Quyền lực mềm từ “Con đường tơ lụa kỹ thuật số”

Sáng kiến Con đường tơ lụa kỹ thuật số (DSR) của Trung Quốc nhằm mở rộng công nghệ kỹ thuật số ở các nước đang phát triển. Sáng kiến này không chỉ đặt ra thách thức vị trí thống trị công nghệ của Mỹ mà còn khiến phương Tây lo ngại về an ninh do tiềm ẩn khả năng giám sát và thu thập dữ liệu.

Bất chấp các lệnh trừng phạt của Mỹ, các công ty công nghệ Trung Quốc như Huawei vẫn tiếp tục phát triển và thâm nhập thị trường nước ngoài, đặc biệt là ở châu Phi và khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương. Điều này càng thúc giục các công ty phương Tây tìm ra các giải pháp thay thế hợp lý và  “chìa tay” với các nước đang phát triển để điều hướng các nước này ra khỏi “cám dỗ” công nghệ nhạy cảm với hoạt động giám sát.

antg.silkroad %3fnh 3.jpg -0
Tàu chở hàng Breb Xian đến từ Saint Petersburg (Nga) tại cảng Mukran ở Sassnitz (bang Mecklenburg-Vorpommern), một phần của Con đường tơ lụa mới giữa Trung Quốc và Đức.

Trước DSR, Trung Quốc cũng đã đưa ra sáng kiến "Vành đai và Con đường" (BRI) trị giá hàng nghìn tỷ USD, đánh cược vào các khoản vay đầy rủi ro nhưng toàn diện dành cho các nước đang phát triển để xây dựng cơ sở hạ tầng quan trọng, qua đó tạo ảnh hưởng nhất định về kinh tế, chính trị với quốc gia đi vay. Cũng với tư duy này, những năm gần đây khi cả thế giới chuyển mình theo công cuộc đổi mới kỹ thuật số, Trung Quốc đã nhanh chóng đón đầu xu hướng và chuyển trọng tâm sang mở rộng nhanh chóng DSR.

DSR được hình thành lần đầu vào năm 2015 trong khuôn khổ BRI, nhắm tới thị trường các công nghệ kỹ thuật số ở các nước đang phát triển, đưa ra các lựa chọn rẻ tiền hơn để thay thế hệ thống dữ liệu và bảo mật của phương Tây. DSR ban đầu nhắm tới lĩnh vực công nghệ, với các khoản đầu tư vào các dự án cáp quang 5G, trung tâm dữ liệu, thương mại điện tử và trí tuệ nhân tạo (AI). Mục tiêu của Trung Quốc trong DSR là chiếm lĩnh thị trường quốc gia của các nước kém phát triển.

Ban đầu, DSR không nhận được sự chú ý đặc biệt từ phương Tây bởi sáng kiến này được thúc đẩy nhờ các khoản đầu tư tư nhân từ các công ty công nghệ Trung Quốc. Điều này khác với BRI, sáng kiến dựa vào các khoản vay của chính phủ trung ương và do chính phủ quyết định. Cho tới gần đây, các mục tiêu chính sách đối ngoại của Trung Quốc đã trở nên gắn liền với DSR. Có thể kể đến như các sáng kiến của các tập đoàn nhằm thúc đẩy các lựa chọn thay thế cho tiền kỹ thuật số, như hệ thống SWIFT do phương Tây hậu thuẫn, đều phải “qua tay” Ngân hàng Trung ương Trung Quốc.

DSR hiện là mối quan tâm hàng đầu của Mỹ bởi với Washington, chiến lược này gây ra các mối đe dọa an ninh tiềm ẩn và thách thức quyền bá chủ của nền kinh tế số 1 thế giới. Phương Tây đánh giá sự phụ thuộc ngày càng tăng của các nước đang phát triển vào công nghệ Trung Quốc là đáng báo động, có thể dẫn đến nguy cơ các nước này sẽ bị giám sát và thu thập dữ liệu.

Trong khi các nước châu Âu chủ yếu lựa chọn các hệ thống đắt tiền hơn nhưng có tính bảo mật cao hơn của Mỹ thì các quốc gia nghèo hơn, chủ yếu ở châu Phi và Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, lại bị các sáng kiến DSR với mức giá thấp hấp dẫn. Các sản phẩm và dịch vụ của Trung Quốc đã thâm nhập sâu vào không gian kỹ thuật số của các nước châu Phi. Bắc Kinh cũng đã ký biên bản ghi nhớ DSR với 16 quốc gia. Ví dụ, công ty Cloudwalk của Trung Quốc đã ký thỏa thuận hợp tác chiến lược với Zimbabwe để tạo điều kiện thuận lợi cho việc triển khai hàng loạt phần mềm nhận dạng giám sát trong nước. Đổi lại, Zimbabwe đồng ý gửi dữ liệu sinh trắc học của hàng triệu công dân nước này cho Trung Quốc.

Khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương cũng là một mục tiêu trong chiến lược DSR. Năm 2018 tại Papua New Guinea, gã khổng lồ công nghệ Huawei đã xây dựng một trung tâm dữ liệu cho toàn bộ kho lưu trữ dữ liệu của chính phủ, sử dụng khoản vay phát triển trị giá 53 triệu USD từ Ngân hàng Exim của Trung Quốc. Một mục tiêu khác trong DSR là Myanmar, nước đã ký thỏa thuận năm 2018 để nhanh chóng mở rộng dịch vụ băng thông rộng 5G. Trung Quốc coi Myanmar là cầu nối DSR quan trọng giữa Nam Á và Đông Nam Á.

Trước sự gia tăng ảnh hưởng với quy mô ngày càng lớn của Trung Quốc, Mỹ đã có những phản ứng để phòng ngừa và ngăn chặn. Chính quyền của Tổng thống Mỹ Joe Biden đã thúc đẩy hoạt động sản xuất chất bán dẫn nội địa với việc ban hành Đạo luật Khoa học và CHIPS vào năm 2022, trong đó phân bổ 52,7 tỷ USD cho hoạt động nghiên cứu và sản xuất trong nước bao gồm 39 tỷ USD trợ cấp cho các công ty tư nhân. Tuy nhiên, Washington cũng nhận ra một thực tế đáng lo ngại là các biện pháp trừng phạt kéo dài nhiều năm đối với Huawei và các công ty Trung Quốc khác dường như không mang lại tác động như mong muốn, thậm chí còn thôi thúc các công ty Trung Quốc trở nên tự cường hơn.

Sau khi buộc phải thay thế 13.000 linh kiện và thiết kế lại hơn 4.000 bảng mạch, Huawei đã gây ngỡ ngàng khi sản xuất thành công các sản phẩm thay thế trong nước, tạo ra điện thoại thông minh 5G đầu tiên sử dụng chip Trung Quốc vào năm 2023. Điều này gây sốc cho các chuyên gia trong ngành, những người tin rằng Trung Quốc đang đi sau trong lĩnh vực phát triển này.

Không những thế, chính Mỹ cũng phải chật vật nghĩ cách ứng phó với những tác động an ninh từ DSR. Lúc này, các công ty phương Tây buộc phải nghiên cứu và tung ra những sản phẩm/dịch vụ rẻ hơn mới mong có thể thay thế các chương trình của Trung Quốc. Các doanh nghiệp này cũng phải đầu tư hợp tác với các nước đang phát triển để đưa những nước này ra khỏi “lưới công nghệ” có thể đã bị Trung Quốc giám sát.

Nếu như BRI giúp Trung Quốc mạnh lên về vật chất kinh tế thì DSR lại mang đến khả năng giám sát kỹ thuật số ở quy mô lớn cho nước này. Vấn đề đặt ra cho Mỹ giờ đây không còn là bài toán cạnh tranh đơn thuần mà là phải tìm ra cách giải mã nguy cơ người dân trên toàn cầu bị giám sát từ cấp độ vi mô.

Minh Châu (Theo trang mạng “eastasiaforum”)

Các tin khác

8 công nghệ hoạt động như… “phép thuật”

8 công nghệ hoạt động như… “phép thuật”

Một số công nghệ đột phá vẫn mang lại cảm giác như thể chúng được hiện thực hóa từ truyện hư cấu, ngay cả khi chúng đã xuất hiện được một thời gian. Đó là bởi vì chúng ta học cách áp dụng chúng vào cuộc sống hàng ngày thông qua các ứng dụng và thiết bị mà chúng hỗ trợ, nhưng chúng ta lại không bao giờ dành thời gian để tìm hiểu điều gì làm cho những công nghệ này hoạt động.

AI và cuộc chiến giành quyền viết luật chơi

AI và cuộc chiến giành quyền viết luật chơi

Bên dưới bề nổi của cuộc thương chiến vi chip bán dẫn đang nổi bật trên các trang báo quốc tế là một cuộc chiến ngầm khốc liệt hơn gấp bội: Cuộc đua áp đặt thể chế, giành quyền định đoạt trật tự số toàn cầu. Xem ra, quyền lực đích thực của kỷ nguyên mới không nằm ở chỗ ai làm ra con chip nhanh nhất, mà thuộc về kẻ quyết định AI được phép vận hành theo những quy tắc nào.

Chiều 6/8, việc công an xuất hiện tại nhà Bùi Xuân Huấn đã thu hút nhiều người quay phim, phát trực tiếp qua mạng xã hội

Một thập niên nổi tiếng nhờ thị phi

Không có chuyên môn, nghề nghiệp nổi bật làm bệ phóng, Bùi Xuân Huấn, tức Huấn “Hoa Hồng” vẫn xây dựng được sức ảnh hưởng lớn trên mạng xã hội bằng những màn khoe tiền, phát ngôn gây sốc và các bài giảng về “đạo lý”. Từ một hiện tượng mạng mang màu sắc “giang hồ”, Huấn từng bước thương mại hóa sự nổi tiếng, tham gia kinh doanh, bán hàng trực tuyến và làm từ thiện. Tuy nhiên, hành trình ấy cũng liên tục đi kèm tranh cãi, những lần bị xử phạt và gần đây nhất là việc cơ quan điều tra có mặt tại nơi ở của người này.

Thư cảm ơn của tỉnh ủy lai châu tới công ty TNHH KF FAN của ông Trần Đình Tiệp sau khi ông gửi 1,1 tỉ đồng ủng hộ đồng bào khó khăn

Khánh Sky và kết cục được báo trước

Từ một vụ tranh cãi về hoạt động từ thiện, câu chuyện nhanh chóng leo thang thành những màn livestream chửi bới, kéo đến tận nơi đối chất, rồi kết thúc bằng việc cơ quan công an vào cuộc. Đằng sau vụ việc Khánh Sky là một hiện tượng đáng báo động hơn: Nhiều gã “giang hồ mạng” hiện nay đang kiếm cơm bằng những drama gây tranh cãi và vướng vào pháp luật như là kết cục đương nhiên.

Trung tá Nguyễn Ngọc Tiến cùng đồng nghiệp nghiên cứu kịch bản trước khi quay phim

Người kể chuyện pháp luật bằng những thước phim triệu view

Đoạn clip ghi lại hình ảnh một trung tá CSGT phụ vợ bán nước mía sau giờ làm việc bất ngờ thu hút hàng triệu lượt xem, giúp nhiều người biết đến Trung tá Nguyễn Ngọc Tiến, cán bộ Phòng CSGT Công an TP Hà Nội. Phía sau khoảnh khắc đời thường ấy là một hành trình hơn 20 năm bền bỉ đứng giữa những ngã tư Thủ đô, chứng kiến biết bao mất mát vì tai nạn giao thông, thế nên, cách mà anh Tiến tuyên truyền pháp luật bằng những clip sống động khiến người dân, đặc biệt là các bạn trẻ vô cùng thích thú. Mọi người gọi anh là "Trung tá triệu view".

Những phát minh đi trước thời đại

Những phát minh đi trước thời đại

Giám sát động đất, động cơ hơi nước, phẫu thuật và vật liệu tiên tiến... Một hành trình khám phá những phát minh cổ đại đi trước thời đại.

Vũ khí Hàn Quốc đang xâm lấn thị trường châu Âu

Vũ khí Hàn Quốc đang xâm lấn thị trường châu Âu

Cuộc xung đột tại Ukraine kéo dài đã đẩy các quốc gia thành viên châu Âu của NATO vào một cuộc chạy đua vũ trang quy mô lớn chưa từng có kể từ sau Chiến tranh Lạnh. Trong bối cảnh các tập đoàn công nghiệp quốc phòng nội địa phương Tây bị quá tải và Mỹ có dấu hiệu muốn giảm bớt vai trò đầu tàu dẫn dắt phòng thủ cựu lục địa, một hiện tượng địa chính trị kỳ lạ đã xuất hiện: dòng vũ khí từ cường quốc công nghiệp Đông Bắc Á - Hàn Quốc - đang ồ ạt đổ bộ về phía Tây.

AI và mặt trận an ninh phi truyền thống

AI và mặt trận an ninh phi truyền thống

Nếu động cơ hơi nước thúc đẩy cách mạng công nghiệp, Internet mở ra kỷ nguyên kết nối toàn cầu thì trí tuệ nhân tạo (AI) đang định hình nền văn minh số của thế kỷ XXI. Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích to lớn, công nghệ này cũng bị các tổ chức tội phạm, mạng lưới lừa đảo và các nhóm cực đoan lợi dụng để gia tăng quy mô, mức độ tinh vi của các cuộc tấn công mạng, gian lận tài chính hay thậm chí là khủng bố.

Cuộc chiến của niềm tin

Cuộc chiến của niềm tin

Có những thứ vũ khí không phát ra tiếng nổ. Nó không để lại hố bom, không làm rung cửa kính, cũng không hiện lên trên bản đồ quân sự. Nhưng, nó âm thầm đi vào điện thoại, bảng tin, nhóm chat, những cuộc tranh luận gia đình và cả lá phiếu của cử tri. Tin giả, trong hình hài mới của thời trí tuệ nhân tạo (AI), đang trở thành một thứ vũ khí như thế.

Phát động cao điểm thi đua 70 ngày đêm lập thành tích xuất sắc chào mừng kỉ niệm 70 năm Ngày truyền thống lực lượng Cảnh sát kinh tế

Những người gác cửa vùng kinh tế Đông bắc

Suốt hơn 45 năm xây dựng và trưởng thành, từ 14 cán bộ, chiến sĩ đầu tiên đến đơn vị Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân thời kỳ đổi mới, Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu và môi trường Công an tỉnh Quảng Ninh đã lặng lẽ giữ vững trận tuyến bảo vệ nền kinh tế, đấu tranh với tham nhũng, buôn lậu, hàng giả và tội phạm kinh tế, góp phần giữ gìn kỷ cương pháp luật, môi trường đầu tư và sự bình yên của nhân dân đất mỏ.

Kỳ I: Pháo đài “Mắt cáo” và “Tam giác vàng” hợp phì

Kỳ I: Pháo đài “Mắt cáo” và “Tam giác vàng” hợp phì

Trong thế giới lượng tử, luật chơi của các điệp viên truyền thống hoàn toàn bị phá sản. Hãy tưởng tượng một bức thư mật được viết bằng các hạt ánh sáng. Chỉ cần một cái nhìn lén lút của mật thám, bức thư sẽ ngay lập tức tự hủy và phát tín hiệu báo động về trung tâm đầu não. Đó không phải là phép thuật, đó là Phân phối khóa lượng tử (QKD) - thứ đang giúp Bắc Kinh xây dựng một hệ thống thông tin liên lạc quốc phòng mà không một siêu máy tính nào của phương Tây có thể giải mã.

Lần theo những “mắt xích tử thần”

Lần theo những “mắt xích tử thần”

Ma túy đá hay các chất ảo giác, muốn đưa vào cơ thể, người nghiện ngập luôn cần đến những “dụng cụ trung gian” - đó là những chiếc nỏ thủy tinh uốn lượn, những chiếc bình khò tinh vi. Lâu nay, dư luận thường chỉ chú ý đến các đường dây mua bán ma túy mà ít ai biết rằng, phía sau dòng chảy đen tối đó là một thị trường ngầm cung cấp “đồ chơi” cho việc sử dụng ma túy vô cùng béo bở. Những kẻ núp bóng sản xuất, cung cấp các vật dụng này đang trở thành nguồn tiếp tay cho làn sóng tội phạm ma túy biến tướng.

UAV Ukraine đã xuyên thủng phòng không của Moscow như thế nào?

UAV Ukraine đã xuyên thủng phòng không của Moscow như thế nào?

Hàng trăm UAV Ukraine tấn công Moscow đã khiến hệ thống phòng không Nga rơi vào tình thế quá tải. Đằng sau đó là một hệ sinh thái UAV tấn công tầm xa đang được Kiev phát triển, với chi phí thấp hơn tên lửa hành trình nhưng đủ sức buộc Moscow phải phân tán, tiêu hao và liên tục điều chỉnh năng lực phòng thủ.

Công nghệ “biến” những ông bố “vô tinh” thực hiện giấc mơ làm cha

Công nghệ “biến” những ông bố “vô tinh” thực hiện giấc mơ làm cha

Đi khám phát hiện không có tinh trùng (vô tinh) người đàn ông bật khóc ngay khi bước ra cửa phòng khám. Anh nghĩ rằng cuộc đời mình không thể có con được nữa. Thất vọng, hoang mang khiến anh sợ làm lỡ duyên của vợ. Trước đây, y học đã nghiên cứu và tìm ra phương pháp nuôi cấy tinh tử thành tinh trùng, mang lại hy vọng có con cho những người đàn ông vô tinh. Nhưng hiện nay, nhờ sự tiến bộ của y học, công nghệ đã “biến” những ông bố “vô tinh” thực hiện được giấc mơ làm cha bằng mổ vi phẫu tinh hoàn tìm tinh trùng.

Đại tá Ngô Thuận Lăng, Trưởng Phòng Cảnh sát kinh tế Công an TP Hồ Chí Minh chia sẻ về vụ án.

Điều gì đẩy người trẻ vào vòng lao lý?

Những cuộc gọi, những buổi tư vấn trong vụ án "hợp đồng kỳ nghỉ" không chỉ khiến hàng nghìn người mất tiền mà còn đẩy nhiều nhân viên telesale ngoài 20 tuổi vướng vào vòng lao lý. Đằng sau những bản án là áp lực kiếm tiền, sự thiếu định hướng và những ranh giới pháp lý, đạo đức bị xóa nhòa, khiến không ít người trẻ trở thành mắt xích trong các đường dây lừa đảo.

Chợ tương tác ảo và hệ lụy khôn lường

Chợ tương tác ảo và hệ lụy khôn lường

Phía sau những tài khoản viral (mức độ nổi tiếng) tạo sóng gây bão trên mạng xã hội, là đội quân đếm like, câu view thời vụ. Ít ai ngờ, chợ like “ảo” và view “ma” này đã tiếp tay cho những chiêu trò lừa đảo tinh vi của tội phạm trên không gian mạng...

Cảm biến lượng tử truy tìm tín hiệu vô tuyến

Cảm biến lượng tử truy tìm tín hiệu vô tuyến

Giữa môi trường tác chiến điện từ ngày càng phức tạp, nơi hàng trăm nguồn phát tín hiệu có thể xuất hiện đồng thời trên chiến trường, quân đội Mỹ đang tìm kiếm những công cụ mới để nâng cao năng lực nhận thức tình huống. Trong nỗ lực đó, các nhà khoa học thuộc Phòng thí nghiệm Nghiên cứu Lục quân Mỹ (ARL) vừa trình diễn một cảm biến lượng tử thế hệ mới có khả năng xác định hướng của trường điện từ tần số vô tuyến trong không gian ba chiều.

UAV cải tiến có thể tự “săn mồi” trong vùng gây nhiễu

UAV cải tiến có thể tự “săn mồi” trong vùng gây nhiễu

Chiến trường tương lai có thể không còn được quyết định bởi số lượng UAV, mà bởi khả năng chúng tiếp tục chiến đấu khi bị "làm mù" và "cắt đứt liên lạc". Một công bố mới từ Trung Quốc về thuật toán AI HG-STR đang thu hút sự chú ý của giới quân sự khi tuyên bố giúp bầy UAV tự phối hợp truy tìm mục tiêu trong môi trường tác chiến điện tử phức tạp.