Iran cấm cửa IAEA sau áp lực gia tăng

Iran tuyên bố hủy bỏ thỏa thuận với Cơ quan Năng lượng nguyên tử Quốc tế (IAEA) sau khi nghị quyết yêu cầu cung cấp thông tin chi tiết và mở lại thanh sát các cơ sở hạt nhân được thông qua, bất chấp lập luận của các nước phương Tây rằng, đây là động thái cần thiết để củng cố tính minh bạch và bảo đảm sự tuân thủ NPT của nước này.

Bất ổn hạt nhân

Teheran vừa chính thức thông báo chấm dứt thỏa thuận với IAEA, theo đó tạm dừng việc cho phép thanh sát các cơ sở hạt nhân. Quyết định được đưa ra chỉ ít giờ sau khi IAEA thông qua nghị quyết do Mỹ, Anh, Pháp và Đức đề xuất, yêu cầu Iran cung cấp thông tin chi tiết về kho uranium làm giàu cao và bảo đảm quyền tiếp cận đầy đủ cho các thanh sát viên quốc tế. Theo các nước phương Tây, nghị quyết là bước đi cần thiết nhằm củng cố tính minh bạch và bảo đảm sự tuân thủ Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT).

6-1.jpg -0
Các đại biểu đến dự cuộc họp Hội đồng Thống đốc tại trụ sở IAEA ở Vienna, Áo.

Đại sứ quán Iran tại Vienna khẳng định thỏa thuận tạm thời đạt được hồi tháng 9 đã “mất hiệu lực”, đồng thời cáo buộc nghị quyết mới của IAEA “xâm phạm chủ quyền hạt nhân” của nước này. Bộ Ngoại giao Iran cho rằng văn kiện của IAEA làm suy giảm thiện chí hợp tác, không phản ánh đầy đủ bối cảnh an ninh mà Tehran phải đối mặt, trong đó có lo ngại về những sự cố nhằm vào cơ sở hạt nhân trong thời gian gần đây.

Trước khi quyết định đình chỉ được công bố, Iran và IAEA từng nỗ lực đạt một thỏa thuận tạm thời hồi đầu tháng 9 tại Cairo, nhằm khôi phục thanh sát và tiếp cận các cơ sở hạt nhân bị ảnh hưởng. Tuy nhiên, một số hạng mục then chốt, đặc biệt liên quan đến kho uranium làm giàu cao vẫn chưa được thực hiện đầy đủ. Các báo cáo nội bộ của IAEA cho thấy cơ quan giám sát gặp khó khăn trong việc xác minh toàn bộ lượng uranium làm giàu 60% mà Iran đã công bố, đồng thời chưa thể tiếp cận trực tiếp những địa điểm được coi là nhạy cảm.

Tổng Giám đốc IAEA Rafael Grossi cảnh báo rằng hạn chế tiếp cận trực tiếp tại các cơ sở hạt nhân làm gia tăng thách thức trong việc đánh giá chính xác tình trạng vật liệu hạt nhân. Mặc dù các quan sát vệ tinh ghi nhận một số hoạt động tại các địa điểm liên quan, nhưng thiếu kiểm chứng thực địa khiến việc xác minh toàn diện về kho uranium làm giàu cao của Tehran vẫn chưa khả thi. Ông nhấn mạnh đây là yếu tố rủi ro đối với tính minh bạch và việc tuân thủ các thỏa thuận quốc tế, đồng thời kêu gọi Iran tiếp tục hợp tác để IAEA có thể thực hiện nhiệm vụ giám sát đầy đủ.

Làn sóng phản ứng

Iran cho rằng nghị quyết của IAEA bị chi phối bởi sức ép từ các cường quốc phương Tây và chưa phản ánh đầy đủ bối cảnh thực tế. Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baghaei tuyên bố Tehran sẽ xem xét “biện pháp đáp trả” nếu các hoạt động giám sát tiếp tục được thúc đẩy mà không tính đến quyền và lợi ích chính đáng của nước này. Ngược lại, IAEA khẳng định mục tiêu trọng tâm vẫn là bảo đảm tính minh bạch và cung cấp thông tin đầy đủ để duy trì cơ chế giám sát hiệu quả và nhất quán.

Từ đầu năm, Tehran đã nhiều lần điều chỉnh chính sách hạt nhân nhằm phản ứng hoặc thích ứng với các yêu cầu quốc tế. Iran mở rộng cơ sở làm giàu uranium, triển khai máy ly tâm thế hệ mới tại nhà máy Fordow và phát triển các công trình ngầm nhằm bảo đảm khả năng vận hành ổn định. Chính phủ Iran giải thích đây là những bước đi phục vụ mục đích dân sự và bảo vệ an ninh cơ sở hạ tầng hạt nhân. Tuy nhiên, các nước phương Tây bày tỏ quan ngại rằng mức độ giám sát ngày càng hạn chế có thể làm suy giảm khả năng đánh giá đầy đủ chương trình hạt nhân của Iran.

Trong bối cảnh đó, nhóm 3 nước châu Âu gồm Anh, Pháp và Đức đã chuẩn bị phương án kích hoạt cơ chế “tái áp đặt tự động các biện pháp trừng phạt” của Liên hợp quốc nếu Iran không đáp ứng yêu cầu hợp tác. Động thái này được coi là lời nhắc lại các nghĩa vụ pháp lý quốc tế, đồng thời củng cố vai trò giám sát của IAEA trong việc duy trì ổn định an ninh và trật tự hạt nhân toàn cầu. Tehran coi đây là áp lực chính trị, trong khi phía châu Âu khẳng định biện pháp nhằm bảo đảm tính răn đe và duy trì khung quy tắc quốc tế.

6-2.jpg -0
Iran vừa chấm dứt thỏa thuận với IAEA, tạm dừng việc cho phép thanh sát cơ sở hạt nhân của mình vì cho rằng các nước phương Tây đang gây ra áp lực không công bằng.

Việc Iran đình chỉ hợp tác với IAEA cũng khiến tình hình an ninh Trung Đông trở nên nhạy cảm hơn. Các quốc gia láng giềng như Israel, Saudi Arabia và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất theo dõi sát diễn biến, lo ngại nguy cơ Iran gia tăng kho uranium làm giàu cao hoặc mở rộng các dự án ngầm. Một số chuyên gia cảnh báo, trong bối cảnh dữ liệu giám sát hạn chế, nguy cơ hiểu nhầm hoặc phản ứng cứng rắn từ các bên có thể làm gia tăng căng thẳng khu vực.

Iran tiếp tục nhấn mạnh quyền chủ quyền và quyền tự quyết trong phát triển năng lực hạt nhân, trong khi các nước phương Tây tập trung vào yêu cầu bảo đảm an toàn, minh bạch và giám sát chặt chẽ. Sự khác biệt về quan điểm khiến tiến trình đối thoại trở nên khó khăn hơn.

Trước bối cảnh đó, cộng đồng quốc tế phải đối mặt với bài toán giữ cho cơ chế giám sát không bị đứt gãy, đồng thời hạn chế nguy cơ leo thang. Các biện pháp ngoại giao, kinh tế và an ninh được đánh giá cần phối hợp đồng bộ để duy trì kênh đối thoại và khuyến khích Iran quay trở lại hợp tác đầy đủ với IAEA. Dù vậy, nhiều chuyên gia nhận định triển vọng ngoại giao thời gian tới vẫn còn nhiều thách thức khi cả Iran và IAEA đều giữ lập trường kiên định và khó nhượng bộ.

Diễn biến lần này được xem là phép thử quan trọng đối với hiệu quả của cơ chế kiểm soát hạt nhân toàn cầu, khi cộng đồng quốc tế phải vừa bảo đảm giám sát minh bạch vừa tôn trọng chủ quyền quốc gia. Trong bối cảnh khu vực còn nhiều bất ổn, nhu cầu tăng cường đối thoại và phối hợp chính sách trở nên cấp thiết nhằm giảm thiểu nguy cơ hiểu lầm, tránh các động thái leo thang ngoài ý muốn và góp phần duy trì ổn định cho Trung Đông cũng như trật tự quốc tế rộng hơn.

Trần Hằng

Các tin khác

Ứng viên cực hữu giành chiến thắng

Ứng viên cực hữu giành chiến thắng

Vòng 2 cuộc bầu cử Tổng thống Colombia diễn ra vào ngày 21/6 cho kết quả ứng viên cực hữu Abelardo de la Espriella đã giành chiến thắng sít sao trước ứng viên cánh tả, tiếp nối làn sóng cực hữu thân Mỹ, ủng hộ Tổng thống Donald Trump giành quyền lãnh đạo tại khu vực được cho là “sân sau” của Mỹ.

“Nút thắt” Lebanon trong đàm phán Mỹ-Iran

“Nút thắt” Lebanon trong đàm phán Mỹ-Iran

Cuộc đàm phán tìm kiếm một thỏa thuận hòa bình lâu dài giữa Mỹ và Iran đang diễn ra trong thời hạn 60 ngày do hai bên ấn định tại bản ghi nhớ ngừng bắn ký kết hồi tuần trước. Tuy nhiên, việc Israel tiếp tục tấn công các mục tiêu ở Lebanon và không chịu rút quân đang gây khó khăn rất lớn cho đàm phán.

Thế giới phân mảnh và hợp tác chiến lược Nga - ASEAN

Thế giới phân mảnh và hợp tác chiến lược Nga - ASEAN

Từ năm 2018, quan hệ đối thoại Nga - ASEAN (Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á) đã đạt đến tầm chiến lược. Đối với Nga, phát triển hợp tác với ASEAN vẫn là trọng điểm trong việc mở rộng sang các thị trường đang phát triển nhanh chóng của khu vực châu Á - Thái Bình Dương. ASEAN bao gồm 11 quốc gia với dân số hơn 680 triệu và tổng GDP vượt quá 4 nghìn tỷ USD, đang là một trong những hiệp hội lớn nhất thế giới.

Vì sao doanh nghiệp “ma” bán được “giấc mơ nghỉ dưỡng”?

Vì sao doanh nghiệp “ma” bán được “giấc mơ nghỉ dưỡng”?

Những cuộc điện thoại mời nhận quà tri ân, cơ hội đầu tư sinh lời, chương trình nâng cấp quyền lợi nghỉ dưỡng hay hỗ trợ chuyển nhượng hợp đồng tưởng chừng vô hại đã trở thành chiếc bẫy mất tiền. Đằng sau những văn phòng sang trọng, những bản hợp đồng được in ấn chuyên nghiệp và những lời hứa hẹn đầy hấp dẫn là cả một hệ thống doanh nghiệp được tổ chức bài bản nhằm dẫn dụ, thao túng tâm lý khách hàng để chiếm đoạt tài sản.

Bạo lực bủa vây phụ nữ Afghanistan

Bạo lực bủa vây phụ nữ Afghanistan

Theo lời kể của những phụ nữ Afghanistan với nhật báo Shargh của Iran, Taliban đã siết chặt các quy định về trang phục đối với phụ nữ. Loại hijab thông thường che kín cơ thể và tóc hiện đã bị cấm; thay vào đó, phụ nữ chỉ được phép mặc trang phục burqa trùm kín cơ thể từ đầu đến chân, che cả khuôn mặt và chỉ để lại một lớp lưới nhỏ trước mắt để nhìn ra bên ngoài.

Andy Burnham, lời giải mới của Công đảng Anh?

Andy Burnham, lời giải mới của Công đảng Anh?

Chỉ vài ngày sau chiến thắng áp đảo tại Makerfield, ông Andy Burnham đang trở thành tâm điểm của chính trường Anh. Trong bối cảnh Thủ tướng Keir Starmer vừa tuyên bố từ chức sau nhiều tuần chịu sức ép từ nội bộ Công đảng, ngày càng nhiều tiếng nói xem ông Burnham là nhân vật có thể giúp đảng cầm quyền khôi phục niềm tin của cử tri và mở ra một giai đoạn ổn định mới cho nước Anh.

Mỹ - Iran ngừng bắn, Trung Đông đã thực sự yên ổn?

Mỹ - Iran ngừng bắn, Trung Đông đã thực sự yên ổn?

Ngày 18/6, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đặt bút ký vào bản thỏa thuận hòa bình giữa Mỹ với Iran sau hơn 100 ngày chiến tranh làm hàng nghìn người thiệt mạng và khiến nền kinh tế toàn cầu rơi vào khủng hoảng. Sau thỏa thuận, những gì sẽ triển khai thực hiện cũng quan trọng không kém, trong đó có việc Mỹ phải làm thế nào để kiềm chế được Israel.

Điều chỉnh những hợp tác chiến lược

Điều chỉnh những hợp tác chiến lược

Hội nghị cấp cao ASEAN - Nga từ ngày 17 đến 19/6/2026 tại Kazan, Nga diễn ra vào thời điểm quan trọng đối với cả cấu trúc khu vực lẫn ngoại giao toàn cầu. Đánh dấu kỷ niệm 35 năm thiết lập quan hệ đối thoại và 8 năm quan hệ đối tác chiến lược, Hội nghị cấp cao lần này mang đến cơ hội có một không hai để điều chỉnh lại hợp tác giữa hai bên.

Vấn đề nhập cư vẫn là gánh nặng chính trị của châu Âu

Vấn đề nhập cư vẫn là gánh nặng chính trị của châu Âu

Những vụ bạo loạn liên quan đến người nhập cư tại Anh và Bắc Ireland một lần nữa cho thấy đây vẫn là chủ đề gây chia rẽ nhất tại châu Âu, bất chấp việc EU vừa triển khai Hiệp ước Di cư và Tị nạn mới nhằm tìm lời giải triệt để cho bài toán gai góc này.

Hòa đàm Mỹ - Iran: Áp lực từ những bể dầu cạn đáy

Hòa đàm Mỹ - Iran: Áp lực từ những bể dầu cạn đáy

Sau hơn 100 ngày xung đột với những đợt leo thang rồi xuống thang liên tiếp, Mỹ và Iran đã đạt thỏa thuận hòa bình, mở đường cho việc nối lại lưu thông qua eo biển Hormuz. Phía sau các diễn biến ngoại giao dẫn đến kết quả đó, có một thực tế ít được nhắc đến nhưng là động lực quan trọng: kho dự trữ dầu của thế giới đang cạn với tốc độ chưa từng thấy.

Phần Lan kích hoạt hệ thống bảo vệ cáp ngầm Baltic

Phần Lan kích hoạt hệ thống bảo vệ cáp ngầm Baltic

Trong bối cảnh liên tiếp xảy ra sự cố hạ tầng dưới biển tại Baltic, Phần Lan thử nghiệm hệ thống cảm biến âm học nhằm phát hiện sớm nguy cơ đối với cáp ngầm, cho thấy xu hướng chuyển sang phòng ngừa chủ động trong bảo vệ hạ tầng số then chốt.

Trung Đông: Không thể vừa đánh vừa đàm

Trung Đông: Không thể vừa đánh vừa đàm

Hơn 2 tháng sau khi Mỹ và Iran chính thức bước vào đàm phán tìm kiếm giải pháp hòa bình lâu dài cho cuộc chiến, cho đến nay, hầu như mọi nỗ lực chưa mang lại kết quả khả quan nào, và các bên tiếp tục “vừa đánh vừa đàm” trên khắp các mặt trận.

Châu Âu và vai trò hòa giải xung đột Nga - Ukraine

Châu Âu và vai trò hòa giải xung đột Nga - Ukraine

Bên trung gian hòa giải châu Âu có thể tháo gỡ bế tắc trong đàm phán giữa Nga và Ukraine, theo một số nhà phân tích, tuy nhiên thỏa thuận hòa bình bền vững khó có thể đạt được trừ khi 2 nước này cùng đi đến kết luận rằng chiến tranh tiếp diễn sẽ tốn kém hơn về mặt chiến lược và chính trị so với thỏa hiệp.

Gáo nước lạnh với tham vọng của nước Đức

Gáo nước lạnh với tham vọng của nước Đức

Thất bại chưa từng có của Berlin trong cuộc đua giành ghế Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc mới đây không phải một cú sẩy chân đơn thuần mà phản ánh uy tín đi xuống của Đức sau một giai đoạn theo đuổi chính sách đối ngoại cứng nhắc và cả sự phản kháng ngày càng mạnh mẽ từ phương Nam đối với trật tự thế giới do phương Tây định hình.

Bóc gỡ đường dây tàn sát voọc bạc ở Phú Quốc

Bóc gỡ đường dây tàn sát voọc bạc ở Phú Quốc

Một đường dây săn bắt, giết mổ, mua bán voọc bạc ở Phú Quốc vừa bị Phòng CSĐT tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, môi trường Công an tỉnh An Giang chủ công, phối hợp cùng các đơn vị đấu tranh, triệt phá. Nhiều đối tượng bị bắt giữ và những lời khai ban đầu đã hé lộ quy mô, tính chất của nạn mua bán động vật hoang dã, quý hiếm trên mạng xã hội...

Biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động

Biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động

Với tinh thần quyết liệt và quyết tâm chính trị cao, tập thể lãnh đạo, cán bộ, chiến sĩ Phòng An ninh điều tra Công an tỉnh Lạng Sơn đã biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động. Qua đó, gặt hái những kết quả đặc biệt xuất sắc trên mặt trận đấu tranh phòng, chống tội phạm, bóc gỡ hàng loạt chuyên án lớn, giữ vững bình yên nơi địa đầu Tổ quốc.

NATO điều chỉnh thế trận răn đe hướng Đông

NATO điều chỉnh thế trận răn đe hướng Đông

Trong bối cảnh an ninh châu Âu tiếp tục biến động, các tín hiệu chính sách gần đây từ Mỹ về khả năng mở rộng triển khai vũ khí hạt nhân tới một số quốc gia thành viên đang đưa Đông Âu trở thành trọng tâm trong cấu trúc răn đe của NATO.

Cuộc khủng hoảng “tuổi xế chiều” ở đất nước Mặt trời mọc

Cuộc khủng hoảng “tuổi xế chiều” ở đất nước Mặt trời mọc

Nhật Bản vừa công bố kết quả điều tra cho thấy dân số nước này đã giảm hơn 3 triệu người chỉ trong vòng 5 năm - mức sụt giảm lớn nhất kể từ khi bắt đầu thống kê cách đây hơn một thế kỷ. Những con số mới nhất cho thấy cuộc khủng hoảng nhân khẩu học được cảnh báo trong nhiều thập niên qua không còn là nguy cơ, mà đã trở thành hiện thực với xứ sở Mặt trời mọc.

Triệt phá nhiều đường dây hàng lậu qua biên giới

Triệt phá nhiều đường dây hàng lậu qua biên giới

Với đường biên giới dài, tiếp giáp nước bạn Campuchia, kết nối với mạng lưới giao thông thông suốt đến trung tâm kinh tế lớn của phía Nam là TP Hồ Chí Minh, nên Tây Ninh luôn được cánh đầu nậu chọn lựa làm địa bàn tuồn hàng lậu qua biên giới trước khi trung chuyển đến các địa phương khác tiêu thụ.

Khoe kết quả test ma túy: Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Sau hàng loạt nghệ sĩ vướng vòng lao lý vì ma túy, hình ảnh giới giải trí Việt đang đối mặt với cuộc khủng hoảng niềm tin chưa từng có. Trong bối cảnh đó, nhiều ca sĩ, diễn viên đã chủ động công khai kết quả xét nghiệm ma túy âm tính để chứng minh bản thân “sạch”. Thế nhưng, liệu một tờ giấy xét nghiệm có đủ để bảo chứng cho sự trong sạch của một người nghệ sĩ hay không khi mà theo các chuyên gia, dấu vết ma túy trong cơ thể chỉ tồn tại trong một khoảng thời gian nhất định?