Tương lai rạn nứt liên kết an ninh châu Âu - Mỹ

Theo khảo sát của các chuyên gia đến từ châu Âu, việc Mỹ có thể rút khỏi vai trò bảo vệ châu Âu sẽ gây chấn động được ví tương đương với một cuộc tấn công hạt nhân.

Nguy cơ càng hiện hữu hơn khi ông Donald Trump trở lại Nhà Trắng, với những chính sách gây tranh cãi như đàm phán trực tiếp với Nga mà bỏ qua Ukraine, yêu cầu châu Âu tự thực thi các thỏa thuận an ninh mà không có Mỹ, cùng những xung đột thương mại - công nghệ.

Khi liên kết trở thành quân bài

Trong nhiệm kỳ đầu, ông Trump liên tục chỉ trích việc châu Âu ỷ lại vào Mỹ, thậm chí suýt rút khỏi Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) vào năm 2018 nếu các nước không đạt mức chi 2% GDP cho quốc phòng. Mâu thuẫn càng sâu sắc khi Mỹ phản đối các sáng kiến quốc phòng độc lập của EU, cáo buộc chúng phân biệt đối xử với các doanh nghiệp Mỹ. Đến chiến dịch tranh cử 2024, ông Trump tiếp tục gia tăng sức ép, tuyên bố không bảo vệ đồng minh nào “chi tiêu ít ỏi”. Cố vấn Sumantra Maitra của ông còn đề xuất mô hình NATO “ngủ đông” - đóng băng vai trò của Mỹ và chỉ kích hoạt khi xảy ra khủng hoảng.

dt.jpg -0
Một đơn vị đồn trú của Mỹ tại Thổ Nhĩ Kỳ.

Căng thẳng không dừng lại ở lĩnh vực quốc phòng. Ông Trump từng đe dọa sáp nhập lãnh thổ đồng minh, áp thuế thương mại gây tổn hại cho EU, hay đàm phán kết thúc cuộc chiến Ukraine mà không có sự tham vấn của châu Âu. Tại Hội nghị an ninh Munich gần đây, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance cáo buộc EU kiểm duyệt tự do ngôn luận, thậm chí đề xuất rút khỏi NATO nếu Brussels can thiệp vào hoạt động của các công ty Mỹ.

Những diễn biến trên cho thấy nhiệm kỳ 2 của ông Trump có thể đánh dấu bước ngoặt trong quan hệ Mỹ - EU, khi Washington sẵn sàng hy sinh liên minh để bảo vệ lợi ích của mình. Như Tổng thống Ukraine Zelensky cảnh báo: “Không loại trừ khả năng Mỹ nói “không” với châu Âu trước những mối đe dọa sống còn”. Trước viễn cảnh bấp bênh, EU buộc phải xây dựng chiến lược tự chủ cả về quốc phòng lẫn ngoại giao. Sự phụ thuộc vào Mỹ - vốn là trụ cột suốt 70 năm qua - giờ đây có thể trở thành điểm yếu chết người. Và, những tuyên bố cứng rắn và hành động quyết đoán của ông Trump đang dần biến viễn cảnh Mỹ “quay lưng” với châu Âu thành hiện thực.

Tương tự cách Mỹ sử dụng thuế quan như công cụ đa năng - vừa để tái cơ cấu chuỗi cung ứng toàn cầu, vừa làm đòn bẩy ép đối tác nhượng bộ - chính sách của ông Trump với châu Âu cũng có 2 mặt. Một mặt, việc “bỏ rơi” có thể là mục tiêu dài hạn nhằm tập trung nguồn lực đối phó với các đối thủ khác. Mặt khác, đó có thể chỉ là con bài mặc cả để vắt kiệt lợi ích từ châu Âu. Lịch sử cho thấy ông Trump thường xuyên chuyển hướng đột ngột, khiến cả 2 kịch bản đều có khả năng xảy ra đồng thời hoặc xen kẽ.

2 kịch bản

Với kịch bản đầu tiên được mô tả thì ông Trump có thể xem việc rút quân khỏi châu Âu như một chiến lược dài hạn: Mỹ tập trung đối phó với các thách thức, được cho là đến từ Trung Quốc, và ưu tiên bảo vệ biên giới trong nước. Điều này đồng nghĩa với việc cắt giảm dần sự hiện diện quân sự ở châu Âu.

Trong kịch bản này, Washington sẽ theo đuổi cách tiếp cận giao dịch đối với quốc phòng châu Âu, sử dụng mối đe dọa của việc rút quân, coi đó như công cụ ép EU tăng ngân sách quốc phòng, ưu tiên mua vũ khí Mỹ và nhượng bộ thương mại. Washington không muốn cắt đứt hoàn toàn quan hệ liên minh, mà tìm cách biến NATO thành “công cụ phục vụ lợi ích” của mình.

Theo đó, các nước EU buộc phải gia tăng chi tiêu quốc phòng, ký hợp đồng mua thiết bị quân sự Mỹ để tránh bị đe dọa rút quân. Về phần mình, Mỹ khen thưởng đồng minh “ngoan ngoãn” - như Ba Lan từng được hứa xây “Pháo đài Trump” - đồng thời có biện pháp với những nước ít hợp tác. Bên cạnh đó, quan hệ quốc phòng xuyên Đại Tây Dương bị song phương hóa. Cụ thể, Washington đàm phán riêng lẻ với từng quốc gia, khai thác mâu thuẫn nội khối EU.

Chiến thuật này phản ánh tư duy của nhiều đảng viên Công hòa truyền thống, vốn muốn duy trì ngành công nghiệp quốc phòng Mỹ bằng cách tiếp tục xuất khẩu vũ khí sang châu Âu. Nó cũng phù hợp với tâm lý “ngại tự chủ” của một số nước EU - những quốc gia vẫn muốn dựa vào công nghệ quân sự Mỹ thay vì phát triển năng lực độc lập.

Kịch bản thứ 2, dành “đất” cho những cơ hội đàm phán tốt hơn, trở thành công cụ để Mỹ ép các nước châu Âu tăng ngân sách quốc phòng, mua vũ khí Mỹ hoặc nhượng bộ trong lĩnh vực thương mại, công nghệ. Hệ quả có thể dẫn đến sự phân mảnh trong liên minh quốc phòng xuyên Đại Tây Dương.

Đây là viễn cảnh tối ưu hóa nguồn lực Mỹ: Washington rút dần khỏi châu Âu để tập trung cho cuộc đua quyền lực ở Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, đồng thời đẩy gánh nặng đối phó Nga sang cho EU. Theo đó, Mỹ sẽ chuyển tàu chiến, máy bay, tên lửa tầm xa từ châu Âu sang châu Á, ưu tiên phòng thủ biên giới trong nước. Về công nghiệp quốc phòng, Lầu Năm Góc sẽ tập trung phát triển vũ khí phục vụ hải chiến thay vì chiến tranh trên bộ. Đặc biệt, đối với xung đột Ukraine, Mỹ thúc đẩy ngừng bắn vội vàng và giao trách nhiệm thực thi hòa bình cho EU. Kịch bản này được củng cố bởi “Dự án 2025” - lộ trình tư tưởng của phe Cộng hòa, trong đó nêu rõ: “Châu Âu phải tự răn đe Nga bằng lực lượng thông thường, trong khi Mỹ chỉ đảm nhận răn đe hạt nhân”. Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth và nhiều quan chức cấp cao ủng hộ quan điểm này, vì cho rằng Mỹ không đủ sức “chiến đấu trên tất cả mặt trận”.

Dù kịch bản nào xảy ra, EU cũng phải đối mặt với thách thức chưa từng có: Một nước Mỹ theo chủ nghĩa dân túy có thể hy sinh “Liên minh 70 năm” để theo đổi lợi ích ngắn hạn. Đứng trước tình thế tiến thoái lưỡng nan, EU buộc phải xây dựng chiến lược đa diện, cân bằng giữa ngoại giao và tự chủ về quốc phòng.

Huy Thông

Các tin khác

Ông Karim Khan, từ đỉnh cao ICC đến vực sâu bê bối

Ông Karim Khan, từ đỉnh cao ICC đến vực sâu bê bối

Việc Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC) bỏ phiếu bãi nhiệm Công tố viên trưởng Karim Khan sau bê bối liên quan đến cáo buộc có hành vi sai trái về tình dục đã khép lại nhiệm kỳ đầy sóng gió của một trong những gương mặt nổi bật nhất của nền tư pháp quốc tế. Ít ai ngờ, sự nghiệp kéo dài hơn 3 thập kỷ của luật gia người Anh lại kết thúc theo cách như vậy.

Kỳ vọng gì ở tân Tổng Tư lệnh Quân đội Ukraine Mykhailo Drapatyi?

Kỳ vọng gì ở tân Tổng Tư lệnh Quân đội Ukraine Mykhailo Drapatyi?

Mới đây, Tổng thống Volodymyr Zelensky đã bổ nhiệm Thiếu tướng Mykhailo Drapatyi làm Tổng Tư lệnh Lực lượng Vũ trang Ukraine, thay ông Oleksandr Syrskyi. Động thái này diễn ra giữa làn sóng biểu tình kéo dài gần một tuần yêu cầu ông Syrskyi từ chức và phục chức cựu Bộ trưởng Quốc phòng cho ông Mykhailo Fedorov. Dù được quân đội và giới chuyên gia hoan nghênh, quyết định này vẫn khiến nhiều nhà phân tích hoài nghi: Liệu ông Zelensky có tự làm suy yếu vị thế của mình khi đưa ra thay đổi chiến lược dưới áp lực đường phố?

Houthi lại dọa “khóa” Biển Đỏ, liệu thế giới có đường vòng?

Houthi lại dọa “khóa” Biển Đỏ, liệu thế giới có đường vòng?

Những cuộc tấn công của lực lượng Houthi tại Biển Đỏ một lần nữa đẩy một trong những tuyến hàng hải quan trọng nhất thế giới vào tình trạng bất ổn. Trong bối cảnh đó, các phương án thay thế từng giúp thương mại toàn cầu vượt qua nhiều cuộc khủng hoảng lại đang bộc lộ giới hạn, khiến dư địa ứng phó ngày càng thu hẹp.

Quốc gia vùng Vịnh mở rộng hợp tác an ninh

Quốc gia vùng Vịnh mở rộng hợp tác an ninh

Những cuộc trao đổi giữa Pakistan và Kuwait về khả năng mở rộng hợp tác quốc phòng cho thấy một chuyển động đáng chú ý trong cấu trúc an ninh khu vực: các quốc gia Vùng Vịnh đang chủ động đa dạng hóa đối tác, giảm phụ thuộc vào các trụ cột truyền thống và từng bước nâng cao năng lực tự chủ, trong bối cảnh địa chính trị nhiều biến động và thách thức phi truyền thống ngày càng gia tăng.

Xung đột Mỹ - Iran đang vượt tầm kiểm soát

Xung đột Mỹ - Iran đang vượt tầm kiểm soát

Xung đột giữa Mỹ và Iran đã chuyển từ giai đoạn ăn miếng trả miếng âm ỉ sang một diễn biến giống như chiến tranh toàn diện. Ngày 20/7 là ngày thứ 10 liên tiếp Mỹ tấn công các mục tiêu ở Iran, trong khi Tehran đáp trả bằng những đòn tấn công các mục tiêu Mỹ trong khu vực.

Nhật Bản tăng tốc xây dựng cơ quan tình báo quốc gia

Nhật Bản tăng tốc xây dựng cơ quan tình báo quốc gia

Trước sức ép an ninh phi truyền thống và cạnh tranh công nghệ ngày càng gay gắt, Nhật Bản đẩy nhanh kế hoạch lập cơ quan tình báo quốc gia tập trung đầu tiên sau Thế chiến II, nhằm nâng cấp năng lực phòng vệ, siết kiểm soát gián điệp và chủ động ứng phó các thách thức an ninh thế hệ mới.

Kỳ nghỉ “ma” và những chiếc bẫy tinh vi

Kỳ nghỉ “ma” và những chiếc bẫy tinh vi

Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP Hồ Chí Minh đang mở rộng điều tra hàng loạt vụ án “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” thông qua hình thức ký kết hợp đồng sở hữu kỳ nghỉ xảy ra tại nhiều doanh nghiệp du lịch trên địa bàn. Đến nay, gần 280 bị can đã bị khởi tố. Đằng sau vụ án là bi kịch của hàng ngàn nạn nhân lớn tuổi bị bòn rút đến đồng lương hưu cuối cùng, và cũng là cái giá đắt mà nhiều người trẻ có học thức phải trả khi tiếp tay cho tội phạm vì miếng bánh “hoa hồng” hậu hĩnh...

Ông Andy Burnham và hành trình trở thành Thủ tướng mới của Anh

Ông Andy Burnham và hành trình trở thành Thủ tướng mới của Anh

Ông Andy Burnham chính thức trở thành Thủ tướng mới của Anh hôm 20/7, thay thế ông Keir Starmer. Trong bài phát biểu nhận chức, ông cam kết mang lại hy vọng cho người dân và thách thức một nền văn hóa chính trị và mô hình kinh tế mà ông cho rằng “không hoạt động hiệu quả đối với người dân bình thường”.

“80 năm An ninh nhân dân - Lá chắn bình yên”

“80 năm An ninh nhân dân - Lá chắn bình yên”

Chuỗi sự kiện đặc biệt Gala “Tổ quốc bình yên” diễn ra từ ngày 11 đến ngày 14/6 tại TP Hồ Chí Minh, với điểm nhấn triển lãm “80 năm An ninh nhân dân - Lá chắn bình yên” đã để lại nhiều ấn tượng đặc sắc. Với 5 khu trưng bày, tái hiện chặng đường gần một thế kỷ của lực lượng An ninh nhân dân (ANND) dưới lá cờ vẻ vang của Đảng thông qua hệ thống tư liệu, hình ảnh, hiện vật, công nghệ hiện đại, đã trở thành tâm điểm thu hút đông đảo quần chúng nhân dân và du khách…

Nỗ lực ngăn cá độ bóng đá xâm nhập xóm làng

Nỗ lực ngăn cá độ bóng đá xâm nhập xóm làng

World Cup là sự kiện thể thao lớn nhất thế giới được đông đảo người hâm mộ quan tâm, theo dõi. Lợi dụng sự kiện này, các đối tượng tội phạm đã tổ chức, lôi kéo người dân tham gia đánh bạc, cá độ bóng đá dưới nhiều hình thức chung chi trực tiếp hoặc thông qua các ứng dụng trực tuyến và mạng xã hội. Hoạt động cờ bạc này không chỉ gây mất an ninh, trật tự, phát sinh tội phạm, mà còn đẩy nhiều con bạc vào cảnh nợ nần chồng chất, kinh tế gia đình rơi vào cảnh khánh kiệt, đặc biệt là tại các vùng nông thôn, biên giới...

Câu lạc bộ tiếng Anh đặc biệt của một nữ tướng công an

Câu lạc bộ tiếng Anh đặc biệt của một nữ tướng công an

Dù bận rộn với công việc chuyên môn nhưng niềm đam mê tiếng Anh và mong muốn được lan tỏa, kết nối với nhiều cán bộ công an các đơn vị, địa phương, cũng như những người lớn tuổi, chị đã thành lập câu lạc bộ (CLB) tiếng Anh online để giao lưu, kết nối, là nơi thực hành tiếng Anh cho chính mình và nhiều cán bộ, chiến sĩ khác. CLB ra đời trở thành cầu nối tinh thần, giúp nhiều người tự tin với việc học giao tiếp bằng tiếng Anh, đặc biệt là người lớn tuổi.

Hợp tác quốc tế - “lá chắn từ xa” trong công tác cảnh vệ

Hợp tác quốc tế - “lá chắn từ xa” trong công tác cảnh vệ

Mỗi chuyến thăm của nguyên thủ các nước tới Việt Nam, mỗi chuyến công tác nước ngoài của các đồng chí lãnh đạo Đảng và Nhà nước đều là thời khắc mà cán bộ, chiến sĩ Bộ Tư lệnh Cảnh vệ bước vào trận tuyến thầm lặng và cam go.

Người lính an ninh Tây Nguyên “Bốn cùng” với bà con

Người lính an ninh Tây Nguyên “Bốn cùng” với bà con

Để nắm tình hình và phối hợp đấu tranh ngăn chặn âm mưu phục hồi tổ chức của bọn phản động FULRO, các trinh sát thuộc Phòng An ninh nội địa, Công an tỉnh Gia Lai và công an các xã phía Tây trên địa bàn tỉnh thường xuyên bám địa bàn, thực hiện tốt phương châm “Bốn cùng” (cùng ăn, cùng ở, cùng lao động, cùng nói tiếng đồng bào) với nhân dân.

Lấy sự hài lòng của hành khách là thước đo

Lấy sự hài lòng của hành khách là thước đo

Chuyển đổi số đang tạo ra những thay đổi căn bản trong công tác quản lý xuất nhập cảnh tại Cục Quản lý xuất nhập cảnh, Bộ Công an. Những kết quả đạt được đã khẳng định chủ trương đúng đắn của Đảng, Nhà nước và Bộ Công an trong việc ứng dụng khoa học công nghệ vào công tác bảo vệ an ninh quốc gia, quản lý xuất nhập cảnh và cải cách hành chính.

Dấu ấn của một đơn vị anh hùng

Dấu ấn của một đơn vị anh hùng

Đêm muộn. Trụ sở Cục An ninh điều tra, Bộ Công an vẫn sáng đèn. Trong phòng làm việc, các điều tra viên miệt mài bên hồ sơ với những chứng cứ và sơ đồ chuyên án. Ngoài hành lang, những cuộc điện thoại nối dài xuyên đêm, những bước chân khẩn trương của các tổ công tác chuẩn bị lên đường. Đằng sau ánh đèn ấy là cuộc đấu tranh không tiếng súng nhưng cam go, quyết liệt để bảo vệ an ninh quốc gia, bảo vệ sự bình yên của nhân dân và sự phát triển của đất nước.

Điểm mặt nguy cơ không tiếng súng

Điểm mặt nguy cơ không tiếng súng

Không còn là những nguy cơ bên lề, các thách thức an ninh phi truyền thống đang tác động trực tiếp tới ổn định quốc gia và trật tự toàn cầu. Từ môi trường, chuỗi cung ứng đến không gian số, những rủi ro ngày càng liên thông, đòi hỏi cách tiếp cận ứng phó tổng thể và bền vững hơn.

Trên chiến tuyến chống tội phạm từ không gian mạng

Trên chiến tuyến chống tội phạm từ không gian mạng

Vĩnh Long là địa bàn có đồng bào dân tộc Khmer chiếm hơn 10% dân số toàn tỉnh. Cùng với sự đa dạng về tín ngưỡng, tôn giáo và đời sống văn hóa phong phú, đây là nền tảng quan trọng để xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Tuy nhiên, các thế lực thù địch, phản động luôn tìm cách lợi dụng những vấn đề dân tộc, tôn giáo để tuyên truyền xuyên tạc, kích động, chia rẽ khối đoàn kết dân tộc.

Đảm bảo an ninh kinh tế giữa dòng chảy phát triển

Đảm bảo an ninh kinh tế giữa dòng chảy phát triển

Hải Phòng đang bước vào giai đoạn phát triển mạnh mẽ với những cơ chế, chính sách đặc thù, những dự án chiến lược mang tầm quốc gia và dòng vốn đầu tư liên tục đổ về thành phố Cảng. Cùng với cơ hội là những thách thức mới đối với công tác bảo đảm an ninh kinh tế (ANKT). Trên mặt trận không tiếng súng ấy, Phòng An ninh Kinh tế (PA04) Công an thành phố Hải Phòng chủ động nhận diện nguy cơ từ sớm, từ xa, bảo vệ vững chắc nền tảng an ninh cho sự phát triển nhanh và bền vững của thành phố.