Liên hợp quốc và câu chuyện cải tổ

Trong 2 ngày 22 và 23/9, ngay trước thềm Đại hội đồng Liên hợp quốc (LHQ) khóa 79 (UNGA 79), Tổng thư ký LHQ António Guterres đã chủ trì một hội nghị đặc biệt của LHQ: Hội nghị thượng đỉnh tương lai. Hội nghị này bàn thảo nhiều vấn đề tương lai của một thế giới đầy biến động và nhiều thách thức, trong đó vấn đề “cải tổ LHQ” được quan tâm và tranh luận nhiều.

Cốt lõi của nội dung cải tổ LHQ vẫn là làm sao để Hội đồng Bảo an đa dạng hơn, đa phương hơn. Hiện tại, Hội đồng Bảo an chỉ do 5 ủy viên thường trực là Mỹ, Trung Quốc, Nga, Pháp và Anh nắm quyền phủ quyết kể từ khi thành lập sau Thế chiến II đến nay. Ngày nay, các quốc gia trên khắp thế giới được thay phiên nhau giữ chức thành viên không thường trực Hội đồng Bảo an, nhưng không có quốc gia nào ở Trung Đông, châu Phi, châu Mỹ Latinh hoặc Caribe có quyền phủ quyết như các thành viên thường trực. Quyền phủ quyết cho phép các thành viên thường trực, được gọi là P5, chặn bất kỳ nghị quyết nào, từ các nhiệm vụ gìn giữ hòa bình đến các lệnh trừng phạt, để bảo vệ lợi ích quốc gia và các quyết định về chính sách đối ngoại của họ. Nhưng, hiện đang có một động thái mới nhằm thay đổi trật tự thế giới cũ này.

Liên hợp quốc và câu chuyện cải tổ -0
Cuộc họp của Hội đồng bảo an Liên hợp quốc về tình hình Trung Đông, ngày 16/9.

Khi các nhà lãnh đạo thế giới chuẩn bị trở lại trụ sở LHQ để tham dự UNGA khóa 79, Tổng thống Sierra Leone Julius Maada Bio đã nhắc lại lời kêu gọi lâu nay của châu Phi về việc cải cách Hội đồng Bảo an, bao gồm 2 vị trí thành viên thường trực mới cho các quốc gia châu Phi.

“Các vấn đề của châu Phi chiếm gần 50% hoạt động hằng ngày của Hội đồng Bảo an và phần lớn các nghị quyết Hội đồng Bảo an liên quan đến hòa bình và an ninh. Châu lục này cũng là bao gồm hơn ¼ số quốc gia thành viên LHQ (54 quốc gia) với dân số hơn 1 tỷ người nhưng vẫn có quá ít đại diện trong cơ quan quan trọng này của LHQ”, ông Bio phát biểu tại một cuộc họp cấp cao tại LHQ vào tháng 8. Một nhà ngoại giao cấp cao tại LHQ nói rằng châu Phi hiện đang là mục tiêu cạnh tranh ảnh hưởng của các quốc gia P5, cụ thể như việc Nga và Mỹ đang quyết liệt cạnh tranh ảnh hưởng ở châu lục này.

Nỗ lực cải cách cơ quan quyền lực nhất của LHQ trong nhiều năm qua đã thu hút được sự quan tâm của giới chính trị. Tổng thống Mỹ Joe Biden thậm chí còn đưa ra lập luận về các ghế thường trực cho châu Phi, châu Mỹ Latinh và vùng Caribe trong bài phát biểu trước LHQ vào năm 2022. Một số nhà ngoại giao lạc quan rằng cuộc thảo luận chung vào tháng 9 này sẽ được sử dụng như một cơ hội quan trọng để suy ngẫm về tương lai của hệ thống đa phương - sẽ chứng kiến sự đồng thuận xung quanh lộ trình cải cách Hội đồng Bảo an.

Sự chia rẽ sâu sắc giữa các thành viên thường trực đã dẫn đến sự thất vọng ngày càng tăng đối với việc Hội đồng Bảo an không thể ngăn chặn các vấn đề lớn nhất của thế giới, từ các cuộc xung đột đẫm máu ở Gaza và Ukraine, đến mối đe dọa của vũ khí hạt nhân và biến đổi khí hậu.

“Mỹ và Nga thường sử dụng quyền phủ quyết của mình để bảo vệ một quốc gia khách hàng, trong trường hợp của Israel hoặc Syria, hoặc để bảo vệ lợi ích quốc gia của chính họ, như trường hợp Nga phủ quyết các vấn đề về Ukraine”, nhận định của chuyên gia Anjali Dayal của LHQ, trợ lý giáo sư chính trị quốc tế tại Đại học Fordham.

Pháp và Anh đã hạn chế sử dụng quyền phủ quyết của họ kể từ năm 1989. Nhưng, những năm sau Chiến tranh Lạnh đã chứng kiến Mỹ, Nga và Trung Quốc sử dụng Hội đồng Bảo an để “giải oan cho các đồng minh của họ và bảo vệ họ khỏi hậu quả của các quyết định chính sách đối ngoại không được lòng dân”, bà Anjali Dayal nói thêm.

Bộ trưởng Ngoại giao Sierra Leone Timothy Musa Kabba tin rằng sự công bằng hơn trong Hội đồng Bảo an sẽ giúp phá vỡ bế tắc và mang lại cho Hội đồng Bảo an nhiều uy tín hơn. “Có nhiều cuộc xung đột mà Hội đồng Bảo an thực sự đưa ra các nghị quyết không được thực hiện ngay, điều này cho thấy sự kém hiệu quả của Hội đồng Bảo an hiện tại”, Bộ trưởng Kabba phát biểu tại trụ sở LHQ. Ông nói thêm rằng trong “một thế giới đa dạng hơn, toàn cầu hóa hơn, kết nối chặt chẽ hơn, thì Hội đồng Bảo an cần được dân chủ hóa để có sự đại diện dựa trên địa lý”.

Ngoài 5 ghế thường trực còn có 10 ghế không thường trực trong Hội đồng Bảo an, 3 trong số đó thuộc về châu Phi. Các ghế không thường trực không có quyền phủ quyết và được UNGA bầu theo khu vực cho nhiệm kỳ 2 năm. Dư luận chung tại hành lang LHQ đều cho rằng “đã đến lúc phải thay đổi”. Nhưng, cuộc cạnh tranh giữa 193 quốc gia thành viên của LHQ đã ngăn cản các nỗ lực thay đổi. Chẳng hạn, Brazil và Ấn Độ muốn có các ghế thường trực, nhưng họ sẽ không có được sự đồng tình của các đối thủ cạnh tranh chiến lược.

Liên hợp quốc và câu chuyện cải tổ -0
Tổng thống Sierra Leone Julius Maada Bio phát biểu tại UNGA khóa 78, năm 2023.

Ngoài nỗ lực của Liên minh châu Phi (AU) nhằm giành được 2 ghế ủy viên thường trực và thêm 2 ghế không thường trực, còn có ít nhất 5 nhóm thành viên khác của LHQ có ý tưởng riêng về cải cách Hội đồng Bảo an.

“Đây là một cuộc tranh luận đã diễn ra trong nhiều thập kỷ”, Daniel Forti, nhà phân tích cấp cao về vận động và nghiên cứu của LHQ tại Crisis Group, nói. “Các nhà ngoại giao vẫn chưa thống nhất về công thức mở rộng Hội đồng Bảo an theo cách đạt được đa số hai phần ba cộng với Washington, Moscow và Bắc Kinh để cùng nhất trí về một công thức”.

Ông nói thêm rằng có nhiều động lực chính trị hơn đối với điều này, nhưng “điều đó không có nghĩa là chúng ta nhất thiết phải tiến gần hơn đến cải cách”. Chẳng hạn, bất kỳ nỗ lực nào nhằm tước bỏ quyền phủ quyết của các quốc gia P5 sẽ không thể thực hiện được.

Những người ủng hộ cải cách Hội đồng Bảo an cho biết việc mở rộng là có thể, chỉ ra trường hợp vào năm 1963, khi Hội đồng Bảo an được mở rộng từ 10 lên 15 quốc gia thành viên. “Vì vậy, mặt khác, có thể đây là một cơ hội”, một nhà ngoại giao cấp cao tại LHQ nói. “Nhưng, chúng ta còn rất xa mới có thể thực hiện cải cách Hội đồng Bảo an thực sự”, nhà ngoại giao này nói thêm.

An Châu (Tổng hợp)

Các tin khác

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Cuộc xung đột Nga - Ukraine, hiện đã bước sang năm thứ 5, đang chứng kiến những chuyển dịch mang tính bước ngoặt khi thế bế tắc quân sự thúc đẩy các cường quốc tái khởi động kênh ngoại giao cấp cao. 4 năm giao tranh khốc liệt đã tiêu hao nguồn lực khổng lồ của cả hai bên trực tiếp tham chiến lẫn các quốc gia bảo trợ.

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Đề xuất bỏ hình phạt tử hình đối với 6/10 tội danh trong dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) không chỉ thể hiện chính sách hình sự nhân đạo mà còn hướng tới phân hóa trách nhiệm hình sự, nâng cao hiệu quả phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm. Mục tiêu cuối cùng là giảm tội phạm, bảo đảm pháp luật được thực thi nghiêm minh, hiệu quả, xây dựng xã hội an toàn hơn.

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Các chiến dịch truy quét ma túy ngày càng quyết liệt đang buộc những đường dây buôn lậu ở Nam Mỹ thay đổi phương thức hoạt động. Từ những con tàu chở hàng đến mạng lưới sông ngòi Amazon, các tuyến vận chuyển liên tục được mở rộng và cocaine vẫn tràn vào Bắc Mỹ, châu Âu với giá ngày càng rẻ.

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Chỉ còn một tuần trước vòng bỏ phiếu thứ hai, ngày 25/10, Thượng nghị sĩ cánh hữu Flavio Bolsonaro vẫn nhỉnh hơn Tổng thống Lula da Silva trong các cuộc thăm dò. Từ kết quả bất ngờ ở vòng 1 đến cuộc khủng hoảng của Tòa án Tối cao, nhiều yếu tố đang đưa gia tộc Bolsonaro trở lại gần quyền lực.

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Công tác vận động, thu hồi vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo có vai trò quan trọng trong phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm, vi phạm pháp luật. Từ thực tế đó, Công an tỉnh Nghệ An triển khai nhiều cách làm sáng tạo, linh hoạt, bám sát thực tiễn từng địa bàn, tạo chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của Nhân dân. Qua đó, hạn chế thấp nhất nguy cơ mất an toàn có thể xảy ra, đồng thời nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, góp phần giữ vững an ninh, trật tự và bình yên ngay từ cơ sở.

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

Thâm hụt thương mại gần 360 tỷ euro mỗi năm buộc Liên minh châu Âu (EU) phải điều chỉnh quan hệ với Trung Quốc. Thỏa thuận sơ bộ tại Bắc Kinh mở hướng tháo gỡ, nhưng chưa giải quyết bất đồng về tiếp cận thị trường, trợ cấp và sức cạnh tranh công nghiệp.

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Không rời xa Mỹ, dè dặt với Trung Quốc, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron muốn châu Âu trở thành một cực quyền lực có khả năng tự quyết. Nhưng để “con đường thứ ba” vượt khỏi diễn đàn ngoại giao, châu Âu phải giải quyết bài toán khó hơn - biến ý chí chính trị thành sức mạnh thực tế.

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Dù đã được lực lượng Công an liên tục cảnh báo, song thời gian qua, chiêu trò lừa đảo mua bán “thiên thạch” với những siêu tính năng kỳ quái vẫn khiến không ít người sập bẫy. Từ những vật liệu rẻ tiền như than chì, nhựa đường, hạt xốp hay những viên đá thông thường, các đối tượng lừa đảo đã dùng thủ thuật đánh tráo tinh vi kết hợp với chiêu bài tâm linh để lừa đảo nạn nhân, chiếm đoạt số tiền lên đến hàng chục, hàng trăm tỷ đồng...

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Sau những gián đoạn nghiêm trọng của dòng chảy năng lượng, các nhà sản xuất Vùng Vịnh đang tìm cách trở lại thị trường châu Á. Nhưng, phục hồi xuất khẩu mới chỉ là bước đầu: cạnh tranh giá bán, chi phí vận tải và khác biệt về lợi ích đang quyết định liệu sự trở lại ấy có thể chuyển thành vị thế bền vững.

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Thỏa thuận Pretoria từng chấm dứt cuộc chiến đẫm máu tại Tigray (Ethiopia) năm 2022, đứng trước nguy cơ sụp đổ, khi các lực lượng vũ trang tại đây tái giao tranh với quân đội chính quyền trung ương. Điều đáng lo ngại không chỉ nằm ở việc Ethiopia trở lại vòng xoáy xung đột, mà còn ở khả năng kéo theo những tác động rộng hơn tới vùng Sừng châu Phi.

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Tại tỉnh địa đầu cực Nam Tổ quốc, từ khu dân cư, xã phường đến từng cơ quan, doanh nghiệp, cơ sở giáo dục..., sự bình yên không tự nhiên mà có. Đó là kết quả của một quá trình kiên trì xây dựng ý thức chấp hành pháp luật, phát huy sức mạnh nhân dân, chủ động phòng ngừa và xử lý từ sớm, từ xa nguy cơ phức tạp về an ninh, trật tự. Qua 5 năm thực hiện Thông tư 124 của Bộ Công an (2021-2026), Cà Mau đưa tiêu chí “An toàn về an ninh, trật tự” trở thành nội dung gắn với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội; xây dựng phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, góp phần củng cố vững chắc thế trận an ninh nhân dân, thế trận lòng dân ngay từ cơ sở.

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Từ nữ thị trưởng đầu tiên của Marrakesh đến người phụ nữ đầu tiên đứng đầu Chính phủ Morocco, Fatima Ezzahra El Mansouri đã đi qua một hành trình vươn lên bền bỉ trên chính trường suốt gần 2 thập niên. Nhưng, phía sau dấu mốc lịch sử ấy là những bài toán không đơn giản đang chờ bà giải trong nhiệm kỳ mới.

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

Trong tuần lễ cấp cao của Đại hội đồng Liên hợp quốc, ý tưởng lập một thiết chế quốc tế giám sát trí tuệ nhân tạo (AI) liên tục được nhắc đến, từ tuyên bố của nhóm nước do Phần Lan và Na Uy khởi xướng đến bài phát biểu của Singapore. Tất cả đều nhấn mạnh, quản trị AI đang trở thành một vấn đề cấp thiết của hợp tác và an ninh quốc tế.

Tiếp bước con đường vinh quang

Tiếp bước con đường vinh quang

40 năm ngày tựu trường là một dấu mốc đầy kỷ niệm đối với các học viên khóa D18 Học viện An ninh nhân dân. Một khóa học với hơn 200 người từ khắp mọi miền tổ quốc đã về dưới mái trường này, với một ý chí mãnh liệt và niềm tin vào con đường mình đã chọn, đó là trở thành người chiến sĩ Công an nhân dân.

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

Trong đợt mưa lũ vừa qua, tại các xã biên giới miền Tây xứ Nghệ, hình ảnh cán bộ, chiến sĩ CAND dầm mình giữa suối làm cầu dân sinh hay căng dây kéo thuyền lúc nửa đêm, băng qua lũ dữ đưa người dân đi cấp cứu kịp thời đã trở thành biểu tượng cốt lõi của tinh thần “vì nhân dân phục vụ”. Những việc làm đó đã hiện thực hóa nội dung “Gần dân nhất” trong phong trào thi đua “Ba nhất” của lực lượng CAND.

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ở tuổi 75, sau 3 lần tranh cử tổng thống bất thành, ông Jean-Luc Melenchon bất ngờ trở thành đối thủ có khả năng thách thức bà Marine Le Pen ở vòng 2 bầu cử năm 2027. Một cuộc thăm dò cuối tháng 9 cho thấy ứng cử viên cánh tả này đang có nền tảng ủng hộ đáng kể, đặc biệt trong giới trẻ, dù khoảng cách giữa điều đó với việc giành được đa số cử tri vẫn còn rất xa.

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đánh cả đường dây, bắt đối tượng cầm đầu, truy xét tận cùng nguồn tài chính, tài sản do phạm tội mà có, không bỏ lọt tội phạm là những chỉ đạo quyết liệt, xuyên suốt của lãnh đạo Bộ Công an nhằm siết chặt “gọng kìm” tấn công tội phạm về ma túy với phương châm “triệt cung, xóa cầu”.

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Tại Sudan, cơn sốt vàng đang để lại một cái giá ngày càng lớn. Những bãi thải hóa chất làm suy kiệt đất canh tác, nguồn nước và sức khỏe cộng đồng, trong khi hoạt động khai thác thủ công thiếu kiểm soát tiếp tục cung cấp sinh kế cho hàng nghìn người và là nguồn thu quan trọng cho các bên tham chiến.

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Còn hơn một tháng trước ngày 27/10, cuộc bầu cử Israel diễn ra trong một bản đồ chính trị chưa có câu trả lời rõ ràng về bên nào đủ sức tập hợp 61 ghế để thành lập chính phủ. Trong thế giằng co đó, AI đang nhanh chóng trở thành công cụ mới của chiến dịch tranh cử, trong khi hàng chục nghìn người Israel ở nước ngoài tìm cách trở về để bỏ phiếu.