Iran cấm cửa IAEA sau áp lực gia tăng

Iran tuyên bố hủy bỏ thỏa thuận với Cơ quan Năng lượng nguyên tử Quốc tế (IAEA) sau khi nghị quyết yêu cầu cung cấp thông tin chi tiết và mở lại thanh sát các cơ sở hạt nhân được thông qua, bất chấp lập luận của các nước phương Tây rằng, đây là động thái cần thiết để củng cố tính minh bạch và bảo đảm sự tuân thủ NPT của nước này.

Bất ổn hạt nhân

Teheran vừa chính thức thông báo chấm dứt thỏa thuận với IAEA, theo đó tạm dừng việc cho phép thanh sát các cơ sở hạt nhân. Quyết định được đưa ra chỉ ít giờ sau khi IAEA thông qua nghị quyết do Mỹ, Anh, Pháp và Đức đề xuất, yêu cầu Iran cung cấp thông tin chi tiết về kho uranium làm giàu cao và bảo đảm quyền tiếp cận đầy đủ cho các thanh sát viên quốc tế. Theo các nước phương Tây, nghị quyết là bước đi cần thiết nhằm củng cố tính minh bạch và bảo đảm sự tuân thủ Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT).

6-1.jpg -0
Các đại biểu đến dự cuộc họp Hội đồng Thống đốc tại trụ sở IAEA ở Vienna, Áo.

Đại sứ quán Iran tại Vienna khẳng định thỏa thuận tạm thời đạt được hồi tháng 9 đã “mất hiệu lực”, đồng thời cáo buộc nghị quyết mới của IAEA “xâm phạm chủ quyền hạt nhân” của nước này. Bộ Ngoại giao Iran cho rằng văn kiện của IAEA làm suy giảm thiện chí hợp tác, không phản ánh đầy đủ bối cảnh an ninh mà Tehran phải đối mặt, trong đó có lo ngại về những sự cố nhằm vào cơ sở hạt nhân trong thời gian gần đây.

Trước khi quyết định đình chỉ được công bố, Iran và IAEA từng nỗ lực đạt một thỏa thuận tạm thời hồi đầu tháng 9 tại Cairo, nhằm khôi phục thanh sát và tiếp cận các cơ sở hạt nhân bị ảnh hưởng. Tuy nhiên, một số hạng mục then chốt, đặc biệt liên quan đến kho uranium làm giàu cao vẫn chưa được thực hiện đầy đủ. Các báo cáo nội bộ của IAEA cho thấy cơ quan giám sát gặp khó khăn trong việc xác minh toàn bộ lượng uranium làm giàu 60% mà Iran đã công bố, đồng thời chưa thể tiếp cận trực tiếp những địa điểm được coi là nhạy cảm.

Tổng Giám đốc IAEA Rafael Grossi cảnh báo rằng hạn chế tiếp cận trực tiếp tại các cơ sở hạt nhân làm gia tăng thách thức trong việc đánh giá chính xác tình trạng vật liệu hạt nhân. Mặc dù các quan sát vệ tinh ghi nhận một số hoạt động tại các địa điểm liên quan, nhưng thiếu kiểm chứng thực địa khiến việc xác minh toàn diện về kho uranium làm giàu cao của Tehran vẫn chưa khả thi. Ông nhấn mạnh đây là yếu tố rủi ro đối với tính minh bạch và việc tuân thủ các thỏa thuận quốc tế, đồng thời kêu gọi Iran tiếp tục hợp tác để IAEA có thể thực hiện nhiệm vụ giám sát đầy đủ.

Làn sóng phản ứng

Iran cho rằng nghị quyết của IAEA bị chi phối bởi sức ép từ các cường quốc phương Tây và chưa phản ánh đầy đủ bối cảnh thực tế. Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baghaei tuyên bố Tehran sẽ xem xét “biện pháp đáp trả” nếu các hoạt động giám sát tiếp tục được thúc đẩy mà không tính đến quyền và lợi ích chính đáng của nước này. Ngược lại, IAEA khẳng định mục tiêu trọng tâm vẫn là bảo đảm tính minh bạch và cung cấp thông tin đầy đủ để duy trì cơ chế giám sát hiệu quả và nhất quán.

Từ đầu năm, Tehran đã nhiều lần điều chỉnh chính sách hạt nhân nhằm phản ứng hoặc thích ứng với các yêu cầu quốc tế. Iran mở rộng cơ sở làm giàu uranium, triển khai máy ly tâm thế hệ mới tại nhà máy Fordow và phát triển các công trình ngầm nhằm bảo đảm khả năng vận hành ổn định. Chính phủ Iran giải thích đây là những bước đi phục vụ mục đích dân sự và bảo vệ an ninh cơ sở hạ tầng hạt nhân. Tuy nhiên, các nước phương Tây bày tỏ quan ngại rằng mức độ giám sát ngày càng hạn chế có thể làm suy giảm khả năng đánh giá đầy đủ chương trình hạt nhân của Iran.

Trong bối cảnh đó, nhóm 3 nước châu Âu gồm Anh, Pháp và Đức đã chuẩn bị phương án kích hoạt cơ chế “tái áp đặt tự động các biện pháp trừng phạt” của Liên hợp quốc nếu Iran không đáp ứng yêu cầu hợp tác. Động thái này được coi là lời nhắc lại các nghĩa vụ pháp lý quốc tế, đồng thời củng cố vai trò giám sát của IAEA trong việc duy trì ổn định an ninh và trật tự hạt nhân toàn cầu. Tehran coi đây là áp lực chính trị, trong khi phía châu Âu khẳng định biện pháp nhằm bảo đảm tính răn đe và duy trì khung quy tắc quốc tế.

6-2.jpg -0
Iran vừa chấm dứt thỏa thuận với IAEA, tạm dừng việc cho phép thanh sát cơ sở hạt nhân của mình vì cho rằng các nước phương Tây đang gây ra áp lực không công bằng.

Việc Iran đình chỉ hợp tác với IAEA cũng khiến tình hình an ninh Trung Đông trở nên nhạy cảm hơn. Các quốc gia láng giềng như Israel, Saudi Arabia và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất theo dõi sát diễn biến, lo ngại nguy cơ Iran gia tăng kho uranium làm giàu cao hoặc mở rộng các dự án ngầm. Một số chuyên gia cảnh báo, trong bối cảnh dữ liệu giám sát hạn chế, nguy cơ hiểu nhầm hoặc phản ứng cứng rắn từ các bên có thể làm gia tăng căng thẳng khu vực.

Iran tiếp tục nhấn mạnh quyền chủ quyền và quyền tự quyết trong phát triển năng lực hạt nhân, trong khi các nước phương Tây tập trung vào yêu cầu bảo đảm an toàn, minh bạch và giám sát chặt chẽ. Sự khác biệt về quan điểm khiến tiến trình đối thoại trở nên khó khăn hơn.

Trước bối cảnh đó, cộng đồng quốc tế phải đối mặt với bài toán giữ cho cơ chế giám sát không bị đứt gãy, đồng thời hạn chế nguy cơ leo thang. Các biện pháp ngoại giao, kinh tế và an ninh được đánh giá cần phối hợp đồng bộ để duy trì kênh đối thoại và khuyến khích Iran quay trở lại hợp tác đầy đủ với IAEA. Dù vậy, nhiều chuyên gia nhận định triển vọng ngoại giao thời gian tới vẫn còn nhiều thách thức khi cả Iran và IAEA đều giữ lập trường kiên định và khó nhượng bộ.

Diễn biến lần này được xem là phép thử quan trọng đối với hiệu quả của cơ chế kiểm soát hạt nhân toàn cầu, khi cộng đồng quốc tế phải vừa bảo đảm giám sát minh bạch vừa tôn trọng chủ quyền quốc gia. Trong bối cảnh khu vực còn nhiều bất ổn, nhu cầu tăng cường đối thoại và phối hợp chính sách trở nên cấp thiết nhằm giảm thiểu nguy cơ hiểu lầm, tránh các động thái leo thang ngoài ý muốn và góp phần duy trì ổn định cho Trung Đông cũng như trật tự quốc tế rộng hơn.

Trần Hằng

Các tin khác

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Những hoạt động bị cáo buộc diễn ra quanh RAF Akrotiri trong năm 2025 chỉ được hé lộ sau đó hơn một năm, khi cuộc điều tra của Anh lần theo dấu vết dẫn tới một nghi phạm đang bị giữ tại Cyprus.

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Kết quả cuộc trưng cầu dân ý công bố hôm 30/8 cho thấy người dân Iceland đã bỏ phiếu không gia nhập Liên minh châu Âu (EU), bác bỏ nỗ lực của chính phủ nhằm nối lại các cuộc đàm phán gia nhập và đứng về phía những người bảo vệ vùng biển đánh bắt cá của Iceland.

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Sự đồng hành của gia đình, chính quyền và cộng đồng đang giúp người được đặc xá xóa bỏ mặc cảm, ổn định cuộc sống, không tái phạm và trở thành người có ích cho xã hội. Hơn 80 năm qua, Đảng, Nhà nước ta đã đặc xá, tha tù trước thời hạn cho hàng trăm nghìn phạm nhân trở về với gia đình và cộng đồng, xã hội. Trong đó, chỉ từ năm 2009 đến nay, Chủ tịch nước đã quyết định đặc xá cho gần 100 nghìn người. Những người được đặc xá được gia đình, các cấp, các ngành, đoàn thể xã hội tiếp nhận và tạo điều kiện thuận lợi, giúp đỡ từng bước ổn định cuộc sống, tái hòa nhập cộng đồng.

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Khi bất ổn tại eo biển Hormuz buộc Saudi Arabia chuyển ngày càng nhiều dầu sang bờ Biển Đỏ, eo Bab el-Mandeb từ một điểm nghẽn hàng hải đã trở thành “chiếc van thứ hai” của thị trường năng lượng toàn cầu. Tuy nhiên, trường hợp lực lượng Houthi không phong tỏa hoàn toàn eo biển này mà chỉ cần khiến rủi ro đủ lớn để tàu hàng, hãng bảo hiểm và chủ hàng tự lựa chọn con đường khác, hiệu ứng kinh tế đã có thể tương đương một cuộc phong tỏa. Đó cũng là dấu hiệu cho thấy chiến tranh Trung Đông đang chuyển từ cuộc đấu giành lãnh thổ sang cuộc đấu kiểm soát những dòng chảy của nền kinh tế toàn cầu.

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Thông tin cá nhân đang trở thành “mỏ vàng” của tội phạm, bị đánh cắp, mua bán và khai thác để lừa đảo, xâm phạm đời tư, tống tiền. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải dựng “lá chắn số” từ từng tài khoản, thiết bị và quy trình quản lý dữ liệu trong mỗi cơ quan, doanh nghiệp.

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Thực hiện chỉ đạo quyết liệt của Giám đốc Công an TP Đà Nẵng, những ngày này, toàn lực lượng Công an tỉnh, từ thành phố đến cơ sở, đang bước vào trận đánh lớn với khí thế sục sôi, quyết tâm cao độ. Với tinh thần “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng” cả ngày lẫn đêm, đợt cao điểm 45 ngày đêm (từ 5/8 đến 20/9) tổng rà soát, phát hiện, đấu tranh, xử lý, làm sạch địa bàn đang lan tỏa rộng khắp từ miền núi cao, vùng biên giới đến tận các xã đảo. Trận chiến với “cái chết trắng” không chừa một tấc đất này đang khẳng định bản lĩnh, sự mưu trí và tinh thần vì nhân dân phục vụ của lực lượng Công an cấp xã trên toàn thành phố.

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Ông Mykhailo Fedorov - Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine vừa bị cách chức đã kêu gọi tổ chức bầu cử tổng thống trong thời chiến. Đây là thách thức chính trị trực tiếp nhất đối với Tổng thống Volodymyr Zelensky kể từ khi cuộc chiến Nga - Ukraine bắt đầu vào năm 2022.

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Đằng sau kế hoạch thanh toán 725 triệu USD của Mỹ là bài toán tài chính lớn hơn của Liên hợp quốc: nguồn đóng góp cần ổn định hơn, chi phí phải được kiểm soát chặt hơn, trong khi những nhiệm vụ cốt lõi vẫn cần được bảo đảm.

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chủ yếu để xác lập mô hình phát triển mới, tạo nền tảng nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh, tự chủ và sức mạnh quốc gia trong kỷ nguyên mới. Với vai trò là Cơ quan Thường trực thực hiện Nghị quyết 57, đồng thời là lực lượng gương mẫu, đi đầu, Bộ Công an không chỉ làm tốt công tác tham mưu, dẫn dắt thực hiện nhiệm vụ cho các ngành, các cấp mà còn từng bước đưa khoa học, công nghệ vào mọi mặt công tác Công an, từ quản trị, chỉ huy, cải cách hành chính, xây dựng cơ sở dữ liệu đến phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm và phục vụ người dân.

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Khi cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran chưa tìm được giải pháp hòa bình, eo biển Hormuz vẫn đang bị khóa chặt và tuyến hàng hải huyết mạch qua Biển Đỏ liên tục bị lực lượng Houthi tấn công, thì việc mở ra tuyến hàng hải mới đi qua Bắc Cực trở thành lựa chọn hấp dẫn.

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Tây Ninh có vị trí chiến lược, vừa là cửa ngõ kết nối TP Hồ Chí Minh với các tỉnh miền Tây Nam Bộ, vừa có đường biên giới tiếp giáp Vương quốc Campuchia cùng hệ thống cửa khẩu thuận lợi cho việc giao thương kinh tế. Ngoài ra, còn có nhiều khu công nghiệp phát triển mạnh thu hút hàng trăm ngàn người từ các tỉnh, thành khác và người nước ngoài đến lưu trú để sản xuất, kinh doanh. Lợi dụng điều này, các loại tội phạm về trật tự xã hội, sử dụng công nghệ cao, ma túy, cờ bạc, trộm cắp tài sản, “tín dụng đen”, xuất, nhập cảnh trái phép... hoạt động phức tạp.

Bài toán “làm mới” và thách thức từ những rạn nứt cũ

Bài toán “làm mới” và thách thức từ những rạn nứt cũ

Ngày 7/8, ông Abelardo de la Espriella tuyên thệ nhậm chức Tổng thống Colombia với cam kết “làm mới” đất nước, khôi phục trật tự và thúc đẩy tăng trưởng. Nhưng, phía sau những lời hứa mạnh mẽ ấy là một Colombia đang bị chia rẽ sâu sắc, các nhóm vũ trang chuẩn bị cho khả năng đối đầu mới và gánh nặng ngân sách không dễ cắt giảm.

Cần nhiều hơn một chiếc ô, trong thế giới ngày càng bất ổn

Cần nhiều hơn một chiếc ô, trong thế giới ngày càng bất ổn

Việc Saudi Arabia, Thổ Nhĩ Kỳ và Pakistan ký thỏa thuận phòng thủ chung, ngày 7/8, không chỉ tạo thêm một cơ chế hợp tác quân sự ở Trung Đông. Quan trọng hơn, thỏa thuận cho thấy các cường quốc khu vực đang tìm cách xây dựng thêm những tầng bảo đảm an ninh trong bối cảnh môi trường chiến lược ngày càng bất ổn.

EU và cuộc khủng hoảng Ceuta

EU và cuộc khủng hoảng Ceuta

Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen đã kêu gọi hành động để tăng cường an ninh biên giới châu Âu sau khi hàng chục nghìn người đến và sau đó rời khỏi vùng lãnh thổ Ceuta của Tây Ban Nha, giáp biên giới Morocco ở Bắc Phi, gây ra cuộc tranh cãi gay gắt giữa Madrid và các nước châu Âu khác.

Bẫy ma túy Etomidate khoác vỏ bọc “pod chill”

Bẫy ma túy Etomidate khoác vỏ bọc “pod chill”

Với thiết kế nhỏ gọn như chiếc USB, tỏa mùi hương trái cây ngọt ngào và những lời quảng cáo dối trá “hút không lên test”, “chỉ là tinh dầu thư giãn”, ma túy Etomidate ngụy trang dưới dạng “pod chill” đang âm thầm len lỏi vào học đường, quán bar, chung cư... tàn phá sức khỏe, thần trí của không ít thanh, thiếu niên…

Great Nicobar - cuộc chơi quyền lực mới của Ấn Độ

Great Nicobar - cuộc chơi quyền lực mới của Ấn Độ

Nếu xem Ấn Độ Dương là trái tim của thương mại toàn cầu thì eo biển Malacca chính là động mạch quan trọng nhất của nó. Mỗi ngày, hàng nghìn tàu chở dầu, khí hóa lỏng và hàng hóa từ Trung Đông, châu Phi hướng về Đông Á đều phải đi qua hành lang biển hẹp nhưng có ý nghĩa chiến lược đặc biệt này. Bất kỳ quốc gia nào đủ năng lực kiểm soát hoặc tác động đến dòng lưu thông tại Malacca đều nắm trong tay một lợi thế địa chính trị đáng kể.

Ông Karim Khan, từ đỉnh cao ICC đến vực sâu bê bối

Ông Karim Khan, từ đỉnh cao ICC đến vực sâu bê bối

Việc Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC) bỏ phiếu bãi nhiệm Công tố viên trưởng Karim Khan sau bê bối liên quan đến cáo buộc có hành vi sai trái về tình dục đã khép lại nhiệm kỳ đầy sóng gió của một trong những gương mặt nổi bật nhất của nền tư pháp quốc tế. Ít ai ngờ, sự nghiệp kéo dài hơn 3 thập kỷ của luật gia người Anh lại kết thúc theo cách như vậy.

Kỳ vọng gì ở tân Tổng Tư lệnh Quân đội Ukraine Mykhailo Drapatyi?

Kỳ vọng gì ở tân Tổng Tư lệnh Quân đội Ukraine Mykhailo Drapatyi?

Mới đây, Tổng thống Volodymyr Zelensky đã bổ nhiệm Thiếu tướng Mykhailo Drapatyi làm Tổng Tư lệnh Lực lượng Vũ trang Ukraine, thay ông Oleksandr Syrskyi. Động thái này diễn ra giữa làn sóng biểu tình kéo dài gần một tuần yêu cầu ông Syrskyi từ chức và phục chức cựu Bộ trưởng Quốc phòng cho ông Mykhailo Fedorov. Dù được quân đội và giới chuyên gia hoan nghênh, quyết định này vẫn khiến nhiều nhà phân tích hoài nghi: Liệu ông Zelensky có tự làm suy yếu vị thế của mình khi đưa ra thay đổi chiến lược dưới áp lực đường phố?

Houthi lại dọa “khóa” Biển Đỏ, liệu thế giới có đường vòng?

Houthi lại dọa “khóa” Biển Đỏ, liệu thế giới có đường vòng?

Những cuộc tấn công của lực lượng Houthi tại Biển Đỏ một lần nữa đẩy một trong những tuyến hàng hải quan trọng nhất thế giới vào tình trạng bất ổn. Trong bối cảnh đó, các phương án thay thế từng giúp thương mại toàn cầu vượt qua nhiều cuộc khủng hoảng lại đang bộc lộ giới hạn, khiến dư địa ứng phó ngày càng thu hẹp.