Thiết bị giả thần kinh giúp người mất cảm giác trở lại bình thường

Chứng mất cảm giác đã tác động sâu sắc tới hàng triệu người trên thế giới vất vả xoay Xở trong đời sống thường nhật của họ. Nhìn, nghe, va chạm, ngửi và nếm đều bị ảnh hưởng, làm giảm trải nghiệm của họ với thế giới. Tuy nhiên giờ đây nhờ có công nghệ giả thần kinh mà chúng ta có thể khai thác trở lại các chức năng thần kinh và bộ não, đồng thời có thể khôi phục lại những kết nối đã mất này.

Những thiết bị giả thần kinh (hoặc cách gọi khác là các thiết bị cấy ghép) đã góp phần phục hồi chức năng cảm giác bị tác động bởi chấn thương hoặc bệnh tật. Các ốc tai điện tử sử dụng những điện cực để kích thích dây thần kinh thính giác của người điếc để lần đầu tiên họ có thể nghe được.

Võng mạc nhân tạo phục hồi thị lực, chi giả và da điện tử có thể kích thích khả năng đụng chạm, và những thiết bị cấy ghép cho cảm giác nếm và ngửi mùi cũng đang được phát triển. Đặc biệt, phương pháp giả thần kinh được công nhận hiệu quả nhất vẫn là cấy ốc tai.

Từ thập niên 1970, nhà thiết kế Adam Kissiah của NASA đã có những kế hoạch phát triển thiết bị hiện đại. Bộ phận số hóa âm thanh kỹ thuật số cấy ghép nhận được từ một microphone bên ngoài, bằng cách sử dụng một bộ xử lý nói cho âm thanh nói, và chuyển nó qua tần số vô tuyến đến một mảng điện cực được nhúng trong ốc tai của tai trong.

8-1.jpg -0
Cấy ghép ốc tai giúp trẻ em bị khiếm thính có thể nghe lại bình thường. Ảnh nguồn: Health Central.

Người lớn và trẻ em bị điếc và khiếm thính nặng sẽ ổn nhờ những thiết bị cấy ghép này. Cho đến nay đã có hơn 730.000 bệnh nhân khiếm thính được cấy ghép ốc tai. Nhưng chất lượng âm thanh bị chê là “thô”, vì vậy mà các nhà nghiên cứu ở London đã phân tích và cải thiện tín hiệu nhằm sáng tạo một phiên bản ốc tai mà họ nói nó giống từ 90% đến 100% so với âm thanh gốc.

Tiếng ồn lớn và chứng nhiễm trùng cũng có thể làm suy giảm thính lực do bị thủng màng nhĩ. Kỹ thuật ghép thường được áp dụng nhằm sửa chữa những lỗ thủng trong lớp màng này. Và giờ đây các nhà khoa học ở  Harvard đã chế ra một thiết bị cấy ghép polymer in 3D nhằm bắt chước màng nhĩ tự nhiên và giúp cơ thể tự tái tạo tế bào của chính mình, nó tự sửa chữa hiệu quả hơn.

Hiệu quả trong việc phục hồi thị lực là một câu chuyện khác. Khoảng 1 triệu người tại Mỹ bị mù (khiếm thị) và chưa có cách chữa trị. Song những người bị ảnh hưởng bởi một căn bệnh mắt hiếm gặp gọi là viêm võng mạc sắc tố có thể nhận một võng mạc nhân tạo mà nhờ đó đã giúp bệnh nhân nhìn thấy các đồ vật, môi trường quanh họ, hay những văn bản in lớn.

Tương tự như vậy, một tổ chức nghiên cứu quốc tế đã sáng tạo ra một mảng vi điện cực hình tròn và cấy thẳng vào vỏ não thị giác. Thông qua mắt, nó sẽ cho phép người khiếm thị nhìn thấy các tia sáng, hoặc nhận diện các chữ cái riêng rẽ. Dù chưa hoàn hảo lắm song nó là bước đầu tiên để phục hồi thị lực. Hành vi đụng chạm thì ít nghiêm trọng hơn mặc dù nó không được quản lý bởi một cơ quan nội tạng Duy nhất.

Những người bị cụt và mất tứ chi trong các vụ tai nạn giờ đây có thể được lắp chi giả để giúp họ cầm nắm và cảm nhận đồ vật thực sự. Có một hệ thống được gọi là “Cánh tay Luke” chính xác là một mô-đun (vai, cẳng tay hoặc bàn tay) cung cấp những rung động khi chạm cũng như những điều chỉnh động cơ tốt để người đeo nó có thể nâng / nhấc cũng như thao tác nhiều loại đồ vật khác nhau.

Một thiết bị bàn tay máy mềm mại giá rẻ khác dùng các cảm biến cơ gắn lên chi những cảm biến áp lực trên mỗi đầu ngón tay, từ đây giúp người sử dụng có thể cảm nhận khi các ngón tay cọ xát vào đồ vật. Năm 2020, các nhà nghiên cứu ở Singapore đã phát triển ra một loại da điện tử có trang bị nhiều cảm biến nhỏ (mỗi 1cm2 có 100 cảm biến như thế) mà họ hy vọng rằng nó sẽ cho phép người dùng bộ phận giả có thể cảm nhận kết cấu, nhiệt độ và cảm giác đau.

Hai cảm giác cuối cùng là ngửi mùi (khứu giác) và nếm (vị giác) cũng được phân tích kỹ nhằm tìm hiểu xem liệu cấy ghép giả thần kinh có làm nên công trạng. Theo đó các nhà nghiên cứu của Trường y Harvard đang nghiên cứu về khứu giác của não bộ và nhận thấy tiềm năng của cấy ghép ốc tai cho mũi có thể giúp phục hồi 50% cảm nhận về mùi cho những người tuổi 65 hoặc già hơn. Nghiên cứu ban đầu cho thấy mô phỏng điện tử bên trong khoang mũi sẽ cho phép 3 trong số 5 bệnh nhân ngửi được các mùi khác nhau. Những người cao tuổi cũng cảm thấy vị giác của họ mờ dần vốn được liên kết với mùi thông qua mô khứu giác ở mũi.

Các nhà khoa học máy tính ở Singapore nghĩ rằng một trình mô phỏng cho phép các game thủ và người dùng thực tế ảo (VR) có thể “nếm” các loại thực phẩm kỹ thuật số, và đây có thể là câu trả lời. Bốn thành phần vị gồm chua, ngọt, mặn và đắng đã được tạo ra bằng cách dùng một điện cực bạc gắn lên lưỡi.

Nhóm nghiên cứu cho rằng mô phỏng nhiệt và điện của lưỡi có thể giúp những bệnh nhân ung thư cải thiện hoặc lấy lại vị giác (đã bị mất trong thời gian hóa trị). Họ cũng coi đây là một cách để người tiêu dùng “nếm” thức ăn trên ti vi hoặc qua mạng; hay giúp người bị tiểu đường tìm lại hương vị ngọt ngào mà không sợ tăng lượng đường trong máu.

Thanh Hải (Tổng hợp)

Các tin khác

Côn trùng gắn công nghệ của tương lai

Côn trùng gắn công nghệ của tương lai

Công ty khởi nghiệp của Đức SWARM Biotactics chế tạo côn trùng lai máy móc phục vụ mục đích quốc phòng - nhưng đây không phải là lần đầu tiên các nhà khoa học gắn camera lên những loài côn trùng. Các nhà nghiên cứu điều khiển côn trùng bằng cách gửi xung điện đến râu của chúng, khuyến khích gián di chuyển. Nếu thành công, các đàn robot này có thể được sử dụng cho nhiều nhiệm vụ như trinh sát hoặc tìm kiếm cứu nạn.

Ngăn chặn UAV gây mất an toàn bay

Ngăn chặn UAV gây mất an toàn bay

Thời gian vừa qua, trong khu vực cấm, hạn chế bay ở sân bay Tân Sơn Nhất, TP Hồ Chí Minh liên tục xuất hiện UAV hoạt động. Tình trạng này không những gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến an toàn của những chuyến bay ở cả hai chiều cất, hạ cánh; mà còn khiến nhiều chuyến bay phải tạm dừng nhiều giờ liền, nhiều chuyến phải hạ cánh gấp hoặc di chuyển đến sân bay khác để dừng chờ; gây thiệt hại hàng chục, thậm chí hàng trăm tỷ đồng cho nhiều loại chi phí.

Vì sao “Mái nhà thế giới” trở thành nguồn cơn thảm họa?

Vì sao “Mái nhà thế giới” trở thành nguồn cơn thảm họa?

Một khối băng và đá trên dãy Langtang bất ngờ sụp xuống, kéo theo lũ bùn đá tràn qua biên giới Trung Quốc và Nepal, phá hủy cửa khẩu, đường sá, nhà máy điện và nhiều khu dân cư. Nhưng Rasuwa không chỉ là câu chuyện về một thiên tai dữ dội, nó cảnh báo một thực tế rất đáng lo ngại. Himalaya,“mái nhà thế giới” và nguồn nước của phần lớn châu Á, đang biến đổi nhanh trong khi hạ tầng và các hành lang kết nối ngày càng tiến sâu vào những vùng núi dễ tổn thương. Khi băng, đá, nước và địa hình cùng mất ổn định, một biến cố trên sườn núi có thể nhanh chóng trở thành khủng hoảng xuyên biên giới.

Màn giăng bẫy khách hàng vào Spa đã bị triệt phá như thế nào?

Màn giăng bẫy khách hàng vào Spa đã bị triệt phá như thế nào?

Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Bắc Ninh đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với 5 đối tượng vì có hành vi lừa dối khách hàng. Các đối tượng trên là chủ cơ sở, “bác sĩ”, “khách hàng” của Spa Sigma và Spa “Royal Luxury” ở tỉnh Bắc Ninh với những thủ đoạn lừa dối khách hàng hết sức bài bản, tinh vi.

Thiếu tướng Trịnh Xuân Thu luôn hướng về quê hương bằng những việc làm ý nghĩa để tri ân Mẹ Việt Nam anh hùng và các anh hùng, liệt sĩ.

Công an tỉnh Thanh Hóa phát huy truyền thống anh hùng

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, Thanh Hóa là một trong những địa bàn trọng điểm bị không quân, hải quân Mỹ đánh phá ác liệt. Hàm Rồng, Nam Ngạn, Phà Ghép, Đò Lèn, Đồi Nhơm... trở thành những “tọa độ lửa” trên tuyến chi viện chiến lược. Mỗi cây cầu, bến phà, cung đường nơi đây đều ghi dấu những trận đánh khốc liệt và sự hy sinh của quân, dân Thanh Hóa để giữ vững mạch giao thông ra tiền tuyến.

“Tế Điên” và lời hứa hoàn lương dang dở

“Tế Điên” và lời hứa hoàn lương dang dở

Bỏ học từ lớp 4, lang thang ở ga Nam Định rồi trượt dài từ trộm cắp, cướp tài sản đến ma túy, Nguyễn Văn Thùy dành hơn 20 năm cuộc đời để... đi tù. Khi trở về, những tưởng đã "rẽ lối" thành công sang lĩnh vực truyền thông với hình ảnh “Tế Điên” trên mạng xã hội, kể chuyện tù tội và khuyên giới trẻ hoàn lương, nhưng, như một diễn viên quen "ăn đèn" sân khấu, “Tế Điên" một lần nữa vướng vòng lao lý cũng chính bởi những phát ngôn thiếu kiểm soát của mình.

Về "khẩu súng gây đau tim" của CIA

Về "khẩu súng gây đau tim" của CIA

Mỹ đã tham gia công ước cấm vũ khí sinh học, nhưng Cục Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) lại bí mật phát triển một loại vũ khí ám sát bí mật: "khẩu súng gây đau tim". Sự thật khí tài này vừa được tạp chí trực tuyến Cơ khí phổ thông (PMC) Mỹ lật lại trong số ra trung tuần tháng 8/2026.

8 công nghệ hoạt động như… “phép thuật”

8 công nghệ hoạt động như… “phép thuật”

Một số công nghệ đột phá vẫn mang lại cảm giác như thể chúng được hiện thực hóa từ truyện hư cấu, ngay cả khi chúng đã xuất hiện được một thời gian. Đó là bởi vì chúng ta học cách áp dụng chúng vào cuộc sống hàng ngày thông qua các ứng dụng và thiết bị mà chúng hỗ trợ, nhưng chúng ta lại không bao giờ dành thời gian để tìm hiểu điều gì làm cho những công nghệ này hoạt động.

AI và cuộc chiến giành quyền viết luật chơi

AI và cuộc chiến giành quyền viết luật chơi

Bên dưới bề nổi của cuộc thương chiến vi chip bán dẫn đang nổi bật trên các trang báo quốc tế là một cuộc chiến ngầm khốc liệt hơn gấp bội: Cuộc đua áp đặt thể chế, giành quyền định đoạt trật tự số toàn cầu. Xem ra, quyền lực đích thực của kỷ nguyên mới không nằm ở chỗ ai làm ra con chip nhanh nhất, mà thuộc về kẻ quyết định AI được phép vận hành theo những quy tắc nào.

Chiều 6/8, việc công an xuất hiện tại nhà Bùi Xuân Huấn đã thu hút nhiều người quay phim, phát trực tiếp qua mạng xã hội

Một thập niên nổi tiếng nhờ thị phi

Không có chuyên môn, nghề nghiệp nổi bật làm bệ phóng, Bùi Xuân Huấn, tức Huấn “Hoa Hồng” vẫn xây dựng được sức ảnh hưởng lớn trên mạng xã hội bằng những màn khoe tiền, phát ngôn gây sốc và các bài giảng về “đạo lý”. Từ một hiện tượng mạng mang màu sắc “giang hồ”, Huấn từng bước thương mại hóa sự nổi tiếng, tham gia kinh doanh, bán hàng trực tuyến và làm từ thiện. Tuy nhiên, hành trình ấy cũng liên tục đi kèm tranh cãi, những lần bị xử phạt và gần đây nhất là việc cơ quan điều tra có mặt tại nơi ở của người này.

Thư cảm ơn của tỉnh ủy lai châu tới công ty TNHH KF FAN của ông Trần Đình Tiệp sau khi ông gửi 1,1 tỉ đồng ủng hộ đồng bào khó khăn

Khánh Sky và kết cục được báo trước

Từ một vụ tranh cãi về hoạt động từ thiện, câu chuyện nhanh chóng leo thang thành những màn livestream chửi bới, kéo đến tận nơi đối chất, rồi kết thúc bằng việc cơ quan công an vào cuộc. Đằng sau vụ việc Khánh Sky là một hiện tượng đáng báo động hơn: Nhiều gã “giang hồ mạng” hiện nay đang kiếm cơm bằng những drama gây tranh cãi và vướng vào pháp luật như là kết cục đương nhiên.

Trung tá Nguyễn Ngọc Tiến cùng đồng nghiệp nghiên cứu kịch bản trước khi quay phim

Người kể chuyện pháp luật bằng những thước phim triệu view

Đoạn clip ghi lại hình ảnh một trung tá CSGT phụ vợ bán nước mía sau giờ làm việc bất ngờ thu hút hàng triệu lượt xem, giúp nhiều người biết đến Trung tá Nguyễn Ngọc Tiến, cán bộ Phòng CSGT Công an TP Hà Nội. Phía sau khoảnh khắc đời thường ấy là một hành trình hơn 20 năm bền bỉ đứng giữa những ngã tư Thủ đô, chứng kiến biết bao mất mát vì tai nạn giao thông, thế nên, cách mà anh Tiến tuyên truyền pháp luật bằng những clip sống động khiến người dân, đặc biệt là các bạn trẻ vô cùng thích thú. Mọi người gọi anh là "Trung tá triệu view".

Những phát minh đi trước thời đại

Những phát minh đi trước thời đại

Giám sát động đất, động cơ hơi nước, phẫu thuật và vật liệu tiên tiến... Một hành trình khám phá những phát minh cổ đại đi trước thời đại.

Vũ khí Hàn Quốc đang xâm lấn thị trường châu Âu

Vũ khí Hàn Quốc đang xâm lấn thị trường châu Âu

Cuộc xung đột tại Ukraine kéo dài đã đẩy các quốc gia thành viên châu Âu của NATO vào một cuộc chạy đua vũ trang quy mô lớn chưa từng có kể từ sau Chiến tranh Lạnh. Trong bối cảnh các tập đoàn công nghiệp quốc phòng nội địa phương Tây bị quá tải và Mỹ có dấu hiệu muốn giảm bớt vai trò đầu tàu dẫn dắt phòng thủ cựu lục địa, một hiện tượng địa chính trị kỳ lạ đã xuất hiện: dòng vũ khí từ cường quốc công nghiệp Đông Bắc Á - Hàn Quốc - đang ồ ạt đổ bộ về phía Tây.

AI và mặt trận an ninh phi truyền thống

AI và mặt trận an ninh phi truyền thống

Nếu động cơ hơi nước thúc đẩy cách mạng công nghiệp, Internet mở ra kỷ nguyên kết nối toàn cầu thì trí tuệ nhân tạo (AI) đang định hình nền văn minh số của thế kỷ XXI. Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích to lớn, công nghệ này cũng bị các tổ chức tội phạm, mạng lưới lừa đảo và các nhóm cực đoan lợi dụng để gia tăng quy mô, mức độ tinh vi của các cuộc tấn công mạng, gian lận tài chính hay thậm chí là khủng bố.

Cuộc chiến của niềm tin

Cuộc chiến của niềm tin

Có những thứ vũ khí không phát ra tiếng nổ. Nó không để lại hố bom, không làm rung cửa kính, cũng không hiện lên trên bản đồ quân sự. Nhưng, nó âm thầm đi vào điện thoại, bảng tin, nhóm chat, những cuộc tranh luận gia đình và cả lá phiếu của cử tri. Tin giả, trong hình hài mới của thời trí tuệ nhân tạo (AI), đang trở thành một thứ vũ khí như thế.

Phát động cao điểm thi đua 70 ngày đêm lập thành tích xuất sắc chào mừng kỉ niệm 70 năm Ngày truyền thống lực lượng Cảnh sát kinh tế

Những người gác cửa vùng kinh tế Đông bắc

Suốt hơn 45 năm xây dựng và trưởng thành, từ 14 cán bộ, chiến sĩ đầu tiên đến đơn vị Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân thời kỳ đổi mới, Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu và môi trường Công an tỉnh Quảng Ninh đã lặng lẽ giữ vững trận tuyến bảo vệ nền kinh tế, đấu tranh với tham nhũng, buôn lậu, hàng giả và tội phạm kinh tế, góp phần giữ gìn kỷ cương pháp luật, môi trường đầu tư và sự bình yên của nhân dân đất mỏ.