Chưa khi nào trong một vụ án “tín dụng đen” mà số lượng đối tượng, bị hại lại nhiều như vụ án trên. Vẫn là những việc làm cần mẫn, thận trọng nhưng quyết liệt của chỉ huy và CBCS Phòng CSHS để vụ án sớm kết thúc với các bản án nghiêm khắc dành cho đối tượng phạm tội.
Cho vay qua app, đòi nợ bằng đủ trò “khủng bố”
Phải kiên trì hẹn rất nhiều lần kể từ khi chuyên án bắt giữ 300 đối tượng trong đường dây hoạt động “tín dụng đen” bị Phòng CSHS, Công an TP Hà Nội triệt phá, chúng tôi mới “kéo” được Trung tá Lý Hoài Nam, Đội trưởng Đội CSHS đặc nhiệm ngồi riêng vào một sáng cuối tuần đầu tháng 6.
Vừa mới gặp, Trung tá Lý Hoài Nam tươi cười “chốt” nhanh với chúng tôi: “Tớ chỉ có khoảng nửa tiếng rồi lại phải họp giao ban gấp”. Nhắc đến chuyên án triệt xóa đường dây cho vay nặng lãi theo kiểu “tín dụng đen”, Trung tá Lý Hoài Nam điềm tĩnh: Cũng phải mất khá nhiều thời gian mới “hót” trọn ổ được.
Hơn một năm về trước, khi cả nước đang quay cuồng trong dịch bệnh COVID-19, mọi hoạt động kinh tế - xã hội tưởng chừng bị “đóng băng”, trong bối cảnh khó khăn chồng chất đó, không ít người dân đã tìm đến những cơ sở cho vay lãi nặng để nhằm mục đích có tiền trang trải cuộc sống. Vì tình hình dịch bệnh không đi ra ngoài giao dịch được và vì nhiều lý do khác nhau, họ tìm đến những trang mạng, đường link và app cho vay trực tuyến. Cũng từ đây, Phòng CSHS liên tiếp nhận được những đơn cầu cứu của không ít bị hại chẳng liên quan gì đến việc vay nợ của những khách hàng này.
Trung tá Lý Hoài Nam vẫn còn nhớ như in cảnh một phụ nữ tìm đến Phòng CSHS trong tâm trạng hoảng hốt. Cầm trên tay lá đơn, nhưng phải mất khá lâu, chị Nguyễn Thị Thanh ở Cầu Giấy, Hà Nội mới dám đưa ra cho điều tra viên. Lá đơn trình báo vừa trao tay nữ điều tra viên, cũng là lúc người phụ nữ này ôm mặt khóc nấc lên. Ngoài lá đơn trình báo trong suốt nhiều ngày tháng bị các đối tượng lạ mặt khủng bố điện thoại, còn là những hình ảnh đồi trụy được chúng cắt ghép nhằm uy hiếp chị Thanh cùng gia đình.
“Tôi và gia đình chẳng liên quan gì đến việc vay nợ của người em họ. Nhưng đêm ngày chúng gọi điện thoại réo tên tôi và mọi người trong gia đình bắt chúng tôi phải bảo người em họ trả tiền vay cho chúng hoặc trả thay nếu không chúng sẽ gọi cho đến khi “cháy sim” thì thôi”- chị Thanh bức xúc trình bày.
Vài ngày sau đó, những lá đơn trình báo tương tự như của người phụ nữ trên mỗi lúc một nhiều thêm trên bàn làm việc của Trung tá Lý Hoài Nam. Hầu như tất cả những nạn nhân đó chẳng liên quan, thậm chí không biết gì đến việc vay nợ tiền của con nợ với đường dây, ổ nhóm trên. Cùng với bộ hồ sơ trinh sát khá công phu trước đó được trình lên Ban chỉ huy Phòng, Đại tá Nguyễn Thế Hùng, Trưởng phòng CSHS, Công an TP Hà Nội chính thức báo cáo và xin ý kiến của Ban Giám đốc Công an TP Hà Nội, trực tiếp Thiếu tướng Nguyễn Thanh Tùng, Phó Giám đốc Công an TP Hà Nội chỉ đạo để xác lập chuyên án đấu tranh triệt xóa đường dây cho vay lãi nặng bằng hình thức qua app trên.
“Vỏ quýt dày có móng tay nhọn”
Thủ đoạn cho vay của các đối tượng trong đường dây này không giống như những đối tượng hoạt động “tín dụng đen” theo kiểu truyền thống. Chúng lập ra 3 cổng cho vay, khách hàng chỉ cần điền những thông tin cơ bản nhất là đã có thể dễ dàng vay với số tiền từ 2 đến 30 triệu đồng. Đặc biệt, tất cả khách hàng muốn vay được tiền thì đều phải sao chép lại danh bạ điện thoại cho chủ nợ.
Với những thông tin cá nhân của khách hàng cung cấp như nghề nghiệp, mối quan hệ xã hội, gia đình…, hệ thống AI của các app cho vay này tự động đánh giá mức độ tín nhiệm để quyết định khách hàng được vay số tiền tối đa bao nhiêu cũng như thời gian trả nợ, lãi cụ thể. Vay tiền quá dễ nhưng chỉ cần khách hàng chậm trả hoặc không trả được tiền, các đối tượng trong đường dây trên sẽ giở những bài đòi nợ không khác gì khủng bố, tra tấn, dai dẳng đêm ngày khiến cho con nợ và cả nghìn người thân, bạn bè trong danh bạ điện thoại đã sao gửi trước đó khốn khổ.
Vất vả xác định được “đầu đến” của các mũi trinh sát nhưng để khoan phá được những lớp bảo mật tinh vi, chắc chắn mà chúng xây dựng xung quanh các app cho vay “tín dụng đen” thì lại là điều không hề đơn giản. Với sự hỗ trợ của các phòng nghiệp vụ Công an TP Hà Nội, Cục CSHS Bộ Công an, Ban chuyên án của Phòng CSHS đêm ngày tập trung sàng lọc, củng cố hồ sơ, sao lưu tất cả những dữ liệu để phục vụ cho quá trình đánh án. Tài liệu trinh sát ngày càng dầy lên, quyết tâm phá án của Ban chuyên án cũng mỗi ngày thêm lớn, thôi thúc từng thành viên sớm triệt xóa, bắt giữ, xử lý những đối tượng trong đường dây tội phạm này.
“Nếu như các ổ nhóm “tín dụng đen” trước đó thường ở Hà Nội và có khoảng từ 5-10 đối tượng tham gia, thì tính chất, quy mô của đường dây tội phạm trên lại lớn hơn gấp rất nhiều lần”-Trung tá Lê Văn Hải, Đội trưởng Đội Điều tra trọng án cho biết. Điều đặc biệt, qua sàng lọc và dày công trinh sát, xác minh, Ban chuyên án xác định đối tượng cầm đầu của đường dây hoạt động “tín dụng đen” trên là người Trung Quốc. Chúng chia thành các cấp, bậc, trả lương rất hậu hĩnh cho nhân viên nên gần như toàn bộ nhân viên làm trong đường dây này đều “sống chết” vì chủ. Các đối tượng chia nhỏ nhiều điểm giao dịch “ảo” ở các tỉnh, thành phố xung quanh Hà Nội như Thái Nguyên, Vĩnh Phúc, liên tục thay đổi chỗ ở khiến cho công tác xác minh, điều tra của cơ quan Công an vô cùng vất vả, khó khăn. Bản thân những con nợ cũng không hề biết mặt mũi, thông tin gì của chủ nợ bởi tất cả giao dịch trên app.
“Các đối tượng chóp bu của đường dây này là người Trung Quốc, điều hành hoạt động tội phạm từ bên kia biên giới. Chúng mượn danh người khác, lập công ty con làm bình phong, khiến cho quá trình điều tra của Ban chuyên án gặp rất nhiều khó khăn. Ngoài 3 app cho vay được chúng phát triển gồm “cashvn”, “ovay” và “vaynhanhpro”, chúng còn thành lập công ty trung gian thanh toán. Toàn bộ việc cho vay, thanh toán đều trên nền tảng di động, điện tử nên việc lần theo dấu vết tội phạm cũng như “bắt chết” chứng cứ là rất khó khăn”- Đại tá Nguyễn Thế Hùng, Trưởng phòng CSHS, Công an TP Hà Nội đánh giá.
Trong suốt quãng thời gian năm 2021, đã có nhiều lần Ban chuyên án định “nổ súng”, song khi báo cáo lãnh đạo Bộ Công an, trực tiếp là Trung tướng Nguyễn Duy Ngọc, Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Công an, được đồng chí Thứ trưởng động viên, chỉ đạo, gợi mở làm “dày thêm” hồ sơ, bắt đến tận cùng đối tượng điều hành cao nhất, xóa sổ triệt để đường dây tội phạm gây nhức nhối, bức xúc này.
Trưa 24/5/2022, hàng chục trinh sát của Phòng CSHS đồng loạt ập vào nhiều điểm được xác định là cơ sở điều hành hoạt động “tín dụng đen” của ổ nhóm tội phạm này ở Hà Nội, Vĩnh Phúc và Thái Nguyên. Chỉ trong một ngày, khoảng 300 đối tượng có liên quan đã bị đưa về Phòng CSHS, trong đó có những đối tượng nắm giữ vai trò cao nhất của đường dây tội phạm xuyên quốc gia trên như Zhang Min (người Trung Quốc), là đối tượng chỉ đứng sau “ông trùm” Li cũng là người Trung Quốc. Zhang Min có nhiệm vụ phát triển và phụ trách việc thu hồi nợ cũng như điều hành toàn bộ hoạt động của các app cho vay lãi nặng ở Việt Nam.
Với lãi suất cho vay “cắt cổ” lên tới gần 2.200%/năm, cùng với những chiêu đòi nợ cực “bẩn” và tàn khốc, chúng đã khiến cho những con nợ và nhất là những người không liên quan “sống trong sợ hãi”, buộc phải trả tiền mới thôi. Cho tới thời điểm này, Phòng CSHS đã làm rõ có hơn 1 triệu tài khoản vay nợ với dòng tiền cho vay từ ổ nhóm tội phạm này lên tới hàng nghìn tỷ đồng. Phòng CSHS cũng đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can, bắt, tạm giam hàng chục đối tượng có liên quan, đồng thời đấu tranh mở rộng vụ án.
Nhóm “tín dụng đen” cho vay lãi suất 360%/năm 
