Châu Phi: “Chiến địa” Âu - Á mới

Bắc Kinh đang duy trì chương trình nghị sự kinh tế bảo thủ trong quan hệ với châu Phi, trong khi ngày càng khó tránh khỏi xung đột chính trị với các nước phương Tây.

Diễn đàn Hợp tác Trung Quốc - châu Phi (FOCAC) lần thứ 9 và Hội nghị thượng đỉnh FOCAC được tổ chức tại Bắc Kinh từ ngày 4 đến 6/9 đã đánh dấu một giai đoạn quan trọng trong quan hệ của châu Phi với các đối tác toàn cầu của họ trong kỷ nguyên hậu COVID-19. Được biết, Trung Quốc là đối tác lớn cuối cùng tổ chức hội nghị thượng đỉnh với các quốc gia châu Phi sau khi đại dịch kết thúc; các hội nghị thượng đỉnh châu Phi được tổ chức bởi EU và Mỹ vào năm 2022 và bởi Nga vào năm 2023.

Đại dịch, cùng với căng thẳng toàn cầu gia tăng, những thay đổi kinh tế vĩ mô và một loạt các cuộc khủng hoảng đã nhấn mạnh vai trò ngày càng tăng của châu Phi trong nền kinh tế và chính trị toàn cầu - điều mà Trung Quốc, quốc gia đã trải qua những thay đổi lớn (cả bên trong và bên ngoài) do đại dịch gây ra, rất thấu hiểu.

Châu Phi: “Chiến địa” Âu - Á mới -0
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và các nhà lãnh đạo các quốc gia châu Phi tại Hội nghị thượng đỉnh Diễn đàn hợp tác Trung Quốc-Châu Phi năm 2024.

Rõ ràng là mối quan hệ giữa Trung Quốc và châu Phi đang bước vào giai đoạn mới. Trung Quốc không còn chỉ là đối tác kinh tế ưu tiên của châu Phi như trong 2 thập kỷ trước mà đã trở thành đồng minh chính trị và quân sự quan trọng đối với nhiều quốc gia châu Phi.

Mối quan hệ này thể hiện rõ qua vai trò ngày càng lớn của Trung Quốc trong việc đào tạo các công chức châu Phi và chia sẻ chuyên môn với họ, cũng như qua một số sáng kiến được công bố tại hội nghị thượng đỉnh, bao gồm hợp tác quân sự - kỹ thuật: Các chương trình đào tạo sĩ quan, nỗ lực rà phá bom mìn và hơn 100 triệu USD mà Trung Quốc sẽ cung cấp để hỗ trợ lực lượng vũ trang của các quốc gia châu Phi.

Trong lĩnh vực chính trị, Bắc Kinh đang tiến hành rất thận trọng và các sáng kiến nêu trên nên được coi là những nỗ lực ban đầu hơn là một chiến lược có hệ thống.

Mặc dù Trung Quốc nỗ lực tránh xung đột chính trị với phương Tây ở châu Phi và thậm chí hợp tác chặt chẽ với phương Tây về một số vấn đề nhất định, nhưng ngày càng khó để duy trì điều này. Washington quyết tâm theo đuổi chính sách đối đầu với Bắc Kinh ở châu Phi - điều này thể hiện rõ qua cả giọng điệu lẫn các tài liệu chiến lược của Mỹ.

Một cuộc “chia tay” giữa Trung Quốc và phương Tây gần như là điều không thể tránh khỏi. Điều này có nghĩa là các công ty Trung Quốc có thể mất hợp đồng với các tập đoàn phương Tây và không còn tiếp cận được hạ tầng vận tải, hậu cần. Do đó, Trung Quốc cần phát triển một cách tiếp cận toàn diện với châu Phi, hoặc độc lập hoặc hợp tác với các trung tâm quyền lực toàn cầu khác.

Một dấu hiệu quan trọng của cuộc đối đầu ngày càng tăng giữa Mỹ và Trung Quốc tại châu Phi là việc ký kết biên bản ghi nhớ 3 bên giữa Trung Quốc, Tanzania và Zambia liên quan đến việc tái thiết đường sắt Tanzania - Zambia (TAZARA), tuyến đường sắt được Trung Quốc xây dựng vào những năm 1970.

Nếu được mở rộng, điện khí hóa và hiện đại hóa, TAZARA có tiềm năng trở thành một giải pháp thay thế khả thi cho một trong những dự án đầu tư quan trọng của Mỹ tại khu vực hành lang Lobito, nhằm mục đích nâng cao cơ sở hạ tầng hậu cần để xuất khẩu khoáng sản từ Cộng hòa Dân chủ Congo và Zambia bằng cách hiện đại hóa tuyến đường sắt từ DR Congo đến cảng Lobito của Angola.

Ở các vùng nội địa như Đông Congo, cơ sở hạ tầng giao thông đóng vai trò quan trọng trong quá trình khai thác khoáng sản. Xét đến tình trạng thiếu hụt mạng lưới đường sắt và đường bộ của khu vực, ngay cả một tuyến đường sắt không có điện dẫn đến một cảng ở Đại Tây Dương hoặc Ấn Độ Dương cũng có thể thúc đẩy đáng kể hoạt động của ngành khai khoáng.

Có vẻ như sáng kiến của Trung Quốc có triển vọng hơn so với sáng kiến của Mỹ, đặc biệt là vì các công ty Trung Quốc kiểm soát các mỏ lớn ở cả Cộng hòa Dân chủ Congo và Zambia. Điều này mang lại cho họ lợi thế rõ ràng khi làm việc với các nhà khai thác và thiết bị của Trung Quốc, tạo điều kiện thuận lợi cho việc xuất khẩu khoáng sản qua các cảng Đông Phi. Nhìn chung, điều này cho thấy Đông Phi sẽ duy trì vai trò là đầu tàu kinh tế của lục địa và là một trong những khu vực hội nhập và phát triển nhanh nhất về nhập khẩu.

Điểm nổi bật của hội nghị thượng đỉnh là cam kết của Trung Quốc sẽ cung cấp 50 tỷ USD cho các nước châu Phi trong 3 năm tới. Con số này tương ứng với cam kết 55 tỷ USD mà Mỹ đưa ra cho châu Phi (trong 3 năm) tại Hội nghị thượng đỉnh Mỹ - châu Phi năm 2022 và 170 tỷ USD mà EU đã hứa cung cấp trong 7 năm, từ 2021. Do đó, các công ty hàng đầu thế giới phân bổ khoảng 15-20 tỷ USD hằng năm cho châu Phi.

Đáng nói là trong những năm gần đây, những lời hứa như vậy ngày càng nhiều. Hầu như quốc gia nào cũng muốn hứa hẹn điều gì đó với châu Phi - ví dụ, Ý đã cam kết tài trợ 1 tỷ USD hằng năm.

Tuy nhiên, những gói tài chính khổng lồ được gọi là “viện trợ” này thường không liên quan nhiều đến viện trợ thực tế, vì chúng thường là các khoản vay thương mại hoặc đầu tư của các công ty. Hơn nữa, một phần lớn trong số các khoản tiền này được chi cho các quốc gia tài trợ (chẳng hạn như mua sắm và sản xuất hàng hóa), điều đó có nghĩa là chúng chỉ đóng góp rất nhỏ vào sự tăng trưởng kinh tế của các quốc gia châu Phi.

Về phía Trung Quốc, họ sẽ cung cấp khoảng 11 tỷ USD viện trợ thực sự. Số tiền khủng này sẽ được sử dụng để phát triển y tế và nông nghiệp ở châu Phi. Khoảng 30 tỷ USD khác sẽ ở dưới dạng các khoản vay (khoảng 10 tỷ USD mỗi năm) và thêm 10 tỷ USD dưới dạng đầu tư.

Bắt đầu từ năm 2020, sự kết hợp của các yếu tố bên trong và bên ngoài đã khiến Trung Quốc cắt giảm đáng kể khoản cho vay đối với các nước châu Phi - từ khoảng 10-15 tỷ USD xuống còn 2-3 tỷ USD. Việc cắt giảm tài trợ này đã thúc đẩy các cải cách kinh tế ở một số nước châu Phi (ví dụ: Ghana, Kenya và Nigeria) chuyển sang các chính sách thuế và tiền tệ nghiêm ngặt hơn.

Mộc Thạch (Tổng hợp)

Các tin khác

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Cuộc xung đột Nga - Ukraine, hiện đã bước sang năm thứ 5, đang chứng kiến những chuyển dịch mang tính bước ngoặt khi thế bế tắc quân sự thúc đẩy các cường quốc tái khởi động kênh ngoại giao cấp cao. 4 năm giao tranh khốc liệt đã tiêu hao nguồn lực khổng lồ của cả hai bên trực tiếp tham chiến lẫn các quốc gia bảo trợ.

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Đề xuất bỏ hình phạt tử hình đối với 6/10 tội danh trong dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) không chỉ thể hiện chính sách hình sự nhân đạo mà còn hướng tới phân hóa trách nhiệm hình sự, nâng cao hiệu quả phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm. Mục tiêu cuối cùng là giảm tội phạm, bảo đảm pháp luật được thực thi nghiêm minh, hiệu quả, xây dựng xã hội an toàn hơn.

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Các chiến dịch truy quét ma túy ngày càng quyết liệt đang buộc những đường dây buôn lậu ở Nam Mỹ thay đổi phương thức hoạt động. Từ những con tàu chở hàng đến mạng lưới sông ngòi Amazon, các tuyến vận chuyển liên tục được mở rộng và cocaine vẫn tràn vào Bắc Mỹ, châu Âu với giá ngày càng rẻ.

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Chỉ còn một tuần trước vòng bỏ phiếu thứ hai, ngày 25/10, Thượng nghị sĩ cánh hữu Flavio Bolsonaro vẫn nhỉnh hơn Tổng thống Lula da Silva trong các cuộc thăm dò. Từ kết quả bất ngờ ở vòng 1 đến cuộc khủng hoảng của Tòa án Tối cao, nhiều yếu tố đang đưa gia tộc Bolsonaro trở lại gần quyền lực.

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Công tác vận động, thu hồi vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo có vai trò quan trọng trong phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm, vi phạm pháp luật. Từ thực tế đó, Công an tỉnh Nghệ An triển khai nhiều cách làm sáng tạo, linh hoạt, bám sát thực tiễn từng địa bàn, tạo chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của Nhân dân. Qua đó, hạn chế thấp nhất nguy cơ mất an toàn có thể xảy ra, đồng thời nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, góp phần giữ vững an ninh, trật tự và bình yên ngay từ cơ sở.

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

Thâm hụt thương mại gần 360 tỷ euro mỗi năm buộc Liên minh châu Âu (EU) phải điều chỉnh quan hệ với Trung Quốc. Thỏa thuận sơ bộ tại Bắc Kinh mở hướng tháo gỡ, nhưng chưa giải quyết bất đồng về tiếp cận thị trường, trợ cấp và sức cạnh tranh công nghiệp.

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Không rời xa Mỹ, dè dặt với Trung Quốc, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron muốn châu Âu trở thành một cực quyền lực có khả năng tự quyết. Nhưng để “con đường thứ ba” vượt khỏi diễn đàn ngoại giao, châu Âu phải giải quyết bài toán khó hơn - biến ý chí chính trị thành sức mạnh thực tế.

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Dù đã được lực lượng Công an liên tục cảnh báo, song thời gian qua, chiêu trò lừa đảo mua bán “thiên thạch” với những siêu tính năng kỳ quái vẫn khiến không ít người sập bẫy. Từ những vật liệu rẻ tiền như than chì, nhựa đường, hạt xốp hay những viên đá thông thường, các đối tượng lừa đảo đã dùng thủ thuật đánh tráo tinh vi kết hợp với chiêu bài tâm linh để lừa đảo nạn nhân, chiếm đoạt số tiền lên đến hàng chục, hàng trăm tỷ đồng...

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Sau những gián đoạn nghiêm trọng của dòng chảy năng lượng, các nhà sản xuất Vùng Vịnh đang tìm cách trở lại thị trường châu Á. Nhưng, phục hồi xuất khẩu mới chỉ là bước đầu: cạnh tranh giá bán, chi phí vận tải và khác biệt về lợi ích đang quyết định liệu sự trở lại ấy có thể chuyển thành vị thế bền vững.

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Thỏa thuận Pretoria từng chấm dứt cuộc chiến đẫm máu tại Tigray (Ethiopia) năm 2022, đứng trước nguy cơ sụp đổ, khi các lực lượng vũ trang tại đây tái giao tranh với quân đội chính quyền trung ương. Điều đáng lo ngại không chỉ nằm ở việc Ethiopia trở lại vòng xoáy xung đột, mà còn ở khả năng kéo theo những tác động rộng hơn tới vùng Sừng châu Phi.

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Tại tỉnh địa đầu cực Nam Tổ quốc, từ khu dân cư, xã phường đến từng cơ quan, doanh nghiệp, cơ sở giáo dục..., sự bình yên không tự nhiên mà có. Đó là kết quả của một quá trình kiên trì xây dựng ý thức chấp hành pháp luật, phát huy sức mạnh nhân dân, chủ động phòng ngừa và xử lý từ sớm, từ xa nguy cơ phức tạp về an ninh, trật tự. Qua 5 năm thực hiện Thông tư 124 của Bộ Công an (2021-2026), Cà Mau đưa tiêu chí “An toàn về an ninh, trật tự” trở thành nội dung gắn với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội; xây dựng phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, góp phần củng cố vững chắc thế trận an ninh nhân dân, thế trận lòng dân ngay từ cơ sở.

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Từ nữ thị trưởng đầu tiên của Marrakesh đến người phụ nữ đầu tiên đứng đầu Chính phủ Morocco, Fatima Ezzahra El Mansouri đã đi qua một hành trình vươn lên bền bỉ trên chính trường suốt gần 2 thập niên. Nhưng, phía sau dấu mốc lịch sử ấy là những bài toán không đơn giản đang chờ bà giải trong nhiệm kỳ mới.

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

Trong tuần lễ cấp cao của Đại hội đồng Liên hợp quốc, ý tưởng lập một thiết chế quốc tế giám sát trí tuệ nhân tạo (AI) liên tục được nhắc đến, từ tuyên bố của nhóm nước do Phần Lan và Na Uy khởi xướng đến bài phát biểu của Singapore. Tất cả đều nhấn mạnh, quản trị AI đang trở thành một vấn đề cấp thiết của hợp tác và an ninh quốc tế.

Tiếp bước con đường vinh quang

Tiếp bước con đường vinh quang

40 năm ngày tựu trường là một dấu mốc đầy kỷ niệm đối với các học viên khóa D18 Học viện An ninh nhân dân. Một khóa học với hơn 200 người từ khắp mọi miền tổ quốc đã về dưới mái trường này, với một ý chí mãnh liệt và niềm tin vào con đường mình đã chọn, đó là trở thành người chiến sĩ Công an nhân dân.

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

Trong đợt mưa lũ vừa qua, tại các xã biên giới miền Tây xứ Nghệ, hình ảnh cán bộ, chiến sĩ CAND dầm mình giữa suối làm cầu dân sinh hay căng dây kéo thuyền lúc nửa đêm, băng qua lũ dữ đưa người dân đi cấp cứu kịp thời đã trở thành biểu tượng cốt lõi của tinh thần “vì nhân dân phục vụ”. Những việc làm đó đã hiện thực hóa nội dung “Gần dân nhất” trong phong trào thi đua “Ba nhất” của lực lượng CAND.

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ở tuổi 75, sau 3 lần tranh cử tổng thống bất thành, ông Jean-Luc Melenchon bất ngờ trở thành đối thủ có khả năng thách thức bà Marine Le Pen ở vòng 2 bầu cử năm 2027. Một cuộc thăm dò cuối tháng 9 cho thấy ứng cử viên cánh tả này đang có nền tảng ủng hộ đáng kể, đặc biệt trong giới trẻ, dù khoảng cách giữa điều đó với việc giành được đa số cử tri vẫn còn rất xa.

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đánh cả đường dây, bắt đối tượng cầm đầu, truy xét tận cùng nguồn tài chính, tài sản do phạm tội mà có, không bỏ lọt tội phạm là những chỉ đạo quyết liệt, xuyên suốt của lãnh đạo Bộ Công an nhằm siết chặt “gọng kìm” tấn công tội phạm về ma túy với phương châm “triệt cung, xóa cầu”.

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Tại Sudan, cơn sốt vàng đang để lại một cái giá ngày càng lớn. Những bãi thải hóa chất làm suy kiệt đất canh tác, nguồn nước và sức khỏe cộng đồng, trong khi hoạt động khai thác thủ công thiếu kiểm soát tiếp tục cung cấp sinh kế cho hàng nghìn người và là nguồn thu quan trọng cho các bên tham chiến.

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Còn hơn một tháng trước ngày 27/10, cuộc bầu cử Israel diễn ra trong một bản đồ chính trị chưa có câu trả lời rõ ràng về bên nào đủ sức tập hợp 61 ghế để thành lập chính phủ. Trong thế giằng co đó, AI đang nhanh chóng trở thành công cụ mới của chiến dịch tranh cử, trong khi hàng chục nghìn người Israel ở nước ngoài tìm cách trở về để bỏ phiếu.