Tuy đại diện tòa thánh Vatican tại Rome luôn phủ nhận sự tồn tại tổ chức tình báo riêng của mình, nhưng giới sử gia am hiểu lại quả quyết rằng, cơ quan cơ mật này đã hiện diện hàng trăm năm nay, kể từ thời trị vì của Giáo hoàng Pio V vào giữa thế kỷ XVI cùng nỗ lực thu phục ảnh hưởng trong giới con chiên trên các hòn đảo thuộc Đế chế Anh.
Cho dù có sục sạo khắp Vatican, vùng lãnh địa nhỏ bé mang tầm vóc một quốc gia nằm lọt thỏm trong lòng thủ đô Roma ở Italia cũng chẳng thấy tòa nhà nào gắn tấm biển "cơ quan mật vụ" cả. Vậy trụ sở Cơ quan Tình báo Vatican nằm ở đâu? Vấn đề uẩn khúc đã được cựu Thủ tướng Italia Giulio Andreotti làm sáng tỏ. Đó là Học viện Nghiên cứu tín ngưỡng Vatican nổi danh qua tên gọi tắt "Pro Deo" với các chi nhánh rải khắp thế giới.
Người sáng lập cơ sở này là đức Tổng giám mục Dominica gốc Bỉ Andrew Felix Morlion (1904-1987). Trong quá khứ, G.Andreotti từng đảm nhiệm chức danh trợ lý cho Giám đốc A.F.Morlion, nắm rõ các mối liên hệ mật thiết với các đồng nghiệp ngoại quốc. Hàng ngày linh mục hiệu trưởng Trường Pro Deo thường xuyên mạn đàm với lãnh đạo các cơ quan tình báo phương Tây, nhất là với Cục Tình báo Trung ương Mỹ (CIA). Đặc tình từ Pro Deo nằm trong biên chế tại hầu hết các văn phòng quyền lợi Vatican ở nước ngoài, trong khi tòa thánh hiện có quan hệ ngoại giao với hơn 170 quốc gia và vùng lãnh thổ trên hành tinh. "Danh xưng của Pro Deo chỉ là vỏ bọc hợp pháp cho các hoạt động do thám", chính khách cộm cán G.Andreotti nhấn mạnh.
Thế còn giới nhân viên tình báo Vatican thường tu nghiệp ở đâu? Ký giả Italia gạo cội Erik Fratini đồng thời là tác giả cuốn sách "La Santa Alianza" mới ấn hành gây xôn xao dư luận, quả quyết rằng, đó là ngôi trường bề thế mang danh "Collegium" án ngữ cả góc phố Via Carlo Cattaneo giữa Rome. Danh chính ngôn thuận đây là cơ sở chuyên đào tạo các chức sắc tôn giáo, còn các khoa phòng cụ thể bên trong thì người ngoài chẳng thể rành rẽ. Tân cử nhân-gián điệp từ đây sẽ được tung đi khắp nơi...
Toà nhà Collegium đầy bí ẩn trên phố Via Carlo Cattaneo.
Điệp viên cự phách hàng đầu của Vatican chính là David Richio, từ một nhạc công người Italia trẻ tuổi đã "leo cao luồn sâu" trở thành thư ký riêng kiêm nhân tình của Nữ hoàng Scotland Mary Stewart cầm quyền trong giai đoạn từ năm 1542 đến 1567, với tham vọng "xúi" bà tiếm quyền Nữ hoàng Elizabeth đệ nhất hòng xóa sổ dòng đạo Tin Lành "phản nghịch" do Vua Henri VIII khởi xướng tại Anh. Sau thì chồng M.Stewart phát hiện ra nên đã cho người ám sát kẻ tình địch, khiến kế hoạch phát xuất từ Rome bị đổ bể... Nhưng lịch sử cũng ghi nhận những chiến công hiển hách được lập bởi Cơ quan Tình báo Vatican. Tiêu biểu như "chương trình 100 ngày" trở lại Paris của Napoleon Bonaparte hồi giữa năm 1810 sau khi thất sủng và chạy trốn về đảo Elbe.
Trong khi các cơ quan phản gián kỳ cựu như Pháp, Anh, Áo và Nga đều "mù tịt" về mưu đồ của Napoleon, duy nhất Vatican biết được nguồn tin hi hữu để sẵn sàng ứng phó. Rồi người đầu tiên nắm rõ bản kế hoạch chi tiết nhằm chinh phục châu Âu của tên trùm phát xít A.Hitler thời Chiến tranh thế giới thứ II cũng là Giáo hoàng, qua điệp viên nội gián bên trong tổng hành dinh Đức Quốc xã. Đó là viên luật sư người Munich Iozef Muller, sau chiến tranh trở thành nhà sáng lập kiêm Chủ tịch đầu tiên của Liên đoàn Xã hội Công giáo Đức. Còn kỳ tích lớn nhất của tình báo Vatican trong thời hiện đại là đã ngăn chặn âm mưu bắn rơi chiếc máy bay chở nữ Thủ tướng Israel Golda Meir ngày 15/1/1973, khi bắt sống một nhóm du kích Palestine vũ trang bằng tên lửa vác vai đang phục sẵn gần sây bay Rome.
Nữ chính khách "diều hâu" G.Meir trên đường công du châu Phi đã bí mật viếng thăm tòa thánh trong nửa tiếng đồng hồ, thể theo lời mời từ cá nhân Giáo hoàng Jeane Paul II. Cũng chính giới nhân viên mật vụ Vatican kết hợp với Cơ quan Tình báo Israel (Mossad) trong một chiến dịch cộng tác mang mật danh "chủng tộc trắng", đã bảo đảm mỹ mãn cho chuyến thăm của đương kim Giáo hoàng Benedict XVI tại "lò lửa" Trung Đông dạo đầu mùa hè vừa rồi.
Nhưng thất bại hàng đầu của lực lượng phản gián Vatican là đã không phát hiện ra âm mưu ám sát Giáo hoàng Jean Paul II, được thực hiện trong tháng 5/1981 ngay giữa quảng trường trung tâm tòa thánh bởi một phần tử quá khích gốc Thổ Nhĩ Kỳ. Kế đến là vụ Wolter Chisek, công dân Mỹ gốc Ba Lan từng được tôn vinh là "một trong những điệp viên tài giỏi nhất Vatican" bị lộ. Sau khi tốt nghiệp chuyên ngành Nga học ở Collegium, cuối năm 1940 Chisek được cài cắm sang Liên Xô dưới cái tên giả là Vladimir Lapinsky. Hoạt động chẳng bao lâu đã bị Cơ quan Tình báo Liên Xô (KGB) tóm cổ cùng bản án 15 năm tù. Sau W.Chisek được phóng thích qua một vụ trao đổi điệp viên và chết tại Mỹ vào năm 1984.
Là một thể chế quy mô nhà nước, Tòa thánh Vatican không thể đứng ngoài các sự kiện địa chính trị quốc tế, chưa kể cần phải luôn củng cố vai trò lãnh đạo hàng trăm triệu tín đồ trên thế giới. Nhu cầu thu thập thông tin trở nên hết sức thiết yếu hòng đảm trách mục tiêu đề ra, hay như lời nhận định của học giả nổi tiếng người Italia Nino Lo Belo: "Vatican sở hữu bộ máy gián điệp hữu hiệu nhất hành tinh"
Trong nhiều năm, phụ nữ trong các tổ chức thánh chiến thường được nhìn nhận như “cô dâu thánh chiến”, họ vừa đảm nhiệm hậu cần hoặc thực hiện đánh bom liều chết. Tuy nhiên, hiện nay cách nhìn này không còn chính xác.
Thượng úy Vasily Lovchikov bất ngờ nhận lệnh triệu tập tới sở chỉ huy quân đoàn ở Blagoveschensk. Tại đây, ông có cuộc gặp riêng với một đại tá hải quân, người được cho là phái viên của Tổng cục Tình báo Bộ Tổng tham mưu (GRU) từ Moscow đến để tuyển chọn nhân sự cho Học viện Ngoại giao Quân sự. Trước sự ngỡ ngàng của Vasily về cơ hội đào tạo và làm việc ở nước ngoài, vị đại tá trực tiếp đưa ra lời đề nghị mời ông tham gia kỳ thi tuyển sinh.
Một cuộc tình, một vụ bắt giữ vì lái xe trong lúc say rượu và quyết định đào tẩu của một sĩ quan KGB đã dẫn tới một trong những vụ trục xuất nhân viên tình báo lớn nhất thời Chiến tranh Lạnh. Tháng 9/1971, Anh trục xuất 105 quan chức Liên Xô bị nghi hoạt động tình báo; Moscow đáp trả bằng việc trục xuất 18 nhân viên ngoại giao Anh. Nhưng đằng sau vụ bê bối tưởng như bắt đầu từ một cuộc say rượu ấy là cả một chiến dịch phản gián đã được MI5 chuẩn bị từ nhiều năm trước.
Dư luận quốc tế vẫn còn xôn xao trước tin Ủy ban Châu Âu (EC) ngừng mọi hoạt động viện trợ Sierra Leone từ ngày 1-10-2026. Trước đó Liên minh Châu Âu (EU) có kế hoạch viện trợ quốc gia Tây Phi 18 triệu euro vào năm 2026 và 20,5 triệu euro vào năm 2027. Lý do được EC đưa ra là chính phủ Sierra Leone từ chối trục xuất ông trùm ma túy Jos Leijdekkers về Hà Lan.
Sau khi đột nhập liên tiếp 3 tiệm vàng lấy trộm tài sản có trị giá hơn 5 tỷ đồng, Nguyễn Duy Nhật (sinh năm 1966, trú tại phường Thanh Thủy, TP Huế, thời điểm gây án là bác sĩ khoa Đột quỵ, Bệnh viện Trung ương Huế) mới sa lưới Công an. Nhìn lại hành trình đột nhập 3 tiệm vàng để lấy trộm tài sản, mới thấy được vị bác sĩ đã lên kế hoạch từng chi tiết và phương thức, thủ đoạn như những tên “siêu trộm” chuyên nghiệp…
Trong Thế chiến thứ nhất, người Anh đã sử dụng các tàu bẫy để chống lại tàu ngầm Đức. Bước sang Thế chiến thứ hai, Bộ Hải quân Anh quyết định khôi phục chiến thuật này. Liệu đây có phải là một quyết định sáng suốt? Câu trả lời đã được thể hiện qua trận hải chiến diễn ra vào ngày 29/6/1940 giữa một tàu ngầm Đức và một tàu bẫy của Anh.
Từ lâu, dư luận biết khá nhiều về mối quan hệ đặc biệt giữa Giáo hội Scientology với cộng đồng tình báo Mỹ. Sâu xa Scientology còn có mối quan hệ phức tạp, bí mật với giới quyền lực và bộ máy tình báo phương Tây. Chủ đề đặc biệt này vừa được tạp chí trực tuyến Nga Lưu trữ Lịch sử gián điệp (EAH) cập nhật.
Điều gì đã khiến những liên lạc, thông tin về mục tiêu và các bước chuẩn bị bị cáo buộc trở thành đầu mối của một cuộc điều tra an ninh? Vụ truy tố Joshua Cammidge đang làm lộ những dấu vết dẫn tới một mắt xích trong nghi án tình báo tại Anh.
Trung tâm Quan hệ Công chúng thuộc Cơ quan An ninh Liên bang Nga (FSB) vừa công bố các tài liệu đã được giải mật của Cục An ninh Liên bang Nga tỉnh Kursk, liên quan đến hồ sơ vụ án hình sự đối với Leonid Shevchenko, sinh năm 1922, kẻ bị kết án về tội phản quốc trong những năm chiến tranh và tội hoạt động gián điệp sau chiến tranh.
Gần 9.300 kíp nổ sau khi mua từ Lào đã được ngụy trang trong các thùng xốp và gửi theo xe khách tuyến Viêng Chăn (Lào) - TP Đà Nẵng (Việt Nam) vào Việt Nam. Xe khách khi di chuyển qua địa bàn TP Huế thì bị lực lượng Công an phát hiện, bắt quả tang.
Kể từ khi Chiến tranh lạnh kết thúc, khả năng tác chiến chống tàu ngầm của Khối quân sự NATO đã suy yếu đáng kể do việc giảm đầu tư và thay đổi ưu tiên. Tuy nhiên, trước sự gia tăng các cuộc tuần tra bằng tàu ngầm của Nga - đặc biệt là các tàu lớp Borei và Yasen tiên tiến - gần biên giới các nước NATO và ở các vùng biển chiến lược như Biển Baltic, Bắc Cực, Bắc Đại Tây Dương và Địa Trung Hải đã khiến các đồng minh châu Âu lo ngại.
Cách đây hơn 65 năm, rạng sáng ngày 24/1/1961, một vụ tai nạn máy bay kinh hoàng diễn ra, khiến máy bay ném bom B-52 của Không quân Mỹ (USAF) văng ra hai trái bom nhiệt hạch xuống North Carolina nhưng chưa kích nổ. Sự may mắn tình cờ này đã cứu nước Mỹ khỏi thảm họa “gậy ông đập lưng ông”.
Khuôn viên Nhà Trắng, Washington D.C., một ngày cuối tháng 7/1921. Trong bức ảnh chụp chính thức hôm đó, một người đàn ông trong lễ phục trắng đứng cạnh một người phụ nữ được báo chí Mỹ khi đó gọi là Công chúa Fatima của Afghanistan và đoàn tùy tùng, ngay sau cuộc tiếp kiến Tổng thống Warren G. Harding. Trên ngực người đàn ông ấy lấp lánh những tấm huân chương. Bức ảnh nhanh chóng xuất hiện trên báo chí Mỹ. Ít lâu sau, một lá thư khiếu nại gửi tới Bộ Ngoại giao Mỹ bắt đầu kéo sập vai diễn ấy. Người đàn ông trong ảnh không giữ bất kỳ chức vụ nào ở bộ trên, mà chỉ là một kẻ giả danh đến từ Brooklyn, chưa học xong trung học.
Tháng 10/2001, Mỹ cùng các đồng minh mở chiến dịch quân sự tại Afghanistan với mục tiêu truy quét Al-Qaeda và buộc Taliban giao nộp Osama bin Laden. Chỉ trong vài tuần, chính quyền Taliban sụp đổ, Kabul thất thủ. Nhưng chiến thắng đấy không khép lại cuộc chiến. 20 năm sau, khi quân đội Mỹ và NATO rời Afghanistan, Taliban trở lại thủ đô. Từ một chiến dịch chống khủng bố có mục tiêu tương đối rõ, Washington đã bước vào cuộc chiến kéo dài hai thập niên. Vì sao một lực lượng từng bị đánh bật khỏi quyền lực lại có thể trở lại sau 20 năm?
Đây là cuộc phỏng vấn đặc biệt diễn ra ngày 20/12/2009 giữa Anh hùng, Đại tá KGB Aleksei M. Kozlov với tờ Izvestia của Nga về hoạt động quy mô toàn cầu của “Cục S” hay còn gọi là “Cục tình báo bất hợp pháp” trong thời gian Chiến tranh Lạnh.
Lầu Năm Góc đã thu hồi quyền tiếp cận thông tin mật của cựu Bộ trưởng Không quân Frank Kendall, cáo buộc ông tiết lộ thông tin nhạy cảm về năng lực của máy bay được sử dụng làm Air Force One.
Tháng 5/2026, tờ The New York Times (NYT) khẳng định rằng Israel và Mỹ có kế hoạch thay đổi chế độ tại Iran - và cựu Tổng thống Mahmoud Ahmadinejad sẽ là người lên lãnh đạo đất nước. Vào thời điểm đó, bài báo nghe có vẻ khá hoang đường. Nhưng mới đây, NYT đã tiến xa hơn nhiều. Trong một bài phóng sự điều tra mới, các nhà báo của NYT đã kể lại câu chuyện về chiến dịch kéo dài nhiều năm của tình báo Israel nhằm tiếp cận ông Ahmadinejad.
Ngày 17/7/1944 đã xảy ra một thảm họa tồi tệ nhất trên đất Mỹ trong thời kỳ Thế chiến II. Mặc dù các cuộc điều tra không thể xác định được thủ phạm, nhưng rõ ràng một trong những nguyên nhân chính gây ra biến cố đã cướp đi sinh mạng của hàng trăm người này chính là chế độ phân biệt chủng tộc trong Lực lượng Hải quân Mỹ.
Vào mùa thu 1988, một máy bay do thám Mỹ phát hiện một hiện tượng độc lạ: “Vòm Sáng” sau khi tên lửa đạn đạo tầm trung SS-20 Saber của Liên Xô (cũ) được phóng đi. Quá trình trên tạo ra cực quang gây tranh cãi trong suốt thập kỷ, thậm chí còn bị nhầm là UFO.
Theo các quan chức đương nhiệm và cựu quan chức Mỹ, Nhà Trắng đã phê duyệt một đề xuất ngân sách mật trị giá 9 tỷ USD để mua các chip máy tính tiên tiến. Đây là những linh kiện cần thiết để các cơ quan tình báo Mỹ có thể khai thác tối đa tiềm năng của các mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) mới nhất.
