Iran: Khi những người phụ nữ nổi dậy

Các cuộc biểu tình nổ ra theo sau cái chết của một người phụ nữ trẻ tiếp tục lan rộng trên khắp Iran. Đến thời điểm hiện tại, theo một nhóm nhân quyền, ít nhất 185 người đã thiệt mạng. Iran đang phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng toàn diện chưa từng có về kinh tế, chính trị và môi trường…

Các cuộc biểu tình nổ ra ở nhiều vùng của Iran sau cái chết của một phụ nữ trẻ, Mahsa Amini, 22 tuổi, bị lực lượng “cảnh sát đạo đức” của Iran bắt vào đầu tháng 9 tại thủ đô Tehran, với cáo buộc không tuân theo quy định về trang phục của nước này đối với phụ nữ. Các nhà chức trách sau đó cho biết “cô bị đột quỵ trong lúc bị giam giữ” và chết trong bệnh viện vào ngày 16/9, ba ngày sau khi rơi vào trạng thái hôn mê.

Gia đình của Amini, trong các cuộc phỏng vấn với truyền thông địa phương, bác bỏ tuyên bố của nhà chức trách rằng cô ấy bị các bệnh nền từ trước và nói rằng có thể cô đã bị tra tấn. Một cuộc điều tra cấp nhà nước về nguyên nhân cái chết của Mahsa Amini dự kiến sẽ công bố kết quả trong vòng vài tuần.

Iran: Khi những người phụ nữ nổi dậy -0
Người biểu tình cùng với chân dung Mahsa Amini, cô gái trẻ bị “cảnh sát phong tục” Iran bắt giữ và đã chết trong tù.

Trong khi đó, các cuộc biểu tình ban đầu bùng phát ở quê hương Saqqez của Amini ở tỉnh Kurdistan, sau đó đã lan ra hầu hết 31 tỉnh của Iran. Theo báo cáo, hàng chục người đã bị giết và một số chưa rõ bị bắt. Các nhà chức trách vẫn chưa công bố số liệu chính thức. Viện dẫn "lý do an ninh", các nhà chức trách đã áp dụng các hạn chế nghiêm ngặt về Internet, cấm truy cập vào các mạng xã hội và nền tảng nhắn tin bị hạn chế đi rất nhiều.

Nhưng hàng trăm clip về các cuộc biểu tình lẻ tẻ vẫn tiếp tục xuất hiện hàng ngày, trong đó người biểu tình  hô vang những khẩu hiệu chống chính quyền. Trong một số video, nhiều phụ nữ đốt khăn trùm đầu và cắt trụi tóc.

Tuy nhiên, phong trào nổi dậy của những người phụ nữ Iran giờ đây đã vượt xa các hành động đơn giản như từ chối đeo mạng che mặt và những thứ trang phục khắt khe giam cầm họ. Iran đang phải trải qua một cuộc khủng hoảng kinh tế chưa từng có kể từ năm 1979. Hơn một nửa dân số sống dưới mức nghèo khổ và hàng triệu người Iran phải vật lộn để tự kiếm ăn.  Ở một đất nước mà phần lớn lãnh thổ được tạo thành từ các vùng đồng bằng khô cằn do khí hậu bán sa mạc, thêm vào đó là tình trạng vận hành kém của mạng lưới xử lý nước thải và ảnh hưởng của sự nóng lên toàn cầu đã khiến 2/3 đất nước đang ở trong tình trạng căng thẳng về nước và ở một số tỉnh, hầu hết người dân không còn được tiếp cận đầy đủ với nguồn nước ngọt.

Iran: Khi những người phụ nữ nổi dậy -0
Một cuộc biểu tình ở Tehran vào ngày 19/9/2022.

Ở Iran, hơn nửa dân số là những người dưới 30 tuổi, trong các giảng đường đại học, số sinh viên nữ cũng xấp xỉ 63%. Những người Iran trẻ tuổi, vì thế có một sức nặng đáng kể đối với việc hoạch định tương lai của đất nước.

Theo một thông cáo báo chí từ Ủy ban Bảo vệ nhà báo công bố ngày 27/9, ít nhất có 23 nhà báo cũng bị “bắt giữ trong các cuộc đụng độ giữa lực lượng an ninh và người biểu tình, những cuộc đụng độ khiến hàng chục người thiệt mạng”.

Vẫn còn quá sớm để nói liệu những người biểu tình có nhận được những điều tốt hơn từ phía chính quyền hay không. Nếu phong trào của họ vượt qua lằn ranh của các yêu cầu cải cách kinh tế xã hội của Iran – những cải cách bao trùm tất cả các tầng lớp lao động - và mở rộng ra trên mọi vấn đề khác của xã hội, chắc chắn những người biểu tình sẽ phải đối mặt với phản ứng cực kỳ hà khắc từ chính quyền.

Bên ngoài đất nước, cũng có các tổ chức hướng về chế độ quân chủ Iran trong quá khứ, chẳng hạn như các tổ chức được thành lập ở Mỹ. Nhưng nếu chúng ta nhận thấy trên mạng xã hội xuất hiện một tình cảm mới dành cho cựu hoàng tử Reza Pahlavi và tên của ông ta đôi khi được những người biểu tình hô vang, thì trên thực tế, hành động của ông   ta rất hạn chế  bởi ông ta không có được sự ủng hộ mạnh mẽ từ Phương Tây và các nước ở Trung Đông.

Phản ứng quốc tế trước cái chết của Amini và cuộc trấn áp đang làm tăng căng thẳng trong quan hệ giữa Iran và thế giới, vốn đang trắc trở do đình trệ trong các cuộc đàm phán về khôi phục thỏa thuận hạt nhân năm 2015. Trong khi Mỹ và Canada đã áp đặt các biện pháp trừng phạt nhằm vào chính quyền Iran, Liên minh châu Âu đang xem xét phương án đóng băng tài sản và cấm đi lại đối với các quan chức Iran liên quan đến đợt biểu tình này.

Dương Thắng (Tổng hợp)

Các tin khác

Dòng tiền bẩn và cuộc rượt đuổi không cân sức

Dòng tiền bẩn và cuộc rượt đuổi không cân sức

Một báo cáo mới từ Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) xác nhận con số gây sốc khi mỗi năm có hơn 6.000 tỷ USD tiền bẩn được “rửa” trên phạm vi toàn cầu. Đằng sau con số khổng lồ ấy, một vấn đề đáng lo ngại là hệ thống tài chính thế giới đang bị bào mòn bởi một thế hệ tội phạm mới được trang bị trí tuệ nhân tạo, sử dụng tiền mã hóa và những kẽ hở pháp lý xuyên biên giới.

Bóc tách mạng lưới do thám cộng đồng tại Anh

Bóc tách mạng lưới do thám cộng đồng tại Anh

Một sĩ quan Lực lượng Biên phòng Anh cùng một quan chức thương mại Hồng Kông tại London đã bị tòa án kết tội liên quan hoạt động gián điệp và theo dõi những người bất đồng chính kiến dưới vỏ bọc “cảnh sát ngầm”.

Bí ẩn “nữ thánh chiến”

Bí ẩn “nữ thánh chiến”

Trong nhiều năm, phụ nữ trong các tổ chức thánh chiến thường được nhìn nhận như “cô dâu thánh chiến”, họ vừa đảm nhiệm hậu cần hoặc thực hiện đánh bom liều chết. Tuy nhiên, hiện nay cách nhìn này không còn chính xác.

Điệp viên Lovchikov và cuộc “hội ngộ bất ngờ” ở Rotterdam

Điệp viên Lovchikov và cuộc “hội ngộ bất ngờ” ở Rotterdam

Thượng úy Vasily Lovchikov bất ngờ nhận lệnh triệu tập tới sở chỉ huy quân đoàn ở Blagoveschensk. Tại đây, ông có cuộc gặp riêng với một đại tá hải quân, người được cho là phái viên của Tổng cục Tình báo Bộ Tổng tham mưu (GRU) từ Moscow đến để tuyển chọn nhân sự cho Học viện Ngoại giao Quân sự. Trước sự ngỡ ngàng của Vasily về cơ hội đào tạo và làm việc ở nước ngoài, vị đại tá trực tiếp đưa ra lời đề nghị mời ông tham gia kỳ thi tuyển sinh.

Oleg Lyalin: Điệp viên KGB và vụ đào tẩu làm rung chuyển London

Oleg Lyalin: Điệp viên KGB và vụ đào tẩu làm rung chuyển London

Một cuộc tình, một vụ bắt giữ vì lái xe trong lúc say rượu và quyết định đào tẩu của một sĩ quan KGB đã dẫn tới một trong những vụ trục xuất nhân viên tình báo lớn nhất thời Chiến tranh Lạnh. Tháng 9/1971, Anh trục xuất 105 quan chức Liên Xô bị nghi hoạt động tình báo; Moscow đáp trả bằng việc trục xuất 18 nhân viên ngoại giao Anh. Nhưng đằng sau vụ bê bối tưởng như bắt đầu từ một cuộc say rượu ấy là cả một chiến dịch phản gián đã được MI5 chuẩn bị từ nhiều năm trước.

Jos Leijdekkers- Kẻ làm chao đảo hai châu lục

Jos Leijdekkers- Kẻ làm chao đảo hai châu lục

Dư luận quốc tế vẫn còn xôn xao trước tin Ủy ban Châu Âu (EC) ngừng mọi hoạt động viện trợ Sierra Leone từ ngày 1-10-2026. Trước đó Liên minh Châu Âu (EU) có kế hoạch viện trợ quốc gia Tây Phi 18 triệu euro vào năm 2026 và 20,5 triệu euro vào năm 2027. Lý do được EC đưa ra là chính phủ Sierra Leone từ chối trục xuất ông trùm ma túy Jos Leijdekkers về Hà Lan.

Con đường biến bác sĩ trẻ trở thành “siêu trộm”

Con đường biến bác sĩ trẻ trở thành “siêu trộm”

Sau khi đột nhập liên tiếp 3 tiệm vàng lấy trộm tài sản có trị giá hơn 5 tỷ đồng, Nguyễn Duy Nhật (sinh năm 1966, trú tại phường Thanh Thủy, TP Huế, thời điểm gây án là bác sĩ khoa Đột quỵ, Bệnh viện Trung ương Huế) mới sa lưới Công an. Nhìn lại hành trình đột nhập 3 tiệm vàng để lấy trộm tài sản, mới thấy được vị bác sĩ đã lên kế hoạch từng chi tiết và phương thức, thủ đoạn như những tên “siêu trộm” chuyên nghiệp…

Hải quân Anh sử dụng tàu bẫy trong Thế chiến I và II

Hải quân Anh sử dụng tàu bẫy trong Thế chiến I và II

Trong Thế chiến thứ nhất, người Anh đã sử dụng các tàu bẫy để chống lại tàu ngầm Đức. Bước sang Thế chiến thứ hai, Bộ Hải quân Anh quyết định khôi phục chiến thuật này. Liệu đây có phải là một quyết định sáng suốt? Câu trả lời đã được thể hiện qua trận hải chiến diễn ra vào ngày 29/6/1940 giữa một tàu ngầm Đức và một tàu bẫy của Anh.

Scientology và cộng đồng tình báo Mỹ

Scientology và cộng đồng tình báo Mỹ

Từ lâu, dư luận biết khá nhiều về mối quan hệ đặc biệt giữa Giáo hội Scientology với cộng đồng tình báo Mỹ. Sâu xa Scientology còn có mối quan hệ phức tạp, bí mật với giới quyền lực và bộ máy tình báo phương Tây. Chủ đề đặc biệt này vừa được tạp chí trực tuyến Nga Lưu trữ Lịch sử gián điệp (EAH) cập nhật.

Những dấu vết trong nghi án tình báo Anh

Những dấu vết trong nghi án tình báo Anh

Điều gì đã khiến những liên lạc, thông tin về mục tiêu và các bước chuẩn bị bị cáo buộc trở thành đầu mối của một cuộc điều tra an ninh? Vụ truy tố Joshua Cammidge đang làm lộ những dấu vết dẫn tới một mắt xích trong nghi án tình báo tại Anh.

Leonid Shevchenko - điệp viên hai mang ba lần phản bội Tổ quốc

Leonid Shevchenko - điệp viên hai mang ba lần phản bội Tổ quốc

Trung tâm Quan hệ Công chúng thuộc Cơ quan An ninh Liên bang Nga (FSB) vừa công bố các tài liệu đã được giải mật của Cục An ninh Liên bang Nga tỉnh Kursk, liên quan đến hồ sơ vụ án hình sự đối với Leonid Shevchenko, sinh năm 1922, kẻ bị kết án về tội phản quốc trong những năm chiến tranh và tội hoạt động gián điệp sau chiến tranh.

Cuộc đua giữa tàu ngầm Nga và đội săn ngầm từ trên cao của NATO

Cuộc đua giữa tàu ngầm Nga và đội săn ngầm từ trên cao của NATO

Kể từ khi Chiến tranh lạnh kết thúc, khả năng tác chiến chống tàu ngầm của Khối quân sự NATO đã suy yếu đáng kể do việc giảm đầu tư và thay đổi ưu tiên. Tuy nhiên, trước sự gia tăng các cuộc tuần tra bằng tàu ngầm của Nga - đặc biệt là các tàu lớp Borei và Yasen tiên tiến - gần biên giới các nước NATO và ở các vùng biển chiến lược như Biển Baltic, Bắc Cực, Bắc Đại Tây Dương và Địa Trung Hải đã khiến các đồng minh châu Âu lo ngại.

Về 2 quả bom nhiệt hạch trong vụ tai nạn Broken Arrow

Về 2 quả bom nhiệt hạch trong vụ tai nạn Broken Arrow

Cách đây hơn 65 năm, rạng sáng ngày 24/1/1961, một vụ tai nạn máy bay kinh hoàng diễn ra, khiến máy bay ném bom B-52 của Không quân Mỹ (USAF) văng ra hai trái bom nhiệt hạch xuống North Carolina nhưng chưa kích nổ. Sự may mắn tình cờ này đã cứu nước Mỹ khỏi thảm họa “gậy ông đập lưng ông”.

Stanley Weyman: Từ mạo danh đến hào quang quyền lực

Stanley Weyman: Từ mạo danh đến hào quang quyền lực

Khuôn viên Nhà Trắng, Washington D.C., một ngày cuối tháng 7/1921. Trong bức ảnh chụp chính thức hôm đó, một người đàn ông trong lễ phục trắng đứng cạnh một người phụ nữ được báo chí Mỹ khi đó gọi là Công chúa Fatima của Afghanistan và đoàn tùy tùng, ngay sau cuộc tiếp kiến Tổng thống Warren G. Harding. Trên ngực người đàn ông ấy lấp lánh những tấm huân chương. Bức ảnh nhanh chóng xuất hiện trên báo chí Mỹ. Ít lâu sau, một lá thư khiếu nại gửi tới Bộ Ngoại giao Mỹ bắt đầu kéo sập vai diễn ấy. Người đàn ông trong ảnh không giữ bất kỳ chức vụ nào ở bộ trên, mà chỉ là một kẻ giả danh đến từ Brooklyn, chưa học xong trung học.

Vì sao Mỹ mất 20 năm vẫn không thể đánh bại Taliban?

Vì sao Mỹ mất 20 năm vẫn không thể đánh bại Taliban?

Tháng 10/2001, Mỹ cùng các đồng minh mở chiến dịch quân sự tại Afghanistan với mục tiêu truy quét Al-Qaeda và buộc Taliban giao nộp Osama bin Laden. Chỉ trong vài tuần, chính quyền Taliban sụp đổ, Kabul thất thủ. Nhưng chiến thắng đấy không khép lại cuộc chiến. 20 năm sau, khi quân đội Mỹ và NATO rời Afghanistan, Taliban trở lại thủ đô. Từ một chiến dịch chống khủng bố có mục tiêu tương đối rõ, Washington đã bước vào cuộc chiến kéo dài hai thập niên. Vì sao một lực lượng từng bị đánh bật khỏi quyền lực lại có thể trở lại sau 20 năm?

Một góc KGB qua lời kể của Aleksei M. Kozlov

Một góc KGB qua lời kể của Aleksei M. Kozlov

Đây là cuộc phỏng vấn đặc biệt diễn ra ngày 20/12/2009 giữa Anh hùng, Đại tá KGB Aleksei M. Kozlov với tờ Izvestia của Nga về hoạt động quy mô toàn cầu của “Cục S” hay còn gọi là “Cục tình báo bất hợp pháp” trong thời gian Chiến tranh Lạnh.

Mossad tiếp cận cựu Tổng thống Iran Ahmadinejad như thế nào?

Mossad tiếp cận cựu Tổng thống Iran Ahmadinejad như thế nào?

Tháng 5/2026, tờ The New York Times (NYT) khẳng định rằng Israel và Mỹ có kế hoạch thay đổi chế độ tại Iran - và cựu Tổng thống Mahmoud Ahmadinejad sẽ là người lên lãnh đạo đất nước. Vào thời điểm đó, bài báo nghe có vẻ khá hoang đường. Nhưng mới đây, NYT đã tiến xa hơn nhiều. Trong một bài phóng sự điều tra mới, các nhà báo của NYT đã kể lại câu chuyện về chiến dịch kéo dài nhiều năm của tình báo Israel nhằm tiếp cận ông Ahmadinejad.

Cái giá của nạn phân biệt chủng tộc

Cái giá của nạn phân biệt chủng tộc

Ngày 17/7/1944 đã xảy ra một thảm họa tồi tệ nhất trên đất Mỹ trong thời kỳ Thế chiến II. Mặc dù các cuộc điều tra không thể xác định được thủ phạm, nhưng rõ ràng một trong những nguyên nhân chính gây ra biến cố đã cướp đi sinh mạng của hàng trăm người này chính là chế độ phân biệt chủng tộc trong Lực lượng Hải quân Mỹ.