Hiệp ước cắt giảm vũ khí hạt nhân: Mỹ đang mặc cả với thế giới

Việc Mỹ đạt được thỏa thuận về cắt giảm vũ khí chiến lược với Nga và thông báo học thuyết hạt nhân mới dồn dập diễn ra trong những ngày qua cho thấy Washington đang gấp rút tìm kiếm những mặc cả chính trị cho mình với thế giới trước thềm Hội nghị Thượng đỉnh toàn cầu về vũ khí hạt nhân và Hội nghị Xem xét hiệp ước chống phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT).

Tối ngày 6/4 vừa qua tại Washington, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Robert Gates đã công bố học thuyết mới về vũ khí nguyên tử của Mỹ. Văn kiện chính thức này xác định chiến lược về vũ khí nguyên tử của Mỹ, và giới hạn các điều kiện sử dụng vũ khí này. Được chờ đợi sẽ trình làng tháng 12/2009, nhưng dời lại tháng 2/2010, rồi tiếp tục lỡ hẹn ngày 1/3/2010, học thuyết hạt nhân mới của Mỹ- học thuyết thứ 3 kể từ sau Chiến tranh lạnh - cuối cũng đã được công bố ngày 6/4 sau nhiều lần trì hoãn do những bất đồng nội bộ chính quyền của Tổng thống Obama.

Được soạn thảo theo yêu cầu của Quốc hội Mỹ, tài liệu có tên "Rà soát lại chính sách hạt nhân" phải thể hiện những ý đồ của chính quyền Mỹ về chính sách phòng thủ hạt nhân. Học thuyết hạt nhân được chính quyền Bush thông báo năm 2001 đã cho phép quân đội Mỹ triển khai vũ khí hạt nhân đối với một quốc gia sử dụng vũ khí hóa học hoặc sinh học cho dù quốc gia này có vũ khí hạt nhân hay không. Ngoài ra, học thuyết năm 2001 cũng cho phép việc chế tạo các loại vũ khí có sức công phá yếu hơn bom hạt nhân nhưng lại có khả năng xuyên thủng các boong-ke dưới lòng đất để phá hủy các kho chứa vũ khí nguyên tử của những quốc gia thù địch.

Nhưng chính quyền Obama lại muốn điều ngược lại, tức là giảm vai trò của vũ khí hạt nhân trong chiến lược an ninh quốc gia. Trong thông báo hôm 6/4, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Robert Gates nhấn mạnh rằng, có hai điểm mới trong học thuyết hạt nhân lần này của chính quyền Obama. Thứ nhất, lần đầu tiên Mỹ sẽ loại trừ khả năng đáp trả bằng hạt nhân đối với các vụ tấn công vào nước Mỹ có sử dụng vũ khí sinh hóa hoặc vũ khí thông thường, một sự đoạn tuyệt với lời đe dọa dưới thời Tổng thống Bush về sự trả đũa bằng hạt nhân trong trường hợp một vụ tấn công bằng vũ khí sinh học hoặc hóa học.

Mỹ cũng cam kết sẽ không sử dụng vũ khí hạt nhân đối với các quốc gia tuân thủ Hiệp ước NPT. Nhưng chính sách mới đi kèm một điều kiện lớn rằng các nước sẽ chỉ tránh được một sự đáp ứng của Mỹ bằng hạt nhân nếu họ tuân thủ Hiệp ước NPT. Tổng thống Obama nói ông sẽ áp dụng một số ngoại lệ đối với các nước tỏ ra vi phạm hiệp ước, mà cụ thể là Iran và CHDCND Triều Tiên.

Tổng thống Obama còn cho biết, Mỹ sẽ chỉ xem xét việc sử dụng các vũ khí hạt nhân trong những trường hợp bất đắc dĩ. Thứ hai, trong khi giảm bớt vai trò của vũ khí hạt nhân trong an ninh quốc gia, Mỹ sẽ tăng cường kho vũ khí cổ điển và cam kết sẽ không phát triển bất cứ đầu đạn hạt nhân mới nào.

Học thuyết hạt nhân mới của Mỹ đưa ra trong bối cảnh ngày 8/4, Tổng thống Mỹ tới thành phố Praha, CH Séc, để ký với Tổng thống Nga Dmitri Medvedev Hiệp ước giải trừ vũ khí START mới, thay thế cho Hiệp ước START 1 hết hiệu lực hồi tháng 12/2009. Hiệp ước, được thỏa thuận hồi tháng trước, sẽ yêu cầu Nga và Mỹ giảm mạnh các đầu đạn hạt nhân, ở mức 1.550 đầu đạn hạt nhân mỗi quốc gia, ít hơn chừng 30% so với mức đang được phép.

Công bố hôm 6/4 của Mỹ được đưa ra đúng vài ngày trước khi Tổng thống Obama sẽ chủ trì một Hội nghị thượng đỉnh về không phổ biến vũ khí hạt nhân tại Washington , với sự tham dự của rất đông lãnh đạo thế giới. Hiện tại, Mỹ đang đứng trước hai mối đe dọa lớn nhất về hạt nhân. Thứ nhất là, vũ khí hạt nhân rơi vào tay quân khủng bố. Và thứ hai là, nguy cơ phổ biến vũ khí nguyên tử ra nhiều nước. Do vậy hai hội nghị sắp tới về hạt nhân là vô cùng quan trọng với Mỹ vì đây là dịp để Mỹ mặc cả với các nước. Nhưng muốn yêu cầu người khác không phát triển vũ khí hạt nhân thì trước hết Mỹ phải tỏ ra làm gương. Và việc đạt được thỏa thuận với Nga về Hiệp ước START mới và công bố học thuyết hạt nhân mới là những mặc cả mà Washington vừa có được.

Mới đây, đại diện Ai Cập tại Liên Hiệp Quốc, ông Hisham Badr, khẳng định Trung Đông đang có cảm giác bị lợi dụng trong Hiệp ước NPT do các cường quốc hạt nhân trên thế giới không giữ lời hứa giải giới, trong khi các chương trình hạt nhân của Iran và CHDCND Triều Tiên liên tục có những bước tiến mới. Tất cả những điều này gây sức ép mạnh mẽ lên chính quyền Obama, người tự cho mình là tín đồ của một thế giới phi hạt nhân.

Đối với giới bình luận, việc học thuyết mới của Mỹ hạn chế vai trò của vũ khí hạt nhân mới là một bước nhỏ, và không chắc nó làm hài lòng những người mơ ước một thế giới phi hạt nhân hóa. Tuy nhiên, bước nhỏ này làm mẫu mực cho những hoạt động ngoại giao: việc ký kết Hiệp ước Start mới và cuộc họp 40 lãnh đạo thế giới tại Washington trên vấn đề an ninh và không phổ biến vũ khí hạt nhân.

Nhiều người hy vọng từng bước nhỏ này sang bước nhỏ khác, thế giới có thể răn đe những nước đang có ý định trang bị vũ khí nguyên tử. Chiến lược mới của ông Obama nhắm trước tiên vào mục tiêu giành quyền chủ động để chống phổ biến hạt nhân. Đây là lần đầu tiên Mỹ tự hạn chế mình như thế.

Theo giới quan sát, Tổng thống Obama, đeo đuổi chủ trương về dài hạn là một thế giới không vũ khí nguyên tử, sẽ gặp nhiều khó khăn nhưng đây là một sự chọn lựa cố tình mà Tổng thống Mỹ đặt vào trọng tâm của chính sách đối ngoại của mình và nó sẽ đánh dấu nhiệm kỳ tổng thống của ông.

Tuy niên, chiến lược mới của ông Obama có thể sẽ đưa tới chỉ trích từ những người bảo thủ, những người cho rằng đường lối của ông có thể gây nguy hại cho nền an ninh quốc gia, và gây bất mãn cho những người có khuynh hướng tự do, những người muốn ông tiến xa hơn trong việc kiểm soát vũ khí

Quốc Hùng (tổng hợp)

Các tin khác

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Cuộc xung đột Nga - Ukraine, hiện đã bước sang năm thứ 5, đang chứng kiến những chuyển dịch mang tính bước ngoặt khi thế bế tắc quân sự thúc đẩy các cường quốc tái khởi động kênh ngoại giao cấp cao. 4 năm giao tranh khốc liệt đã tiêu hao nguồn lực khổng lồ của cả hai bên trực tiếp tham chiến lẫn các quốc gia bảo trợ.

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Đề xuất bỏ hình phạt tử hình đối với 6/10 tội danh trong dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) không chỉ thể hiện chính sách hình sự nhân đạo mà còn hướng tới phân hóa trách nhiệm hình sự, nâng cao hiệu quả phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm. Mục tiêu cuối cùng là giảm tội phạm, bảo đảm pháp luật được thực thi nghiêm minh, hiệu quả, xây dựng xã hội an toàn hơn.

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Các chiến dịch truy quét ma túy ngày càng quyết liệt đang buộc những đường dây buôn lậu ở Nam Mỹ thay đổi phương thức hoạt động. Từ những con tàu chở hàng đến mạng lưới sông ngòi Amazon, các tuyến vận chuyển liên tục được mở rộng và cocaine vẫn tràn vào Bắc Mỹ, châu Âu với giá ngày càng rẻ.

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Chỉ còn một tuần trước vòng bỏ phiếu thứ hai, ngày 25/10, Thượng nghị sĩ cánh hữu Flavio Bolsonaro vẫn nhỉnh hơn Tổng thống Lula da Silva trong các cuộc thăm dò. Từ kết quả bất ngờ ở vòng 1 đến cuộc khủng hoảng của Tòa án Tối cao, nhiều yếu tố đang đưa gia tộc Bolsonaro trở lại gần quyền lực.

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Công tác vận động, thu hồi vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo có vai trò quan trọng trong phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm, vi phạm pháp luật. Từ thực tế đó, Công an tỉnh Nghệ An triển khai nhiều cách làm sáng tạo, linh hoạt, bám sát thực tiễn từng địa bàn, tạo chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của Nhân dân. Qua đó, hạn chế thấp nhất nguy cơ mất an toàn có thể xảy ra, đồng thời nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, góp phần giữ vững an ninh, trật tự và bình yên ngay từ cơ sở.

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

Thâm hụt thương mại gần 360 tỷ euro mỗi năm buộc Liên minh châu Âu (EU) phải điều chỉnh quan hệ với Trung Quốc. Thỏa thuận sơ bộ tại Bắc Kinh mở hướng tháo gỡ, nhưng chưa giải quyết bất đồng về tiếp cận thị trường, trợ cấp và sức cạnh tranh công nghiệp.

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Không rời xa Mỹ, dè dặt với Trung Quốc, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron muốn châu Âu trở thành một cực quyền lực có khả năng tự quyết. Nhưng để “con đường thứ ba” vượt khỏi diễn đàn ngoại giao, châu Âu phải giải quyết bài toán khó hơn - biến ý chí chính trị thành sức mạnh thực tế.

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Dù đã được lực lượng Công an liên tục cảnh báo, song thời gian qua, chiêu trò lừa đảo mua bán “thiên thạch” với những siêu tính năng kỳ quái vẫn khiến không ít người sập bẫy. Từ những vật liệu rẻ tiền như than chì, nhựa đường, hạt xốp hay những viên đá thông thường, các đối tượng lừa đảo đã dùng thủ thuật đánh tráo tinh vi kết hợp với chiêu bài tâm linh để lừa đảo nạn nhân, chiếm đoạt số tiền lên đến hàng chục, hàng trăm tỷ đồng...

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Sau những gián đoạn nghiêm trọng của dòng chảy năng lượng, các nhà sản xuất Vùng Vịnh đang tìm cách trở lại thị trường châu Á. Nhưng, phục hồi xuất khẩu mới chỉ là bước đầu: cạnh tranh giá bán, chi phí vận tải và khác biệt về lợi ích đang quyết định liệu sự trở lại ấy có thể chuyển thành vị thế bền vững.

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Thỏa thuận Pretoria từng chấm dứt cuộc chiến đẫm máu tại Tigray (Ethiopia) năm 2022, đứng trước nguy cơ sụp đổ, khi các lực lượng vũ trang tại đây tái giao tranh với quân đội chính quyền trung ương. Điều đáng lo ngại không chỉ nằm ở việc Ethiopia trở lại vòng xoáy xung đột, mà còn ở khả năng kéo theo những tác động rộng hơn tới vùng Sừng châu Phi.

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Tại tỉnh địa đầu cực Nam Tổ quốc, từ khu dân cư, xã phường đến từng cơ quan, doanh nghiệp, cơ sở giáo dục..., sự bình yên không tự nhiên mà có. Đó là kết quả của một quá trình kiên trì xây dựng ý thức chấp hành pháp luật, phát huy sức mạnh nhân dân, chủ động phòng ngừa và xử lý từ sớm, từ xa nguy cơ phức tạp về an ninh, trật tự. Qua 5 năm thực hiện Thông tư 124 của Bộ Công an (2021-2026), Cà Mau đưa tiêu chí “An toàn về an ninh, trật tự” trở thành nội dung gắn với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội; xây dựng phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, góp phần củng cố vững chắc thế trận an ninh nhân dân, thế trận lòng dân ngay từ cơ sở.

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Từ nữ thị trưởng đầu tiên của Marrakesh đến người phụ nữ đầu tiên đứng đầu Chính phủ Morocco, Fatima Ezzahra El Mansouri đã đi qua một hành trình vươn lên bền bỉ trên chính trường suốt gần 2 thập niên. Nhưng, phía sau dấu mốc lịch sử ấy là những bài toán không đơn giản đang chờ bà giải trong nhiệm kỳ mới.

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

Trong tuần lễ cấp cao của Đại hội đồng Liên hợp quốc, ý tưởng lập một thiết chế quốc tế giám sát trí tuệ nhân tạo (AI) liên tục được nhắc đến, từ tuyên bố của nhóm nước do Phần Lan và Na Uy khởi xướng đến bài phát biểu của Singapore. Tất cả đều nhấn mạnh, quản trị AI đang trở thành một vấn đề cấp thiết của hợp tác và an ninh quốc tế.

Tiếp bước con đường vinh quang

Tiếp bước con đường vinh quang

40 năm ngày tựu trường là một dấu mốc đầy kỷ niệm đối với các học viên khóa D18 Học viện An ninh nhân dân. Một khóa học với hơn 200 người từ khắp mọi miền tổ quốc đã về dưới mái trường này, với một ý chí mãnh liệt và niềm tin vào con đường mình đã chọn, đó là trở thành người chiến sĩ Công an nhân dân.

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

Trong đợt mưa lũ vừa qua, tại các xã biên giới miền Tây xứ Nghệ, hình ảnh cán bộ, chiến sĩ CAND dầm mình giữa suối làm cầu dân sinh hay căng dây kéo thuyền lúc nửa đêm, băng qua lũ dữ đưa người dân đi cấp cứu kịp thời đã trở thành biểu tượng cốt lõi của tinh thần “vì nhân dân phục vụ”. Những việc làm đó đã hiện thực hóa nội dung “Gần dân nhất” trong phong trào thi đua “Ba nhất” của lực lượng CAND.

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ở tuổi 75, sau 3 lần tranh cử tổng thống bất thành, ông Jean-Luc Melenchon bất ngờ trở thành đối thủ có khả năng thách thức bà Marine Le Pen ở vòng 2 bầu cử năm 2027. Một cuộc thăm dò cuối tháng 9 cho thấy ứng cử viên cánh tả này đang có nền tảng ủng hộ đáng kể, đặc biệt trong giới trẻ, dù khoảng cách giữa điều đó với việc giành được đa số cử tri vẫn còn rất xa.

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đánh cả đường dây, bắt đối tượng cầm đầu, truy xét tận cùng nguồn tài chính, tài sản do phạm tội mà có, không bỏ lọt tội phạm là những chỉ đạo quyết liệt, xuyên suốt của lãnh đạo Bộ Công an nhằm siết chặt “gọng kìm” tấn công tội phạm về ma túy với phương châm “triệt cung, xóa cầu”.

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Tại Sudan, cơn sốt vàng đang để lại một cái giá ngày càng lớn. Những bãi thải hóa chất làm suy kiệt đất canh tác, nguồn nước và sức khỏe cộng đồng, trong khi hoạt động khai thác thủ công thiếu kiểm soát tiếp tục cung cấp sinh kế cho hàng nghìn người và là nguồn thu quan trọng cho các bên tham chiến.

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Còn hơn một tháng trước ngày 27/10, cuộc bầu cử Israel diễn ra trong một bản đồ chính trị chưa có câu trả lời rõ ràng về bên nào đủ sức tập hợp 61 ghế để thành lập chính phủ. Trong thế giằng co đó, AI đang nhanh chóng trở thành công cụ mới của chiến dịch tranh cử, trong khi hàng chục nghìn người Israel ở nước ngoài tìm cách trở về để bỏ phiếu.