Hãi hùng với kiểu làm nhục trên mạng xã hội

Trong thời đại con người giao tiếp trên Internet, chưa bao giờ người ta dễ dàng bị lăng nhục nhanh, nhiều và dễ dàng đến thế. Với không ít người, mạng Internet trở thành nơi để người ta có thể xả những ẩn ức, đố kị. Chính sự vô danh và vô hình trên mạng khiến người ta cư xử vô cảm và độc địa. Khi không phải nhìn vào mắt nhau, người ta sẵn sàng làm đau kẻ khác bằng cách thoải mái mạt sát, chửi bới…

1. Tối 28/8/2016, người đẹp Hà Nội sinh năm 1996, Đỗ Mỹ Linh đăng quang ngôi vị Hoa hậu Việt Nam. Và ngay trong đêm hôm đó, trên mạng xã hội nảy ra một cuộc tranh cãi lớn về nhan sắc của tân hoa hậu, bị cho là nhạt nhòa giữa dàn thí sinh năm ấy. Nhưng chuyện đó không ăn nhằm gì nếu phải so sánh với những lời mạt sát của đám đông hàng ngàn người để lại trong Facebook cá nhân của cô.

Họ đã lần ngược dòng thời gian và tìm ra một số bài viết, bình luận của Mỹ Linh từ nhiều năm trước đó có lời lẽ không đẹp, ám chỉ về cô giáo của mình cũng như đối đáp với bạn bè trên mạng. Người ta quên mất rằng những dòng chữ được viết theo dạng “teen code”, ngôn ngữ trên mạng của các bạn thiếu niên, đã được Linh viết từ nhiều năm trước đó, khi cô còn là học sinh trung học.

Hãi hùng với kiểu làm nhục trên mạng xã hội -0
 Ngày hoa hậu Đỗ Mỹ Linh đăng quang cũng là ngày cô bị tấn công trên mạng xã hội.

Vấn đề ứng xử của hoa hậu thì tuyệt đối quan trọng rồi, kể cả khi buông phím là đứa trẻ đi chăng nữa cũng không thể dễ dàng cho qua, thi thoảng mới có người nổi tiếng phạm lỗi để được cộng đồng mạng mang ra răn dạy một trận cho ra nhẽ. Vì thế, ngay trong đêm hôm đó, tân hoa hậu đã phải đóng Facebook cá nhân của mình thay vì đón nhận những lời chúc mừng từ người thân, bạn bè như món quà tinh thần thời đại kỹ thuật số.

2. Hiếu “Orion”, Trần Chí Hiếu, là một Facebooker người Hà Nội khá nổi tiếng trên mạng từ hàng chục năm trước với hơn 400.000 người theo dõi. Anh ta có nhiều tài lẻ như kỹ năng chơi đàn guirta điêu luyện, hát, vẽ, viết ngắn hài hước…luôn có xu hướng truyền tải nội dung vui nhộn trên mạng.

Hãi hùng với kiểu làm nhục trên mạng xã hội -0
Sự vô danh và vô hình trên mạng khiến người ta cư xử vô cảm và độc địa.

Một ngày đẹp trời, Hiếu “Orion” cùng nhóm bạn đồng niên đóng khố, ở trần, đi xe máy lên đèo Mã Pí Lèng (Hà Giang) chụp ảnh. Đối với hành vi này, tùy theo quan niệm của mỗi cá nhân sẽ có góc nhìn, đánh giá khác nhau. Ở lứa tuổi trung niên, ít tập thể thao, ăn nhiều, thừa cân, về mặt giải phẫu học có vẻ không đạt về thẩm mỹ, nhóm anh Hiếu đạt đủ bằng đó tiêu chí, cộng đồng mạng mắng chửi thậm tệ vì cho đó là hành vi phản cảm lại mang “trưng bày” tại một địa điểm du lịch nổi tiếng Việt Nam.

Số phận Hiếu hẩm hiu hơn hoa hậu Đỗ Mỹ Linh, điều đó có thể quan sát bằng mắt thường thông qua những lời bình luận chửi rủa, xỉ nhục trên Facebook cá nhân anh ta. Nhưng kinh khủng hơn, đám đông ấy chửi Hiếu đến phát chán thì quay sang tấn công Facebook gia đình người đàn ông này. Họ tràn vào trang cá nhân của vợ, em vợ, mẹ vợ, con cái Hiếu để chửi. Họ mắng mẹ vợ Hiếu bằng thứ ngôn ngữ bậy bạ mà hiếm ai có thể tưởng tượng được. Người lớn tuổi có xu hướng dùng mạng xã hội để kết nối khép kín với con cháu, người thân trong gia đình hơn là giao lưu rộng rãi. Và họ cũng không có kỹ năng sử dụng mạng thành thạo, đối phó với một sự kiện tấn công, làm nhục trên quy mô rộng lớn đến thế.

“Độc ác với người khác không phải là cái gì mới. Nhưng trên mạng, với công nghệ hỗ trợ, sự lăng nhục được phóng đại lên, không bị kiềm chế, và ở đó mãi mãi” - Monila Lewinsky.

Tiến sĩ tâm lý Đặng Hoàng Giang viết, hơn hai thập kỷ trước, khi Internet đang trong tuổi dậy thì, Rheingold Howard, một nhà tiên phong về công nghệ mạng người Mỹ, phấn khởi tiên đoán nó sẽ đưa chất lượng tương tác của chúng ta trong xã hội lên một tầm mới. “Nó như là một cái sa-lon nhỏ,” ông mô tả cho những người còn chưa biết mạng là gì, nghĩa là đa số trong xã hội hồi đó, “Tôi có thể tham gia vào hàng trăm câu chuyện, nơi người ta không quan tâm mặt mũi tôi thế nào, giọng nói tôi ra sao, mà chỉ quan tâm tới những ý nghĩ của tôi”. Cư dân mạng không nhìn thấy hình hài, tuổi tác và xuất xứ của nhau, ông lạc quan, do đó mạng sẽ là một vùng đất không có định kiến.  Ai có thể trách được sự ngây thơ của Rheingold Howard? Tới giờ, sự lạc quan này đã phải nhường chỗ cho một thừa nhận cay đắng.

Hãi hùng với kiểu làm nhục trên mạng xã hội -0
Thế giới mạng xã hội là con dao hai lưỡi, ai cũng có thể là nạn nhân dự bị của nó nếu thiếu đi những kỹ năng sử dụng.

Có thể cho rằng, nhiều hành vi xấu trong đời sống đang được giám sát bởi cộng đồng sử dụng mạng xã hội những năm gần đây. Ví dụ như văn hóa giao thông, hay hành động thiếu chuẩn mực nào đó ngoài công cộng, chỉ trong vài phút sau khi diễn ra có thể xuất hiện video clip trên những nhóm Facebook có hàng triệu người tham gia. “Thám tử mạng” cũng chỉ cần thêm chút thời gian để tung ra đầy đủ tên tuổi, địa chỉ, nơi làm việc và đôi khi cả những chuyện xấu xí được tô vẽ thêm trong quá khứ của đối tượng.

Cách đây không lâu, trong diễn đàn mạng mà người dùng trong đó đa số là bác sĩ, nhân viên y tế, một nữ bác sĩ đưa ra câu hỏi nhờ tư vấn, bởi trước đó chị có đối đáp trên mạng với một người viết sách nổi tiếng về những lời cáo buộc thiếu căn cứ với nơi chị đang công tác. Được biết vị “nhà văn” có đưa người thân tới điều trị, anh phản ánh gay gắt về cơ sở hạ tầng, thái độ nhân viên y tế một bệnh viện tại Hà Nội trên trang cá nhân. Phía bên dưới có hàng trăm bình luận miệt thị nặng nề y bác sĩ tại bệnh viện được nêu tên. Nữ bác sĩ kể trên đã chứng minh, phản biện lại những lời cáo buộc thiếu căn cứ trong bài viết trên Facebook cá nhân. Điều đáng ngạc nhiên là thay vì có sự phản biện, tranh luận văn minh cần thiết, anh ta chọn phương án đưa đường link (địa chỉ) mạng xã hội của nữ bác sĩ này trên trang của mình kèm những lời lẽ nặng nề. Đám đông bắt đầu ào vào đó nhắn tin mạt sát, buông xả thứ ngôn ngữ cần phải loại bỏ khỏi tiếng Việt.

Văn hóa mạng có những điều khiến người ta bật cười. Ví dụ có bạn  hay người hâm mộ của “nhà văn” phản ánh ngược lại: “Ôi anh ơi em mới chửi nó 2 câu nó đã chặn em rồi, hèn hạ anh nhỉ”. Thế đó, đến cả chửi rủa người ta cũng muốn đòi hỏi đầy đủ quyền lợi cho bản thân, quyền được chửi và nạn nhân phải căng mắt đọc đầy đủ, trọn vẹn những dòng chữ thiếu lịch sự mà họ gửi gắm.

3. Tranh luận, phản biện một cách văn minh, có học thuật, chứng cứ minh bạch đang là điều gì đó ngày càng khó khăn, hiếm có trên môi trường mạng xã hội.

Hãi hùng với kiểu làm nhục trên mạng xã hội -0
Văn hóa làm nhục thời mạng xã hội khiến không ít người phải rùng mình vì sự xấu xí của nó.

Hơn 3 năm trước, tôi có được mời tới trao đổi kỹ năng sử dụng mạng xã hội cho các cháu học sinh cấp 2 và 3 tại một trường trung học phổ thông tại Hà Nội. Đó là buổi gặp gỡ rất thú vị, bởi được hiểu, thấu cảm và có thêm nhiều thông tin về những góc khuất trên mạng của thế hệ này. Tình trạng bị bắt nạt, bêu riếu, xỉ nhục của các cháu không kém phần khốc liệt. Thế nhưng với kỹ năng sống còn thiếu cũng như cách ứng xử với các tình huống khiến không ít bạn rơi với trầm cảm, tự ti, xấu hổ với bạn bè bởi những thông tin, cách tấn công độc ác của ngay chính bạn bè mình. Tôi rất nhớ một bạn trẻ từng là nạn nhân bị làm nhục trên mạng, cầm micro run run tâm sự trước hội trường. “Chúng con dùng mạng ai cũng có tài khoản ảo, ảo nhưng mà là thật. Bởi vì tài khoản chính chỉ để bố mẹ, thầy cô nhìn thấy là con đang ngoan, chăm học. Còn tài khoản ảo mới là cái để con được nói thật những gì mình suy nghĩ, để đối phó với những lần bị bắt nạt, để chửi lại chúng nó”.

Thế giới mạng xã hội vô cùng phức tạp. Nó là con dao hai lưỡi, và dường như tất cả đều có thể là nạn nhân dự bị của nó nếu thiếu đi những kỹ năng dùng mạng. Cần nên biết chia sẻ điều gì lên đó sẽ phù hợp, điều gì cần chia sẻ trong nhóm người thân, gia đình. Mọi thông tin để chế độ dễ tiếp cận đều có thể trở thành công cụ cho những kẻ xấu xí, rình mò. Luôn ý thức rằng đằng sau những avatar ảo là con người thật. Để phê bình mà không mạt sát, lên án nhưng không lăng nhục. Để trong khi thượng tôn pháp luật vẫn trân trọng nhân phẩm con người. Để thấu cảm, khoan dung, tha thứ và hướng tới một xã hội của công lý phục hồi và hàn gắn, thay vì của trừng phạt tàn khốc. 

Trí Minh

Các tin khác

“Bẫy tình” bằng công nghệ AI

“Bẫy tình” bằng công nghệ AI

Tình yêu ở lứa tuổi nào cũng đáng được trân trọng; ngày nào con người còn sống, thì ngày đó người ta còn khóc cười vì yêu. Trước nhu cầu tìm bạn đời ngày càng cao, nhiều kênh “kết nối yêu thương”, các hội nhóm mai mối, tìm mảnh ghép đồng loạt ra đời. Đây lại là “miếng mồi” béo bở để đối tượng lừa đảo “giăng lưới” tình bằng công nghệ AI.

Hãi hùng thịt heo siêu nạc

Hãi hùng thịt heo siêu nạc

Dùng từ lóng, ký tự, mật mã để trao đổi về quy trình đưa thứ bột trắng mang tên Salbutamol vốn là thuốc dùng trong y khoa vào thức ăn cho heo, phù phép heo bình thường thành siêu tăng trưởng, siêu nạc để nhanh chóng xuất chuồng, đưa vào bao tử người tiêu dùng. Đây là một thực trạng nhức nhối, phản ánh mặt tối của nền kinh tế thị trường, khi lòng tham vượt lên trên đạo đức. Khi nào mới chấm dứt được tình trạng này?

Mượn danh “thuốc rừng” để trục lợi

Mượn danh “thuốc rừng” để trục lợi

Gắn mác dược liệu miền núi, quảng cáo chữa bách bệnh, đánh vào tâm lý chuộng thuốc Nam và mong muốn tìm kiếm phương pháp điều trị ít tốn kém của người dân, nhiều đối tượng đang biến các sản phẩm dược liệu không rõ nguồn gốc thành công cụ trục lợi. Đằng sau những lời quảng cáo hấp dẫn là hàng hóa trôi nổi, chất lượng không được kiểm chứng, tiềm ẩn nguy cơ gây tổn hại sức khỏe và khiến người bệnh bỏ lỡ thời gian điều trị cần thiết.

Livestream chuyện người khác - Coi chừng vi phạm pháp luật!

Livestream chuyện người khác - Coi chừng vi phạm pháp luật!

Không rõ đầu đuôi nhưng vẫn quay phim, livestream, gán chuyện riêng cho người xuất hiện trong khung hình, một số người đang biến sự hiếu kỳ thành cách câu tương tác. Hình ảnh và lời bình thiếu căn cứ có thể xâm phạm danh dự, đời tư, khiến người trong cuộc chịu tổn hại và vụ việc thêm phức tạp.

Ghi ở ngôi nhà chung đem cơ hội đổi đời

Ghi ở ngôi nhà chung đem cơ hội đổi đời

Sau ngày khai giảng năm học mới đúng một tháng, chúng tôi trở lại Trường Văn hóa CAND VI, cảm nhận rõ rệt đầu tiên là gần 300 con người đến từ khắp mọi miền của tỉnh Nghệ An đã nhanh chóng bắt nhịp, hòa nhập để trở thành một gia đình thực thụ.

 Tuyên truyền pháp luật bằng những vai diễn

Tuyên truyền pháp luật bằng những vai diễn

Từ những điều luật tưởng như khô khan, Phòng Cảnh sát giao thông Công an TP Hà Nội đã chuyển tải thành những câu chuyện đời thường, những tình huống hài hước và dễ nhớ bằng những tiểu phẩm ngắn gọn, vô cùng sinh động. Trong đó, Trung tá Nguyễn Ngọc Tiến và Thiếu tá Trần Quân Thụy trở thành hai gương mặt quen thuộc trong nhiều clip tuyên truyền về trật tự, an toàn giao thông.

Hành trình lật tẩy đường dây “khoác áo” ngoại nhập và hàng giả khổng lồ

Hành trình lật tẩy đường dây “khoác áo” ngoại nhập và hàng giả khổng lồ

Từ một tài khoản trên mạng xã hội rao bán những hộp An Cung được giới thiệu là hàng ngoại nhập, những lời quảng cáo về nguồn gốc Hàn Quốc, công dụng liên quan đến phòng, chống đột quỵ thu hút sự chú ý của người tiêu dùng, đặc biệt là người cao tuổi. Nhưng, phía sau những hộp sản phẩm có bao bì bắt mắt ấy lại là những viên thuốc không rõ nguồn gốc, được mua trôi nổi, đóng gói, dán tem nhãn rồi “khoác áo” hàng ngoại nhập. Từ những dấu hiệu bất thường trên không gian mạng, các trinh sát Phòng Cảnh sát kinh tế Công an tỉnh Thanh Hóa lần theo từng manh mối. Và, khi những mắt xích đầu tiên được bóc tách, một đường dây sản xuất, buôn bán hàng giả hoạt động liên tỉnh dần lộ diện. Không chỉ có An Cung giả, phía sau đó còn là một cơ sở sản xuất mỹ phẩm giả với quy mô đặc biệt lớn.

Khi quá khứ bất hảo được khoác áo "quân tử giang hồ"

Khi quá khứ bất hảo được khoác áo "quân tử giang hồ"

Tám tiền án, một tiền sự, từng cầm đầu một băng nhóm và thường xuyên kể lại quá khứ bất hảo trên mạng xã hội, Nguyễn Minh Đức, tức Đức "Cộng", sinh năm 1981, ở Nam Định, đã biến hình ảnh giang hồ thành nội dung thu hút hơn 115.000 lượt theo dõi. Điều đáng lo không chỉ nằm ở những câu chuyện được kể, mà còn ở việc một bộ phận người xem coi nhân vật này như hình mẫu của bản lĩnh, nghĩa khí quân tử.

Cạm bẫy mã độc

Cạm bẫy mã độc

Một cú click tưởng chừng vô hại trên mạng xã hội, một lời nhờ “xem hộ thông tin”, một tin nhắn “chuyển nhầm tiền”, hay một tấm ảnh gửi qua ứng dụng hẹn hò... là người dùng có thể rơi vào cảnh “tiền mất, dữ liệu bay”, thậm chí mất cả danh dự, nhân phẩm trên không gian mạng.

Nỗ lực chấm dứt nạn nuôi nhốt gấu tại Việt Nam: Không có lồng sắt nào vĩnh cửu!

Nỗ lực chấm dứt nạn nuôi nhốt gấu tại Việt Nam: Không có lồng sắt nào vĩnh cửu!

Từ chiếc chuồng sắt chật hẹp, tối tăm tại một hộ gia đình ở Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 11/9 vừa qua, chú gấu Millie đã được về sống dưới mái nhà bán tự nhiên xanh mướt tại Vườn quốc gia Bạch Mã. Câu chuyện về hành trình giải cứu Millie mang thông điệp đầy ý nghĩa: Khi lòng trắc ẩn được đánh thức, khi những nỗ lực phối hợp giữa nhà nước, kiểm lâm, tổ chức quốc tế và người dân hòa làm một, thì không có chiếc lồng sắt nuôi nhốt gấu nào là vĩnh cửu.

“Làm nhiệm vụ” hay bẫy lừa độc ác

“Làm nhiệm vụ” hay bẫy lừa độc ác

Phía sau một đứa trẻ bị hội chứng tự kỷ và chậm phát triển là trăm ngàn nỗi lo của người làm cha mẹ. Họ tìm đủ mọi cách để cho con mình có thể hòa nhập, phát triển như bao đứa trẻ cùng trang lứa. Cũng từ đây, các chiêu thức lừa đảo được giăng ra như: Làm nhiệm vụ siêu nhân nhí, thi tuyển người mẫu ảnh, cùng con bước ra thế giới… Nhân vật chính thực hiện các phi vụ “siêu nhân” cho con lại là phụ huynh, với kết quả tiền mất, tật mang, niềm tin vỡ vụn...

Khi khai tử doanh nghiệp khó hơn khai sinh

Khi khai tử doanh nghiệp khó hơn khai sinh

Nhiều người thành lập doanh nghiệp với kỳ vọng khởi nghiệp nhưng công việc không thuận lợi, công ty gần như chưa kịp hoạt động đã bị bỏ quên. Vài năm sau, khi làm thủ tục giải thể, họ mới phát hiện dù không có doanh thu vẫn phải nộp hàng chục triệu đồng tiền phạt và nghĩa vụ tồn đọng.

Lá chắn thép trên không gian số

Lá chắn thép trên không gian số

Không có tiếng súng, không có những cuộc truy bắt giữa đêm trên những cung đường, nhưng trên một “mặt trận” đặc biệt, cuộc chiến vẫn diễn ra từng ngày, từng giờ. Đó là không gian mạng với những loại tội phạm vô cùng phức tạp. Ở mặt trận ấy, cán bộ, chiến sĩ Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Công an tỉnh Bắc Ninh vẫn hàng ngày hàng giờ thầm lặng đấu tranh và đã giành được những chiến công đặc biệt xuất sắc.

Khi giao dịch thanh toán trở thành vỏ bọc cho dòng tiền bất minh

Khi giao dịch thanh toán trở thành vỏ bọc cho dòng tiền bất minh

Thiết bị chấp nhận thanh toán thẻ (POS) vốn được sử dụng để phục vụ hoạt động mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ và thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt. Tuy nhiên, thực tế xuất hiện tình trạng một số cá nhân, hộ kinh doanh, tổ chức lợi dụng POS để thực hiện giao dịch rút tiền mặt cho khách hàng dù không phát sinh hoạt động mua bán thực tế. Những giao dịch “không hàng hóa, không dịch vụ” này tiềm ẩn nguy cơ bị lợi dụng để hợp thức hóa, che giấu nguồn gốc dòng tiền bất hợp pháp.

Bơm ma túy vào tinh dầu thuốc lá điện tử

Bơm ma túy vào tinh dầu thuốc lá điện tử

Những lọ dung dịch nhỏ, đầu pod (thuốc lá điện tử) nhiều màu sắc và các lời mời “thư giãn”, “không lên test” đã trở thành lớp vỏ che giấu một thủ đoạn sử dụng ma túy mới khá tinh vi. “Hàng” được chia nhỏ, chuyển qua nhiều tầng trung gian và thanh toán bằng tài khoản không chính chủ trước khi tới tay người sử dụng.

Thao túng doanh số để leo hạng trên sàn thương mại điện tử

Thao túng doanh số để leo hạng trên sàn thương mại điện tử

Chỉ với vài trăm nghìn đồng, các gian hàng trên sàn thương mại điện tử có thể mua dịch vụ "buff đơn” (sử dụng các biện pháp để làm gia tăng số lượng đơn hàng hiển thị), hàng loạt đánh giá 5 sao và nhanh chóng xuất hiện trong nhóm "bán chạy". Điều tra của phóng viên cho thấy phía sau những con số tưởng như phản ánh uy tín là cả một thị trường dịch vụ thao túng thuật toán, tiềm ẩn nguy cơ đánh lừa người tiêu dùng và làm méo mó môi trường cạnh tranh.

Đưa tiện ích số đến với người dân vùng phên giậu

Đưa tiện ích số đến với người dân vùng phên giậu

Địa hình chia cắt, giao thông cách trở, hạ tầng viễn thông còn nhiều hạn chế cùng những nét văn hóa đặc thù của đồng bào khiến hành trình triển khai Đề án 06 tại xã biên giới Keng Đu, tỉnh Nghệ An gặp không ít khó khăn. Thế nhưng, bằng sự kiên trì bám bản, bám dân và cách làm linh hoạt, cán bộ công an xã đã và đang từng bước đưa những tiện ích số đến với đồng bào nơi miền biên viễn.

Đổi mới tuyên truyền từ Công an cơ sở

Đổi mới tuyên truyền từ Công an cơ sở

Không còn là những văn bản tuyên truyền khô cứng, không còn là những buổi tuyên truyền tập trung, nhiều công an xã, phường của tỉnh Bắc Ninh đang đẩy mạnh làm những clip ngắn để đưa pháp luật đến gần với người dân hơn. Những clip tự quay, dựng hình ảnh, thậm chí diễn xuất chính là những cán bộ, chiến sĩ, người dân địa phương đã thực sự tạo ấn tượng mạnh và hiệu quả không kém phần những ê-kíp sản xuất chuyên nghiệp.

Cạm bẫy mang tên “bút tiêm giảm cân”

Cạm bẫy mang tên “bút tiêm giảm cân”

Chỉ cần vài thao tác trên mạng xã hội, người có nhu cầu giảm cân có thể dễ dàng tìm thấy hàng loạt lời mời chào về “bút tiêm giảm cân” với những quảng cáo hấp dẫn như giảm cân nhanh, không cần ăn kiêng, không cần tập luyện. Đằng sau những lời quảng cáo “thần tốc” ấy là những biến chứng khôn lường mà người mua, người sử dụng không lường trước được.