Nhận diện lại quan hệ đối tác xuyên Đại Tây Dương

Kể từ khi Thế chiến II kết thúc, Mỹ và châu Âu (EU) đã xây dựng và duy trì mối quan hệ mang lại sự ổn định và tính dễ đoán định đáng kể trong các lĩnh vực từ quan hệ an ninh, cam kết chính trị đến quan hệ kinh tế.

Mối quan hệ đối tác được xây dựng trên một lịch sử hợp tác lâu dài về các vấn đề cùng quan tâm đã đặt nền móng vững chắc cho sự hợp tác xuyên Đại Tây Dương. Tuy nhiên, ở thời điểm hiện tại, đã có những khác biệt.

Nhận diện lại quan hệ đối tác xuyên Đại Tây Dương -0
Quan hệ giữa 2 bờ Đại Tây Dương luôn nhận được sự quan tâm bởi những tác động to lớn của nó đối với thế giới.

Trong chiến lược an ninh quốc gia Mỹ (2022), việc củng cố mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương tiếp tục đóng vai trò quan trọng, với việc Tổng thống Joe Biden ưu tiên mở rộng và làm sâu sắc thêm mối quan hệ này để theo đuổi một chương trình nghị sự chung. Tuy nhiên, nó vẫn có những tồn tại. Ví dụ như người ta có thể chứng kiến sự hỗ trợ EU dành cho Mỹ sau vụ tấn công khủng bố 11/9 và trong cuộc khủng hoảng Ukraine hiện nay. Mặt khác, người ta lại thấy có sự khác biệt trong các vấn đề như quyết định của Mỹ rút khỏi Kế hoạch hành động chung toàn diện (JCPOA) với Iran và cách các đối tác xuyên Đại Tây Dương nhìn nhận mối quan hệ với Trung Quốc.

Sự khác biệt nhất định cũng được thể hiện trong quan điểm về kinh tế. Mỹ và EU là đối tác thương mại quan trọng của nhau, với nền kinh tế ngày càng gắn bó chặt chẽ với nhau. Hai bên có mối quan hệ thương mại và đầu tư song phương lớn nhất. Mặc dù đã bị Trung Quốc vượt qua vào năm 2020 để trở thành đối tác thương mại lớn nhất của EU về hàng hóa, nhưng khi tính đến dịch vụ và đầu tư, Mỹ vẫn là đối tác thương mại lớn nhất của EU. Tuy nhiên, bằng mối quan hệ kinh tế sâu sắc với Trung Quốc, các nhà lãnh đạo châu Âu đã áp dụng cách tiếp cận theo định hướng kinh doanh hơn đối với Trung Quốc, ngay cả khi quan hệ Trung Quốc - Mỹ vẫn còn căng thẳng.

Trong mối quan hệ đối tác xuyên Đại Tây Dương, Đạo luật Giảm lạm phát (IRA) năm 2022 của Mỹ đã gây ra một số bất đồng. Mục tiêu của IRA là giúp chống lạm phát trong nước, thúc đẩy đầu tư vào sản xuất và chế tạo năng lượng trong nước, đồng thời giảm khoảng 40% lượng phát thải carbon từ nay đến năm 2030. IRA nhằm mục đích đầu tư vào nghiên cứu và phát triển cũng như thương mại hóa các công nghệ để giải quyết vấn đề biến đổi khí hậu bằng cách thu hồi carbon, lưu trữ và làm sạch hydro. EU dù hoan nghênh trọng tâm của IRA là giảm thiểu biến đổi khí hậu, nhưng lại chỉ trích các điều khoản về trợ cấp thuế cho hoạt động sản xuất các công nghệ sạch ở Mỹ của các công ty cả trong và ngoài Mỹ. EU cảm thấy rằng các ưu đãi thuế như vậy sẽ không chỉ gây bất lợi cho các ngành công nghiệp châu Âu xuất khẩu sang Mỹ mà còn có thể thúc đẩy các công ty châu Âu chuyển đến Mỹ. IRA cũng sẽ tổ chức lại chuỗi cung ứng khi Mỹ thúc đẩy sản xuất tại địa phương, điều mà EU cảm thấy sẽ làm giảm khả năng cạnh tranh của các công ty châu Âu.

IRA đã dẫn đến sự khác biệt chính trị giữa Mỹ và châu Âu. Các nhà lãnh đạo châu Âu như Tổng thống Macron coi IRA là bất lợi cho các ngành công nghiệp châu Âu và chỉ ra rằng đạo luật này sẽ đặt ra thách thức đối với Mỹ và EU trong việc phối hợp và tái đồng bộ hóa các chính sách của họ để giải quyết các mối quan ngại. Pháp cũng đã đề xuất EU xem xét các khoản trợ cấp tương tự cho các ngành công nghiệp. Tuy nhiên, một số quốc gia như Đức và Hà Lan đã kêu gọi xem xét lại các kế hoạch hiện tại của châu Âu để tìm ra phản ứng đối với IRA. EU đã có các bước đi thông qua việc củng cố Chính sách Công nghiệp trước đây trong Kế hoạch Công nghiệp Thỏa thuận Xanh năm 2023 để làm cho nền kinh tế phù hợp với quá trình chuyển đổi xanh và chuyển đổi số, đồng thời giảm sự phụ thuộc chiến lược. Kế hoạch này thừa nhận rằng các nguồn tài trợ của EU chủ yếu mang lại lợi ích lớn cho nghiên cứu và đổi mới cũng như triển khai năng lượng tái tạo và cơ sở hạ tầng liên quan, thay vì nhắm mục tiêu vào năng lực sản xuất trong lĩnh vực này. Kế hoạch kêu gọi xây dựng các chuỗi giá trị công nghiệp mạnh mẽ hơn trên toàn Liên minh và triển khai công nghệ tiên tiến trong các ngành công nghiệp. Kế hoạch cũng nhấn mạnh việc khuyến khích nhiều tổ chức tư nhân đầu tư vào EU.

Trong lĩnh vực khoa học công nghệ, cũng có cả sự cạnh tranh và hợp tác. Trong lĩnh vực công nghệ, quan hệ đối tác cam kết thúc đẩy chuyển đổi số và hợp tác về các công nghệ mới cũng như tăng cường hợp tác về các vấn đề công nghệ, bao gồm trí tuệ nhân tạo (AI), 6G, nền tảng trực tuyến và lượng tử. Trong Hội nghị thượng đỉnh Mỹ - Bắc Âu gần đây, các nhà lãnh đạo đã công nhận tính trọng yếu của các công nghệ quan trọng và mới nổi - với các rào cản thích hợp và các biện pháp giảm thiểu rủi ro - đối với sự thịnh vượng và an ninh toàn cầu.

Tuy nhiên, Mỹ bày tỏ sự dè dặt đối với các chính sách quản lý kỹ thuật số do EU đề xuất. Đạo luật Thị trường kỹ thuật số (DMA) năm 2020 của EU nhằm mục đích ngăn chặn tình trạng lạm dụng sức mạnh thị trường của các nền tảng trực tuyến lớn kết nối người tiêu dùng với nội dung, hàng hóa và dịch vụ. Hầu hết các nền tảng kỹ thuật số lớn có trụ sở ở Mỹ đã vận động hành lang để Đạo luật bớt nghiêm ngặt hơn. EU cũng đã đề xuất các quy tắc để quản lý việc sử dụng AI trong một loạt các ứng dụng từ ôtô  tự lái đến ứng dụng trong các hệ thống thực thi pháp luật và tòa án. Các quy tắc này sẽ tác động sâu rộng tới các công ty đang đầu tư vào phát triển AI như Alphabet hay Microsoft. Mỹ chưa đề xuất bất kỳ biện pháp quản lý nào như vậy đối với AI.

Ngọc Lan (Tổng hợp)

Các tin khác

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Dù đã được lực lượng Công an liên tục cảnh báo, song thời gian qua, chiêu trò lừa đảo mua bán “thiên thạch” với những siêu tính năng kỳ quái vẫn khiến không ít người sập bẫy. Từ những vật liệu rẻ tiền như than chì, nhựa đường, hạt xốp hay những viên đá thông thường, các đối tượng lừa đảo đã dùng thủ thuật đánh tráo tinh vi kết hợp với chiêu bài tâm linh để lừa đảo nạn nhân, chiếm đoạt số tiền lên đến hàng chục, hàng trăm tỷ đồng...

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Sau những gián đoạn nghiêm trọng của dòng chảy năng lượng, các nhà sản xuất Vùng Vịnh đang tìm cách trở lại thị trường châu Á. Nhưng, phục hồi xuất khẩu mới chỉ là bước đầu: cạnh tranh giá bán, chi phí vận tải và khác biệt về lợi ích đang quyết định liệu sự trở lại ấy có thể chuyển thành vị thế bền vững.

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Thỏa thuận Pretoria từng chấm dứt cuộc chiến đẫm máu tại Tigray (Ethiopia) năm 2022, đứng trước nguy cơ sụp đổ, khi các lực lượng vũ trang tại đây tái giao tranh với quân đội chính quyền trung ương. Điều đáng lo ngại không chỉ nằm ở việc Ethiopia trở lại vòng xoáy xung đột, mà còn ở khả năng kéo theo những tác động rộng hơn tới vùng Sừng châu Phi.

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Tại tỉnh địa đầu cực Nam Tổ quốc, từ khu dân cư, xã phường đến từng cơ quan, doanh nghiệp, cơ sở giáo dục..., sự bình yên không tự nhiên mà có. Đó là kết quả của một quá trình kiên trì xây dựng ý thức chấp hành pháp luật, phát huy sức mạnh nhân dân, chủ động phòng ngừa và xử lý từ sớm, từ xa nguy cơ phức tạp về an ninh, trật tự. Qua 5 năm thực hiện Thông tư 124 của Bộ Công an (2021-2026), Cà Mau đưa tiêu chí “An toàn về an ninh, trật tự” trở thành nội dung gắn với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội; xây dựng phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, góp phần củng cố vững chắc thế trận an ninh nhân dân, thế trận lòng dân ngay từ cơ sở.

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Từ nữ thị trưởng đầu tiên của Marrakesh đến người phụ nữ đầu tiên đứng đầu Chính phủ Morocco, Fatima Ezzahra El Mansouri đã đi qua một hành trình vươn lên bền bỉ trên chính trường suốt gần 2 thập niên. Nhưng, phía sau dấu mốc lịch sử ấy là những bài toán không đơn giản đang chờ bà giải trong nhiệm kỳ mới.

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

Trong tuần lễ cấp cao của Đại hội đồng Liên hợp quốc, ý tưởng lập một thiết chế quốc tế giám sát trí tuệ nhân tạo (AI) liên tục được nhắc đến, từ tuyên bố của nhóm nước do Phần Lan và Na Uy khởi xướng đến bài phát biểu của Singapore. Tất cả đều nhấn mạnh, quản trị AI đang trở thành một vấn đề cấp thiết của hợp tác và an ninh quốc tế.

Tiếp bước con đường vinh quang

Tiếp bước con đường vinh quang

40 năm ngày tựu trường là một dấu mốc đầy kỷ niệm đối với các học viên khóa D18 Học viện An ninh nhân dân. Một khóa học với hơn 200 người từ khắp mọi miền tổ quốc đã về dưới mái trường này, với một ý chí mãnh liệt và niềm tin vào con đường mình đã chọn, đó là trở thành người chiến sĩ Công an nhân dân.

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

Trong đợt mưa lũ vừa qua, tại các xã biên giới miền Tây xứ Nghệ, hình ảnh cán bộ, chiến sĩ CAND dầm mình giữa suối làm cầu dân sinh hay căng dây kéo thuyền lúc nửa đêm, băng qua lũ dữ đưa người dân đi cấp cứu kịp thời đã trở thành biểu tượng cốt lõi của tinh thần “vì nhân dân phục vụ”. Những việc làm đó đã hiện thực hóa nội dung “Gần dân nhất” trong phong trào thi đua “Ba nhất” của lực lượng CAND.

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ở tuổi 75, sau 3 lần tranh cử tổng thống bất thành, ông Jean-Luc Melenchon bất ngờ trở thành đối thủ có khả năng thách thức bà Marine Le Pen ở vòng 2 bầu cử năm 2027. Một cuộc thăm dò cuối tháng 9 cho thấy ứng cử viên cánh tả này đang có nền tảng ủng hộ đáng kể, đặc biệt trong giới trẻ, dù khoảng cách giữa điều đó với việc giành được đa số cử tri vẫn còn rất xa.

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đánh cả đường dây, bắt đối tượng cầm đầu, truy xét tận cùng nguồn tài chính, tài sản do phạm tội mà có, không bỏ lọt tội phạm là những chỉ đạo quyết liệt, xuyên suốt của lãnh đạo Bộ Công an nhằm siết chặt “gọng kìm” tấn công tội phạm về ma túy với phương châm “triệt cung, xóa cầu”.

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Tại Sudan, cơn sốt vàng đang để lại một cái giá ngày càng lớn. Những bãi thải hóa chất làm suy kiệt đất canh tác, nguồn nước và sức khỏe cộng đồng, trong khi hoạt động khai thác thủ công thiếu kiểm soát tiếp tục cung cấp sinh kế cho hàng nghìn người và là nguồn thu quan trọng cho các bên tham chiến.

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Còn hơn một tháng trước ngày 27/10, cuộc bầu cử Israel diễn ra trong một bản đồ chính trị chưa có câu trả lời rõ ràng về bên nào đủ sức tập hợp 61 ghế để thành lập chính phủ. Trong thế giằng co đó, AI đang nhanh chóng trở thành công cụ mới của chiến dịch tranh cử, trong khi hàng chục nghìn người Israel ở nước ngoài tìm cách trở về để bỏ phiếu.

Việt Nam - người bạn và đối tác tin cậy

Việt Nam - người bạn và đối tác tin cậy

Tháng 9, sau những ngày vui của tết Độc lập, đã diễn ra nhiều hoạt động đối ngoại quan trọng của lãnh đạo Đảng, Nhà nước. Nổi bật là chuyến thăm cấp nhà nước tới Liên bang Nga và Canada, thăm chính thức Cộng hòa Pháp, tham dự Phiên thảo luận cấp cao Đại hội đồng Liên hợp quốc khóa 81 và các hoạt động song phương tại Hoa Kỳ của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm; hoạt động của Thủ tướng Lê Minh Hưng tại Hội nghị thượng đỉnh BRICS lần thứ 18 diễn ra tại Ấn Độ; chuyến thăm Hàn Quốc và Mông Cổ của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn... Việt Nam cũng đón vị quốc khách qua chuyến thăm cấp nhà nước của Nhà vua Thái Lan Maha Vajiralongkorn Phra Vajiraklaochaoyuhua. Đó là minh chứng sinh động về một nước Việt Nam năng động, người bạn và đối tác tin cậy với bạn bè truyền thống và cộng đồng quốc tế, vì hòa bình, hợp tác và phát triển.

Tổng thống Ahmed al-Sharaa và những cánh cửa đang mở ra cho một Syria mới

Tổng thống Ahmed al-Sharaa và những cánh cửa đang mở ra cho một Syria mới

Sau hơn một thập niên chiến tranh và chia cắt, Syria bước vào giai đoạn mới: xây dựng lại nhà nước thống nhất, có khả năng quản trị. Những chuyển động trong 20 tháng qua cho thấy Tổng thống Ahmed al-Sharaa đang dần mở rộng cánh cửa tái thiết cho một đất nước đã bị chiến tranh tàn phá nặng nề.

Lặng thầm góp phần vào sự phát triển của nền kinh tế

Lặng thầm góp phần vào sự phát triển của nền kinh tế

Đằng sau những khu công nghiệp hiện đại, những dây chuyền sản xuất vận hành ngày đêm và dòng vốn đầu tư không ngừng đổ về Bắc Ninh là sự lặng thầm của những chiến sĩ Cảnh sát kinh tế. Suốt 70 năm qua, họ bền bỉ giữ gìn kỷ cương pháp luật, bảo vệ môi trường đầu tư và góp phần dựng nên "lá chắn thép" cho nền kinh tế.

Cuộc chiến của AI

Cuộc chiến của AI

Tháng 9/2025, các nhà nghiên cứu của Anthropic phát hiện một điều mà giới an ninh mạng từng chỉ hình dung trong các kịch bản tương lai: một nhóm tin tặc định danh là GTG-1002, đã "bẻ khóa" công cụ Claude Code của chính công ty và biến nó thành một tác nhân tự động thực hiện tới 80-90% khối lượng công việc trong một chiến dịch gián điệp mạng nhắm vào khoảng 30 tổ chức toàn cầu. Đây được Anthropic gọi là "chiến dịch tấn công mạng quy mô lớn đầu tiên được thực hiện mà không có sự can thiệp đáng kể của con người". Sự kiện này đã trở thành biểu tượng cho một thực tế không thể chối cãi: kỷ nguyên hacker AI không còn là dự báo.

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Từ lời hứa “việc nhẹ, lương cao” trên mạng xã hội đến những cuộc hôn nhân ngoại quốc được vẽ ra bằng viễn cảnh sung túc, tội phạm mua bán người tìm mọi cách đánh vào giấc mơ “đổi đời” của người dân. Tại Cà Mau, phía sau mỗi vụ án được khám phá là một sự thật đau lòng: Khi bước qua ranh giới của sự cả tin, giấc mơ về một tương lai tốt đẹp có thể biến thành những tháng ngày bị bóc lột, giam cầm, bạo hành, thậm chí là tước đoạt mạng sống. Ngăn chặn tội phạm mua bán người, vì thế, không chỉ là cuộc đấu tranh của cơ quan chức năng, mà là cuộc chiến của toàn xã hội.

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Lực lượng Houthi đã giành quyền kiểm soát hòn đảo Perim và vùng bờ Biển Đỏ của Yemen từ chính phủ được Saudi Arabia hậu thuẫn, từ đó nắm quyền kiểm soát eo biển Bab al-Mandab, tạo ra nguy cơ “gọng kìm” các tuyến hàng hải trọng yếu từ Đông sang Tây.

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Khởi công giữa vùng núi cao và địa chất phức tạp nhất hành tinh, dự án thủy điện hạ lưu sông Yarlung Tsangpo vừa mang dáng dấp một kỳ tích năng lượng, vừa mở ra bài toán an ninh nguồn nước vượt khỏi biên giới Trung Quốc. Đằng sau công suất khổng lồ và lời hứa điện sạch là câu hỏi khó hơn - châu Á sẽ quản trị những dòng sông chung ra sao khi nhu cầu năng lượng, biến đổi khí hậu và cạnh tranh chiến lược cùng lúc gia tăng?