Venezuela: Không đem lại kết quả tốt cho một cuộc thay đổi

Mới đây, trang Foreign Affairs (Mỹ) có bài phân tích về “những cám dỗ” trong hoạt động của chính quyền Washington trong việc thay đổi chế độ ở Venezuela, trong đó đưa ra nhận định rằng nỗ lực của Mỹ nếu muốn lật đổ Tổng thống đương nhiệm Nicolas Maduro sẽ không đem lại kết quả tốt đẹp nào.

Theo phân tích, ngay cả khi một chiến dịch thay đổi chế độ thành công ban đầu, thì lịch sử một lần nữa sẽ cho thấy kết quả lâu dài thường gây thất vọng. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng những nỗ lực thúc đẩy dân chủ sau những lần thay đổi chế độ do nước ngoài áp đặt hiếm khi thành công - và điều này được thể hiện rõ nhất qua các cuộc can thiệp gần đây của Mỹ vào Afghanistan, Iraq và Libya.

Venezuela: Không đem lại kết quả tốt cho một cuộc thay đổi -0
Với lý do chống tội phạm ma túy, các lực lượng Mỹ đã kiểm soát mọi hoạt động ngoài khơi từ Venezuela.

Ngược lại, sự thay đổi chế độ thường gây thêm bạo lực, làm tăng đáng kể khả năng xảy ra nội chiến ở các quốc gia mục tiêu. Ngay cả những sự thay đổi chế độ xuất phát từ những chiến thắng trên bộ mang tính quyết định cũng có thể trở nên tồi tệ nếu lực lượng vũ trang của các quốc gia mục tiêu phân tán thay vì đầu hàng, tạo điều kiện cho các cuộc nổi dậy chống lại chế độ mới, như đã xảy ra ở Iraq.

Tình hình nội bộ Venezuela cho thấy đây là khả năng thực sự. Như chuyên gia phân tích về Mỹ Latinh Juan David Rojas đã lưu ý, Venezuela có nhiều nhóm vũ trang khác nhau, được tổ chức tốt và trang bị hiện đại, bao gồm lực lượng dân quân ủng hộ chế độ và các nhóm vũ trang xuyên quốc gia như Quân giải phóng quốc gia (ELN) và tàn dư của Lực lượng vũ trang cách mạng Colombia (FARC).

Phil Gunson, chuyên gia phân tích của Nhóm khủng hoảng quốc tế làm việc tại Caracas, chia sẻ với tờ The Guardian hồi đầu tháng 10 rằng Venezuela có rất nhiều nhóm vũ trang khác nhau, nhưng không nhóm nào trong số đó có đủ động lực để đầu hàng hoặc ngừng làm những gì họ đang làm. Khả năng - và hậu quả có thể xảy ra - cho những bước đi sai lầm của Mỹ là rất cao.

Bất cứ ai lên thay thế ông Maduro vào lúc này cũng sẽ phải đối mặt với những trở ngại đáng kể - đặc biệt là nếu Mỹ đặt họ vào đó. Các nhà lãnh đạo được các tác nhân bên ngoài đưa lên nắm quyền nhiều khả năng bị lật đổ bằng bạo lực hơn các nhà lãnh đạo khác.

Quả thật, dù công khai hay bí mật, nghiên cứu cho thấy gần một nửa số nhà lãnh đạo do các thế lực bên ngoài đưa lên sau đó đều bị loại bỏ bằng vũ lực. Thường bị cho là yếu kém hoặc bất hợp pháp - vì thiếu sự ủng hộ rộng rãi trong nước hoặc bị xem là con rối của một chính phủ nước ngoài -  những nhà lãnh đạo này phải chật vật tìm cách củng cố quyền lực. Năm 2023, một nghiên cứu của Tập đoàn RAND cảnh báo rằng sự can thiệp quân sự của Mỹ vào Venezuela sẽ kéo dài và Mỹ khó có thể rút lui một khi đã bắt đầu can dự.

Tất cả những điều này chỉ ra một bài học lớn hơn: Các cuộc cách mạng dân chủ dễ thành công nhất khi chúng được thực hiện trong nước. Nếu phe đối lập ở Venezuela thực sự nhận được sự ủng hộ rộng rãi và chiếm được cảm tình của đa số, thì cơ hội thành công tốt nhất của họ là biến sự ủng hộ đó thành quyền lực từ bên trong. Việc liên kết phong trào của họ với quân đội nước ngoài, dù có khéo léo đến đâu, thì cũng sẽ có nguy cơ làm mất tính chính danh của sự nghiệp mà họ đang tiến hành và khơi dậy làn sóng phản kháng dân tộc chủ nghĩa.

Hơn nữa, việc phe đối lập đang tìm cách thu hút sự viện trợ quân sự của Mỹ sẽ khiến các nhà hoạch định chính sách Mỹ phải cảnh giác. Nếu cán cân chính trị thực sự nghiêng về phía họ, thì tại sao họ lại cần sự giúp đỡ từ bên ngoài để lật đổ ông Maduro? Tất nhiên, câu trả lời là chế độ Maduro vẫn đang nắm quyền kiểm soát mọi mặt. Nhưng, nếu phe đối lập cần sự hậu thuẫn của nước ngoài để nắm quyền thì họ cũng sẽ có thể gặp khó khăn trong việc duy trì quyền lực sau đó.

Lịch sử không thiếu những câu chuyện mang tính cảnh báo. Những kẻ muốn thay đổi chế độ đã nhiều lần dựa vào thông tin sai lệch và những suy đoán lạc quan thái quá về hậu quả của những hành động tương tự.

Ví dụ, khi đánh giá triển vọng lập nên một chế độ bù nhìn ở Mexico vào những năm 1860, Napoleon III của Pháp đã tin tưởng vào lời khuyên của những người bảo thủ Mexico lưu vong, những người đã đảm bảo với ông rằng đồng bào của họ sẽ hoan nghênh sự cai trị của một đại công tước người Áo - cũng giống như việc chính quyền Tổng thống Mỹ George W. Bush từng tin vào lời đảm bảo của Ahmed Chalabi, một người Iraq lưu vong, rằng mọi thứ sẽ tốt đẹp sau khi ông Saddam Hussein bị lật đổ.

Cả hai bên can thiệp đều phải đối mặt với các cuộc nổi dậy phản kháng mạnh mẽ. Vấn đề gốc rễ là những bên can thiệp có xu hướng tập trung một cách thiển cận vào cách lật đổ một chế độ, mà không suy nghĩ nhiều về những gì xảy ra sau đó. Như Benjamin Franklin từng nói: “Nếu bạn không lập kế hoạch, bạn đang lên kế hoạch cho sự thất bại”. Với Venezuela hiện tại, chính quyền Tổng thống Trump có nguy cơ lặp lại những thảm họa ở Iraq và Libya.

Và, trong khi những sức ép đang có vẻ như có hiệu quả, thì có lẽ Washington lại càng cần phải cân nhắc kỹ hơn cho những hành động tiếp theo. Tháng 10 vừa qua, tờ New York Times đưa tin, theo một thỏa thuận từng được thảo luận từ hồi mùa hè, Tổng thống Maduro đã đề xuất mở cửa tất cả các dự án dầu mỏ và vàng hiện tại cũng như trong tương lai cho các công ty Mỹ, trao cho doanh nghiệp Mỹ các hợp đồng ưu đãi, đảo ngược dòng xuất khẩu dầu của Venezuela từ Trung Quốc sang Mỹ và cắt giảm các hợp đồng năng lượng, khai thác mỏ của Venezuela với các công ty Trung Quốc, Iran và Nga. Đây có thể được coi là gói nhượng bộ hào phóng nhất mà một đối thủ nước ngoài đưa ra cho Mỹ trong nhiều thập kỷ.

Nếu mục tiêu của chính quyền Tổng thống Trump là bảo vệ lợi ích Mỹ trong khu vực, thì việc quay lại bàn đàm phán thay vì đánh cược vào tình trạng hỗn loạn mà sự thay đổi chế độ có thể gây ra sẽ là hành động khôn ngoan hơn nhiều.

Ngọc Lan

Các tin khác

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Cuộc xung đột Nga - Ukraine, hiện đã bước sang năm thứ 5, đang chứng kiến những chuyển dịch mang tính bước ngoặt khi thế bế tắc quân sự thúc đẩy các cường quốc tái khởi động kênh ngoại giao cấp cao. 4 năm giao tranh khốc liệt đã tiêu hao nguồn lực khổng lồ của cả hai bên trực tiếp tham chiến lẫn các quốc gia bảo trợ.

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Đề xuất bỏ hình phạt tử hình đối với 6/10 tội danh trong dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) không chỉ thể hiện chính sách hình sự nhân đạo mà còn hướng tới phân hóa trách nhiệm hình sự, nâng cao hiệu quả phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm. Mục tiêu cuối cùng là giảm tội phạm, bảo đảm pháp luật được thực thi nghiêm minh, hiệu quả, xây dựng xã hội an toàn hơn.

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Các chiến dịch truy quét ma túy ngày càng quyết liệt đang buộc những đường dây buôn lậu ở Nam Mỹ thay đổi phương thức hoạt động. Từ những con tàu chở hàng đến mạng lưới sông ngòi Amazon, các tuyến vận chuyển liên tục được mở rộng và cocaine vẫn tràn vào Bắc Mỹ, châu Âu với giá ngày càng rẻ.

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Chỉ còn một tuần trước vòng bỏ phiếu thứ hai, ngày 25/10, Thượng nghị sĩ cánh hữu Flavio Bolsonaro vẫn nhỉnh hơn Tổng thống Lula da Silva trong các cuộc thăm dò. Từ kết quả bất ngờ ở vòng 1 đến cuộc khủng hoảng của Tòa án Tối cao, nhiều yếu tố đang đưa gia tộc Bolsonaro trở lại gần quyền lực.

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Công tác vận động, thu hồi vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo có vai trò quan trọng trong phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm, vi phạm pháp luật. Từ thực tế đó, Công an tỉnh Nghệ An triển khai nhiều cách làm sáng tạo, linh hoạt, bám sát thực tiễn từng địa bàn, tạo chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của Nhân dân. Qua đó, hạn chế thấp nhất nguy cơ mất an toàn có thể xảy ra, đồng thời nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, góp phần giữ vững an ninh, trật tự và bình yên ngay từ cơ sở.

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

Thâm hụt thương mại gần 360 tỷ euro mỗi năm buộc Liên minh châu Âu (EU) phải điều chỉnh quan hệ với Trung Quốc. Thỏa thuận sơ bộ tại Bắc Kinh mở hướng tháo gỡ, nhưng chưa giải quyết bất đồng về tiếp cận thị trường, trợ cấp và sức cạnh tranh công nghiệp.

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Không rời xa Mỹ, dè dặt với Trung Quốc, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron muốn châu Âu trở thành một cực quyền lực có khả năng tự quyết. Nhưng để “con đường thứ ba” vượt khỏi diễn đàn ngoại giao, châu Âu phải giải quyết bài toán khó hơn - biến ý chí chính trị thành sức mạnh thực tế.

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Dù đã được lực lượng Công an liên tục cảnh báo, song thời gian qua, chiêu trò lừa đảo mua bán “thiên thạch” với những siêu tính năng kỳ quái vẫn khiến không ít người sập bẫy. Từ những vật liệu rẻ tiền như than chì, nhựa đường, hạt xốp hay những viên đá thông thường, các đối tượng lừa đảo đã dùng thủ thuật đánh tráo tinh vi kết hợp với chiêu bài tâm linh để lừa đảo nạn nhân, chiếm đoạt số tiền lên đến hàng chục, hàng trăm tỷ đồng...

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Sau những gián đoạn nghiêm trọng của dòng chảy năng lượng, các nhà sản xuất Vùng Vịnh đang tìm cách trở lại thị trường châu Á. Nhưng, phục hồi xuất khẩu mới chỉ là bước đầu: cạnh tranh giá bán, chi phí vận tải và khác biệt về lợi ích đang quyết định liệu sự trở lại ấy có thể chuyển thành vị thế bền vững.

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Thỏa thuận Pretoria từng chấm dứt cuộc chiến đẫm máu tại Tigray (Ethiopia) năm 2022, đứng trước nguy cơ sụp đổ, khi các lực lượng vũ trang tại đây tái giao tranh với quân đội chính quyền trung ương. Điều đáng lo ngại không chỉ nằm ở việc Ethiopia trở lại vòng xoáy xung đột, mà còn ở khả năng kéo theo những tác động rộng hơn tới vùng Sừng châu Phi.

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Tại tỉnh địa đầu cực Nam Tổ quốc, từ khu dân cư, xã phường đến từng cơ quan, doanh nghiệp, cơ sở giáo dục..., sự bình yên không tự nhiên mà có. Đó là kết quả của một quá trình kiên trì xây dựng ý thức chấp hành pháp luật, phát huy sức mạnh nhân dân, chủ động phòng ngừa và xử lý từ sớm, từ xa nguy cơ phức tạp về an ninh, trật tự. Qua 5 năm thực hiện Thông tư 124 của Bộ Công an (2021-2026), Cà Mau đưa tiêu chí “An toàn về an ninh, trật tự” trở thành nội dung gắn với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội; xây dựng phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, góp phần củng cố vững chắc thế trận an ninh nhân dân, thế trận lòng dân ngay từ cơ sở.

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Từ nữ thị trưởng đầu tiên của Marrakesh đến người phụ nữ đầu tiên đứng đầu Chính phủ Morocco, Fatima Ezzahra El Mansouri đã đi qua một hành trình vươn lên bền bỉ trên chính trường suốt gần 2 thập niên. Nhưng, phía sau dấu mốc lịch sử ấy là những bài toán không đơn giản đang chờ bà giải trong nhiệm kỳ mới.

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

Trong tuần lễ cấp cao của Đại hội đồng Liên hợp quốc, ý tưởng lập một thiết chế quốc tế giám sát trí tuệ nhân tạo (AI) liên tục được nhắc đến, từ tuyên bố của nhóm nước do Phần Lan và Na Uy khởi xướng đến bài phát biểu của Singapore. Tất cả đều nhấn mạnh, quản trị AI đang trở thành một vấn đề cấp thiết của hợp tác và an ninh quốc tế.

Tiếp bước con đường vinh quang

Tiếp bước con đường vinh quang

40 năm ngày tựu trường là một dấu mốc đầy kỷ niệm đối với các học viên khóa D18 Học viện An ninh nhân dân. Một khóa học với hơn 200 người từ khắp mọi miền tổ quốc đã về dưới mái trường này, với một ý chí mãnh liệt và niềm tin vào con đường mình đã chọn, đó là trở thành người chiến sĩ Công an nhân dân.

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

Trong đợt mưa lũ vừa qua, tại các xã biên giới miền Tây xứ Nghệ, hình ảnh cán bộ, chiến sĩ CAND dầm mình giữa suối làm cầu dân sinh hay căng dây kéo thuyền lúc nửa đêm, băng qua lũ dữ đưa người dân đi cấp cứu kịp thời đã trở thành biểu tượng cốt lõi của tinh thần “vì nhân dân phục vụ”. Những việc làm đó đã hiện thực hóa nội dung “Gần dân nhất” trong phong trào thi đua “Ba nhất” của lực lượng CAND.

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ở tuổi 75, sau 3 lần tranh cử tổng thống bất thành, ông Jean-Luc Melenchon bất ngờ trở thành đối thủ có khả năng thách thức bà Marine Le Pen ở vòng 2 bầu cử năm 2027. Một cuộc thăm dò cuối tháng 9 cho thấy ứng cử viên cánh tả này đang có nền tảng ủng hộ đáng kể, đặc biệt trong giới trẻ, dù khoảng cách giữa điều đó với việc giành được đa số cử tri vẫn còn rất xa.

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đánh cả đường dây, bắt đối tượng cầm đầu, truy xét tận cùng nguồn tài chính, tài sản do phạm tội mà có, không bỏ lọt tội phạm là những chỉ đạo quyết liệt, xuyên suốt của lãnh đạo Bộ Công an nhằm siết chặt “gọng kìm” tấn công tội phạm về ma túy với phương châm “triệt cung, xóa cầu”.

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Tại Sudan, cơn sốt vàng đang để lại một cái giá ngày càng lớn. Những bãi thải hóa chất làm suy kiệt đất canh tác, nguồn nước và sức khỏe cộng đồng, trong khi hoạt động khai thác thủ công thiếu kiểm soát tiếp tục cung cấp sinh kế cho hàng nghìn người và là nguồn thu quan trọng cho các bên tham chiến.

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Còn hơn một tháng trước ngày 27/10, cuộc bầu cử Israel diễn ra trong một bản đồ chính trị chưa có câu trả lời rõ ràng về bên nào đủ sức tập hợp 61 ghế để thành lập chính phủ. Trong thế giằng co đó, AI đang nhanh chóng trở thành công cụ mới của chiến dịch tranh cử, trong khi hàng chục nghìn người Israel ở nước ngoài tìm cách trở về để bỏ phiếu.