Iran gia nhập Tổ chức Hợp tác Thượng Hải: “Nhất tiễn hạ song điêu”

Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO) vừa nhất trí xem xét kết nạp Iran làm thành viên đầy đủ sau nhiều năm trì hoãn. Tác động của thành viên mới Iran trong SCO tới các vấn đề chính trị quốc tế được cho là tích cực nhiều hơn tiêu cực, dù vẫn có không ít trở ngại.

SCO được phát triển từ nhóm “Thượng Hải 5” bao gồm Trung Quốc và 4 nước tách ra từ Liên Xô cũ là Nga, Kazakhstan, Kyrgyzstan và Tajikistan. Sau khi Uzbekistan gia nhập vào năm 2001, SCO chính thức ra đời, với mục tiêu thúc đẩy hợp tác an ninh, kinh tế và văn hóa để chống lại “3 tệ nạn” là chủ nghĩa khủng bố, ly khai và cực đoan. SCO được các học giả Trung Quốc mô tả là “chiếc xe đẩy hai bánh” trong đó hợp tác an ninh và kinh tế có vai trò quan trọng như nhau.

Kể từ năm 2004, tổ chức này đã kết nạp thêm các nước thành viên, quan sát viên và đối thoại. Tuy nhiên, kể từ khi ra đời, SCO vẫn giữ khoảng cách với các cường quốc phương Tây và từ chối sự tham gia của Mỹ dưới góc độ này hay góc độ khác. Kể cả khi SCO chưa bao gồm các quốc gia như Iran, Ấn Độ hoặc Pakistan, một số chuyên gia đã ví tổ chức này như là một “OPEC có bom”.

Iran gia nhập Tổ chức Hợp tác Thượng Hải: “Nhất tiễn hạ song điêu” -0
Việc Iran gia nhập SCO đem lại tác động tích cực nhiều hơn.

Hiện tại, các thành viên đầy đủ của SCO bao gồm Trung Quốc, Nga, Ấn Độ, Pakistan, Tajikistan, Uzbekistan, Kyrgyzstan, Kazakhstan và giờ đây là Iran. Trong khi đó Afghanistan, Belarus và Mông Cổ giữ vai trò quan sát viên. 6 nước đối thoại bao gồm Armenia, Azerbaijan, Campuchia, Nepal, Sri Lanka và Thổ Nhĩ Kỳ. Tại Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao SCO thường niên được tổ chức tại Tajikistan tháng 7-2021, SCO cũng cấp quy chế đối thoại cho Ai Cập và Saudi Arabia.

Iran cùng với Ấn Độ và Pakistan trở thành thành viên quan sát của SCO vào cùng một thời điểm nhưng trong khi hai nước kia trở thành thành viên thường trực từ năm 2017 thì phải đến Hội nghị Thượng đỉnh tháng 9-2021 Iran mới được nâng cấp thành thành viên đầy đủ của tổ chức này. Và quá trình gia nhập đầy đủ của Iran có thể sẽ kéo dài thêm một thời gian nữa.

Một trong những lý do là bởi, tại Hội nghị Thượng đỉnh Tashkent năm 2010, SCO tuyên bố các quốc gia muốn trở thành thành viên chính thức của tổ chức này phải nằm ngoài các lệnh trừng phạt của Liên Hợp Quốc, với hàm ý các nước thành viên SCO chưa sẵn sàng kết nạp Iran. Sau khi lệnh cấm vận Iran được dỡ bỏ nhờ Kế hoạch hành động chung toàn diện (JCPOA) được ký kết năm 2015, đơn gia nhập SCO của Iran lại được chú ý. Khúc mắc của Iran với Tajikistan, các lệnh trừng phạt của Mỹ và sự dè dặt của Trung Quốc lại là những rào cản khác không dễ vượt qua đối với quá trình gia nhập của nước này. Quan hệ căng thẳng giữa Iran và Tajikistan là một trở ngại ngăn cản Iran gia nhập SCO, nhất là khi thiết kế thể chế của SCO dựa trên sự nhất trí của tất cả các thành viên, nên việc Tajikistan bác bỏ tư cách gia nhập thành viên của Iran là điều hoàn toàn có thể xảy ra.

Theo phân tích, các lệnh trừng phạt là lý do chính khiến SCO nấn ná mãi việc trao tư cách thành viên đầy đủ cho Iran. Lệnh trừng phạt của Mỹ với Iran khiến các nước thành viên SCO khác lo ngại về khả năng sẽ bị lôi kéo vào các vấn đề của Iran với Mỹ. Mặc dù quan hệ của Nga và Trung Quốc với Mỹ thế nào thì SCO lâu nay vẫn tránh đối đầu trực tiếp với Mỹ. Với Iran, ngay từ đầu Mỹ đã tỏ rõ sự phản đối SCO kết nạp nước này, thậm chí là phản đối cả quy chế quan sát viên đối với Iran. Trung Quốc không muốn SCO bị coi là một tổ chức chống Mỹ.

Trong bối cảnh quan hệ Mỹ - Trung đã thay đổi theo chiều hướng xấu đi với một loạt bước đi mạnh mẽ của Washington thì việc Trung Quốc tăng cường quan hệ với Iran không phải là một lựa chọn tồi, giúp cân bằng hoặc như một động thái răn đe Mỹ. Iran lại có vị trí địa chính trị quan trọng, thậm chí là sống còn đối với Sáng kiến “Vành đai và Con đường” để xây dựng các tuyến đường bộ xuyên Trung Á trên trục Đông - Tây, kết nối Trung Quốc với Biển Đen và Trung Đông.

Các nước thành viên, đặc biệt là Trung Quốc, coi SCO là yếu tố đảm bảo để Trung Á không trở thành một Trung Đông khác. Tuy nhiên, khu vực này đang đối mặt với một số mối đe dọa, bao gồm các vấn đề người tị nạn, khủng bố và ma túy. Trung Quốc nhấn mạnh quan điểm coi Iran là một quốc gia hùng mạnh và có ảnh hưởng cần thiết để giải quyết các vấn đề an ninh khu vực, bao gồm cả những vấn đề liên quan đến Afghanistan. Việc tái kích hoạt Nhóm liên lạc của SCO tại Afghanistan từ năm 2017 thể hiện mong muốn của SCO đóng một vai trò quan trọng hơn tại đây.

Theo quan điểm của Trung Quốc, tình hình hiện tại ở Afghanistan có thể khiến các chiến binh thánh chiến tràn ra ngoài biên giới, đe dọa sự ổn định trong khu vực. Một tư cách thành viên đầy đủ của Iran sẽ thúc đẩy đáng kể kế hoạch an ninh tổng thể của SCO, khiến SCO trở thành tổ chức khu vực quan trọng nhất liên quan đến vấn đề Afghanistan. Tuy nhiên, theo một số nhà phân tích khác thì không nên đánh giá quá cao tác động tích cực của việc Iran trở thành thành viên SCO đầy đủ.

Mặc dù SCO hoạt động theo cơ chế đồng thuận nhưng Iran khó có thể thay đổi cách tiếp cận trong việc ra quyết định của SCO, vì Nga và Trung Quốc đều có vai trò quan trọng trong chính sách hướng Đông của Iran. Là hai quốc gia lớn nhất trong SCO, Trung Quốc và Nga dù có chung lợi ích trong việc ngăn Mỹ tham gia khối này nhưng cũng có những kỳ vọng riêng đối với SCO. Trung Quốc coi tổ chức này là một cơ quan thúc đẩy thương mại và đầu tư trong khu vực liên quan đến Sáng kiến “Vành đai và Con đường”, trong khi Nga tìm cách khôi phục ảnh hưởng và sự thống trị của mình ở Trung Á.

Ngọc Lan (Tổng hợp)

Các tin khác

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Cuộc xung đột Nga - Ukraine, hiện đã bước sang năm thứ 5, đang chứng kiến những chuyển dịch mang tính bước ngoặt khi thế bế tắc quân sự thúc đẩy các cường quốc tái khởi động kênh ngoại giao cấp cao. 4 năm giao tranh khốc liệt đã tiêu hao nguồn lực khổng lồ của cả hai bên trực tiếp tham chiến lẫn các quốc gia bảo trợ.

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Đề xuất bỏ hình phạt tử hình đối với 6/10 tội danh trong dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) không chỉ thể hiện chính sách hình sự nhân đạo mà còn hướng tới phân hóa trách nhiệm hình sự, nâng cao hiệu quả phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm. Mục tiêu cuối cùng là giảm tội phạm, bảo đảm pháp luật được thực thi nghiêm minh, hiệu quả, xây dựng xã hội an toàn hơn.

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Các chiến dịch truy quét ma túy ngày càng quyết liệt đang buộc những đường dây buôn lậu ở Nam Mỹ thay đổi phương thức hoạt động. Từ những con tàu chở hàng đến mạng lưới sông ngòi Amazon, các tuyến vận chuyển liên tục được mở rộng và cocaine vẫn tràn vào Bắc Mỹ, châu Âu với giá ngày càng rẻ.

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Chỉ còn một tuần trước vòng bỏ phiếu thứ hai, ngày 25/10, Thượng nghị sĩ cánh hữu Flavio Bolsonaro vẫn nhỉnh hơn Tổng thống Lula da Silva trong các cuộc thăm dò. Từ kết quả bất ngờ ở vòng 1 đến cuộc khủng hoảng của Tòa án Tối cao, nhiều yếu tố đang đưa gia tộc Bolsonaro trở lại gần quyền lực.

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Công tác vận động, thu hồi vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo có vai trò quan trọng trong phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm, vi phạm pháp luật. Từ thực tế đó, Công an tỉnh Nghệ An triển khai nhiều cách làm sáng tạo, linh hoạt, bám sát thực tiễn từng địa bàn, tạo chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của Nhân dân. Qua đó, hạn chế thấp nhất nguy cơ mất an toàn có thể xảy ra, đồng thời nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, góp phần giữ vững an ninh, trật tự và bình yên ngay từ cơ sở.

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

Thâm hụt thương mại gần 360 tỷ euro mỗi năm buộc Liên minh châu Âu (EU) phải điều chỉnh quan hệ với Trung Quốc. Thỏa thuận sơ bộ tại Bắc Kinh mở hướng tháo gỡ, nhưng chưa giải quyết bất đồng về tiếp cận thị trường, trợ cấp và sức cạnh tranh công nghiệp.

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Không rời xa Mỹ, dè dặt với Trung Quốc, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron muốn châu Âu trở thành một cực quyền lực có khả năng tự quyết. Nhưng để “con đường thứ ba” vượt khỏi diễn đàn ngoại giao, châu Âu phải giải quyết bài toán khó hơn - biến ý chí chính trị thành sức mạnh thực tế.

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Dù đã được lực lượng Công an liên tục cảnh báo, song thời gian qua, chiêu trò lừa đảo mua bán “thiên thạch” với những siêu tính năng kỳ quái vẫn khiến không ít người sập bẫy. Từ những vật liệu rẻ tiền như than chì, nhựa đường, hạt xốp hay những viên đá thông thường, các đối tượng lừa đảo đã dùng thủ thuật đánh tráo tinh vi kết hợp với chiêu bài tâm linh để lừa đảo nạn nhân, chiếm đoạt số tiền lên đến hàng chục, hàng trăm tỷ đồng...

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Sau những gián đoạn nghiêm trọng của dòng chảy năng lượng, các nhà sản xuất Vùng Vịnh đang tìm cách trở lại thị trường châu Á. Nhưng, phục hồi xuất khẩu mới chỉ là bước đầu: cạnh tranh giá bán, chi phí vận tải và khác biệt về lợi ích đang quyết định liệu sự trở lại ấy có thể chuyển thành vị thế bền vững.

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Thỏa thuận Pretoria từng chấm dứt cuộc chiến đẫm máu tại Tigray (Ethiopia) năm 2022, đứng trước nguy cơ sụp đổ, khi các lực lượng vũ trang tại đây tái giao tranh với quân đội chính quyền trung ương. Điều đáng lo ngại không chỉ nằm ở việc Ethiopia trở lại vòng xoáy xung đột, mà còn ở khả năng kéo theo những tác động rộng hơn tới vùng Sừng châu Phi.

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Tại tỉnh địa đầu cực Nam Tổ quốc, từ khu dân cư, xã phường đến từng cơ quan, doanh nghiệp, cơ sở giáo dục..., sự bình yên không tự nhiên mà có. Đó là kết quả của một quá trình kiên trì xây dựng ý thức chấp hành pháp luật, phát huy sức mạnh nhân dân, chủ động phòng ngừa và xử lý từ sớm, từ xa nguy cơ phức tạp về an ninh, trật tự. Qua 5 năm thực hiện Thông tư 124 của Bộ Công an (2021-2026), Cà Mau đưa tiêu chí “An toàn về an ninh, trật tự” trở thành nội dung gắn với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội; xây dựng phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, góp phần củng cố vững chắc thế trận an ninh nhân dân, thế trận lòng dân ngay từ cơ sở.

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Từ nữ thị trưởng đầu tiên của Marrakesh đến người phụ nữ đầu tiên đứng đầu Chính phủ Morocco, Fatima Ezzahra El Mansouri đã đi qua một hành trình vươn lên bền bỉ trên chính trường suốt gần 2 thập niên. Nhưng, phía sau dấu mốc lịch sử ấy là những bài toán không đơn giản đang chờ bà giải trong nhiệm kỳ mới.

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

Trong tuần lễ cấp cao của Đại hội đồng Liên hợp quốc, ý tưởng lập một thiết chế quốc tế giám sát trí tuệ nhân tạo (AI) liên tục được nhắc đến, từ tuyên bố của nhóm nước do Phần Lan và Na Uy khởi xướng đến bài phát biểu của Singapore. Tất cả đều nhấn mạnh, quản trị AI đang trở thành một vấn đề cấp thiết của hợp tác và an ninh quốc tế.

Tiếp bước con đường vinh quang

Tiếp bước con đường vinh quang

40 năm ngày tựu trường là một dấu mốc đầy kỷ niệm đối với các học viên khóa D18 Học viện An ninh nhân dân. Một khóa học với hơn 200 người từ khắp mọi miền tổ quốc đã về dưới mái trường này, với một ý chí mãnh liệt và niềm tin vào con đường mình đã chọn, đó là trở thành người chiến sĩ Công an nhân dân.

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

Trong đợt mưa lũ vừa qua, tại các xã biên giới miền Tây xứ Nghệ, hình ảnh cán bộ, chiến sĩ CAND dầm mình giữa suối làm cầu dân sinh hay căng dây kéo thuyền lúc nửa đêm, băng qua lũ dữ đưa người dân đi cấp cứu kịp thời đã trở thành biểu tượng cốt lõi của tinh thần “vì nhân dân phục vụ”. Những việc làm đó đã hiện thực hóa nội dung “Gần dân nhất” trong phong trào thi đua “Ba nhất” của lực lượng CAND.

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ở tuổi 75, sau 3 lần tranh cử tổng thống bất thành, ông Jean-Luc Melenchon bất ngờ trở thành đối thủ có khả năng thách thức bà Marine Le Pen ở vòng 2 bầu cử năm 2027. Một cuộc thăm dò cuối tháng 9 cho thấy ứng cử viên cánh tả này đang có nền tảng ủng hộ đáng kể, đặc biệt trong giới trẻ, dù khoảng cách giữa điều đó với việc giành được đa số cử tri vẫn còn rất xa.

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đánh cả đường dây, bắt đối tượng cầm đầu, truy xét tận cùng nguồn tài chính, tài sản do phạm tội mà có, không bỏ lọt tội phạm là những chỉ đạo quyết liệt, xuyên suốt của lãnh đạo Bộ Công an nhằm siết chặt “gọng kìm” tấn công tội phạm về ma túy với phương châm “triệt cung, xóa cầu”.

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Tại Sudan, cơn sốt vàng đang để lại một cái giá ngày càng lớn. Những bãi thải hóa chất làm suy kiệt đất canh tác, nguồn nước và sức khỏe cộng đồng, trong khi hoạt động khai thác thủ công thiếu kiểm soát tiếp tục cung cấp sinh kế cho hàng nghìn người và là nguồn thu quan trọng cho các bên tham chiến.

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Còn hơn một tháng trước ngày 27/10, cuộc bầu cử Israel diễn ra trong một bản đồ chính trị chưa có câu trả lời rõ ràng về bên nào đủ sức tập hợp 61 ghế để thành lập chính phủ. Trong thế giằng co đó, AI đang nhanh chóng trở thành công cụ mới của chiến dịch tranh cử, trong khi hàng chục nghìn người Israel ở nước ngoài tìm cách trở về để bỏ phiếu.