Triển vọng nào từ cuộc trao đổi tù nhân Mỹ - Iran?

Một cuộc trao đổi tù nhân lớn nhất trong những năm gần đây giữa Mỹ và Iran vừa diễn ra vào ngày 18/9 gây chú ý mạnh trong giới ngoại giao toàn cầu bởi đây không chỉ là động thái trao đổi thông thường mà còn mở ra triển vọng ngoại giao mới giữa Mỹ và các đồng minh phương Tây với Iran trong vấn đề hạt nhân của nước này.

Cuộc trao đổi tù nhân được thực hiện sau khi hai nước Mỹ và Iran đạt được thỏa thuận trao đổi. Theo CNN, thỏa thuận trao đổi tù nhân là kết quả thương lượng kéo dài nhiều tháng do Qatar là trung gian hòa giải. Vì thế đây cũng có thể được xem là một thắng lợi ngoại giao của Qatar trong bối cảnh nước này đang nỗ lực thể hiện vai trò của mình trong các vấn đề của khu vực Trung Đông.

1_image001.jpg -0
Tổng thống Iran Ebrahim Raisi.

Theo thỏa thuận, Iran thả 5 tù nhân người Mỹ gốc Iran bị bắt giam nhiều năm qua tại Iran do bị cáo buộc xâm nhập và có những hoạt động chống phá quốc gia Hồi giáo này. Ở phía ngược lại, Mỹ thả 5 tù nhân người Iran bị bắt giam trong vài năm gần đây do vi phạm các lệnh cấm vận của Mỹ đối với Iran. Đồng thời, kèm theo đó là việc Mỹ “gỡ phong tỏa” số tiền dầu mỏ của Iran trị giá 6 tỉ USD.

Cuộc thương lượng chỉ đạt được bước ngoặt khi Bộ Ngoại giao Mỹ đồng ý tạo điều kiện cho việc chuyển tiền từ các ngân hàng Hàn Quốc sang các tài khoản ở Thụy Sĩ và Doha để đổi lấy việc Iran đồng ý thả người. Sau đó, 5 người Mỹ đã được chuyển từ nhà tù Evin đến nhiều khách sạn khác nhau ở thủ đô Tehran. Ban đầu, họ được đưa tới thủ đô Doha của Qatar trước khi bay sang Mỹ để về nhà. Sau cùng, cuộc trao đổi đã được thực hiện hoàn tất trong ngày 18/9.

Phía Mỹ cho biết, nước trung gian hòa giải Qatar sẽ đảm bảo rằng số tiền được gỡ phong tỏa chỉ được chi cho hàng hóa - chủ yếu là thực phẩm, nông sản và thuốc men - những thứ không nằm trong danh mục cấm vận. Những người chỉ trích cho rằng việc giám sát sẽ không thể thực hiện được và lời đe dọa rút lui của Mỹ nếu Iran vi phạm thỏa thuận là không có tính răn đe.

Giới chuyên gia đang đặt câu hỏi liệu thỏa thuận trao đổi tù nhân này sẽ dẫn đến một bước đột phá ngoại giao lớn hơn hay một lộ trình ngoại giao mới, ít tham vọng hơn để hạn chế chương trình hạt nhân dân sự của Iran, trong đó Tehran đồng ý giảm lượng uranium được làm giàu ở mức độ cao. Chuyên gia Fatemeh Aman, thành viên cấp cao tại Viện Trung Đông có trụ sở tại Washington, cho biết: “Đó là một hành động tích cực và nhiều quốc gia có mâu thuẫn với nhau đã có được thỏa thuận kiểu này. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là chấm dứt hiềm khích Iran-Mỹ. Chính phủ theo đường lối cứng rắn của Iran có thể tuyên bố đây là một chiến thắng, nhưng những vấn đề lớn khác, chẳng hạn như tình thế tiến thoái lưỡng nan về chương trình hạt nhân của Iran, sẽ không dễ dàng được giải quyết”.

Tổng thống Iran Ebrahim Raisi hôm 18/9 cho biết việc Tehran thả những người bị giam giữ “hoàn toàn là một hành động nhân đạo... trong tương lai, các hành động nhân đạo khác có thể được thực hiện”. Ông nói thêm: “Thật không may, lịch sử đã cho thấy sự thiếu tin tưởng đối với nước Mỹ vì nước này đã nhiều lần chà đạp các cam kết và thất hứa”.

Cũng có ý kiến cho rằng thỏa thuận trao đổi tù nhân là hành động của ông Biden nhằm đáp lại các chiến dịch công khai kêu gọi trả tự do cho tù nhân, nhưng nó cũng có thể báo hiệu một hướng đi mới trong chính sách ngoại giao của phương Tây với Iran.

Nếu Iran xem cuộc trao đổi tù nhân là một thắng lợi nhất định thì ông Biden lại gặp rủi ro gấp đôi, ông đang nhận sự chỉ trích từ các thành viên đảng Cộng hòa. Họ cho rằng thỏa thuận này sẽ khuyến khích việc bắt giữ con tin cấp nhà nước nhiều hơn, đồng thời mạnh dạn tuyên bố rằng đối đầu với Iran vẫn là chiến lược khả thi duy nhất, như đã từng xảy ra kể từ khi cựu Tổng thống Donald Trump từ bỏ thỏa thuận hạt nhân vào năm 2018.

Ông cũng phải đối mặt với những lời chỉ trích từ phía các thành phần phi đảng phái khác. Rốt cuộc, thỏa thuận này đã được ký kết vào thời điểm Tổng thống Iran Ebrahim Raisi đang bán máy bay không người lái do Iran sản xuất cho Nga để tấn công các thành phố của Ukraine. Một số người trong cộng đồng Iran hải ngoại cảm thấy rằng hành động trao đổi tù nhân ngay sau lễ tưởng niệm đầu tiên ngày mất của cô gái tên Mahsa Amini trong phòng giam của cảnh sát Tehran đã khiến họ cảm thấy “bất mãn”. Tuy nhiên, các phụ tá của ông Biden cho rằng hành động thỏa thuận của ông là đặt lợi ích cá nhân của người Mỹ lên trên các vấn đề khác của người Iran (lưu vong). Ít nhất phải thừa nhận một cách thực tế rằng Tổng thống Raisi đã được đảm bảo về mặt chính trị và các cuộc biểu tình đã kết thúc.

Tại New York, bên lề Đại hội đồng Liên hợp quốc, các trợ lý của Tổng thống Raisi nói rằng Iran sẽ thúc đẩy Mỹ xem liệu việc trao đổi tù nhân có thể dẫn đến sự xuống thang căng thẳng trong khu vực hay không. Nơi có thể bắt đầu cho tiến trình này sẽ là Yemen. Phiến quân Houthi do Iran hậu thuẫn đã có mặt tại Riyadh vào tuần trước để tham gia các cuộc đàm phán hòa bình chưa từng có. Nhưng, ông Biden cũng muốn thấy một sự bình thường hóa khó nắm bắt trong quan hệ giữa Saudi Arabia và Israel. Và, Tổng thống Mỹ sẽ thảo luận với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu về điều này khi họ gặp nhau ở New York.

Ông Netanyahu muốn sử dụng bài phát biểu tại Đại Hội đồng Liên hợp quốc để đưa ra lời cảnh báo với phương Tây rằng đừng bao giờ tin tưởng Iran hoặc đạt được một số thỏa thuận không chính thức mới nhằm hạn chế chương trình hạt nhân của Iran.

Trong bối cảnh này, có lẽ điều tốt nhất mà Mỹ có thể làm là “thăm dò” Tehran để xem liệu việc trao đổi tù nhân có làm thay đổi chính sách hướng Đông hiện tại của Iran hay không.

An Châu (Tổng hợp)

Các tin khác

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Cuộc xung đột Nga - Ukraine, hiện đã bước sang năm thứ 5, đang chứng kiến những chuyển dịch mang tính bước ngoặt khi thế bế tắc quân sự thúc đẩy các cường quốc tái khởi động kênh ngoại giao cấp cao. 4 năm giao tranh khốc liệt đã tiêu hao nguồn lực khổng lồ của cả hai bên trực tiếp tham chiến lẫn các quốc gia bảo trợ.

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Đề xuất bỏ hình phạt tử hình đối với 6/10 tội danh trong dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) không chỉ thể hiện chính sách hình sự nhân đạo mà còn hướng tới phân hóa trách nhiệm hình sự, nâng cao hiệu quả phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm. Mục tiêu cuối cùng là giảm tội phạm, bảo đảm pháp luật được thực thi nghiêm minh, hiệu quả, xây dựng xã hội an toàn hơn.

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Các chiến dịch truy quét ma túy ngày càng quyết liệt đang buộc những đường dây buôn lậu ở Nam Mỹ thay đổi phương thức hoạt động. Từ những con tàu chở hàng đến mạng lưới sông ngòi Amazon, các tuyến vận chuyển liên tục được mở rộng và cocaine vẫn tràn vào Bắc Mỹ, châu Âu với giá ngày càng rẻ.

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Chỉ còn một tuần trước vòng bỏ phiếu thứ hai, ngày 25/10, Thượng nghị sĩ cánh hữu Flavio Bolsonaro vẫn nhỉnh hơn Tổng thống Lula da Silva trong các cuộc thăm dò. Từ kết quả bất ngờ ở vòng 1 đến cuộc khủng hoảng của Tòa án Tối cao, nhiều yếu tố đang đưa gia tộc Bolsonaro trở lại gần quyền lực.

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Công tác vận động, thu hồi vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo có vai trò quan trọng trong phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm, vi phạm pháp luật. Từ thực tế đó, Công an tỉnh Nghệ An triển khai nhiều cách làm sáng tạo, linh hoạt, bám sát thực tiễn từng địa bàn, tạo chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của Nhân dân. Qua đó, hạn chế thấp nhất nguy cơ mất an toàn có thể xảy ra, đồng thời nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, góp phần giữ vững an ninh, trật tự và bình yên ngay từ cơ sở.

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

Thâm hụt thương mại gần 360 tỷ euro mỗi năm buộc Liên minh châu Âu (EU) phải điều chỉnh quan hệ với Trung Quốc. Thỏa thuận sơ bộ tại Bắc Kinh mở hướng tháo gỡ, nhưng chưa giải quyết bất đồng về tiếp cận thị trường, trợ cấp và sức cạnh tranh công nghiệp.

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Không rời xa Mỹ, dè dặt với Trung Quốc, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron muốn châu Âu trở thành một cực quyền lực có khả năng tự quyết. Nhưng để “con đường thứ ba” vượt khỏi diễn đàn ngoại giao, châu Âu phải giải quyết bài toán khó hơn - biến ý chí chính trị thành sức mạnh thực tế.

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Dù đã được lực lượng Công an liên tục cảnh báo, song thời gian qua, chiêu trò lừa đảo mua bán “thiên thạch” với những siêu tính năng kỳ quái vẫn khiến không ít người sập bẫy. Từ những vật liệu rẻ tiền như than chì, nhựa đường, hạt xốp hay những viên đá thông thường, các đối tượng lừa đảo đã dùng thủ thuật đánh tráo tinh vi kết hợp với chiêu bài tâm linh để lừa đảo nạn nhân, chiếm đoạt số tiền lên đến hàng chục, hàng trăm tỷ đồng...

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Sau những gián đoạn nghiêm trọng của dòng chảy năng lượng, các nhà sản xuất Vùng Vịnh đang tìm cách trở lại thị trường châu Á. Nhưng, phục hồi xuất khẩu mới chỉ là bước đầu: cạnh tranh giá bán, chi phí vận tải và khác biệt về lợi ích đang quyết định liệu sự trở lại ấy có thể chuyển thành vị thế bền vững.

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Thỏa thuận Pretoria từng chấm dứt cuộc chiến đẫm máu tại Tigray (Ethiopia) năm 2022, đứng trước nguy cơ sụp đổ, khi các lực lượng vũ trang tại đây tái giao tranh với quân đội chính quyền trung ương. Điều đáng lo ngại không chỉ nằm ở việc Ethiopia trở lại vòng xoáy xung đột, mà còn ở khả năng kéo theo những tác động rộng hơn tới vùng Sừng châu Phi.

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Tại tỉnh địa đầu cực Nam Tổ quốc, từ khu dân cư, xã phường đến từng cơ quan, doanh nghiệp, cơ sở giáo dục..., sự bình yên không tự nhiên mà có. Đó là kết quả của một quá trình kiên trì xây dựng ý thức chấp hành pháp luật, phát huy sức mạnh nhân dân, chủ động phòng ngừa và xử lý từ sớm, từ xa nguy cơ phức tạp về an ninh, trật tự. Qua 5 năm thực hiện Thông tư 124 của Bộ Công an (2021-2026), Cà Mau đưa tiêu chí “An toàn về an ninh, trật tự” trở thành nội dung gắn với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội; xây dựng phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, góp phần củng cố vững chắc thế trận an ninh nhân dân, thế trận lòng dân ngay từ cơ sở.

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Từ nữ thị trưởng đầu tiên của Marrakesh đến người phụ nữ đầu tiên đứng đầu Chính phủ Morocco, Fatima Ezzahra El Mansouri đã đi qua một hành trình vươn lên bền bỉ trên chính trường suốt gần 2 thập niên. Nhưng, phía sau dấu mốc lịch sử ấy là những bài toán không đơn giản đang chờ bà giải trong nhiệm kỳ mới.

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

Trong tuần lễ cấp cao của Đại hội đồng Liên hợp quốc, ý tưởng lập một thiết chế quốc tế giám sát trí tuệ nhân tạo (AI) liên tục được nhắc đến, từ tuyên bố của nhóm nước do Phần Lan và Na Uy khởi xướng đến bài phát biểu của Singapore. Tất cả đều nhấn mạnh, quản trị AI đang trở thành một vấn đề cấp thiết của hợp tác và an ninh quốc tế.

Tiếp bước con đường vinh quang

Tiếp bước con đường vinh quang

40 năm ngày tựu trường là một dấu mốc đầy kỷ niệm đối với các học viên khóa D18 Học viện An ninh nhân dân. Một khóa học với hơn 200 người từ khắp mọi miền tổ quốc đã về dưới mái trường này, với một ý chí mãnh liệt và niềm tin vào con đường mình đã chọn, đó là trở thành người chiến sĩ Công an nhân dân.

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

Trong đợt mưa lũ vừa qua, tại các xã biên giới miền Tây xứ Nghệ, hình ảnh cán bộ, chiến sĩ CAND dầm mình giữa suối làm cầu dân sinh hay căng dây kéo thuyền lúc nửa đêm, băng qua lũ dữ đưa người dân đi cấp cứu kịp thời đã trở thành biểu tượng cốt lõi của tinh thần “vì nhân dân phục vụ”. Những việc làm đó đã hiện thực hóa nội dung “Gần dân nhất” trong phong trào thi đua “Ba nhất” của lực lượng CAND.

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ở tuổi 75, sau 3 lần tranh cử tổng thống bất thành, ông Jean-Luc Melenchon bất ngờ trở thành đối thủ có khả năng thách thức bà Marine Le Pen ở vòng 2 bầu cử năm 2027. Một cuộc thăm dò cuối tháng 9 cho thấy ứng cử viên cánh tả này đang có nền tảng ủng hộ đáng kể, đặc biệt trong giới trẻ, dù khoảng cách giữa điều đó với việc giành được đa số cử tri vẫn còn rất xa.

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đánh cả đường dây, bắt đối tượng cầm đầu, truy xét tận cùng nguồn tài chính, tài sản do phạm tội mà có, không bỏ lọt tội phạm là những chỉ đạo quyết liệt, xuyên suốt của lãnh đạo Bộ Công an nhằm siết chặt “gọng kìm” tấn công tội phạm về ma túy với phương châm “triệt cung, xóa cầu”.

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Tại Sudan, cơn sốt vàng đang để lại một cái giá ngày càng lớn. Những bãi thải hóa chất làm suy kiệt đất canh tác, nguồn nước và sức khỏe cộng đồng, trong khi hoạt động khai thác thủ công thiếu kiểm soát tiếp tục cung cấp sinh kế cho hàng nghìn người và là nguồn thu quan trọng cho các bên tham chiến.

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Còn hơn một tháng trước ngày 27/10, cuộc bầu cử Israel diễn ra trong một bản đồ chính trị chưa có câu trả lời rõ ràng về bên nào đủ sức tập hợp 61 ghế để thành lập chính phủ. Trong thế giằng co đó, AI đang nhanh chóng trở thành công cụ mới của chiến dịch tranh cử, trong khi hàng chục nghìn người Israel ở nước ngoài tìm cách trở về để bỏ phiếu.