Tương lai rạn nứt liên kết an ninh châu Âu - Mỹ

Theo khảo sát của các chuyên gia đến từ châu Âu, việc Mỹ có thể rút khỏi vai trò bảo vệ châu Âu sẽ gây chấn động được ví tương đương với một cuộc tấn công hạt nhân.

Nguy cơ càng hiện hữu hơn khi ông Donald Trump trở lại Nhà Trắng, với những chính sách gây tranh cãi như đàm phán trực tiếp với Nga mà bỏ qua Ukraine, yêu cầu châu Âu tự thực thi các thỏa thuận an ninh mà không có Mỹ, cùng những xung đột thương mại - công nghệ.

Khi liên kết trở thành quân bài

Trong nhiệm kỳ đầu, ông Trump liên tục chỉ trích việc châu Âu ỷ lại vào Mỹ, thậm chí suýt rút khỏi Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) vào năm 2018 nếu các nước không đạt mức chi 2% GDP cho quốc phòng. Mâu thuẫn càng sâu sắc khi Mỹ phản đối các sáng kiến quốc phòng độc lập của EU, cáo buộc chúng phân biệt đối xử với các doanh nghiệp Mỹ. Đến chiến dịch tranh cử 2024, ông Trump tiếp tục gia tăng sức ép, tuyên bố không bảo vệ đồng minh nào “chi tiêu ít ỏi”. Cố vấn Sumantra Maitra của ông còn đề xuất mô hình NATO “ngủ đông” - đóng băng vai trò của Mỹ và chỉ kích hoạt khi xảy ra khủng hoảng.

dt.jpg -0
Một đơn vị đồn trú của Mỹ tại Thổ Nhĩ Kỳ.

Căng thẳng không dừng lại ở lĩnh vực quốc phòng. Ông Trump từng đe dọa sáp nhập lãnh thổ đồng minh, áp thuế thương mại gây tổn hại cho EU, hay đàm phán kết thúc cuộc chiến Ukraine mà không có sự tham vấn của châu Âu. Tại Hội nghị an ninh Munich gần đây, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance cáo buộc EU kiểm duyệt tự do ngôn luận, thậm chí đề xuất rút khỏi NATO nếu Brussels can thiệp vào hoạt động của các công ty Mỹ.

Những diễn biến trên cho thấy nhiệm kỳ 2 của ông Trump có thể đánh dấu bước ngoặt trong quan hệ Mỹ - EU, khi Washington sẵn sàng hy sinh liên minh để bảo vệ lợi ích của mình. Như Tổng thống Ukraine Zelensky cảnh báo: “Không loại trừ khả năng Mỹ nói “không” với châu Âu trước những mối đe dọa sống còn”. Trước viễn cảnh bấp bênh, EU buộc phải xây dựng chiến lược tự chủ cả về quốc phòng lẫn ngoại giao. Sự phụ thuộc vào Mỹ - vốn là trụ cột suốt 70 năm qua - giờ đây có thể trở thành điểm yếu chết người. Và, những tuyên bố cứng rắn và hành động quyết đoán của ông Trump đang dần biến viễn cảnh Mỹ “quay lưng” với châu Âu thành hiện thực.

Tương tự cách Mỹ sử dụng thuế quan như công cụ đa năng - vừa để tái cơ cấu chuỗi cung ứng toàn cầu, vừa làm đòn bẩy ép đối tác nhượng bộ - chính sách của ông Trump với châu Âu cũng có 2 mặt. Một mặt, việc “bỏ rơi” có thể là mục tiêu dài hạn nhằm tập trung nguồn lực đối phó với các đối thủ khác. Mặt khác, đó có thể chỉ là con bài mặc cả để vắt kiệt lợi ích từ châu Âu. Lịch sử cho thấy ông Trump thường xuyên chuyển hướng đột ngột, khiến cả 2 kịch bản đều có khả năng xảy ra đồng thời hoặc xen kẽ.

2 kịch bản

Với kịch bản đầu tiên được mô tả thì ông Trump có thể xem việc rút quân khỏi châu Âu như một chiến lược dài hạn: Mỹ tập trung đối phó với các thách thức, được cho là đến từ Trung Quốc, và ưu tiên bảo vệ biên giới trong nước. Điều này đồng nghĩa với việc cắt giảm dần sự hiện diện quân sự ở châu Âu.

Trong kịch bản này, Washington sẽ theo đuổi cách tiếp cận giao dịch đối với quốc phòng châu Âu, sử dụng mối đe dọa của việc rút quân, coi đó như công cụ ép EU tăng ngân sách quốc phòng, ưu tiên mua vũ khí Mỹ và nhượng bộ thương mại. Washington không muốn cắt đứt hoàn toàn quan hệ liên minh, mà tìm cách biến NATO thành “công cụ phục vụ lợi ích” của mình.

Theo đó, các nước EU buộc phải gia tăng chi tiêu quốc phòng, ký hợp đồng mua thiết bị quân sự Mỹ để tránh bị đe dọa rút quân. Về phần mình, Mỹ khen thưởng đồng minh “ngoan ngoãn” - như Ba Lan từng được hứa xây “Pháo đài Trump” - đồng thời có biện pháp với những nước ít hợp tác. Bên cạnh đó, quan hệ quốc phòng xuyên Đại Tây Dương bị song phương hóa. Cụ thể, Washington đàm phán riêng lẻ với từng quốc gia, khai thác mâu thuẫn nội khối EU.

Chiến thuật này phản ánh tư duy của nhiều đảng viên Công hòa truyền thống, vốn muốn duy trì ngành công nghiệp quốc phòng Mỹ bằng cách tiếp tục xuất khẩu vũ khí sang châu Âu. Nó cũng phù hợp với tâm lý “ngại tự chủ” của một số nước EU - những quốc gia vẫn muốn dựa vào công nghệ quân sự Mỹ thay vì phát triển năng lực độc lập.

Kịch bản thứ 2, dành “đất” cho những cơ hội đàm phán tốt hơn, trở thành công cụ để Mỹ ép các nước châu Âu tăng ngân sách quốc phòng, mua vũ khí Mỹ hoặc nhượng bộ trong lĩnh vực thương mại, công nghệ. Hệ quả có thể dẫn đến sự phân mảnh trong liên minh quốc phòng xuyên Đại Tây Dương.

Đây là viễn cảnh tối ưu hóa nguồn lực Mỹ: Washington rút dần khỏi châu Âu để tập trung cho cuộc đua quyền lực ở Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, đồng thời đẩy gánh nặng đối phó Nga sang cho EU. Theo đó, Mỹ sẽ chuyển tàu chiến, máy bay, tên lửa tầm xa từ châu Âu sang châu Á, ưu tiên phòng thủ biên giới trong nước. Về công nghiệp quốc phòng, Lầu Năm Góc sẽ tập trung phát triển vũ khí phục vụ hải chiến thay vì chiến tranh trên bộ. Đặc biệt, đối với xung đột Ukraine, Mỹ thúc đẩy ngừng bắn vội vàng và giao trách nhiệm thực thi hòa bình cho EU. Kịch bản này được củng cố bởi “Dự án 2025” - lộ trình tư tưởng của phe Cộng hòa, trong đó nêu rõ: “Châu Âu phải tự răn đe Nga bằng lực lượng thông thường, trong khi Mỹ chỉ đảm nhận răn đe hạt nhân”. Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth và nhiều quan chức cấp cao ủng hộ quan điểm này, vì cho rằng Mỹ không đủ sức “chiến đấu trên tất cả mặt trận”.

Dù kịch bản nào xảy ra, EU cũng phải đối mặt với thách thức chưa từng có: Một nước Mỹ theo chủ nghĩa dân túy có thể hy sinh “Liên minh 70 năm” để theo đổi lợi ích ngắn hạn. Đứng trước tình thế tiến thoái lưỡng nan, EU buộc phải xây dựng chiến lược đa diện, cân bằng giữa ngoại giao và tự chủ về quốc phòng.

Huy Thông

Các tin khác

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Sau những gián đoạn nghiêm trọng của dòng chảy năng lượng, các nhà sản xuất Vùng Vịnh đang tìm cách trở lại thị trường châu Á. Nhưng, phục hồi xuất khẩu mới chỉ là bước đầu: cạnh tranh giá bán, chi phí vận tải và khác biệt về lợi ích đang quyết định liệu sự trở lại ấy có thể chuyển thành vị thế bền vững.

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Thỏa thuận Pretoria từng chấm dứt cuộc chiến đẫm máu tại Tigray (Ethiopia) năm 2022, đứng trước nguy cơ sụp đổ, khi các lực lượng vũ trang tại đây tái giao tranh với quân đội chính quyền trung ương. Điều đáng lo ngại không chỉ nằm ở việc Ethiopia trở lại vòng xoáy xung đột, mà còn ở khả năng kéo theo những tác động rộng hơn tới vùng Sừng châu Phi.

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Tại tỉnh địa đầu cực Nam Tổ quốc, từ khu dân cư, xã phường đến từng cơ quan, doanh nghiệp, cơ sở giáo dục..., sự bình yên không tự nhiên mà có. Đó là kết quả của một quá trình kiên trì xây dựng ý thức chấp hành pháp luật, phát huy sức mạnh nhân dân, chủ động phòng ngừa và xử lý từ sớm, từ xa nguy cơ phức tạp về an ninh, trật tự. Qua 5 năm thực hiện Thông tư 124 của Bộ Công an (2021-2026), Cà Mau đưa tiêu chí “An toàn về an ninh, trật tự” trở thành nội dung gắn với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội; xây dựng phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, góp phần củng cố vững chắc thế trận an ninh nhân dân, thế trận lòng dân ngay từ cơ sở.

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Từ nữ thị trưởng đầu tiên của Marrakesh đến người phụ nữ đầu tiên đứng đầu Chính phủ Morocco, Fatima Ezzahra El Mansouri đã đi qua một hành trình vươn lên bền bỉ trên chính trường suốt gần 2 thập niên. Nhưng, phía sau dấu mốc lịch sử ấy là những bài toán không đơn giản đang chờ bà giải trong nhiệm kỳ mới.

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

Trong tuần lễ cấp cao của Đại hội đồng Liên hợp quốc, ý tưởng lập một thiết chế quốc tế giám sát trí tuệ nhân tạo (AI) liên tục được nhắc đến, từ tuyên bố của nhóm nước do Phần Lan và Na Uy khởi xướng đến bài phát biểu của Singapore. Tất cả đều nhấn mạnh, quản trị AI đang trở thành một vấn đề cấp thiết của hợp tác và an ninh quốc tế.

Tiếp bước con đường vinh quang

Tiếp bước con đường vinh quang

40 năm ngày tựu trường là một dấu mốc đầy kỷ niệm đối với các học viên khóa D18 Học viện An ninh nhân dân. Một khóa học với hơn 200 người từ khắp mọi miền tổ quốc đã về dưới mái trường này, với một ý chí mãnh liệt và niềm tin vào con đường mình đã chọn, đó là trở thành người chiến sĩ Công an nhân dân.

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

Trong đợt mưa lũ vừa qua, tại các xã biên giới miền Tây xứ Nghệ, hình ảnh cán bộ, chiến sĩ CAND dầm mình giữa suối làm cầu dân sinh hay căng dây kéo thuyền lúc nửa đêm, băng qua lũ dữ đưa người dân đi cấp cứu kịp thời đã trở thành biểu tượng cốt lõi của tinh thần “vì nhân dân phục vụ”. Những việc làm đó đã hiện thực hóa nội dung “Gần dân nhất” trong phong trào thi đua “Ba nhất” của lực lượng CAND.

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ở tuổi 75, sau 3 lần tranh cử tổng thống bất thành, ông Jean-Luc Melenchon bất ngờ trở thành đối thủ có khả năng thách thức bà Marine Le Pen ở vòng 2 bầu cử năm 2027. Một cuộc thăm dò cuối tháng 9 cho thấy ứng cử viên cánh tả này đang có nền tảng ủng hộ đáng kể, đặc biệt trong giới trẻ, dù khoảng cách giữa điều đó với việc giành được đa số cử tri vẫn còn rất xa.

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đánh cả đường dây, bắt đối tượng cầm đầu, truy xét tận cùng nguồn tài chính, tài sản do phạm tội mà có, không bỏ lọt tội phạm là những chỉ đạo quyết liệt, xuyên suốt của lãnh đạo Bộ Công an nhằm siết chặt “gọng kìm” tấn công tội phạm về ma túy với phương châm “triệt cung, xóa cầu”.

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Tại Sudan, cơn sốt vàng đang để lại một cái giá ngày càng lớn. Những bãi thải hóa chất làm suy kiệt đất canh tác, nguồn nước và sức khỏe cộng đồng, trong khi hoạt động khai thác thủ công thiếu kiểm soát tiếp tục cung cấp sinh kế cho hàng nghìn người và là nguồn thu quan trọng cho các bên tham chiến.

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Còn hơn một tháng trước ngày 27/10, cuộc bầu cử Israel diễn ra trong một bản đồ chính trị chưa có câu trả lời rõ ràng về bên nào đủ sức tập hợp 61 ghế để thành lập chính phủ. Trong thế giằng co đó, AI đang nhanh chóng trở thành công cụ mới của chiến dịch tranh cử, trong khi hàng chục nghìn người Israel ở nước ngoài tìm cách trở về để bỏ phiếu.

Việt Nam - người bạn và đối tác tin cậy

Việt Nam - người bạn và đối tác tin cậy

Tháng 9, sau những ngày vui của tết Độc lập, đã diễn ra nhiều hoạt động đối ngoại quan trọng của lãnh đạo Đảng, Nhà nước. Nổi bật là chuyến thăm cấp nhà nước tới Liên bang Nga và Canada, thăm chính thức Cộng hòa Pháp, tham dự Phiên thảo luận cấp cao Đại hội đồng Liên hợp quốc khóa 81 và các hoạt động song phương tại Hoa Kỳ của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm; hoạt động của Thủ tướng Lê Minh Hưng tại Hội nghị thượng đỉnh BRICS lần thứ 18 diễn ra tại Ấn Độ; chuyến thăm Hàn Quốc và Mông Cổ của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn... Việt Nam cũng đón vị quốc khách qua chuyến thăm cấp nhà nước của Nhà vua Thái Lan Maha Vajiralongkorn Phra Vajiraklaochaoyuhua. Đó là minh chứng sinh động về một nước Việt Nam năng động, người bạn và đối tác tin cậy với bạn bè truyền thống và cộng đồng quốc tế, vì hòa bình, hợp tác và phát triển.

Tổng thống Ahmed al-Sharaa và những cánh cửa đang mở ra cho một Syria mới

Tổng thống Ahmed al-Sharaa và những cánh cửa đang mở ra cho một Syria mới

Sau hơn một thập niên chiến tranh và chia cắt, Syria bước vào giai đoạn mới: xây dựng lại nhà nước thống nhất, có khả năng quản trị. Những chuyển động trong 20 tháng qua cho thấy Tổng thống Ahmed al-Sharaa đang dần mở rộng cánh cửa tái thiết cho một đất nước đã bị chiến tranh tàn phá nặng nề.

Lặng thầm góp phần vào sự phát triển của nền kinh tế

Lặng thầm góp phần vào sự phát triển của nền kinh tế

Đằng sau những khu công nghiệp hiện đại, những dây chuyền sản xuất vận hành ngày đêm và dòng vốn đầu tư không ngừng đổ về Bắc Ninh là sự lặng thầm của những chiến sĩ Cảnh sát kinh tế. Suốt 70 năm qua, họ bền bỉ giữ gìn kỷ cương pháp luật, bảo vệ môi trường đầu tư và góp phần dựng nên "lá chắn thép" cho nền kinh tế.

Cuộc chiến của AI

Cuộc chiến của AI

Tháng 9/2025, các nhà nghiên cứu của Anthropic phát hiện một điều mà giới an ninh mạng từng chỉ hình dung trong các kịch bản tương lai: một nhóm tin tặc định danh là GTG-1002, đã "bẻ khóa" công cụ Claude Code của chính công ty và biến nó thành một tác nhân tự động thực hiện tới 80-90% khối lượng công việc trong một chiến dịch gián điệp mạng nhắm vào khoảng 30 tổ chức toàn cầu. Đây được Anthropic gọi là "chiến dịch tấn công mạng quy mô lớn đầu tiên được thực hiện mà không có sự can thiệp đáng kể của con người". Sự kiện này đã trở thành biểu tượng cho một thực tế không thể chối cãi: kỷ nguyên hacker AI không còn là dự báo.

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Từ lời hứa “việc nhẹ, lương cao” trên mạng xã hội đến những cuộc hôn nhân ngoại quốc được vẽ ra bằng viễn cảnh sung túc, tội phạm mua bán người tìm mọi cách đánh vào giấc mơ “đổi đời” của người dân. Tại Cà Mau, phía sau mỗi vụ án được khám phá là một sự thật đau lòng: Khi bước qua ranh giới của sự cả tin, giấc mơ về một tương lai tốt đẹp có thể biến thành những tháng ngày bị bóc lột, giam cầm, bạo hành, thậm chí là tước đoạt mạng sống. Ngăn chặn tội phạm mua bán người, vì thế, không chỉ là cuộc đấu tranh của cơ quan chức năng, mà là cuộc chiến của toàn xã hội.

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Lực lượng Houthi đã giành quyền kiểm soát hòn đảo Perim và vùng bờ Biển Đỏ của Yemen từ chính phủ được Saudi Arabia hậu thuẫn, từ đó nắm quyền kiểm soát eo biển Bab al-Mandab, tạo ra nguy cơ “gọng kìm” các tuyến hàng hải trọng yếu từ Đông sang Tây.

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Khởi công giữa vùng núi cao và địa chất phức tạp nhất hành tinh, dự án thủy điện hạ lưu sông Yarlung Tsangpo vừa mang dáng dấp một kỳ tích năng lượng, vừa mở ra bài toán an ninh nguồn nước vượt khỏi biên giới Trung Quốc. Đằng sau công suất khổng lồ và lời hứa điện sạch là câu hỏi khó hơn - châu Á sẽ quản trị những dòng sông chung ra sao khi nhu cầu năng lượng, biến đổi khí hậu và cạnh tranh chiến lược cùng lúc gia tăng?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

Từng được xem là những nền kinh tế giàu có và ổn định bậc nhất thế giới, các nước Vùng Vịnh đang hứng chịu những xáo trộn ngày càng lớn khi chiến sự kéo dài. Từ hàng không, du lịch đến bất động sản và các sự kiện quốc tế đều bị ảnh hưởng nặng nề, cái giá của bất ổn dần hiện rõ.