Tương lai rạn nứt liên kết an ninh châu Âu - Mỹ

Theo khảo sát của các chuyên gia đến từ châu Âu, việc Mỹ có thể rút khỏi vai trò bảo vệ châu Âu sẽ gây chấn động được ví tương đương với một cuộc tấn công hạt nhân.

Nguy cơ càng hiện hữu hơn khi ông Donald Trump trở lại Nhà Trắng, với những chính sách gây tranh cãi như đàm phán trực tiếp với Nga mà bỏ qua Ukraine, yêu cầu châu Âu tự thực thi các thỏa thuận an ninh mà không có Mỹ, cùng những xung đột thương mại - công nghệ.

Khi liên kết trở thành quân bài

Trong nhiệm kỳ đầu, ông Trump liên tục chỉ trích việc châu Âu ỷ lại vào Mỹ, thậm chí suýt rút khỏi Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) vào năm 2018 nếu các nước không đạt mức chi 2% GDP cho quốc phòng. Mâu thuẫn càng sâu sắc khi Mỹ phản đối các sáng kiến quốc phòng độc lập của EU, cáo buộc chúng phân biệt đối xử với các doanh nghiệp Mỹ. Đến chiến dịch tranh cử 2024, ông Trump tiếp tục gia tăng sức ép, tuyên bố không bảo vệ đồng minh nào “chi tiêu ít ỏi”. Cố vấn Sumantra Maitra của ông còn đề xuất mô hình NATO “ngủ đông” - đóng băng vai trò của Mỹ và chỉ kích hoạt khi xảy ra khủng hoảng.

dt.jpg -0
Một đơn vị đồn trú của Mỹ tại Thổ Nhĩ Kỳ.

Căng thẳng không dừng lại ở lĩnh vực quốc phòng. Ông Trump từng đe dọa sáp nhập lãnh thổ đồng minh, áp thuế thương mại gây tổn hại cho EU, hay đàm phán kết thúc cuộc chiến Ukraine mà không có sự tham vấn của châu Âu. Tại Hội nghị an ninh Munich gần đây, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance cáo buộc EU kiểm duyệt tự do ngôn luận, thậm chí đề xuất rút khỏi NATO nếu Brussels can thiệp vào hoạt động của các công ty Mỹ.

Những diễn biến trên cho thấy nhiệm kỳ 2 của ông Trump có thể đánh dấu bước ngoặt trong quan hệ Mỹ - EU, khi Washington sẵn sàng hy sinh liên minh để bảo vệ lợi ích của mình. Như Tổng thống Ukraine Zelensky cảnh báo: “Không loại trừ khả năng Mỹ nói “không” với châu Âu trước những mối đe dọa sống còn”. Trước viễn cảnh bấp bênh, EU buộc phải xây dựng chiến lược tự chủ cả về quốc phòng lẫn ngoại giao. Sự phụ thuộc vào Mỹ - vốn là trụ cột suốt 70 năm qua - giờ đây có thể trở thành điểm yếu chết người. Và, những tuyên bố cứng rắn và hành động quyết đoán của ông Trump đang dần biến viễn cảnh Mỹ “quay lưng” với châu Âu thành hiện thực.

Tương tự cách Mỹ sử dụng thuế quan như công cụ đa năng - vừa để tái cơ cấu chuỗi cung ứng toàn cầu, vừa làm đòn bẩy ép đối tác nhượng bộ - chính sách của ông Trump với châu Âu cũng có 2 mặt. Một mặt, việc “bỏ rơi” có thể là mục tiêu dài hạn nhằm tập trung nguồn lực đối phó với các đối thủ khác. Mặt khác, đó có thể chỉ là con bài mặc cả để vắt kiệt lợi ích từ châu Âu. Lịch sử cho thấy ông Trump thường xuyên chuyển hướng đột ngột, khiến cả 2 kịch bản đều có khả năng xảy ra đồng thời hoặc xen kẽ.

2 kịch bản

Với kịch bản đầu tiên được mô tả thì ông Trump có thể xem việc rút quân khỏi châu Âu như một chiến lược dài hạn: Mỹ tập trung đối phó với các thách thức, được cho là đến từ Trung Quốc, và ưu tiên bảo vệ biên giới trong nước. Điều này đồng nghĩa với việc cắt giảm dần sự hiện diện quân sự ở châu Âu.

Trong kịch bản này, Washington sẽ theo đuổi cách tiếp cận giao dịch đối với quốc phòng châu Âu, sử dụng mối đe dọa của việc rút quân, coi đó như công cụ ép EU tăng ngân sách quốc phòng, ưu tiên mua vũ khí Mỹ và nhượng bộ thương mại. Washington không muốn cắt đứt hoàn toàn quan hệ liên minh, mà tìm cách biến NATO thành “công cụ phục vụ lợi ích” của mình.

Theo đó, các nước EU buộc phải gia tăng chi tiêu quốc phòng, ký hợp đồng mua thiết bị quân sự Mỹ để tránh bị đe dọa rút quân. Về phần mình, Mỹ khen thưởng đồng minh “ngoan ngoãn” - như Ba Lan từng được hứa xây “Pháo đài Trump” - đồng thời có biện pháp với những nước ít hợp tác. Bên cạnh đó, quan hệ quốc phòng xuyên Đại Tây Dương bị song phương hóa. Cụ thể, Washington đàm phán riêng lẻ với từng quốc gia, khai thác mâu thuẫn nội khối EU.

Chiến thuật này phản ánh tư duy của nhiều đảng viên Công hòa truyền thống, vốn muốn duy trì ngành công nghiệp quốc phòng Mỹ bằng cách tiếp tục xuất khẩu vũ khí sang châu Âu. Nó cũng phù hợp với tâm lý “ngại tự chủ” của một số nước EU - những quốc gia vẫn muốn dựa vào công nghệ quân sự Mỹ thay vì phát triển năng lực độc lập.

Kịch bản thứ 2, dành “đất” cho những cơ hội đàm phán tốt hơn, trở thành công cụ để Mỹ ép các nước châu Âu tăng ngân sách quốc phòng, mua vũ khí Mỹ hoặc nhượng bộ trong lĩnh vực thương mại, công nghệ. Hệ quả có thể dẫn đến sự phân mảnh trong liên minh quốc phòng xuyên Đại Tây Dương.

Đây là viễn cảnh tối ưu hóa nguồn lực Mỹ: Washington rút dần khỏi châu Âu để tập trung cho cuộc đua quyền lực ở Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, đồng thời đẩy gánh nặng đối phó Nga sang cho EU. Theo đó, Mỹ sẽ chuyển tàu chiến, máy bay, tên lửa tầm xa từ châu Âu sang châu Á, ưu tiên phòng thủ biên giới trong nước. Về công nghiệp quốc phòng, Lầu Năm Góc sẽ tập trung phát triển vũ khí phục vụ hải chiến thay vì chiến tranh trên bộ. Đặc biệt, đối với xung đột Ukraine, Mỹ thúc đẩy ngừng bắn vội vàng và giao trách nhiệm thực thi hòa bình cho EU. Kịch bản này được củng cố bởi “Dự án 2025” - lộ trình tư tưởng của phe Cộng hòa, trong đó nêu rõ: “Châu Âu phải tự răn đe Nga bằng lực lượng thông thường, trong khi Mỹ chỉ đảm nhận răn đe hạt nhân”. Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth và nhiều quan chức cấp cao ủng hộ quan điểm này, vì cho rằng Mỹ không đủ sức “chiến đấu trên tất cả mặt trận”.

Dù kịch bản nào xảy ra, EU cũng phải đối mặt với thách thức chưa từng có: Một nước Mỹ theo chủ nghĩa dân túy có thể hy sinh “Liên minh 70 năm” để theo đổi lợi ích ngắn hạn. Đứng trước tình thế tiến thoái lưỡng nan, EU buộc phải xây dựng chiến lược đa diện, cân bằng giữa ngoại giao và tự chủ về quốc phòng.

Huy Thông

Các tin khác

Cuộc chiến của AI

Cuộc chiến của AI

Tháng 9/2025, các nhà nghiên cứu của Anthropic phát hiện một điều mà giới an ninh mạng từng chỉ hình dung trong các kịch bản tương lai: một nhóm tin tặc định danh là GTG-1002, đã "bẻ khóa" công cụ Claude Code của chính công ty và biến nó thành một tác nhân tự động thực hiện tới 80-90% khối lượng công việc trong một chiến dịch gián điệp mạng nhắm vào khoảng 30 tổ chức toàn cầu. Đây được Anthropic gọi là "chiến dịch tấn công mạng quy mô lớn đầu tiên được thực hiện mà không có sự can thiệp đáng kể của con người". Sự kiện này đã trở thành biểu tượng cho một thực tế không thể chối cãi: kỷ nguyên hacker AI không còn là dự báo.

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Từ lời hứa “việc nhẹ, lương cao” trên mạng xã hội đến những cuộc hôn nhân ngoại quốc được vẽ ra bằng viễn cảnh sung túc, tội phạm mua bán người tìm mọi cách đánh vào giấc mơ “đổi đời” của người dân. Tại Cà Mau, phía sau mỗi vụ án được khám phá là một sự thật đau lòng: Khi bước qua ranh giới của sự cả tin, giấc mơ về một tương lai tốt đẹp có thể biến thành những tháng ngày bị bóc lột, giam cầm, bạo hành, thậm chí là tước đoạt mạng sống. Ngăn chặn tội phạm mua bán người, vì thế, không chỉ là cuộc đấu tranh của cơ quan chức năng, mà là cuộc chiến của toàn xã hội.

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Lực lượng Houthi đã giành quyền kiểm soát hòn đảo Perim và vùng bờ Biển Đỏ của Yemen từ chính phủ được Saudi Arabia hậu thuẫn, từ đó nắm quyền kiểm soát eo biển Bab al-Mandab, tạo ra nguy cơ “gọng kìm” các tuyến hàng hải trọng yếu từ Đông sang Tây.

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Khởi công giữa vùng núi cao và địa chất phức tạp nhất hành tinh, dự án thủy điện hạ lưu sông Yarlung Tsangpo vừa mang dáng dấp một kỳ tích năng lượng, vừa mở ra bài toán an ninh nguồn nước vượt khỏi biên giới Trung Quốc. Đằng sau công suất khổng lồ và lời hứa điện sạch là câu hỏi khó hơn - châu Á sẽ quản trị những dòng sông chung ra sao khi nhu cầu năng lượng, biến đổi khí hậu và cạnh tranh chiến lược cùng lúc gia tăng?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

Từng được xem là những nền kinh tế giàu có và ổn định bậc nhất thế giới, các nước Vùng Vịnh đang hứng chịu những xáo trộn ngày càng lớn khi chiến sự kéo dài. Từ hàng không, du lịch đến bất động sản và các sự kiện quốc tế đều bị ảnh hưởng nặng nề, cái giá của bất ổn dần hiện rõ.

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Sự ra đời của các Trường Văn hóa Công an nhân dân (CAND), trong đó có Trường Văn hóa CAND VI không chỉ mở ra cơ hội học tập, rèn luyện cho các em có hoàn cảnh khó khăn mà còn thể hiện sâu sắc trách nhiệm của lực lượng CAND trong phương châm gắn bảo đảm an ninh, trật tự với an sinh xã hội, chăm lo người yếu thế trong xã hội. Ngôi trường đặc biệt này còn mở ra cánh cửa tri thức, niềm tin và hy vọng cho nhiều học sinh có hoàn cảnh khó khăn.

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Các mô hình dữ liệu lớn và các thuật toán hứa hẹn giúp con người tạo thuốc nhanh hơn, ứng phó tốt hơn với dịch bệnh, nhưng cũng có thể đưa những năng lực sinh học nguy hiểm tới gần hơn với các tổ chức khủng bố. Vũ khí của tương lai có thể không đi từ kho quân sự ra chiến trường. Chúng có thể bắt đầu bằng những dữ liệu trôi nổi trên các đám mây số. Cuộc cạnh tranh chiến lược Trung - Mỹ có thể sẽ làm gia tăng rủi ro này.

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Ngày 28/8, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ra tuyên bố về một thỏa thuận dầu mỏ mới giữa Mỹ và Tổng thống lâm thời Delcy Rodríguez của Venezuela, trong đó Mỹ sẽ nắm quyền kiểm soát trữ lượng dầu mỏ lớn của Venezuela. Tuyên bố này đã gây làn sóng phản đối dữ dội ở Venezuela.

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Những hoạt động bị cáo buộc diễn ra quanh RAF Akrotiri trong năm 2025 chỉ được hé lộ sau đó hơn một năm, khi cuộc điều tra của Anh lần theo dấu vết dẫn tới một nghi phạm đang bị giữ tại Cyprus.

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Kết quả cuộc trưng cầu dân ý công bố hôm 30/8 cho thấy người dân Iceland đã bỏ phiếu không gia nhập Liên minh châu Âu (EU), bác bỏ nỗ lực của chính phủ nhằm nối lại các cuộc đàm phán gia nhập và đứng về phía những người bảo vệ vùng biển đánh bắt cá của Iceland.

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Sự đồng hành của gia đình, chính quyền và cộng đồng đang giúp người được đặc xá xóa bỏ mặc cảm, ổn định cuộc sống, không tái phạm và trở thành người có ích cho xã hội. Hơn 80 năm qua, Đảng, Nhà nước ta đã đặc xá, tha tù trước thời hạn cho hàng trăm nghìn phạm nhân trở về với gia đình và cộng đồng, xã hội. Trong đó, chỉ từ năm 2009 đến nay, Chủ tịch nước đã quyết định đặc xá cho gần 100 nghìn người. Những người được đặc xá được gia đình, các cấp, các ngành, đoàn thể xã hội tiếp nhận và tạo điều kiện thuận lợi, giúp đỡ từng bước ổn định cuộc sống, tái hòa nhập cộng đồng.

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Khi bất ổn tại eo biển Hormuz buộc Saudi Arabia chuyển ngày càng nhiều dầu sang bờ Biển Đỏ, eo Bab el-Mandeb từ một điểm nghẽn hàng hải đã trở thành “chiếc van thứ hai” của thị trường năng lượng toàn cầu. Tuy nhiên, trường hợp lực lượng Houthi không phong tỏa hoàn toàn eo biển này mà chỉ cần khiến rủi ro đủ lớn để tàu hàng, hãng bảo hiểm và chủ hàng tự lựa chọn con đường khác, hiệu ứng kinh tế đã có thể tương đương một cuộc phong tỏa. Đó cũng là dấu hiệu cho thấy chiến tranh Trung Đông đang chuyển từ cuộc đấu giành lãnh thổ sang cuộc đấu kiểm soát những dòng chảy của nền kinh tế toàn cầu.

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Thông tin cá nhân đang trở thành “mỏ vàng” của tội phạm, bị đánh cắp, mua bán và khai thác để lừa đảo, xâm phạm đời tư, tống tiền. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải dựng “lá chắn số” từ từng tài khoản, thiết bị và quy trình quản lý dữ liệu trong mỗi cơ quan, doanh nghiệp.

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Thực hiện chỉ đạo quyết liệt của Giám đốc Công an TP Đà Nẵng, những ngày này, toàn lực lượng Công an tỉnh, từ thành phố đến cơ sở, đang bước vào trận đánh lớn với khí thế sục sôi, quyết tâm cao độ. Với tinh thần “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng” cả ngày lẫn đêm, đợt cao điểm 45 ngày đêm (từ 5/8 đến 20/9) tổng rà soát, phát hiện, đấu tranh, xử lý, làm sạch địa bàn đang lan tỏa rộng khắp từ miền núi cao, vùng biên giới đến tận các xã đảo. Trận chiến với “cái chết trắng” không chừa một tấc đất này đang khẳng định bản lĩnh, sự mưu trí và tinh thần vì nhân dân phục vụ của lực lượng Công an cấp xã trên toàn thành phố.

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Ông Mykhailo Fedorov - Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine vừa bị cách chức đã kêu gọi tổ chức bầu cử tổng thống trong thời chiến. Đây là thách thức chính trị trực tiếp nhất đối với Tổng thống Volodymyr Zelensky kể từ khi cuộc chiến Nga - Ukraine bắt đầu vào năm 2022.

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Đằng sau kế hoạch thanh toán 725 triệu USD của Mỹ là bài toán tài chính lớn hơn của Liên hợp quốc: nguồn đóng góp cần ổn định hơn, chi phí phải được kiểm soát chặt hơn, trong khi những nhiệm vụ cốt lõi vẫn cần được bảo đảm.

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chủ yếu để xác lập mô hình phát triển mới, tạo nền tảng nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh, tự chủ và sức mạnh quốc gia trong kỷ nguyên mới. Với vai trò là Cơ quan Thường trực thực hiện Nghị quyết 57, đồng thời là lực lượng gương mẫu, đi đầu, Bộ Công an không chỉ làm tốt công tác tham mưu, dẫn dắt thực hiện nhiệm vụ cho các ngành, các cấp mà còn từng bước đưa khoa học, công nghệ vào mọi mặt công tác Công an, từ quản trị, chỉ huy, cải cách hành chính, xây dựng cơ sở dữ liệu đến phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm và phục vụ người dân.

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Khi cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran chưa tìm được giải pháp hòa bình, eo biển Hormuz vẫn đang bị khóa chặt và tuyến hàng hải huyết mạch qua Biển Đỏ liên tục bị lực lượng Houthi tấn công, thì việc mở ra tuyến hàng hải mới đi qua Bắc Cực trở thành lựa chọn hấp dẫn.

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Tây Ninh có vị trí chiến lược, vừa là cửa ngõ kết nối TP Hồ Chí Minh với các tỉnh miền Tây Nam Bộ, vừa có đường biên giới tiếp giáp Vương quốc Campuchia cùng hệ thống cửa khẩu thuận lợi cho việc giao thương kinh tế. Ngoài ra, còn có nhiều khu công nghiệp phát triển mạnh thu hút hàng trăm ngàn người từ các tỉnh, thành khác và người nước ngoài đến lưu trú để sản xuất, kinh doanh. Lợi dụng điều này, các loại tội phạm về trật tự xã hội, sử dụng công nghệ cao, ma túy, cờ bạc, trộm cắp tài sản, “tín dụng đen”, xuất, nhập cảnh trái phép... hoạt động phức tạp.