TikTok và những tác động tiêu cực về tâm lý với giới trẻ

Những ngôi sao kiệt sức

Phát biểu với tờ New York Times, Jack Innanen, một ngôi sao TikTok 22 tuổi đến từ Toronto (Canada), cho biết, thời gian gần đây, anh cảm thấy rất khó khăn để tạo nội dung. Anh nói: “Tôi có cảm giác như mình đang khai thác một thùng rỗng trong một năm qua”.

Việc dành hàng giờ quay phim, chỉnh sửa, phân tích kịch bản, tương tác với người hâm mộ, thiết lập các giao dịch thương hiệu và cân bằng nhiều trách nhiệm khác đi kèm với việc trở thành một người sáng tạo nội dung thành công khiến anh phải trả giá. Innanen, giống như rất nhiều người có ảnh hưởng thế hệ Z, những người đã trở nên nổi tiếng một cách dễ dàng trong năm 2020 khi trào lưu TikTok bùng nổ, giờ đã kiệt sức. Anh nói: “Tôi đã đạt đến điểm mà tôi muốn. Hôm nay tôi phải làm một video mới, và tôi phải dành cả một ngày mệt mỏi để hoàn tất quá trình này”.

Anh Innanen không phải là người duy nhất cảm thấy điều đó. Khi đại dịch COVID-19 bùng phát, gần như tất cả mọi ngành nghề lao động đều bị ảnh hưởng. Theo một báo cáo gần đây của công ty liên doanh SignalFire, hơn 50 triệu người trên thế giới tự coi mình là người sáng tạo (còn được gọi là người có ảnh hưởng) và ngành này là phân khúc doanh nghiệp nhỏ phát triển nhanh nhất, một phần nhờ vào một năm mà mọi người chuyển sang làm việc trực tuyến do đại dịch, và nhiều người phải ở nhà hoặc không có việc làm. Trong suốt năm 2020, mạng xã hội đã tạo ra một thế hệ sao trẻ mới.

Tuy nhiên, giờ đây, nhiều người trong số họ nói rằng họ đã đạt đến điểm ngưỡng. Vào tháng 3-2021, Charli DAmelio, ngôi sao lớn của TikTok với hơn 117 triệu người theo dõi, nói rằng cô đã “mất niềm đam mê” với việc đăng tải nội dung. Tháng 8-2021, Spencewuah, ngôi sao TikTok 19 tuổi với gần 10 triệu người theo dõi, đã thông báo rằng anh ấy sẽ rút lui khỏi nền tảng này sau một cuộc tranh cãi với người hâm mộ BTS. Devron Harris, 20 tuổi, một người sáng tạo TikTok ở Tampa, Florida cho biết: “Rất nhiều TikToker lớn tuổi không còn đăng nhiều video nữa và nhiều TikToker trẻ hơn đã bỏ cuộc”.

Sớm nở, tối tàn

Tình trạng kiệt sức đã ảnh hưởng đến nhiều thế hệ người sáng tạo truyền thông xã hội. Vào năm 2017, những người có ảnh hưởng trên Instagram bắt đầu rời khỏi nền tảng này, nói rằng họ cảm thấy chán nản và mệt mỏi. Một nhà sáng tạo viết cho trang blog “This Is Glamorous” cho biết vào thời điểm đó: “Dường như không ai còn cảm thấy vui vẻ trên Instagram nữa”.

Năm 2018, nhiều nhà sáng tạo lớn trên YouTube bắt đầu rời bỏ nền tảng này, với lý do các vấn đề về sức khỏe tâm thần. Các chỉ trích của họ tập trung vào thuật toán của YouTube, vốn ưu tiên các video dài hơn và những người đăng video gần như hàng ngày, một tốc độ mà người sáng tạo cho rằng gần như không thể đáp ứng được. Khi một loạt các ngôi sao trẻ bắt đầu xây dựng lượng khán giả trên TikTok vào cuối năm 2019 và đầu năm 2020, nhiều người hy vọng rằng lần này sẽ khác. Họ đã lớn lên và chứng kiến các YouTuber nói chuyện thẳng thắn về những vấn đề này. Courtney Nwokedi, 23 tuổi, một ngôi sao YouTube ở Los Angeles, cho biết: “Khi nói đến những người sáng tạo Thế hệ Z, chúng ta nói rất nhiều về sức khỏe tinh thần và chăm sóc cho bản thân. Chúng tôi đã từng thấy nhiều người sáng tạo nói về tình trạng kiệt sức trong quá khứ”.

Tuy nhiên, họ vẫn chưa chuẩn bị đầy đủ cho công việc mệt mỏi, đó là: xây dựng nội dung, duy trì và kiếm tiền từ khán giả trong thời kỳ đại dịch. Jose Damas, 22 tuổi, một người sáng tạo TikTok ở Los Angeles cho biết: “Thật là mệt mỏi. Tôi dường như không có đủ thời gian trong ngày”.

Sự thay đổi và biến động không ngừng là điều đáng lo ngại. Luis Capecchi, 23 tuổi, người sáng tạo TikTok ở Los Angeles, cho biết: “Khi lượt xem của bạn giảm sút, nó sẽ ảnh hưởng đến sự ổn định tài chính và khiến sự nghiệp của bạn gặp rủi ro. Nó giống như bị giáng chức trong công việc mà không có cảnh báo”.

Những kỳ vọng nổi tiếng phi thực tế

Ngành công nghệ là những người hưởng lợi lớn nhất từ sự bùng nổ của các nhà sáng tạo. Từ năm 2020 trở đi, các nhà đầu tư mạo hiểm ở Thung lũng Silicon đã đổ tiền vào các công ty khởi nghiệp tập trung vào các nhà sáng tạo và bản thân các nền tảng cũng bắt đầu cạnh tranh để tìm kiếm nhân tài.

Để đối phó với chứng trầm cảm, nhiều nhà sáng tạo TikTok đã tìm kiếm liệu pháp và điều trị tâm lý, hoặc cố gắng cởi mở hơn với người hâm mộ và bạn bè về sự khó khăn của họ. Tatayanna Mitchell, 22 tuổi, một người sáng tạo trên YouTube và TikTok ở Los Angeles, cho biết: “Khi tôi chán nản, tôi nói chuyện với những người xung quanh. Tôi đăng những câu chuyện của mình và chia sẻ những câu nói đại loại như: Hãy nói chuyện với mọi người nếu bạn cần giúp đỡ”.

Innanen nói rằng các đại diện từ TikTok đã ủng hộ khi anh sử dụng nền tảng này để nói lên những thách thức về sức khỏe tâm thần và mời anh tham gia vào một hội đồng về vấn đề này với những người sáng tạo khác.

Tuy nhiên, ngay cả những nền tảng hữu ích nhất cũng không thể giảm bớt sự bấp bênh vốn có đối với công việc của người sáng tạo hoặc áp lực mà nhiều người sáng tạo tự đặt lên mình. Innanen nói: “Tôi có cảm giác đang thất bại và có thể không bao giờ vực dậy được được nếu video không được khán giả hưởng ứng”.

Nghiên cứu mới của Đại học Kingston London tìm hiểu về tác động của mạng xã hội đối với những người trẻ tuổi cho thấy thanh thiếu niên ở độ tuổi đi học tìm kiếm sự nổi tiếng thông qua nền tảng chia sẻ video TikTok có khả năng đối mặt với nguy cơ tổn hại tới sức khỏe tâm thần.

Nghiên cứu được thực hiện bởi các chuyên gia marketing tại Trường Kinh doanh Kingston đã kiểm tra tâm lý của TikToker lứa tuổi trung học và cách sử dụng cũng như sự hài lòng mà họ nhận được từ trang mạng xã hội.

Nghiên cứu đã tìm hiểu về mức độ TikTok đã thúc đẩy giới trẻ thể hiện bản thân, được xã hội công nhận và tìm kiếm sự nổi tiếng ra sao. Kết quả cho thấy các thanh thiếu niên thường tin rằng họ sẽ trở nên nổi tiếng bằng cách chia sẻ các video clip về tài năng của họ nhưng đồng thời chúng cũng làm tăng nguy cơ tiếp xúc với các vấn đề về quyền riêng tư khi còn rất nhỏ.

Nghiên cứu được xuất bản bởi Tiến sĩ Rita Kottasz, Phó Giáo sư Marketing và Christina Bucknell-Bossen, thạc sĩ của Trường Kinh doanh Kingston. Tiến sĩ Kottasz cho biết các thanh thiếu niên ở độ tuổi đến trường đang tìm kiếm sự nổi tiếng một cách có ý thức - điều có thể khiến họ thất bại. Tiến sĩ Rita Kottasz nói: “Những người trẻ tuổi nghĩ rằng họ có thể dễ dàng trở nên nổi tiếng, có lẽ là do số lượng các ngôi sao truyền hình thực tế trên toàn cầu ngày càng tăng. Tuy nhiên, việc trở nên nổi tiếng có thể là một kỳ vọng phi thực tế. Chẳng hạn như các thí sinh chương trình truyền hình thực thế The X Factor hay The Apprentice, thường xuất hiện trước công chúng trong một thời gian rất ngắn, sau đó hoàn toàn biến mất. Những kiểu kỳ vọng như vậy có thể gây ra nhiều vấn đề cho sức khỏe tinh thần của những người trẻ tuổi như các vấn đề về quyền riêng tư trên mạng xã hội”.

Về phần mình, Bucknell-Bossen cho biết: “Một trong những lý do mà tôi nghiên cứu chủ đề tìm kiếm sự nổi tiếng là bởi tôi đã thấy rất nhiều người thành công rực rỡ, nhưng rồi sự nổi tiếng của họ nhanh chóng vụt tắt. Tôi thấy nó ảnh hưởng tâm lý đến họ như thế nào vì danh tính của họ gắn liền với nghề nghiệp của họ. Điều này đặc biệt đúng với những người sáng tạo, bởi vì khi bạn đưa ra thứ gì đó mà bạn đã tạo ra cho thế giới và mọi người đánh giá bạn, điều đó thực sự có thể tác động đến họ”.

Ngoài chủ đề tìm kiếm sự nổi tiếng và thể hiện bản thân, nghiên cứu của Trường Kinh doanh Kingston cho thấy các thanh thiếu niên đang sử dụng ứng dụng TikTok để mở rộng và tìm kiếm các mối quan hệ trên mạng xã hội. Các chuyên gia cảnh báo điều này là đáng quan ngại vì trẻ em ít có khả năng hiểu được những nguy cơ tiềm ẩn của các vấn đề riêng tư trên mạng.

Tiến sĩ Kottasz nói: “Cách người trẻ sử dụng mạng xã hội đang thay đổi. Chúng ta cần phải bắt đầu giáo dục giới trẻ về sự nguy hiểm của các trang mạng xã hội”. Trong khi rất nhiều nghiên cứu đã được thực hiện về việc sử dụng mạng xã hội của thanh thiếu niên và người lớn, Bucknell-Bossen hy vọng nghiên cứu này sẽ mở ra các cuộc trao đổi và dẫn đến quan tâm hơn đến việc hiểu về việc sử dụng mạng xã hội TikTok ở lứa tuổi thanh thiếu niên.