tên lửa đạn đạo tầm trung SS-20 Saber của Liên Xô (cũ) được phóng đi. Quá trình trên tạo ra cực quang gây tranh cãi trong suốt thập kỷ, thậm chí còn bị nhầm là UFO.

Mỹ đầu tư hàng tỷ USD cho tình báo phát triển AI

Mỹ đầu tư hàng tỷ USD cho tình báo phát triển AI

Theo các quan chức đương nhiệm và cựu quan chức Mỹ, Nhà Trắng đã phê duyệt một đề xuất ngân sách mật trị giá 9 tỷ USD để mua các chip máy tính tiên tiến. Đây là những linh kiện cần thiết để các cơ quan tình báo Mỹ có thể khai thác tối đa tiềm năng của các mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) mới nhất.

Cuộc truy lùng “kẻ sát nhân bị quỷ ám”

Cuộc truy lùng “kẻ sát nhân bị quỷ ám”

Suốt gần hai năm, lực lượng điều tra Tây Ban Nha lần theo những dấu vết mong manh từ các hiện trường, rà soát hơn 3.000 hồ sơ và chờ kết quả đối chiếu ADN quốc tế để xác định danh tính kẻ gây ra chuỗi án mạng ở Alicante.

Đằng sau việc Mỹ quyết định tham chiến tại Triều Tiên

Đằng sau việc Mỹ quyết định tham chiến tại Triều Tiên

Mùa hè năm 1950, tại vĩ tuyến 38, đường phân giới giữa hai miền Triều Tiên được thiết lập sau Thế chiến II bất ngờ bùng phát cuộc khủng hoảng chiến lược. Những rạn nứt của trật tự hậu chiến tại Đông Bắc Á hiện rõ, buộc nước Mỹ phải đối diện với thách thức quyền lực của thời Chiến tranh lạnh.

Nguyên nhân bất đồng Ba Lan - Ukraine và triển vọng hòa giải

Nguyên nhân bất đồng Ba Lan - Ukraine và triển vọng hòa giải

Ngày 19/6, Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki đã ký quyết định tước Huân chương Đại bàng Trắng trao tặng Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky năm 2023. Đáp lại, ông Zelensky cùng nhiều cựu tổng thống và thành viên chính phủ Ukraine đã gửi trả các huân chương do Ba Lan trao tặng. Xin trân trọng giới thiệu bài trả lời phỏng vấn của Giáo sư Lukasz Tomasz Sroka, chuyên gia về lịch sử Trung và Đông Âu, trên tờ DW, về nguyên nhân căng thẳng giữa Ba Lan - Ukraine.

Những cuốn sổ tay chứa “bí mật quốc gia”

Những cuốn sổ tay chứa “bí mật quốc gia”

Không còn bó hẹp trong hệ thống hồ sơ chính thức, thông tin mật ngày nay có thể hiện diện ngay trong những ghi chép cá nhân tưởng như riêng tư. Vụ việc gần đây cho thấy, khi các “nhật ký công vụ” chứa nội dung nhạy cảm, việc lưu giữ, chia sẻ hoặc bảo quản không đúng quy định đều có thể trở thành nguồn phát sinh rủi ro rò rỉ thông tin.

“Cái gai trong mắt” nước Mỹ

“Cái gai trong mắt” nước Mỹ

Cuối thập niên 1950, khi Fidel Castro lên nắm quyền ở Cuba, Liên Xô vẫn thận trọng trong việc đánh giá chế độ mới vì hiểu biết còn hạn chế về ban lãnh đạo Cuba và lo ngại ảnh hưởng đến quan hệ với Mỹ. Tuy nhiên, sau Khủng hoảng Caribe đưa thế giới đến bờ vực chiến tranh hạt nhân, Liên Xô nhận ra những hạn chế trong hoạt động tình báo đối với Mỹ. Từ đó, GRU chuyển hướng tăng cường triển khai các lực lượng và phương tiện tình báo vô tuyến điện tử ở Cuba.

Thất bại của những “khung trời hẹp”

Thất bại của những “khung trời hẹp”

9 năm tiêu tốn khoảng 4 tỷ euro mà không một nguyên mẫu nào được chế tạo. Đó là tổng kết của chương trình máy bay chiến đấu thế hệ mới FCAS - dự án quốc phòng tham vọng nhất trong lịch sử châu Âu - khi Pháp và Đức chính thức tuyên bố khai tử nó ngày 8/6/2026. Vì sao siêu dự án này đổ vỡ?

Đằng sau vụ rò rỉ dữ liệu từ nội bộ Twitter

Đằng sau vụ rò rỉ dữ liệu từ nội bộ Twitter

Bản án đối với Ahmad Abouammo được điều chỉnh một phần về mặt pháp lý. Tuy nhiên, các cáo buộc cốt lõi liên quan đến việc thu thập và chuyển giao dữ liệu người dùng vẫn tiếp tục được duy trì.

Thiết bị nghe lén gây chấn động tình báo Mỹ thời hậu chiến

Thiết bị nghe lén gây chấn động tình báo Mỹ thời hậu chiến

Năm 1946, một nhóm học sinh Liên Xô đã tặng Đại sứ Mỹ tại Liên Xô William Harriman bức phù điêu quốc huy Hoa Kỳ bằng gỗ, biểu tượng của tình hữu nghị giữa hai nước trong Thế chiến II. Được treo trong phòng làm việc của Đại sứ tại Moscow suốt 7 năm, món quà tưởng như vô hại này sau đó được phát hiện là “con ngựa thành Troy”, bên trong chứa một thiết bị nghe lén tinh vi do Liên Xô chế tạo.