Cơn sốt Pi Network
Trong thời gian gần đây, đồng tiền mã hóa Pi Network (Pi) đã tạo nên một làn sóng quan tâm lớn tại Việt Nam. Từ những cuộc trò chuyện trên vỉa hè đến các nhóm đầu tư trực tuyến, Pi trở thành chủ đề nóng được nhiều người nhắc đến. Sự lan tỏa của Pi không chỉ giới hạn ở những người am hiểu về tiền mã hóa mà còn thu hút cả những người chưa từng tiếp xúc với lĩnh vực này.
Pi Network được giới thiệu như một loại tiền mã hóa thân thiện với người dùng, không cần đầu tư thiết bị đào phức tạp như Bitcoin. Chỉ cần một chiếc điện thoại thông minh, người dùng có thể khai thác Pi bằng cách mở ứng dụng mỗi ngày. Chính sự đơn giản này đã khiến Pi thu hút một lượng lớn người tham gia tại Việt Nam.
Một trong những lý do khiến Pi trở nên hấp dẫn là những lời hứa hẹn về tương lai đầy tiềm năng. Nhiều nhà đầu tư tin rằng, một khi Pi chính thức được niêm yết trên các sàn giao dịch, giá trị của nó có thể tăng mạnh, mang lại lợi nhuận khổng lồ. Các nhóm cộng đồng Pi tại Việt Nam phát triển mạnh mẽ trên Facebook, Zalo và Telegram, nơi người dùng chia sẻ thông tin, hướng dẫn cách khai thác, cũng như cập nhật tin tức về dự án. Một số người còn chấp nhận thanh toán bằng Pi cho các dịch vụ và hàng hóa, dù tính hợp pháp của việc này vẫn còn gây tranh cãi.
Pi Network được ra mắt vào năm 2019 và bắt đầu thu hút sự chú ý tại Việt Nam từ đầu năm 2021 nhờ cơ chế đào Pi miễn phí thông qua ứng dụng trên smartphone. Sau hơn 5 năm trầm lắng, dường như đã rơi vào quên lãng thì vào lúc 15h ngày 20/2 (giờ Việt Nam), Pi Network chính thức mở mạng lưới của đồng Pi. Đồng tiền này đã được niêm yết trên một số sàn giao dịch điện tử như OKX, MEXC, Gate và Bitget.
Trong phiên giao dịch đầu tiên, giá Pi biến động mạnh, khó đoán định xu hướng. Chỉ một phút sau khi được niêm yết trên OKX, giá đồng Pi đạt 2 USD/Pi, thậm chí có thời điểm chạm gần 3 USD. Tuy nhiên, khoảng 30 phút sau, giá giảm xuống còn 0,9 USD/Pi, rồi lại tăng lên 1,6 USD trước khi ổn định quanh mức 1,1 USD.
Một số sàn như CoinW, HTX, XT hay BitKan đã niêm yết Pi dưới dạng ghi nợ (IOU) nhưng sau đó phần lớn đều hủy bỏ do lo ngại rủi ro khi Pi chính thức mở mạng. Theo Pi Network, hàng chục triệu người dùng đã hoàn tất xác minh danh tính (KYC) và đưa số Pi khai thác lên mạng chính. Tuy nhiên, tại một số quốc gia và khu vực, việc nạp và giao dịch Pi vẫn chưa được triển khai.
Sự kiện mở mạng đã tạo ra những phản ứng trái chiều. Với những người từng mua Pi trên chợ đen với giá cao, đây có thể là một khởi đầu không thuận lợi. Trong khi đó, những người đào Pi miễn phí có thể xem đây là một cơ hội tiềm năng. Trên mạng xã hội, nhiều người khoe đã chốt lời ở mức 1,6-1,8 USD/Pi.
Trong số đó cũng không ít người dùng Pi tỏ ra thất vọng với mức giá hiện hành. Một tài khoản mang tên Hoàng Hoa cho biết trong một nhóm Pi Network gần 100.000 thành viên: "Dù tính năng 'kích tia sét' vẫn cho phép kiếm tiền, nhưng sau 6 năm chờ đợi, mức giá này thực sự khiến tôi không hài lòng. Nó thấp hơn rất nhiều so với kỳ vọng của tôi, vì vậy tôi quyết định bán hết số Pi đang có và sẽ không tiếp tục điểm danh trên ứng dụng nữa".
Trước thời điểm mở mạng, rất nhiều người chơi Pi Network kỳ vọng rằng giá trị của đồng tiền ảo này sẽ tăng cao đáng kể. Họ đã đề xuất nên thiết lập mức "giá đồng thuận" cho mỗi Pi dao động từ 500 đến 1.000 USD, nhấn mạnh rằng "không nên bán dưới mức này". Một số cộng đồng thậm chí còn đưa ra khái niệm GCV (Global Consensus Value - giá trị đồng thuận toàn cầu) cho Pi ở mức 314.159 USD.
Phản ứng của cộng đồng "Pi thủ" chia thành hai luồng rõ rệt. Một bộ phận người dùng nhanh chóng bán số Pi tích lũy sau nhiều năm ngay khi đồng tiền được niêm yết, trong khi những người khác cho rằng việc "xả hàng" vào thời điểm này là quá vội vàng. Trong nhóm "Pi Network Viet Nam", tài khoản N.Đ.M đã đăng bài viết chia sẻ: "Rất nhiều người đã vứt bỏ thành quả 5-6 năm của mình chỉ trong vài giây, để xem mai còn Pi để bán không...".
Đến 17h00 cùng ngày, nhiều người vẫn kỳ vọng giá Pi sẽ tăng mạnh hơn. Một tài khoản có tên Lê Tuấn khuyến nghị các "Pi thủ" nên kiên nhẫn và đặt lệnh bán cao hơn thay vì vội vàng bán tháo. Dưới bài đăng của anh, một thành viên khác bày tỏ sự lạc quan: "Ngày mai Pi sẽ còn lên vì thị trường quốc tế sẽ sôi động hơn nữa!".
Các hội nhóm Pi Network trên mạng xã hội bùng nổ với những cuộc thảo luận sôi nổi. Các nhóm như "Mua bán trao đổi Pi Network" (125.000 thành viên), "Pi Network Việt Nam" (354.000 thành viên) hay "Thế giới Pi Network" (247.000 thành viên) tràn ngập những bài đăng mua bán Pi.
Một số bộ phận khác lại tận dụng cơ hội để gom Pi trên các hội nhóm. Trên thị trường "chợ đen", giá thu mua Pi vẫn khá cao, dao động quanh mức 20.000 đồng/Pi. Trước đó, vào sáng cùng ngày, đã có giao dịch lên tới hơn 60.000 đồng/Pi. Tuy nhiên, việc giao dịch vẫn gặp nhiều khó khăn do yêu cầu xác minh danh tính (KYC) và các bước chuyển Pi vào ví chính thức.
Trước cơn “sốt” làm đảo điên các “Pi thủ”, ông Nguyễn Anh Dũng, chuyên gia hoạch định tài chính cá nhân Công ty CP Tư vấn đầu tư và Quản lý tài sản FIDT, cho rằng đầu tư tiền số mang tính đầu cơ cao. Nhà đầu tư chủ yếu mua với kỳ vọng giá sẽ tăng để kiếm lời, nhưng yếu tố thực sự quyết định giá trị của tiền số lại rất khó xác định. Điều này khiến việc đầu tư không khác gì đánh bạc - có thể có lợi nhuận nhưng rủi ro rất lớn.
“Khác với các kênh đầu tư tài chính truyền thống, tiền số chưa được công nhận rộng rãi tại nhiều quốc gia, khiến nguy cơ mất thanh khoản cao. Ví dụ như Bitcoin, nếu một nhà sản xuất chấp nhận thanh toán bằng Bitcoin, giá trị đồng tiền sẽ tăng. Nhưng nếu ngày hôm sau họ ngừng chấp nhận, giá Bitcoin có thể giảm mạnh. Điều này cho thấy giá trị tiền số không có quy luật cụ thể nào để xác định”, ông Dũng phân tích.
Rủi ro lớn với đồng Pi
Tuy nhiên, đồng Pi cũng tiềm ẩn không ít rủi ro. Pi Network chưa cung cấp bằng chứng rõ ràng về việc sở hữu một blockchain thực sự, khiến nó chưa thể được công nhận là một đồng tiền điện tử đúng nghĩa. Bên cạnh đó, Pi vẫn chưa có thông báo chính thức về việc niêm yết trên các sàn giao dịch lớn như Binance, Coinbase hay Kraken, gây khó khăn trong việc thu hút dòng tiền và đảm bảo tính thanh khoản.
Hiện tại, số lượng đồng Pi lưu thông trên thị trường khá lớn so với nguồn cung giới hạn của các đồng tiền số khác, chẳng hạn như 21 triệu Bitcoin hay 200 triệu coin của $TRUMP. Tính đến rạng sáng ngày 21/2, hơn 19,9 triệu Bitcoin đã được khai thác và lưu hành, với mức giá lên tới 97.700 USD/BTC. Trong khi đó, áp lực bán từ những người khai thác và giao dịch trên thị trường chợ đen vẫn rất mạnh, có thể khiến giá Pi giảm sâu. Trong nhiều năm qua, đồng Pi được khai thác hoàn toàn miễn phí, dẫn đến nguồn cung dồi dào.
Ngoài ra, Pi Network có nhiều điểm tương đồng với mô hình tiếp thị đa cấp (MLM), và nếu không chứng minh được giá trị thực tế, dự án có nguy cơ sụp đổ.
Trên CoinMarketCap, vào lúc 22h50 ngày 20/2, giá Pi đã giảm xuống dưới 0,9 USD/Pi. Đến 0h30 sáng ngày 21/2, mức giá chỉ còn 0,75 USD, tức giảm 50-60% so với thời điểm chào sàn.
Hiện nhiều sàn giao dịch vẫn từ chối niêm yết đồng Pi, bao gồm cả Binance - sàn giao dịch tiền điện tử lớn nhất thế giới. Đáng chú ý, trước đó, Binance đã tổ chức cuộc bình chọn để xem liệu có nên niêm yết Pi Network hay không. Người dùng cần giữ ít nhất 5 USD tài sản trong tài khoản Binance để tham gia bỏ phiếu. Tuy nhiên, kết quả này chỉ mang tính tham khảo, không ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định của Binance. Sàn giao dịch này sẽ tự đánh giá dự án theo quy trình riêng của mình.
Cho đến khi có thông báo chính thức, những người ủng hộ Pi Network vẫn có thể đối mặt với nhiều rủi ro, khi niềm hy vọng về một tương lai tươi sáng cho đồng tiền này còn rất mong manh.
Theo luật sư Trương Quốc Hòe, trưởng văn phòng Luật Intelia, do pháp luật Việt Nam chưa công nhận các loại tiền ảo nên việc giao dịch, mua bán các loại tiền ảo trên mạng là hoàn toàn không thuộc quyền bảo hộ của pháp luật Việt Nam. Chính vì thế nhà đầu tư cần hết sức cẩn trọng khi giao dịch để tránh bị kẻ xấu lừa đảo.
“Giao dịch tiền ảo diễn ra trên mạng, chỉ là giao dịch tự phát với nhau, pháp luật Việt Nam cũng không bảo hộ cho các hoạt động đầu tư vào những đồng tiền ảo chưa được công nhận. Nhà đầu tư cần nghiên cứu kỹ lưỡng khi xuống tiền, bởi các đối tượng lừa đảo hoàn toàn có thể làm giả hệ thống để lừa đảo. Cơ quan quản lý Nhà nước cần theo dõi sát diễn biến của hoạt động kinh doanh đồng tiền ảo Pi Network, bởi nếu đây là giao dịch được thế giới công nhận thì cơ quan chức năng cần có cơ chế để nghiên cứu, quản lý các hoạt động đầu tư liên quan”, ông Hòe cho biết thêm.
Trước cơn sốt của tiền ảo Pi, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) cũng đưa ra cảnh báo, các loại tiền kỹ thuật số như Bitcoin, USDT, Pi Network không được coi là chứng khoán và không thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật Chứng khoán. Điều này đồng nghĩa với việc mọi giao dịch liên quan đến tiền mã hóa đều không được pháp luật bảo vệ.
Cuối tháng 6/2023, Bộ Công an cũng đã phối hợp với công an địa phương để điều tra hoạt động liên quan đến tiền ảo Pi. Theo đại diện của Cục An ninh mạng và phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Bộ Công an, các hoạt động liên quan đến Pi tại Việt Nam có dấu hiệu của việc lôi kéo, tiền người trước trả cho người sau trong mô hình kinh doanh dạng nhị phân, đa cấp, do đó người dân cần thận trọng trước hành vi lôi kéo tham gia mô hình tiền ảo có lợi nhuận cao bất thường.
Bộ Công an đã phối hợp với công an địa phương điều tra hoạt động liên quan đến tiền ảo Pi. Theo cơ quan Công an, mô hình tiền ảo Pi hoạt động rất phức tạp, chưa được quản lý. Tiền ảo Pi hiện chưa có giá, nhưng thời gian qua, nhiều người được cho là đã giao dịch Pi theo dạng "đồng thuận", tức tự thỏa thuận giá với nhau. Một số cửa hàng nhận thanh toán bằng Pi. Để lách luật, người chơi Pi chia sẻ nhau cách dùng từ "trao đổi" thay cho "thanh toán".
Vào tháng 3/2023, một khách sạn ở Phan Thiết (Bình Thuận) bị yêu cầu dừng thanh toán bằng Pi. Trước đó, hơn 1.500 người tổ chức offline tại Bắc Ninh để bàn về giá cho Pi. "Một số món hàng được trao đổi tại đây dựa trên sự đồng thuận, nhưng giá trị rất nhỏ. Mọi người định giá Pi tới hàng trăm nghìn USD, nhưng không ai giao dịch món gì quá vài chục USD", một người tham dự sự kiện tiết lộ. "Trong khi đó, mọi người phải tốn gần một triệu đồng cho phí tham dự và mua đồng phục".
Tiền ảo đa cấp: Giấc mơ hóa ác mộng 
Bitcoin tăng cao, thị trường tiền ảo lại “nhộn nhịp” 
