Syria một năm sau ông Assad: Rối rắm trăm bề

Ngày 8/12 vừa qua là tròn 1 năm Tổng thống Syria Bashar Al-Assad bị lật đổ bởi liên minh các nhóm thánh chiến. Phương Tây vui mừng và lập tức công nhận chính quyền mới ở Damascus do ông Ahmed al-Sharaa lãnh đạo, bất chấp ông này từng là thánh chiến quân của Al-Qaeda.

Thế nhưng, sau màn ăn mừng, chúc tụng đó, Syria giờ đây vẫn loay hoay giữa mớ khó khăn do xung đột giữa các nhóm sắc tộc, lợi ích và nhất là cuộc trả thù những người từng làm việc dưới thời ông Assad...

6-1.jpg -0
Tổng thống Mỹ Donald Trump Tiếp lãnh đạo Syria Ahmad al-Sharaa tại Nhà Trắng, ngày 10/11/2025. Ảnh: VCG.

Người dân Syria từ khắp cả nước đã tập trung và reo hò ăn mừng khi ông Assad bị lật đổ, giương cao lá cờ 3 sao cách mạng của Syria và hô vang khẩu hiệu đòi tự do. Trong bài phát biểu tại nhà thờ Hồi giáo Umayyad ở Damascus, ông Ahmad al-Sharaa - nay là Tổng thống Syria - đã hứa sẽ xây dựng lại một “Syria mạnh mẽ và công bằng” cho tất cả các thành phần, hứa hẹn tái thiết đất nước bị tàn phá. Hàng chục nghìn người dân Syria đã đổ ra các quảng trường của thủ đô hôm 8/12 kỷ niệm ngày lật đổ ông Assad, nhưng ẩn sau đó là những câu hỏi đau lòng về tương lai của đất nước.

Một năm sau khi lật đổ ông Assad, chính quyền mới của Syria đã thành công trong việc tái hòa nhập đất nước vào cộng đồng quốc tế, vượt xa kỳ vọng của ngay cả những người ủng hộ nhiệt tình nhất. Nhưng, bên trong Syria, căng thẳng vẫn âm ỉ.

Cuộc gặp gỡ giữa ông al-Sharaa và ông  Trump, cũng như sự trở lại của Syria trên trường quốc tế, đã khiến nhiều người Syria tự hào. “Ngay cả khi tôi không thích ông ấy, việc thấy Syria ở Nhà Trắng vẫn khiến tôi cảm thấy vui”, một nhà hoạt động Alawite nói.

Đối với cộng đồng quốc tế, một nhà lãnh đạo thân phương Tây ở Damascus là luồng gió mới. Sau 14 năm nội chiến tạo ra cuộc khủng hoảng di cư lớn nhất thế giới kể từ Thế chiến II và sự ra đời của Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng, thế giới đã rất mong muốn ủng hộ vị tổng thống mới của Syria.

Ông Sharaa lên nắm quyền một phần nhờ tận dụng sự suy yếu của trục Iran sau khi Israel tấn công Hezbollah ở Lebanon, ngăn cản Tehran cứu vãn đồng minh Syria của họ. Kể từ đó, ông al-Sharaa đã tìm cách ngăn chặn Iran tái thiết lập vị thế của mình ở Syria, điều này khiến phương Tây rất hài lòng. Nhưng, trong nước, việc đình trệ quá trình chuyển đổi công lý đang làm bùng phát bạo lực trở lại và làm sâu sắc thêm sự chia rẽ trong quốc gia.

4 ngày thảm sát do lực lượng chính phủ và các phe phái vũ trang khác gây ra nhằm vào thường dân chủ yếu là người Alawite trên bờ biển Syria vào tháng 3 và các vụ giết người tiếp diễn đã khiến cộng đồng thiểu số tôn giáo này cảm thấy bị bao vây.

Một vụ thảm sát khác vào tháng 7, trong đó các thành viên của lực lượng an ninh chính phủ và các phần tử bộ lạc đã giết hại thường dân Druze ở tỉnh Sweida phía Nam, càng làm cho các cộng đồng thiểu số tôn giáo và sắc tộc của đất nước thêm căng thẳng.

Kể từ các vụ thảm sát, Sweida gần như bị cô lập khỏi phần còn lại của đất nước. Người dân trong tỉnh đã cứng rắn hơn trong lập trường chống lại Damascus và tập hợp xung quanh nhà lãnh đạo Druze Hikmat al-Hijri, đòi quyền tự trị.

6-2.jpg -0
Lính Syria tuần tra trong thời gian giới nghiêm tạm thời ở Homs, sau vụ giết người hồi tháng 11. Ảnh: Abobaker Alsaka/Anadolu/Getty Images.

Chính phủ Syria đã thành lập một hội đồng vì hòa bình dân sự và một cơ quan giám sát công lý chuyển đổi trong nước. Nhiệm vụ trước mắt của họ vô cùng to lớn: làm rõ quyền sở hữu tài sản bị chiếm đoạt và thiết lập công lý cho các tội ác đã gây ra trong cuộc nội chiến, đồng thời duy trì sự gắn kết xã hội.

Vào giữa tháng 11, chính quyền Syria đã tiến hành một phiên tòa công khai đối với những người trung thành với ông Assad và các thành viên của lực lượng an ninh mới bị cáo buộc gây bạo lực trong các vụ thảm sát ven biển hồi tháng 3. Những người bị bịt mặt và còng tay được đưa ra trước ống kính máy ảnh khi các quan chức tư pháp khoe khoang về phiên tòa xét xử các quan chức an ninh đầu tiên trong lịch sử Syria hiện đại.

Các nhà hoạt động cho rằng chính phủ đã thất bại trong việc vạch ra một chiến lược quốc gia cho công lý chuyển tiếp. Các cơ quan chuyên trách việc truy cứu trách nhiệm vẫn thiếu kinh phí. Nếu tốc độ chậm chạp của công lý chuyển tiếp tiếp tục được duy trì, các nhà hoạt động cảnh báo, thì cơ hội ngắn ngủi để mang lại công lý sẽ khép lại.

“Sau ngần ấy tháng, nhà nước đang mạnh lên, quan hệ đối ngoại đang được cải thiện, mọi thứ đang dần ổn định”, Alaa Ibrahim, một nhà hoạt động dân sự ở Homs chuyên về gắn kết xã hội, cho biết. “Nhưng, giờ đây, đã 1 năm kể từ khi giải phóng, nếu các vụ ám sát vẫn tiếp diễn mỗi ngày thì chúng ta sẽ đi đến đâu?”.

Nhiều người Syria cho rằng, vấn đề công lý giờ đây không thể tách rời khỏi cuộc tranh luận rộng hơn về hình dạng của nhà nước Syria mới, hậu Assad.

Hợp đồng xã hội mới của Syria vẫn đang được viết nên và hành động của chính quyền mới đang bắt đầu định hình các giá trị sẽ chi phối mối quan hệ giữa người dân và một nhà nước đã cai trị bằng sự sợ hãi trong nửa thế kỷ qua.

Không thể phủ nhận rằng người dân Syria đang tận hưởng một nền tự do mới mẻ mà 1 năm trước đó không thể tưởng tượng nổi. "Năm trước, người ta không dám phàn nàn về giá 1 kg hành tây. Giờ đây họ đang kêu gọi các bộ trưởng từ chức", Ayman Ali nói đùa.

Nhưng, các nhà hoạt động xã hội dân sự cảnh báo rằng có rất ít đề cập đến dân chủ trong Syria mới, một yêu cầu quan trọng của những người cách mạng trong 14 năm qua. Hiến pháp mới của Syria trao quyền lực rộng lớn cho tổng thống trong khi một cuộc bầu cử quốc hội được tổ chức mà không có sự bỏ phiếu của người dân. Thay vào đó, các ủy ban đã bổ nhiệm các ứng cử viên cho 2/3 cơ quan lập pháp và tổng thống bổ nhiệm 1/3 còn lại.

An Châu (Tổng hợp)

Các tin khác

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Cuộc xung đột Nga - Ukraine, hiện đã bước sang năm thứ 5, đang chứng kiến những chuyển dịch mang tính bước ngoặt khi thế bế tắc quân sự thúc đẩy các cường quốc tái khởi động kênh ngoại giao cấp cao. 4 năm giao tranh khốc liệt đã tiêu hao nguồn lực khổng lồ của cả hai bên trực tiếp tham chiến lẫn các quốc gia bảo trợ.

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Đề xuất bỏ hình phạt tử hình đối với 6/10 tội danh trong dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) không chỉ thể hiện chính sách hình sự nhân đạo mà còn hướng tới phân hóa trách nhiệm hình sự, nâng cao hiệu quả phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm. Mục tiêu cuối cùng là giảm tội phạm, bảo đảm pháp luật được thực thi nghiêm minh, hiệu quả, xây dựng xã hội an toàn hơn.

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Các chiến dịch truy quét ma túy ngày càng quyết liệt đang buộc những đường dây buôn lậu ở Nam Mỹ thay đổi phương thức hoạt động. Từ những con tàu chở hàng đến mạng lưới sông ngòi Amazon, các tuyến vận chuyển liên tục được mở rộng và cocaine vẫn tràn vào Bắc Mỹ, châu Âu với giá ngày càng rẻ.

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Chỉ còn một tuần trước vòng bỏ phiếu thứ hai, ngày 25/10, Thượng nghị sĩ cánh hữu Flavio Bolsonaro vẫn nhỉnh hơn Tổng thống Lula da Silva trong các cuộc thăm dò. Từ kết quả bất ngờ ở vòng 1 đến cuộc khủng hoảng của Tòa án Tối cao, nhiều yếu tố đang đưa gia tộc Bolsonaro trở lại gần quyền lực.

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Công tác vận động, thu hồi vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo có vai trò quan trọng trong phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm, vi phạm pháp luật. Từ thực tế đó, Công an tỉnh Nghệ An triển khai nhiều cách làm sáng tạo, linh hoạt, bám sát thực tiễn từng địa bàn, tạo chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của Nhân dân. Qua đó, hạn chế thấp nhất nguy cơ mất an toàn có thể xảy ra, đồng thời nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, góp phần giữ vững an ninh, trật tự và bình yên ngay từ cơ sở.

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

Thâm hụt thương mại gần 360 tỷ euro mỗi năm buộc Liên minh châu Âu (EU) phải điều chỉnh quan hệ với Trung Quốc. Thỏa thuận sơ bộ tại Bắc Kinh mở hướng tháo gỡ, nhưng chưa giải quyết bất đồng về tiếp cận thị trường, trợ cấp và sức cạnh tranh công nghiệp.

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Không rời xa Mỹ, dè dặt với Trung Quốc, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron muốn châu Âu trở thành một cực quyền lực có khả năng tự quyết. Nhưng để “con đường thứ ba” vượt khỏi diễn đàn ngoại giao, châu Âu phải giải quyết bài toán khó hơn - biến ý chí chính trị thành sức mạnh thực tế.

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Dù đã được lực lượng Công an liên tục cảnh báo, song thời gian qua, chiêu trò lừa đảo mua bán “thiên thạch” với những siêu tính năng kỳ quái vẫn khiến không ít người sập bẫy. Từ những vật liệu rẻ tiền như than chì, nhựa đường, hạt xốp hay những viên đá thông thường, các đối tượng lừa đảo đã dùng thủ thuật đánh tráo tinh vi kết hợp với chiêu bài tâm linh để lừa đảo nạn nhân, chiếm đoạt số tiền lên đến hàng chục, hàng trăm tỷ đồng...

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Sau những gián đoạn nghiêm trọng của dòng chảy năng lượng, các nhà sản xuất Vùng Vịnh đang tìm cách trở lại thị trường châu Á. Nhưng, phục hồi xuất khẩu mới chỉ là bước đầu: cạnh tranh giá bán, chi phí vận tải và khác biệt về lợi ích đang quyết định liệu sự trở lại ấy có thể chuyển thành vị thế bền vững.

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Thỏa thuận Pretoria từng chấm dứt cuộc chiến đẫm máu tại Tigray (Ethiopia) năm 2022, đứng trước nguy cơ sụp đổ, khi các lực lượng vũ trang tại đây tái giao tranh với quân đội chính quyền trung ương. Điều đáng lo ngại không chỉ nằm ở việc Ethiopia trở lại vòng xoáy xung đột, mà còn ở khả năng kéo theo những tác động rộng hơn tới vùng Sừng châu Phi.

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Tại tỉnh địa đầu cực Nam Tổ quốc, từ khu dân cư, xã phường đến từng cơ quan, doanh nghiệp, cơ sở giáo dục..., sự bình yên không tự nhiên mà có. Đó là kết quả của một quá trình kiên trì xây dựng ý thức chấp hành pháp luật, phát huy sức mạnh nhân dân, chủ động phòng ngừa và xử lý từ sớm, từ xa nguy cơ phức tạp về an ninh, trật tự. Qua 5 năm thực hiện Thông tư 124 của Bộ Công an (2021-2026), Cà Mau đưa tiêu chí “An toàn về an ninh, trật tự” trở thành nội dung gắn với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội; xây dựng phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, góp phần củng cố vững chắc thế trận an ninh nhân dân, thế trận lòng dân ngay từ cơ sở.

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Từ nữ thị trưởng đầu tiên của Marrakesh đến người phụ nữ đầu tiên đứng đầu Chính phủ Morocco, Fatima Ezzahra El Mansouri đã đi qua một hành trình vươn lên bền bỉ trên chính trường suốt gần 2 thập niên. Nhưng, phía sau dấu mốc lịch sử ấy là những bài toán không đơn giản đang chờ bà giải trong nhiệm kỳ mới.

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

Trong tuần lễ cấp cao của Đại hội đồng Liên hợp quốc, ý tưởng lập một thiết chế quốc tế giám sát trí tuệ nhân tạo (AI) liên tục được nhắc đến, từ tuyên bố của nhóm nước do Phần Lan và Na Uy khởi xướng đến bài phát biểu của Singapore. Tất cả đều nhấn mạnh, quản trị AI đang trở thành một vấn đề cấp thiết của hợp tác và an ninh quốc tế.

Tiếp bước con đường vinh quang

Tiếp bước con đường vinh quang

40 năm ngày tựu trường là một dấu mốc đầy kỷ niệm đối với các học viên khóa D18 Học viện An ninh nhân dân. Một khóa học với hơn 200 người từ khắp mọi miền tổ quốc đã về dưới mái trường này, với một ý chí mãnh liệt và niềm tin vào con đường mình đã chọn, đó là trở thành người chiến sĩ Công an nhân dân.

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

Trong đợt mưa lũ vừa qua, tại các xã biên giới miền Tây xứ Nghệ, hình ảnh cán bộ, chiến sĩ CAND dầm mình giữa suối làm cầu dân sinh hay căng dây kéo thuyền lúc nửa đêm, băng qua lũ dữ đưa người dân đi cấp cứu kịp thời đã trở thành biểu tượng cốt lõi của tinh thần “vì nhân dân phục vụ”. Những việc làm đó đã hiện thực hóa nội dung “Gần dân nhất” trong phong trào thi đua “Ba nhất” của lực lượng CAND.

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ở tuổi 75, sau 3 lần tranh cử tổng thống bất thành, ông Jean-Luc Melenchon bất ngờ trở thành đối thủ có khả năng thách thức bà Marine Le Pen ở vòng 2 bầu cử năm 2027. Một cuộc thăm dò cuối tháng 9 cho thấy ứng cử viên cánh tả này đang có nền tảng ủng hộ đáng kể, đặc biệt trong giới trẻ, dù khoảng cách giữa điều đó với việc giành được đa số cử tri vẫn còn rất xa.

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đánh cả đường dây, bắt đối tượng cầm đầu, truy xét tận cùng nguồn tài chính, tài sản do phạm tội mà có, không bỏ lọt tội phạm là những chỉ đạo quyết liệt, xuyên suốt của lãnh đạo Bộ Công an nhằm siết chặt “gọng kìm” tấn công tội phạm về ma túy với phương châm “triệt cung, xóa cầu”.

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Tại Sudan, cơn sốt vàng đang để lại một cái giá ngày càng lớn. Những bãi thải hóa chất làm suy kiệt đất canh tác, nguồn nước và sức khỏe cộng đồng, trong khi hoạt động khai thác thủ công thiếu kiểm soát tiếp tục cung cấp sinh kế cho hàng nghìn người và là nguồn thu quan trọng cho các bên tham chiến.

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Còn hơn một tháng trước ngày 27/10, cuộc bầu cử Israel diễn ra trong một bản đồ chính trị chưa có câu trả lời rõ ràng về bên nào đủ sức tập hợp 61 ghế để thành lập chính phủ. Trong thế giằng co đó, AI đang nhanh chóng trở thành công cụ mới của chiến dịch tranh cử, trong khi hàng chục nghìn người Israel ở nước ngoài tìm cách trở về để bỏ phiếu.