New START sẽ đi về đâu?

Tổng thống Vladimir Putin hôm 22/9 đã đề nghị gia hạn sự tham gia của Nga vào Hiệp ước Cắt giảm vũ khí chiến lược mới (New START), hiệp ước vũ khí cuối cùng còn hiệu lực giữa hai cường quốc hạt nhân lớn nhất thế giới Nga-Mỹ.

Mặc dù các chuyên gia và nhà phân tích hoan nghênh tuyên bố của ông Putin là một bước đi cụ thể hướng tới việc hạn chế kho dự trữ hạt nhân, đặc biệt nếu nó dẫn đến các cuộc đàm phán tiếp theo, nhưng họ cũng lưu ý rằng Nga có thể đang muốn củng cố vị thế đàm phán với Washington về Ukraine.

1_image001.jpg -0
Vũ khí chiến lược của Nga tại Diễu binh mừng chiến thắng, tháng 5/2025.

Pavel Podvig, Giám đốc Dự án Lực lượng hạt nhân Nga, mô tả lời đề nghị của ông Putin giống như "một sáng kiến chung nhằm tạo không khí" hơn là một đề xuất với mục đích cụ thể.

Hiệp ước New START dự kiến sẽ hết hạn vào tháng 2/2026, và phần lớn được cho là đã bị hủy bỏ sau khi Nga tuyên bố dừng tham gia hiệp ước này vào năm 2023. Nhưng, trong một cuộc họp được truyền hình trực tiếp của Hội đồng An ninh, ông Putin tuyên bố rằng ông sẵn sàng tiếp tục tuân thủ hiệp ước thêm 1 năm nữa. "Sau đó, dựa trên phân tích tình hình, chúng tôi sẽ đưa ra quyết định về việc có nên duy trì những hạn chế tự nguyện, tự áp đặt này hay không", ông Putin nói tiếp. Ông không đưa ra bất kỳ dấu hiệu nào cho thấy ông muốn thảo luận về một thỏa thuận thay thế Hiệp ước New START. Trong 3 năm qua, ông Putin đã nhiều lần đưa ra những lời đe dọa tấn công các nước phương Tây bằng vũ khí hạt nhân, thường coi hành động đó là một biện pháp phòng thủ tiềm năng.

"Chúng ta thực sự đang ở ngưỡng cửa của một tình huống mà chúng ta có thể bị bỏ lại mà không có bất kỳ văn bản song phương nào điều chỉnh sự ổn định và an ninh chiến lược. Điều này, tất nhiên, tiềm ẩn những nguy cơ lớn đối với tình hình toàn cầu nói chung", người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov nói.

2_image003.jpg -0
Tổng thống Mỹ Barack Obama và Tổng thống Nga Dmitry Medvedev ký hiệp ước New START tại Lâu đài Prague ở Prague, ngày 8/4/2010.

Các chuyên gia về không phổ biến vũ khí hạt nhân hoan nghênh đề xuất của Tổng thống Putin.

Nếu động thái này trở thành điểm khởi đầu cho các cuộc đàm phán về một hiệp ước kiểm soát vũ khí lâu dài, hai ông Putin và Trump "có thể giúp giảm thiểu mối đe dọa an ninh hiện hữu cấp bách nhất mà thế giới đang phải đối mặt", Daryl Kimball, giám đốc điều hành của Hiệp hội Kiểm soát vũ khí, cho biết trong một tuyên bố. "Chúng tôi mạnh mẽ khuyến khích Tổng thống Trump đáp lại đề xuất của ông Putin", ông Kimball nói thêm. Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt cho biết hôm 22/9 rằng đề xuất này nghe có vẻ "khá hay" nhưng từ chối giải thích thêm về quan điểm của ông Trump.

Được ký kết bởi hai Tổng thống Dmitry Medvedev và Barack Obama tại Prague vào năm 2010, New START là một thỏa thuận cắt giảm vũ khí rộng rãi được ca ngợi là một bước tiến đáng kể hướng tới việc giảm kho dự trữ hạt nhân và mối đe dọa chiến tranh hạt nhân.

Hiệp ước này thay thế Hiệp ước Cắt giảm tấn công chiến lược (SORT) năm 2002, vốn được mở rộng dựa trên Hiệp ước START thứ nhất và thứ hai được ký kết vào những năm 1990. Sau khi Mỹ rút khỏi Hiệp ước Lực lượng hạt nhân tầm trung (INF) trong nhiệm kỳ đầu tiên của ông Trump vào năm 2019, New START trở thành thỏa thuận duy nhất còn lại hạn chế việc triển khai vũ khí hạt nhân của Mỹ và Nga.

Các điều khoản của Hiệp ước New START giới hạn số đầu đạn hạt nhân được triển khai ở mức 1.550 và các hệ thống phân phối vũ khí hạt nhân - chẳng hạn như tên lửa đạn đạo và máy bay ném bom mang vũ khí hạt nhân - ở mức 800. Mặc dù không giới hạn số lượng tên lửa đạn đạo liên lục địa và tên lửa đạn đạo phóng từ tàu ngầm chưa triển khai, hiệp ước này vẫn cho phép mỗi bên giám sát kho dự trữ.

Năm 2023, Tổng thống Putin đã đình chỉ sự tham gia của Nga vào hiệp ước nhưng không rút lui, một sự khác biệt tinh tế cho phép Điện Kremlin duy trì kiểm soát vũ khí là một vấn đề nóng trong các cuộc đàm phán với phương Tây. Ông Putin cho biết lý do ông quyết định đình chỉ Hiệp ước New START là do sự hỗ trợ quân sự của phương Tây đối với Ukraine, bao gồm cả việc giúp Ukraine tấn công các căn cứ của Nga nơi các máy bay ném bom hạt nhân đang đồn trú.

Mặc dù vẫn chưa rõ ông Trump sẽ phản ứng thế nào, nhưng những tuyên bố trước đây của ông cho thấy ông có cái nhìn thân thiện về các nỗ lực cắt giảm vũ khí và có thể sẽ chấp nhận lời đề nghị của ông Putin. Vào tháng 7, ông Trump cho biết ông muốn duy trì giới hạn kho dự trữ hạt nhân của New START.

3_image002.jpg -0
RS-24 Yars - Tên lửa đạn đạo xuyên lục địa nhiệt hạch được trang bị đầu đạn MIRV của Nga.

Một phần động lực của ông Trump nằm ở hình ảnh bản thân của ông như một người kiến tạo hòa bình, ông Podvig nói. Ông cho rằng việc gia hạn New START không gây ra bất kỳ bất lợi thực sự nào cho cả ông Trump hay ông Putin, và chỉ có thể nâng cao hình ảnh của mỗi nhà lãnh đạo. Sự đáp trả của Mỹ sẽ là một diễn biến tích cực, "nhưng nó sẽ không thay đổi đáng kể bất cứ điều gì vì đây chỉ là những cam kết chính trị và không có cơ chế xác minh nào kèm theo".

Đồng thời, việc thảo luận về kiểm soát vũ khí hạt nhân lâu dài với Nga có thể khiến Nhà Trắng rơi vào thế khó. Những người theo đường lối cứng rắn với Trung Quốc ở Washington, lo ngại trước sự mở rộng dần dần kho vũ khí hạt nhân của Bắc Kinh, tin rằng Mỹ cuối cùng có thể cần phải triển khai thêm vũ khí hạt nhân. Do không có các hiệp ước kiểm soát vũ khí dài hạn, cả 3 nước đều có thể tiếp tục xây dựng kho dự trữ của mình.

Do đó, việc gia hạn Hiệp ước New START chỉ là một giải pháp tạm thời, Erath, chuyên gia của Trung tâm Kiểm soát và Không phổ biến vũ khí hạt nhân, cho biết. "Dù sao thì Mỹ cũng nên tuyên bố rằng họ sẽ gia hạn việc tuân thủ các giới hạn của Hiệp ước New START", ông này nói.

Trương Hùng (Tổng hợp)

Các tin khác

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Cuộc xung đột Nga - Ukraine, hiện đã bước sang năm thứ 5, đang chứng kiến những chuyển dịch mang tính bước ngoặt khi thế bế tắc quân sự thúc đẩy các cường quốc tái khởi động kênh ngoại giao cấp cao. 4 năm giao tranh khốc liệt đã tiêu hao nguồn lực khổng lồ của cả hai bên trực tiếp tham chiến lẫn các quốc gia bảo trợ.

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Đề xuất bỏ hình phạt tử hình đối với 6/10 tội danh trong dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) không chỉ thể hiện chính sách hình sự nhân đạo mà còn hướng tới phân hóa trách nhiệm hình sự, nâng cao hiệu quả phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm. Mục tiêu cuối cùng là giảm tội phạm, bảo đảm pháp luật được thực thi nghiêm minh, hiệu quả, xây dựng xã hội an toàn hơn.

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Các chiến dịch truy quét ma túy ngày càng quyết liệt đang buộc những đường dây buôn lậu ở Nam Mỹ thay đổi phương thức hoạt động. Từ những con tàu chở hàng đến mạng lưới sông ngòi Amazon, các tuyến vận chuyển liên tục được mở rộng và cocaine vẫn tràn vào Bắc Mỹ, châu Âu với giá ngày càng rẻ.

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Chỉ còn một tuần trước vòng bỏ phiếu thứ hai, ngày 25/10, Thượng nghị sĩ cánh hữu Flavio Bolsonaro vẫn nhỉnh hơn Tổng thống Lula da Silva trong các cuộc thăm dò. Từ kết quả bất ngờ ở vòng 1 đến cuộc khủng hoảng của Tòa án Tối cao, nhiều yếu tố đang đưa gia tộc Bolsonaro trở lại gần quyền lực.

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Công tác vận động, thu hồi vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo có vai trò quan trọng trong phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm, vi phạm pháp luật. Từ thực tế đó, Công an tỉnh Nghệ An triển khai nhiều cách làm sáng tạo, linh hoạt, bám sát thực tiễn từng địa bàn, tạo chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của Nhân dân. Qua đó, hạn chế thấp nhất nguy cơ mất an toàn có thể xảy ra, đồng thời nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, góp phần giữ vững an ninh, trật tự và bình yên ngay từ cơ sở.

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

Thâm hụt thương mại gần 360 tỷ euro mỗi năm buộc Liên minh châu Âu (EU) phải điều chỉnh quan hệ với Trung Quốc. Thỏa thuận sơ bộ tại Bắc Kinh mở hướng tháo gỡ, nhưng chưa giải quyết bất đồng về tiếp cận thị trường, trợ cấp và sức cạnh tranh công nghiệp.

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Không rời xa Mỹ, dè dặt với Trung Quốc, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron muốn châu Âu trở thành một cực quyền lực có khả năng tự quyết. Nhưng để “con đường thứ ba” vượt khỏi diễn đàn ngoại giao, châu Âu phải giải quyết bài toán khó hơn - biến ý chí chính trị thành sức mạnh thực tế.

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Dù đã được lực lượng Công an liên tục cảnh báo, song thời gian qua, chiêu trò lừa đảo mua bán “thiên thạch” với những siêu tính năng kỳ quái vẫn khiến không ít người sập bẫy. Từ những vật liệu rẻ tiền như than chì, nhựa đường, hạt xốp hay những viên đá thông thường, các đối tượng lừa đảo đã dùng thủ thuật đánh tráo tinh vi kết hợp với chiêu bài tâm linh để lừa đảo nạn nhân, chiếm đoạt số tiền lên đến hàng chục, hàng trăm tỷ đồng...

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Sau những gián đoạn nghiêm trọng của dòng chảy năng lượng, các nhà sản xuất Vùng Vịnh đang tìm cách trở lại thị trường châu Á. Nhưng, phục hồi xuất khẩu mới chỉ là bước đầu: cạnh tranh giá bán, chi phí vận tải và khác biệt về lợi ích đang quyết định liệu sự trở lại ấy có thể chuyển thành vị thế bền vững.

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Thỏa thuận Pretoria từng chấm dứt cuộc chiến đẫm máu tại Tigray (Ethiopia) năm 2022, đứng trước nguy cơ sụp đổ, khi các lực lượng vũ trang tại đây tái giao tranh với quân đội chính quyền trung ương. Điều đáng lo ngại không chỉ nằm ở việc Ethiopia trở lại vòng xoáy xung đột, mà còn ở khả năng kéo theo những tác động rộng hơn tới vùng Sừng châu Phi.

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Tại tỉnh địa đầu cực Nam Tổ quốc, từ khu dân cư, xã phường đến từng cơ quan, doanh nghiệp, cơ sở giáo dục..., sự bình yên không tự nhiên mà có. Đó là kết quả của một quá trình kiên trì xây dựng ý thức chấp hành pháp luật, phát huy sức mạnh nhân dân, chủ động phòng ngừa và xử lý từ sớm, từ xa nguy cơ phức tạp về an ninh, trật tự. Qua 5 năm thực hiện Thông tư 124 của Bộ Công an (2021-2026), Cà Mau đưa tiêu chí “An toàn về an ninh, trật tự” trở thành nội dung gắn với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội; xây dựng phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, góp phần củng cố vững chắc thế trận an ninh nhân dân, thế trận lòng dân ngay từ cơ sở.

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Từ nữ thị trưởng đầu tiên của Marrakesh đến người phụ nữ đầu tiên đứng đầu Chính phủ Morocco, Fatima Ezzahra El Mansouri đã đi qua một hành trình vươn lên bền bỉ trên chính trường suốt gần 2 thập niên. Nhưng, phía sau dấu mốc lịch sử ấy là những bài toán không đơn giản đang chờ bà giải trong nhiệm kỳ mới.

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

Trong tuần lễ cấp cao của Đại hội đồng Liên hợp quốc, ý tưởng lập một thiết chế quốc tế giám sát trí tuệ nhân tạo (AI) liên tục được nhắc đến, từ tuyên bố của nhóm nước do Phần Lan và Na Uy khởi xướng đến bài phát biểu của Singapore. Tất cả đều nhấn mạnh, quản trị AI đang trở thành một vấn đề cấp thiết của hợp tác và an ninh quốc tế.

Tiếp bước con đường vinh quang

Tiếp bước con đường vinh quang

40 năm ngày tựu trường là một dấu mốc đầy kỷ niệm đối với các học viên khóa D18 Học viện An ninh nhân dân. Một khóa học với hơn 200 người từ khắp mọi miền tổ quốc đã về dưới mái trường này, với một ý chí mãnh liệt và niềm tin vào con đường mình đã chọn, đó là trở thành người chiến sĩ Công an nhân dân.

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

Trong đợt mưa lũ vừa qua, tại các xã biên giới miền Tây xứ Nghệ, hình ảnh cán bộ, chiến sĩ CAND dầm mình giữa suối làm cầu dân sinh hay căng dây kéo thuyền lúc nửa đêm, băng qua lũ dữ đưa người dân đi cấp cứu kịp thời đã trở thành biểu tượng cốt lõi của tinh thần “vì nhân dân phục vụ”. Những việc làm đó đã hiện thực hóa nội dung “Gần dân nhất” trong phong trào thi đua “Ba nhất” của lực lượng CAND.

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ở tuổi 75, sau 3 lần tranh cử tổng thống bất thành, ông Jean-Luc Melenchon bất ngờ trở thành đối thủ có khả năng thách thức bà Marine Le Pen ở vòng 2 bầu cử năm 2027. Một cuộc thăm dò cuối tháng 9 cho thấy ứng cử viên cánh tả này đang có nền tảng ủng hộ đáng kể, đặc biệt trong giới trẻ, dù khoảng cách giữa điều đó với việc giành được đa số cử tri vẫn còn rất xa.

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đánh cả đường dây, bắt đối tượng cầm đầu, truy xét tận cùng nguồn tài chính, tài sản do phạm tội mà có, không bỏ lọt tội phạm là những chỉ đạo quyết liệt, xuyên suốt của lãnh đạo Bộ Công an nhằm siết chặt “gọng kìm” tấn công tội phạm về ma túy với phương châm “triệt cung, xóa cầu”.

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Tại Sudan, cơn sốt vàng đang để lại một cái giá ngày càng lớn. Những bãi thải hóa chất làm suy kiệt đất canh tác, nguồn nước và sức khỏe cộng đồng, trong khi hoạt động khai thác thủ công thiếu kiểm soát tiếp tục cung cấp sinh kế cho hàng nghìn người và là nguồn thu quan trọng cho các bên tham chiến.

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Còn hơn một tháng trước ngày 27/10, cuộc bầu cử Israel diễn ra trong một bản đồ chính trị chưa có câu trả lời rõ ràng về bên nào đủ sức tập hợp 61 ghế để thành lập chính phủ. Trong thế giằng co đó, AI đang nhanh chóng trở thành công cụ mới của chiến dịch tranh cử, trong khi hàng chục nghìn người Israel ở nước ngoài tìm cách trở về để bỏ phiếu.