Khi New START hết hiệu lực

Ngày 5/2, Hiệp ước Nga - Mỹ về các biện pháp tiếp tục cắt giảm và hạn chế vũ khí tấn công chiến lược (Hiệp ước New START) hết hiệu lực. Các lãnh đạo thế giới và các chuyên gia đã lên tiếng cảnh báo về một thế giới kém an toàn hơn khi không còn ràng buộc nào đối với các kho vũ khí hạt nhân.

Lo ngại thế giới trở nên nguy hiểm, Tổng thư ký Liên hợp quốc António Guterres đã kêu gọi Mỹ và Nga nhanh chóng ký kết một thỏa thuận kiểm soát vũ khí hạt nhân mới, khi hiệp ước hiện hành hết hạn trong bối cảnh ông gọi đó là “thời điểm nghiêm trọng đối với hòa bình và an ninh quốc tế”.

New START - hiệp ước hạt nhân cuối cùng giữa hai cường quốc đã kết thúc vào hôm 5/2, chính thức giải phóng cả Moscow và Washington khỏi một loạt hạn chế đối với kho vũ khí hạt nhân của họ và làm dấy lên lo ngại về một cuộc chạy đua vũ trang toàn cầu.

“Lần đầu tiên sau hơn nửa thế kỷ, chúng ta phải đối mặt với một thế giới không có bất kỳ giới hạn ràng buộc nào đối với kho vũ khí hạt nhân chiến lược của hai quốc gia sở hữu phần lớn kho vũ khí hạt nhân toàn cầu”, ông Guterres nói trong một tuyên bố hôm 4/2.

6-1.jpg -0
Cựu Tổng thống Mỹ Obama gặp cựu Tổng thống Nga Medvedev tại Hội nghị Thượng đỉnh An ninh Hạt nhân năm 2012 (Seoul, Hàn Quốc). Ảnh: Yekaterina Shtukina/TASS.

Ông cho biết New START và các hiệp ước kiểm soát vũ khí khác đã “cải thiện đáng kể an ninh của tất cả các dân tộc”. “Sự tan rã của những thành tựu đạt được trong nhiều thập kỷ này không thể đến vào thời điểm tồi tệ hơn - nguy cơ sử dụng vũ khí hạt nhân đang ở mức cao nhất trong nhiều thập kỷ”, ông nói, sau khi Nga đề xuất sử dụng vũ khí hạt nhân chiến thuật ngay từ đầu cuộc chiến ở Ukraine.

Ông Guterres kêu gọi Washington và Moscow “quay trở lại bàn đàm phán ngay lập tức và nhất trí về một khuôn khổ thay thế”. Cột mốc này là hồi chuông báo tử cho hơn năm thập kỷ kiểm soát vũ khí trong bối cảnh bất ổn toàn cầu đang gia tăng. Và, nó có thể đe dọa Hiệp ước không phổ biến vũ khí hạt nhân năm 1970 (NPT) - sẽ được xem xét lại trong năm nay - theo đó các quốc gia không có vũ khí hạt nhân cam kết không sở hữu chúng, miễn là các quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân nỗ lực thiện chí để giải trừ vũ khí.

Cựu Tổng thống Nga Dmitry Medvedev nói rằng việc hiệp ước hết hạn sẽ “làm mọi người lo ngại”. Trong một cuộc phỏng vấn với hãng tin Reuters, ông Medvedev cho biết việc để Hiệp ước New START hết hiệu lực sẽ đẩy nhanh “Đồng hồ Ngày tận thế”, ý ám chỉ sự tự hủy diệt của nhân loại. “Tôi không muốn nói rằng điều này ngay lập tức có nghĩa là một thảm họa và một cuộc chiến tranh hạt nhân sẽ bắt đầu”, ông Medvedev nói, “nhưng nó vẫn nên khiến mọi người cảnh giác”.

Còn cựu Tổng thống Mỹ Barack Obama viết trên mạng xã hội rằng việc Hiệp ước New START hết hạn “có thể châm ngòi cho một cuộc chạy đua vũ trang khác khiến thế giới trở nên kém an toàn hơn”.

Hiệp ước New START được ký kết năm 2010 tại Prague bởi các Tổng thống khi đó là Barack Obama của Mỹ và Dmitry Medvedev của Nga. Hiệp ước giới hạn kho vũ khí hạt nhân của mỗi bên ở mức 1.550 đầu đạn chiến lược được triển khai, giảm gần 30% so với giới hạn trước đó được thiết lập vào năm 2002. Đồng thời và hệ thống triển khai vũ khí hạt nhân cũng giới hạn ở mức 800. Kho dự trữ tên lửa đạn đạo liên lục địa và tên lửa đạn đạo phóng từ tàu ngầm chưa được triển khai không bị giới hạn, nhưng mỗi bên được phép kiểm tra chúng. Việc hết hạn hiệp ước này khiến Mỹ và Nga, hai cường quốc hạt nhân lớn nhất thế giới, không còn thỏa thuận chung cụ thể nào về việc kho vũ khí hạt nhân của họ có thể tăng trưởng đến mức nào và số lượng vũ khí hạt nhân có thể được triển khai là bao nhiêu.

Ông Joe Biden đã đồng ý với Nga gia hạn Hiệp ước New START thêm 5 năm sau khi ông đánh bại ông Trump trong cuộc bầu cử năm 2020, nhưng căng thẳng giữa hai nước sau đó đã leo thang do cuộc chiến Ukraine.

Ông Trump thường xuyên chỉ trích các giới hạn quốc tế đối với Mỹ và kêu gọi nối lại thử nghiệm hạt nhân sau một thời gian dài tạm ngừng, mặc dù ông chưa thực hiện điều đó.

Năm 2023, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã đình chỉ sự tham gia của Nga vào Hiệp ước New START, nhưng không rút lui khỏi hiệp ước. Tổng thống Putin cho rằng quyết định của mình là do sự hỗ trợ quân sự của phương Tây dành cho Ukraine.

6-2.jpg -0
Các vũ khí tấn công chiến lược tầm trung và tầm ngắn của Nga. Ảnh: Bộ Quốc phòng Nga.

Tháng 9/2025, Tổng thống Putin đề nghị tự nguyện tiếp tục tuân thủ các điều khoản của thỏa thuận nếu Mỹ cũng làm như vậy. Các chuyên gia cho rằng đề nghị này là một “mục tiêu dễ đạt được” về mặt ngoại giao - một điều có lợi cho cả hai bên và dễ dàng đạt được thỏa thuận.

Tổng thống Donald Trump cho biết việc gia hạn New START “nghe có vẻ là một ý tưởng hay”, nhưng ám chỉ rằng ông muốn đưa Trung Quốc vào một thỏa thuận mới. Tương tự, Tổng thống Putin kêu gọi Pháp và Anh cũng nên tham gia vào một hiệp ước tiếp theo. Rốt cuộc, ông Trump đã không tiếp tục theo đuổi đề xuất của Tổng thống Putin về việc gia hạn hiệp ước thêm 1 năm. Không có cuộc đàm phán nào diễn ra sau đó.

Bộ Ngoại giao Nga hôm 4/2 cho rằng, cả hai nước Nga và Mỹ “không còn bị ràng buộc bởi bất kỳ nghĩa vụ hoặc tuyên bố đối xứng nào trong khuôn khổ hiệp ước”. “Liên bang Nga dự định hành động một cách có trách nhiệm và thận trọng”, bộ này nói thêm, nhưng cảnh báo rằng họ sẵn sàng thực hiện các biện pháp đối phó “quyết đoán” nếu an ninh quốc gia bị đe dọa.

Các chuyên gia cho rằng việc đặt cược vào một thỏa thuận như vậy - vốn sẽ gặp phải nhiều trở ngại - là không khôn ngoan và có thể làm tăng nguy cơ chạy đua vũ trang hạt nhân. “Chúng ta đang ở một bước ngoặt lịch sử và theo quan điểm của tôi, việc hai quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân lớn nhất thế giới không đáp ứng được một số nghĩa vụ cơ bản của mình là một thất bại lớn”, Daryl Kimball, Giám đốc điều hành của Hiệp hội Kiểm soát vũ khí, phát biểu trên tờ The Moscow Times của Nga.

Trương Hùng (Tổng hợp)

Các tin khác

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Cuộc xung đột Nga - Ukraine, hiện đã bước sang năm thứ 5, đang chứng kiến những chuyển dịch mang tính bước ngoặt khi thế bế tắc quân sự thúc đẩy các cường quốc tái khởi động kênh ngoại giao cấp cao. 4 năm giao tranh khốc liệt đã tiêu hao nguồn lực khổng lồ của cả hai bên trực tiếp tham chiến lẫn các quốc gia bảo trợ.

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Đề xuất bỏ hình phạt tử hình đối với 6/10 tội danh trong dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) không chỉ thể hiện chính sách hình sự nhân đạo mà còn hướng tới phân hóa trách nhiệm hình sự, nâng cao hiệu quả phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm. Mục tiêu cuối cùng là giảm tội phạm, bảo đảm pháp luật được thực thi nghiêm minh, hiệu quả, xây dựng xã hội an toàn hơn.

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Các chiến dịch truy quét ma túy ngày càng quyết liệt đang buộc những đường dây buôn lậu ở Nam Mỹ thay đổi phương thức hoạt động. Từ những con tàu chở hàng đến mạng lưới sông ngòi Amazon, các tuyến vận chuyển liên tục được mở rộng và cocaine vẫn tràn vào Bắc Mỹ, châu Âu với giá ngày càng rẻ.

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Chỉ còn một tuần trước vòng bỏ phiếu thứ hai, ngày 25/10, Thượng nghị sĩ cánh hữu Flavio Bolsonaro vẫn nhỉnh hơn Tổng thống Lula da Silva trong các cuộc thăm dò. Từ kết quả bất ngờ ở vòng 1 đến cuộc khủng hoảng của Tòa án Tối cao, nhiều yếu tố đang đưa gia tộc Bolsonaro trở lại gần quyền lực.

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Công tác vận động, thu hồi vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo có vai trò quan trọng trong phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm, vi phạm pháp luật. Từ thực tế đó, Công an tỉnh Nghệ An triển khai nhiều cách làm sáng tạo, linh hoạt, bám sát thực tiễn từng địa bàn, tạo chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của Nhân dân. Qua đó, hạn chế thấp nhất nguy cơ mất an toàn có thể xảy ra, đồng thời nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, góp phần giữ vững an ninh, trật tự và bình yên ngay từ cơ sở.

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

Thâm hụt thương mại gần 360 tỷ euro mỗi năm buộc Liên minh châu Âu (EU) phải điều chỉnh quan hệ với Trung Quốc. Thỏa thuận sơ bộ tại Bắc Kinh mở hướng tháo gỡ, nhưng chưa giải quyết bất đồng về tiếp cận thị trường, trợ cấp và sức cạnh tranh công nghiệp.

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Không rời xa Mỹ, dè dặt với Trung Quốc, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron muốn châu Âu trở thành một cực quyền lực có khả năng tự quyết. Nhưng để “con đường thứ ba” vượt khỏi diễn đàn ngoại giao, châu Âu phải giải quyết bài toán khó hơn - biến ý chí chính trị thành sức mạnh thực tế.

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Dù đã được lực lượng Công an liên tục cảnh báo, song thời gian qua, chiêu trò lừa đảo mua bán “thiên thạch” với những siêu tính năng kỳ quái vẫn khiến không ít người sập bẫy. Từ những vật liệu rẻ tiền như than chì, nhựa đường, hạt xốp hay những viên đá thông thường, các đối tượng lừa đảo đã dùng thủ thuật đánh tráo tinh vi kết hợp với chiêu bài tâm linh để lừa đảo nạn nhân, chiếm đoạt số tiền lên đến hàng chục, hàng trăm tỷ đồng...

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Sau những gián đoạn nghiêm trọng của dòng chảy năng lượng, các nhà sản xuất Vùng Vịnh đang tìm cách trở lại thị trường châu Á. Nhưng, phục hồi xuất khẩu mới chỉ là bước đầu: cạnh tranh giá bán, chi phí vận tải và khác biệt về lợi ích đang quyết định liệu sự trở lại ấy có thể chuyển thành vị thế bền vững.

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Thỏa thuận Pretoria từng chấm dứt cuộc chiến đẫm máu tại Tigray (Ethiopia) năm 2022, đứng trước nguy cơ sụp đổ, khi các lực lượng vũ trang tại đây tái giao tranh với quân đội chính quyền trung ương. Điều đáng lo ngại không chỉ nằm ở việc Ethiopia trở lại vòng xoáy xung đột, mà còn ở khả năng kéo theo những tác động rộng hơn tới vùng Sừng châu Phi.

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Tại tỉnh địa đầu cực Nam Tổ quốc, từ khu dân cư, xã phường đến từng cơ quan, doanh nghiệp, cơ sở giáo dục..., sự bình yên không tự nhiên mà có. Đó là kết quả của một quá trình kiên trì xây dựng ý thức chấp hành pháp luật, phát huy sức mạnh nhân dân, chủ động phòng ngừa và xử lý từ sớm, từ xa nguy cơ phức tạp về an ninh, trật tự. Qua 5 năm thực hiện Thông tư 124 của Bộ Công an (2021-2026), Cà Mau đưa tiêu chí “An toàn về an ninh, trật tự” trở thành nội dung gắn với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội; xây dựng phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, góp phần củng cố vững chắc thế trận an ninh nhân dân, thế trận lòng dân ngay từ cơ sở.

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Từ nữ thị trưởng đầu tiên của Marrakesh đến người phụ nữ đầu tiên đứng đầu Chính phủ Morocco, Fatima Ezzahra El Mansouri đã đi qua một hành trình vươn lên bền bỉ trên chính trường suốt gần 2 thập niên. Nhưng, phía sau dấu mốc lịch sử ấy là những bài toán không đơn giản đang chờ bà giải trong nhiệm kỳ mới.

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

Trong tuần lễ cấp cao của Đại hội đồng Liên hợp quốc, ý tưởng lập một thiết chế quốc tế giám sát trí tuệ nhân tạo (AI) liên tục được nhắc đến, từ tuyên bố của nhóm nước do Phần Lan và Na Uy khởi xướng đến bài phát biểu của Singapore. Tất cả đều nhấn mạnh, quản trị AI đang trở thành một vấn đề cấp thiết của hợp tác và an ninh quốc tế.

Tiếp bước con đường vinh quang

Tiếp bước con đường vinh quang

40 năm ngày tựu trường là một dấu mốc đầy kỷ niệm đối với các học viên khóa D18 Học viện An ninh nhân dân. Một khóa học với hơn 200 người từ khắp mọi miền tổ quốc đã về dưới mái trường này, với một ý chí mãnh liệt và niềm tin vào con đường mình đã chọn, đó là trở thành người chiến sĩ Công an nhân dân.

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

Trong đợt mưa lũ vừa qua, tại các xã biên giới miền Tây xứ Nghệ, hình ảnh cán bộ, chiến sĩ CAND dầm mình giữa suối làm cầu dân sinh hay căng dây kéo thuyền lúc nửa đêm, băng qua lũ dữ đưa người dân đi cấp cứu kịp thời đã trở thành biểu tượng cốt lõi của tinh thần “vì nhân dân phục vụ”. Những việc làm đó đã hiện thực hóa nội dung “Gần dân nhất” trong phong trào thi đua “Ba nhất” của lực lượng CAND.

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ở tuổi 75, sau 3 lần tranh cử tổng thống bất thành, ông Jean-Luc Melenchon bất ngờ trở thành đối thủ có khả năng thách thức bà Marine Le Pen ở vòng 2 bầu cử năm 2027. Một cuộc thăm dò cuối tháng 9 cho thấy ứng cử viên cánh tả này đang có nền tảng ủng hộ đáng kể, đặc biệt trong giới trẻ, dù khoảng cách giữa điều đó với việc giành được đa số cử tri vẫn còn rất xa.

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đánh cả đường dây, bắt đối tượng cầm đầu, truy xét tận cùng nguồn tài chính, tài sản do phạm tội mà có, không bỏ lọt tội phạm là những chỉ đạo quyết liệt, xuyên suốt của lãnh đạo Bộ Công an nhằm siết chặt “gọng kìm” tấn công tội phạm về ma túy với phương châm “triệt cung, xóa cầu”.

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Tại Sudan, cơn sốt vàng đang để lại một cái giá ngày càng lớn. Những bãi thải hóa chất làm suy kiệt đất canh tác, nguồn nước và sức khỏe cộng đồng, trong khi hoạt động khai thác thủ công thiếu kiểm soát tiếp tục cung cấp sinh kế cho hàng nghìn người và là nguồn thu quan trọng cho các bên tham chiến.

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Còn hơn một tháng trước ngày 27/10, cuộc bầu cử Israel diễn ra trong một bản đồ chính trị chưa có câu trả lời rõ ràng về bên nào đủ sức tập hợp 61 ghế để thành lập chính phủ. Trong thế giằng co đó, AI đang nhanh chóng trở thành công cụ mới của chiến dịch tranh cử, trong khi hàng chục nghìn người Israel ở nước ngoài tìm cách trở về để bỏ phiếu.