Daniel Ellsberg: Người tạo ra làn sóng phản đối chiến tranh tại Việt Nam

Năm 1967 Daniel Ellsberg là người công bố một sự thật về cuộc chiến tranh Việt Nam cho tờ New York Times, gây ra làn sóng phản đối chiến tranh bao phủ khắp nước Mỹ.

Năm 2002, Daniel Ellsberg đã cho xuất bản cuốn sách mang nhan đề "Tiết lộ hồi ức về Việt Nam và tài liệu Lầu Năm Góc" Trong đó, tiết lộ nhiều bí mật về hành động năm đó của ông.

Đôi điều về Daniel Ellsberg

Daniel Ellsberg sinh năm 1931 tại Chicago . Ông là một "tín đồ" cuồng nhiệt của phái diều hâu, tên gọi chung cho những người ủng hộ chính sách hiếu chiến. Tháng 6/1965, với tư cách là trợ lý tướng quân Taylor, ông đến Việt Nam . Tại đây, tận mắt chứng kiến sự mục nát và tàn bạo của quân đội Mỹ, ông cảm thấy kinh sợ và bắt đầu tự vấn lại lập trường chính trị của mình.

Cuối năm 1967, Ellsberg xin về nước. Không lâu sau đó, ông tham gia vào tổ chuyên đề lịch sử chiến tranh Việt Nam . Tổ chuyên đề này được thành lập bởi Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Mỹ lúc đó là Robert McNamara với nhiệm vụ kiểm tra, thảo luận chính sách của Mỹ tại Việt Nam và Đông Dương. Mục đích nhằm hiểu rõ hơn sự sa lầy của Mỹ tại chiến trường Việt Nam.

Trong thời gian làm việc, Ellsberg với trí tuệ và tài năng của mình đã được Henrry Alfred Kissinger đánh giá cao và giao cho nhiều nhiệm vụ quan trọng. Kissinger từng nói: “Tôi tìm thấy được nhiều điều ở Ellsberg về chiến tranh Việt Nam hơn bất cứ người nào khác”. Tuy nhiên, Kissinger không thể ngờ được chính Ellsberg lại làm dấy lên phong trào chống chiến tranh tại Việt Nam .

Lương tâm thôi thúc

Là một nhân viên phân tích quân sự cao cấp, Daniel Ellsberg có nhiều cơ hội tiếp xúc với các tài liệu mật của Bộ Quốc phòng Mỹ. Trong quá trình chỉnh lý những tài liệu mật này, ông đã bị sốc trước sự thật về chiến tranh Việt Nam. Những tài liệu mật này đã nói cho ông biết một cách chính xác về toàn bộ hành động lừa bịp của một số quan chức cao cấp của chính phủ thời Tổng thống Lyndon Johnson, tất cả chỉ vì một mục đích: Mưu lợi riêng tư và thành tích cá nhân. Tính đến thời điểm năm 1967, chính họ là kẻ tội đồ đã gây ra cái chết của hơn 1 triệu người dân Việt Nam và 360 nghìn lính Mỹ. Một sự thật khác được tiết lộ từ những tài liệu mật này đã cho Daniel Ellsberg thấy được chính sách lừa bịp dân Mỹ, che đậy sự thật chiến tranh tại Việt Nam của Tổng thống Richard Nixon.

Ông Ellsberg thật sự phẫn nộ. Lương tâm thúc đẩy ông phải công khai sự thật. Như vậy mới có thể an ủi phần nào linh hồn binh lính Mỹ trong chiến tranh Việt Nam, giúp những đồng sự của ông thoát khỏi vũng lầy chiến tranh, và để máu của người Việt Nam không còn chảy nữa. Muốn làm được như vậy chỉ còn cách chấm dứt cuộc chiến tranh phi nghĩa này, một cuộc chiến chỉ có máu và nước mắt. Và ông bắt đầu chụp lén những bản tài liệu mật.

Sau khi hoàn tất chụp lén hơn 7.000 trang tài liệu tuyệt mật, ông nói chuyện với một số nghị viên, thuyết phục họ công bố những văn bản này lên Quốc hội Mỹ, thúc giục chính phủ lâm thời nhanh chóng chuyển ý, sớm kết thúc chiến tranh Việt Nam.

Đáng tiếc, những người này đều tỏ thái độ kinh ngạc và phẫn nộ khi xem những trang tài liệu mật, nhưng không ai trong số này đủ dũng cảm làm theo lời đề nghị của Ellsberg. Bất đắc dĩ, ông đành phải giao tài liệu này cho tờ New York Times, tờ báo dám nói lên sự thật. Thượng tuần tháng 6/1971, những tài liệu này bắt đầu được ra mắt độc giả trên tờ New York Times ngay trên trang nhất.

Tổng thống Nixon đích thân chỉ thị trừng trị Ellsberg

Sau khi những tài liệu này được công bố, lập tức một làn sóng phản đối mạnh mẽ được dấy lên khắp nước Mỹ yêu cầu chính phủ phải rút quân, chấm dứt chiến tranh. Sự kiện này là một đòn chí mạng giáng xuống đầu Chính phủ Nixon. Sau phút bàng hoàng, Tổng thống Nixon liền hạ lệnh cho Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) truy bắt Daniel Ellsberg, lệnh cho Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Robert McNamara ngay lập tức xóa bỏ hợp đồng với Công ty Rand. Cuối tháng 6-1971, ông Ellsberg bị bắt.

Tiếp theo đó, hành động báo thù Ellsberg cũng bắt đầu. Nixon cho rằng, nếu Ellsberg đã bôi nhọ danh tiếng của ông bằng báo chí, thì ông ta cũng sẽ lấy độ tin cậy của báo chí giết chết Ellsberg.  Việc yêu cầu trừng trị ông Ellsberg của Tổng thống Nixon đã được tiết lộ trong một đoạn băng ghi âm.

Tổng thống Nixon: “Hãy tống tên rác rưởi này vào ngục”.

Kissinger: “Vâng, chúng tôi đã bắt hắn rồi”.

Tổng thống Nixon: “Không phải lo lắng về việc xét xử hắn...  Chúng ta phải dùng tin tức báo chí để xét xử hắn, dùng báo chí để giết chết hắn... Hiểu chưa?”.

Kissinger và Tư lệnh John Mitchell: “Hiểu rồi ạ”.

Cuối cùng, họ cũng đã thảo luận xong phương pháp mưu hại Ellsberg, biến ông thành một kẻ tội đồ.

Tổng thống Nixon đã giao trọng trách bôi nhọ Ellsberg cho Gordon Ridy và Howard Hunter, cũng là hai nhân vật thi hành nhiệm vụ chính trong vụ xìcăngđan Watergate”. Trước tiên, hai người này sai người ép buộc, thuyết phục bác sĩ tâm lý của Ellsberg chứng nhận ông là một kẻ hoang tưởng, là một kẻ đồng tính. Mục đích là mượn dư luận xã hội để ép Ellsberg tự sát. Đồng thời, họ còn sai người vào phòng giam Ellsberg, tra tấn thể xác ông. Có điều sau đó, sự việc quá lộ liễu, nên chúng phải dừng lại.

Suýt bị tuyên án 115 năm tù giam

Không thể bức tử Ellsberg, cũng không thể làm ông bị điên, Chính phủ Nixon chỉ còn cách tố cáo ông với 12 tội danh, nổi cộm nhất là đánh cắp bí mật quân sự. Nếu tội danh được xác lập, Ellsberg phải đối mặt với án tù giam 115 năm. Để đạt được mục đích, Nixon đã dùng quyền của mình ép buộc toàn bộ bồi thẩm. Tuy nhiên, không lâu sau đó, Tổng thống Nixon đã phải từ chức bởi dính líu vào vụ Watergate. Dưới áp lực từ nhiều phía, tòa án chỉ còn cách tuyên bố trắng án và phóng thích Ellsberg. Do đó, Daniel Ellsberg trở thành một anh hùng phản chiến trong lòng người dân Mỹ.

Sau khi được tự do, cuộc sống của ông vô cùng khó khăn, ông không thể tìm được bất kỳ một công việc nào. Tất cả các cơ quan chính phủ hay bất kỳ một công ty tư nhân nào đều không muốn nhận một nhân viên “dám cả gan tiết lộ bí mật của ông chủ”. Ông chỉ còn cách sống qua ngày bằng diễn thuyết và viết sách. Nhưng ông vẫn tiếp tục phản đối chiến tranh và từng nhiều lần bị bắt vì tội kháng nghị hành động đưa quân đội ra nước ngoài của Mỹ.

Ông Ellsberg cho biết: “Tôi tin rằng, những người như Bộ trưởng Quốc phòng Donald Rumfeld, Phó tổng thống Dick Cheney đang coi binh sĩ Mỹ là vật hy sinh, họ biết rõ nhất định sẽ có người chết, nhưng họ lại mượn chính cớ đó để phát động chiến tranh Iraq”

Hoàng Hạnh (Theo Thời báo Hoàn cầu)

Các tin khác

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Không rời xa Mỹ, dè dặt với Trung Quốc, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron muốn châu Âu trở thành một cực quyền lực có khả năng tự quyết. Nhưng để “con đường thứ ba” vượt khỏi diễn đàn ngoại giao, châu Âu phải giải quyết bài toán khó hơn - biến ý chí chính trị thành sức mạnh thực tế.

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Dù đã được lực lượng Công an liên tục cảnh báo, song thời gian qua, chiêu trò lừa đảo mua bán “thiên thạch” với những siêu tính năng kỳ quái vẫn khiến không ít người sập bẫy. Từ những vật liệu rẻ tiền như than chì, nhựa đường, hạt xốp hay những viên đá thông thường, các đối tượng lừa đảo đã dùng thủ thuật đánh tráo tinh vi kết hợp với chiêu bài tâm linh để lừa đảo nạn nhân, chiếm đoạt số tiền lên đến hàng chục, hàng trăm tỷ đồng...

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Sau những gián đoạn nghiêm trọng của dòng chảy năng lượng, các nhà sản xuất Vùng Vịnh đang tìm cách trở lại thị trường châu Á. Nhưng, phục hồi xuất khẩu mới chỉ là bước đầu: cạnh tranh giá bán, chi phí vận tải và khác biệt về lợi ích đang quyết định liệu sự trở lại ấy có thể chuyển thành vị thế bền vững.

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Thỏa thuận Pretoria từng chấm dứt cuộc chiến đẫm máu tại Tigray (Ethiopia) năm 2022, đứng trước nguy cơ sụp đổ, khi các lực lượng vũ trang tại đây tái giao tranh với quân đội chính quyền trung ương. Điều đáng lo ngại không chỉ nằm ở việc Ethiopia trở lại vòng xoáy xung đột, mà còn ở khả năng kéo theo những tác động rộng hơn tới vùng Sừng châu Phi.

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Tại tỉnh địa đầu cực Nam Tổ quốc, từ khu dân cư, xã phường đến từng cơ quan, doanh nghiệp, cơ sở giáo dục..., sự bình yên không tự nhiên mà có. Đó là kết quả của một quá trình kiên trì xây dựng ý thức chấp hành pháp luật, phát huy sức mạnh nhân dân, chủ động phòng ngừa và xử lý từ sớm, từ xa nguy cơ phức tạp về an ninh, trật tự. Qua 5 năm thực hiện Thông tư 124 của Bộ Công an (2021-2026), Cà Mau đưa tiêu chí “An toàn về an ninh, trật tự” trở thành nội dung gắn với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội; xây dựng phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, góp phần củng cố vững chắc thế trận an ninh nhân dân, thế trận lòng dân ngay từ cơ sở.

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Từ nữ thị trưởng đầu tiên của Marrakesh đến người phụ nữ đầu tiên đứng đầu Chính phủ Morocco, Fatima Ezzahra El Mansouri đã đi qua một hành trình vươn lên bền bỉ trên chính trường suốt gần 2 thập niên. Nhưng, phía sau dấu mốc lịch sử ấy là những bài toán không đơn giản đang chờ bà giải trong nhiệm kỳ mới.

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

Trong tuần lễ cấp cao của Đại hội đồng Liên hợp quốc, ý tưởng lập một thiết chế quốc tế giám sát trí tuệ nhân tạo (AI) liên tục được nhắc đến, từ tuyên bố của nhóm nước do Phần Lan và Na Uy khởi xướng đến bài phát biểu của Singapore. Tất cả đều nhấn mạnh, quản trị AI đang trở thành một vấn đề cấp thiết của hợp tác và an ninh quốc tế.

Tiếp bước con đường vinh quang

Tiếp bước con đường vinh quang

40 năm ngày tựu trường là một dấu mốc đầy kỷ niệm đối với các học viên khóa D18 Học viện An ninh nhân dân. Một khóa học với hơn 200 người từ khắp mọi miền tổ quốc đã về dưới mái trường này, với một ý chí mãnh liệt và niềm tin vào con đường mình đã chọn, đó là trở thành người chiến sĩ Công an nhân dân.

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

Trong đợt mưa lũ vừa qua, tại các xã biên giới miền Tây xứ Nghệ, hình ảnh cán bộ, chiến sĩ CAND dầm mình giữa suối làm cầu dân sinh hay căng dây kéo thuyền lúc nửa đêm, băng qua lũ dữ đưa người dân đi cấp cứu kịp thời đã trở thành biểu tượng cốt lõi của tinh thần “vì nhân dân phục vụ”. Những việc làm đó đã hiện thực hóa nội dung “Gần dân nhất” trong phong trào thi đua “Ba nhất” của lực lượng CAND.

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ở tuổi 75, sau 3 lần tranh cử tổng thống bất thành, ông Jean-Luc Melenchon bất ngờ trở thành đối thủ có khả năng thách thức bà Marine Le Pen ở vòng 2 bầu cử năm 2027. Một cuộc thăm dò cuối tháng 9 cho thấy ứng cử viên cánh tả này đang có nền tảng ủng hộ đáng kể, đặc biệt trong giới trẻ, dù khoảng cách giữa điều đó với việc giành được đa số cử tri vẫn còn rất xa.

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đánh cả đường dây, bắt đối tượng cầm đầu, truy xét tận cùng nguồn tài chính, tài sản do phạm tội mà có, không bỏ lọt tội phạm là những chỉ đạo quyết liệt, xuyên suốt của lãnh đạo Bộ Công an nhằm siết chặt “gọng kìm” tấn công tội phạm về ma túy với phương châm “triệt cung, xóa cầu”.

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Tại Sudan, cơn sốt vàng đang để lại một cái giá ngày càng lớn. Những bãi thải hóa chất làm suy kiệt đất canh tác, nguồn nước và sức khỏe cộng đồng, trong khi hoạt động khai thác thủ công thiếu kiểm soát tiếp tục cung cấp sinh kế cho hàng nghìn người và là nguồn thu quan trọng cho các bên tham chiến.

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Còn hơn một tháng trước ngày 27/10, cuộc bầu cử Israel diễn ra trong một bản đồ chính trị chưa có câu trả lời rõ ràng về bên nào đủ sức tập hợp 61 ghế để thành lập chính phủ. Trong thế giằng co đó, AI đang nhanh chóng trở thành công cụ mới của chiến dịch tranh cử, trong khi hàng chục nghìn người Israel ở nước ngoài tìm cách trở về để bỏ phiếu.

Việt Nam - người bạn và đối tác tin cậy

Việt Nam - người bạn và đối tác tin cậy

Tháng 9, sau những ngày vui của tết Độc lập, đã diễn ra nhiều hoạt động đối ngoại quan trọng của lãnh đạo Đảng, Nhà nước. Nổi bật là chuyến thăm cấp nhà nước tới Liên bang Nga và Canada, thăm chính thức Cộng hòa Pháp, tham dự Phiên thảo luận cấp cao Đại hội đồng Liên hợp quốc khóa 81 và các hoạt động song phương tại Hoa Kỳ của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm; hoạt động của Thủ tướng Lê Minh Hưng tại Hội nghị thượng đỉnh BRICS lần thứ 18 diễn ra tại Ấn Độ; chuyến thăm Hàn Quốc và Mông Cổ của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn... Việt Nam cũng đón vị quốc khách qua chuyến thăm cấp nhà nước của Nhà vua Thái Lan Maha Vajiralongkorn Phra Vajiraklaochaoyuhua. Đó là minh chứng sinh động về một nước Việt Nam năng động, người bạn và đối tác tin cậy với bạn bè truyền thống và cộng đồng quốc tế, vì hòa bình, hợp tác và phát triển.

Tổng thống Ahmed al-Sharaa và những cánh cửa đang mở ra cho một Syria mới

Tổng thống Ahmed al-Sharaa và những cánh cửa đang mở ra cho một Syria mới

Sau hơn một thập niên chiến tranh và chia cắt, Syria bước vào giai đoạn mới: xây dựng lại nhà nước thống nhất, có khả năng quản trị. Những chuyển động trong 20 tháng qua cho thấy Tổng thống Ahmed al-Sharaa đang dần mở rộng cánh cửa tái thiết cho một đất nước đã bị chiến tranh tàn phá nặng nề.

Lặng thầm góp phần vào sự phát triển của nền kinh tế

Lặng thầm góp phần vào sự phát triển của nền kinh tế

Đằng sau những khu công nghiệp hiện đại, những dây chuyền sản xuất vận hành ngày đêm và dòng vốn đầu tư không ngừng đổ về Bắc Ninh là sự lặng thầm của những chiến sĩ Cảnh sát kinh tế. Suốt 70 năm qua, họ bền bỉ giữ gìn kỷ cương pháp luật, bảo vệ môi trường đầu tư và góp phần dựng nên "lá chắn thép" cho nền kinh tế.

Cuộc chiến của AI

Cuộc chiến của AI

Tháng 9/2025, các nhà nghiên cứu của Anthropic phát hiện một điều mà giới an ninh mạng từng chỉ hình dung trong các kịch bản tương lai: một nhóm tin tặc định danh là GTG-1002, đã "bẻ khóa" công cụ Claude Code của chính công ty và biến nó thành một tác nhân tự động thực hiện tới 80-90% khối lượng công việc trong một chiến dịch gián điệp mạng nhắm vào khoảng 30 tổ chức toàn cầu. Đây được Anthropic gọi là "chiến dịch tấn công mạng quy mô lớn đầu tiên được thực hiện mà không có sự can thiệp đáng kể của con người". Sự kiện này đã trở thành biểu tượng cho một thực tế không thể chối cãi: kỷ nguyên hacker AI không còn là dự báo.

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Từ lời hứa “việc nhẹ, lương cao” trên mạng xã hội đến những cuộc hôn nhân ngoại quốc được vẽ ra bằng viễn cảnh sung túc, tội phạm mua bán người tìm mọi cách đánh vào giấc mơ “đổi đời” của người dân. Tại Cà Mau, phía sau mỗi vụ án được khám phá là một sự thật đau lòng: Khi bước qua ranh giới của sự cả tin, giấc mơ về một tương lai tốt đẹp có thể biến thành những tháng ngày bị bóc lột, giam cầm, bạo hành, thậm chí là tước đoạt mạng sống. Ngăn chặn tội phạm mua bán người, vì thế, không chỉ là cuộc đấu tranh của cơ quan chức năng, mà là cuộc chiến của toàn xã hội.

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Lực lượng Houthi đã giành quyền kiểm soát hòn đảo Perim và vùng bờ Biển Đỏ của Yemen từ chính phủ được Saudi Arabia hậu thuẫn, từ đó nắm quyền kiểm soát eo biển Bab al-Mandab, tạo ra nguy cơ “gọng kìm” các tuyến hàng hải trọng yếu từ Đông sang Tây.