Iran cấm cửa IAEA sau áp lực gia tăng

Iran tuyên bố hủy bỏ thỏa thuận với Cơ quan Năng lượng nguyên tử Quốc tế (IAEA) sau khi nghị quyết yêu cầu cung cấp thông tin chi tiết và mở lại thanh sát các cơ sở hạt nhân được thông qua, bất chấp lập luận của các nước phương Tây rằng, đây là động thái cần thiết để củng cố tính minh bạch và bảo đảm sự tuân thủ NPT của nước này.

Bất ổn hạt nhân

Teheran vừa chính thức thông báo chấm dứt thỏa thuận với IAEA, theo đó tạm dừng việc cho phép thanh sát các cơ sở hạt nhân. Quyết định được đưa ra chỉ ít giờ sau khi IAEA thông qua nghị quyết do Mỹ, Anh, Pháp và Đức đề xuất, yêu cầu Iran cung cấp thông tin chi tiết về kho uranium làm giàu cao và bảo đảm quyền tiếp cận đầy đủ cho các thanh sát viên quốc tế. Theo các nước phương Tây, nghị quyết là bước đi cần thiết nhằm củng cố tính minh bạch và bảo đảm sự tuân thủ Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT).

6-1.jpg -0
Các đại biểu đến dự cuộc họp Hội đồng Thống đốc tại trụ sở IAEA ở Vienna, Áo.

Đại sứ quán Iran tại Vienna khẳng định thỏa thuận tạm thời đạt được hồi tháng 9 đã “mất hiệu lực”, đồng thời cáo buộc nghị quyết mới của IAEA “xâm phạm chủ quyền hạt nhân” của nước này. Bộ Ngoại giao Iran cho rằng văn kiện của IAEA làm suy giảm thiện chí hợp tác, không phản ánh đầy đủ bối cảnh an ninh mà Tehran phải đối mặt, trong đó có lo ngại về những sự cố nhằm vào cơ sở hạt nhân trong thời gian gần đây.

Trước khi quyết định đình chỉ được công bố, Iran và IAEA từng nỗ lực đạt một thỏa thuận tạm thời hồi đầu tháng 9 tại Cairo, nhằm khôi phục thanh sát và tiếp cận các cơ sở hạt nhân bị ảnh hưởng. Tuy nhiên, một số hạng mục then chốt, đặc biệt liên quan đến kho uranium làm giàu cao vẫn chưa được thực hiện đầy đủ. Các báo cáo nội bộ của IAEA cho thấy cơ quan giám sát gặp khó khăn trong việc xác minh toàn bộ lượng uranium làm giàu 60% mà Iran đã công bố, đồng thời chưa thể tiếp cận trực tiếp những địa điểm được coi là nhạy cảm.

Tổng Giám đốc IAEA Rafael Grossi cảnh báo rằng hạn chế tiếp cận trực tiếp tại các cơ sở hạt nhân làm gia tăng thách thức trong việc đánh giá chính xác tình trạng vật liệu hạt nhân. Mặc dù các quan sát vệ tinh ghi nhận một số hoạt động tại các địa điểm liên quan, nhưng thiếu kiểm chứng thực địa khiến việc xác minh toàn diện về kho uranium làm giàu cao của Tehran vẫn chưa khả thi. Ông nhấn mạnh đây là yếu tố rủi ro đối với tính minh bạch và việc tuân thủ các thỏa thuận quốc tế, đồng thời kêu gọi Iran tiếp tục hợp tác để IAEA có thể thực hiện nhiệm vụ giám sát đầy đủ.

Làn sóng phản ứng

Iran cho rằng nghị quyết của IAEA bị chi phối bởi sức ép từ các cường quốc phương Tây và chưa phản ánh đầy đủ bối cảnh thực tế. Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baghaei tuyên bố Tehran sẽ xem xét “biện pháp đáp trả” nếu các hoạt động giám sát tiếp tục được thúc đẩy mà không tính đến quyền và lợi ích chính đáng của nước này. Ngược lại, IAEA khẳng định mục tiêu trọng tâm vẫn là bảo đảm tính minh bạch và cung cấp thông tin đầy đủ để duy trì cơ chế giám sát hiệu quả và nhất quán.

Từ đầu năm, Tehran đã nhiều lần điều chỉnh chính sách hạt nhân nhằm phản ứng hoặc thích ứng với các yêu cầu quốc tế. Iran mở rộng cơ sở làm giàu uranium, triển khai máy ly tâm thế hệ mới tại nhà máy Fordow và phát triển các công trình ngầm nhằm bảo đảm khả năng vận hành ổn định. Chính phủ Iran giải thích đây là những bước đi phục vụ mục đích dân sự và bảo vệ an ninh cơ sở hạ tầng hạt nhân. Tuy nhiên, các nước phương Tây bày tỏ quan ngại rằng mức độ giám sát ngày càng hạn chế có thể làm suy giảm khả năng đánh giá đầy đủ chương trình hạt nhân của Iran.

Trong bối cảnh đó, nhóm 3 nước châu Âu gồm Anh, Pháp và Đức đã chuẩn bị phương án kích hoạt cơ chế “tái áp đặt tự động các biện pháp trừng phạt” của Liên hợp quốc nếu Iran không đáp ứng yêu cầu hợp tác. Động thái này được coi là lời nhắc lại các nghĩa vụ pháp lý quốc tế, đồng thời củng cố vai trò giám sát của IAEA trong việc duy trì ổn định an ninh và trật tự hạt nhân toàn cầu. Tehran coi đây là áp lực chính trị, trong khi phía châu Âu khẳng định biện pháp nhằm bảo đảm tính răn đe và duy trì khung quy tắc quốc tế.

6-2.jpg -0
Iran vừa chấm dứt thỏa thuận với IAEA, tạm dừng việc cho phép thanh sát cơ sở hạt nhân của mình vì cho rằng các nước phương Tây đang gây ra áp lực không công bằng.

Việc Iran đình chỉ hợp tác với IAEA cũng khiến tình hình an ninh Trung Đông trở nên nhạy cảm hơn. Các quốc gia láng giềng như Israel, Saudi Arabia và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất theo dõi sát diễn biến, lo ngại nguy cơ Iran gia tăng kho uranium làm giàu cao hoặc mở rộng các dự án ngầm. Một số chuyên gia cảnh báo, trong bối cảnh dữ liệu giám sát hạn chế, nguy cơ hiểu nhầm hoặc phản ứng cứng rắn từ các bên có thể làm gia tăng căng thẳng khu vực.

Iran tiếp tục nhấn mạnh quyền chủ quyền và quyền tự quyết trong phát triển năng lực hạt nhân, trong khi các nước phương Tây tập trung vào yêu cầu bảo đảm an toàn, minh bạch và giám sát chặt chẽ. Sự khác biệt về quan điểm khiến tiến trình đối thoại trở nên khó khăn hơn.

Trước bối cảnh đó, cộng đồng quốc tế phải đối mặt với bài toán giữ cho cơ chế giám sát không bị đứt gãy, đồng thời hạn chế nguy cơ leo thang. Các biện pháp ngoại giao, kinh tế và an ninh được đánh giá cần phối hợp đồng bộ để duy trì kênh đối thoại và khuyến khích Iran quay trở lại hợp tác đầy đủ với IAEA. Dù vậy, nhiều chuyên gia nhận định triển vọng ngoại giao thời gian tới vẫn còn nhiều thách thức khi cả Iran và IAEA đều giữ lập trường kiên định và khó nhượng bộ.

Diễn biến lần này được xem là phép thử quan trọng đối với hiệu quả của cơ chế kiểm soát hạt nhân toàn cầu, khi cộng đồng quốc tế phải vừa bảo đảm giám sát minh bạch vừa tôn trọng chủ quyền quốc gia. Trong bối cảnh khu vực còn nhiều bất ổn, nhu cầu tăng cường đối thoại và phối hợp chính sách trở nên cấp thiết nhằm giảm thiểu nguy cơ hiểu lầm, tránh các động thái leo thang ngoài ý muốn và góp phần duy trì ổn định cho Trung Đông cũng như trật tự quốc tế rộng hơn.

Trần Hằng

Các tin khác

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Cuộc xung đột Nga - Ukraine, hiện đã bước sang năm thứ 5, đang chứng kiến những chuyển dịch mang tính bước ngoặt khi thế bế tắc quân sự thúc đẩy các cường quốc tái khởi động kênh ngoại giao cấp cao. 4 năm giao tranh khốc liệt đã tiêu hao nguồn lực khổng lồ của cả hai bên trực tiếp tham chiến lẫn các quốc gia bảo trợ.

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Đề xuất bỏ hình phạt tử hình đối với 6/10 tội danh trong dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) không chỉ thể hiện chính sách hình sự nhân đạo mà còn hướng tới phân hóa trách nhiệm hình sự, nâng cao hiệu quả phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm. Mục tiêu cuối cùng là giảm tội phạm, bảo đảm pháp luật được thực thi nghiêm minh, hiệu quả, xây dựng xã hội an toàn hơn.

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Các chiến dịch truy quét ma túy ngày càng quyết liệt đang buộc những đường dây buôn lậu ở Nam Mỹ thay đổi phương thức hoạt động. Từ những con tàu chở hàng đến mạng lưới sông ngòi Amazon, các tuyến vận chuyển liên tục được mở rộng và cocaine vẫn tràn vào Bắc Mỹ, châu Âu với giá ngày càng rẻ.

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Chỉ còn một tuần trước vòng bỏ phiếu thứ hai, ngày 25/10, Thượng nghị sĩ cánh hữu Flavio Bolsonaro vẫn nhỉnh hơn Tổng thống Lula da Silva trong các cuộc thăm dò. Từ kết quả bất ngờ ở vòng 1 đến cuộc khủng hoảng của Tòa án Tối cao, nhiều yếu tố đang đưa gia tộc Bolsonaro trở lại gần quyền lực.

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Công tác vận động, thu hồi vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo có vai trò quan trọng trong phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm, vi phạm pháp luật. Từ thực tế đó, Công an tỉnh Nghệ An triển khai nhiều cách làm sáng tạo, linh hoạt, bám sát thực tiễn từng địa bàn, tạo chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của Nhân dân. Qua đó, hạn chế thấp nhất nguy cơ mất an toàn có thể xảy ra, đồng thời nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, góp phần giữ vững an ninh, trật tự và bình yên ngay từ cơ sở.

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

Thâm hụt thương mại gần 360 tỷ euro mỗi năm buộc Liên minh châu Âu (EU) phải điều chỉnh quan hệ với Trung Quốc. Thỏa thuận sơ bộ tại Bắc Kinh mở hướng tháo gỡ, nhưng chưa giải quyết bất đồng về tiếp cận thị trường, trợ cấp và sức cạnh tranh công nghiệp.

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Không rời xa Mỹ, dè dặt với Trung Quốc, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron muốn châu Âu trở thành một cực quyền lực có khả năng tự quyết. Nhưng để “con đường thứ ba” vượt khỏi diễn đàn ngoại giao, châu Âu phải giải quyết bài toán khó hơn - biến ý chí chính trị thành sức mạnh thực tế.

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Dù đã được lực lượng Công an liên tục cảnh báo, song thời gian qua, chiêu trò lừa đảo mua bán “thiên thạch” với những siêu tính năng kỳ quái vẫn khiến không ít người sập bẫy. Từ những vật liệu rẻ tiền như than chì, nhựa đường, hạt xốp hay những viên đá thông thường, các đối tượng lừa đảo đã dùng thủ thuật đánh tráo tinh vi kết hợp với chiêu bài tâm linh để lừa đảo nạn nhân, chiếm đoạt số tiền lên đến hàng chục, hàng trăm tỷ đồng...

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Sau những gián đoạn nghiêm trọng của dòng chảy năng lượng, các nhà sản xuất Vùng Vịnh đang tìm cách trở lại thị trường châu Á. Nhưng, phục hồi xuất khẩu mới chỉ là bước đầu: cạnh tranh giá bán, chi phí vận tải và khác biệt về lợi ích đang quyết định liệu sự trở lại ấy có thể chuyển thành vị thế bền vững.

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Thỏa thuận Pretoria từng chấm dứt cuộc chiến đẫm máu tại Tigray (Ethiopia) năm 2022, đứng trước nguy cơ sụp đổ, khi các lực lượng vũ trang tại đây tái giao tranh với quân đội chính quyền trung ương. Điều đáng lo ngại không chỉ nằm ở việc Ethiopia trở lại vòng xoáy xung đột, mà còn ở khả năng kéo theo những tác động rộng hơn tới vùng Sừng châu Phi.

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Tại tỉnh địa đầu cực Nam Tổ quốc, từ khu dân cư, xã phường đến từng cơ quan, doanh nghiệp, cơ sở giáo dục..., sự bình yên không tự nhiên mà có. Đó là kết quả của một quá trình kiên trì xây dựng ý thức chấp hành pháp luật, phát huy sức mạnh nhân dân, chủ động phòng ngừa và xử lý từ sớm, từ xa nguy cơ phức tạp về an ninh, trật tự. Qua 5 năm thực hiện Thông tư 124 của Bộ Công an (2021-2026), Cà Mau đưa tiêu chí “An toàn về an ninh, trật tự” trở thành nội dung gắn với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội; xây dựng phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, góp phần củng cố vững chắc thế trận an ninh nhân dân, thế trận lòng dân ngay từ cơ sở.

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Từ nữ thị trưởng đầu tiên của Marrakesh đến người phụ nữ đầu tiên đứng đầu Chính phủ Morocco, Fatima Ezzahra El Mansouri đã đi qua một hành trình vươn lên bền bỉ trên chính trường suốt gần 2 thập niên. Nhưng, phía sau dấu mốc lịch sử ấy là những bài toán không đơn giản đang chờ bà giải trong nhiệm kỳ mới.

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

Trong tuần lễ cấp cao của Đại hội đồng Liên hợp quốc, ý tưởng lập một thiết chế quốc tế giám sát trí tuệ nhân tạo (AI) liên tục được nhắc đến, từ tuyên bố của nhóm nước do Phần Lan và Na Uy khởi xướng đến bài phát biểu của Singapore. Tất cả đều nhấn mạnh, quản trị AI đang trở thành một vấn đề cấp thiết của hợp tác và an ninh quốc tế.

Tiếp bước con đường vinh quang

Tiếp bước con đường vinh quang

40 năm ngày tựu trường là một dấu mốc đầy kỷ niệm đối với các học viên khóa D18 Học viện An ninh nhân dân. Một khóa học với hơn 200 người từ khắp mọi miền tổ quốc đã về dưới mái trường này, với một ý chí mãnh liệt và niềm tin vào con đường mình đã chọn, đó là trở thành người chiến sĩ Công an nhân dân.

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

Trong đợt mưa lũ vừa qua, tại các xã biên giới miền Tây xứ Nghệ, hình ảnh cán bộ, chiến sĩ CAND dầm mình giữa suối làm cầu dân sinh hay căng dây kéo thuyền lúc nửa đêm, băng qua lũ dữ đưa người dân đi cấp cứu kịp thời đã trở thành biểu tượng cốt lõi của tinh thần “vì nhân dân phục vụ”. Những việc làm đó đã hiện thực hóa nội dung “Gần dân nhất” trong phong trào thi đua “Ba nhất” của lực lượng CAND.

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ở tuổi 75, sau 3 lần tranh cử tổng thống bất thành, ông Jean-Luc Melenchon bất ngờ trở thành đối thủ có khả năng thách thức bà Marine Le Pen ở vòng 2 bầu cử năm 2027. Một cuộc thăm dò cuối tháng 9 cho thấy ứng cử viên cánh tả này đang có nền tảng ủng hộ đáng kể, đặc biệt trong giới trẻ, dù khoảng cách giữa điều đó với việc giành được đa số cử tri vẫn còn rất xa.

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đánh cả đường dây, bắt đối tượng cầm đầu, truy xét tận cùng nguồn tài chính, tài sản do phạm tội mà có, không bỏ lọt tội phạm là những chỉ đạo quyết liệt, xuyên suốt của lãnh đạo Bộ Công an nhằm siết chặt “gọng kìm” tấn công tội phạm về ma túy với phương châm “triệt cung, xóa cầu”.

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Tại Sudan, cơn sốt vàng đang để lại một cái giá ngày càng lớn. Những bãi thải hóa chất làm suy kiệt đất canh tác, nguồn nước và sức khỏe cộng đồng, trong khi hoạt động khai thác thủ công thiếu kiểm soát tiếp tục cung cấp sinh kế cho hàng nghìn người và là nguồn thu quan trọng cho các bên tham chiến.

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Còn hơn một tháng trước ngày 27/10, cuộc bầu cử Israel diễn ra trong một bản đồ chính trị chưa có câu trả lời rõ ràng về bên nào đủ sức tập hợp 61 ghế để thành lập chính phủ. Trong thế giằng co đó, AI đang nhanh chóng trở thành công cụ mới của chiến dịch tranh cử, trong khi hàng chục nghìn người Israel ở nước ngoài tìm cách trở về để bỏ phiếu.