Buổi ban đầu của 5 cơ quan tình báo nổi tiếng Mỹ

Phần lớn các cơ quan tình báo trong chính phủ Mỹ được lập ra nhằm giải quyết những vấn đề đặc biệt, hoặc tái phát triển từ những tổ chức tiền thân. Nhưng Cục điều tra liên bang Mỹ (FBI) lại là chuyện khác. Trước khi cơ quan này được thành lập thì đã có Cục điều tra với nhiều thành viên chủ chốt được chọn lọc từ Mật vụ Mỹ. Dưới đây là 5 cơ quan tình báo đầu tiên tại Hoa Kỳ được đăng tải trên báo New York Times.

Mật vụ Mỹ

Mặc dù trên danh nghĩa không được coi là một phần của cộng đồng tình báo, nhưng Mật vụ Mỹ thật sự là cơ quan tình báo đầu tiên hoạt động trên lãnh thổ Mỹ. Thời điểm đầu tiên đề cập đến cụm từ “Phòng mật vụ” của Bộ Ngân khố Mỹ là vào ngày 19 tháng 9 năm 1865. 

Mật vụ Mỹ.

Mật vụ Mỹ.

Trong một loạt các công văn liên quan đến thủ tục phòng xử án đã có nhắc đến các khái niệm “kẻ nổi loạn”, cải cách vệ sinh, ân xá, “phòng mật vụ của Văn phòng luật sư”, kèm theo thông báo “đã bắt giữ một số người liên quan đến tội làm hàng giả”. (kẻ bị bắt giữ: Jokes, người đã thoát khỏi bị tóm bằng cách nhảy tàu (tàu hỏa); và Tobias C. Eckert, kẻ bị tóm). Chả ai biết gì về Mật vụ cho đến khi câu chuyện đầu tiên gây chú ý về nó đã xảy ra vào ngày 11 tháng 4 năm 1874.

Một tuyên bố của cơ quan Mật vụ vào thời kỳ đó viết: “Trong số hàng ngàn người hàng ngày ngược xuôi Broadway trong vùng phụ cận của phố Bleecker, ít ai để ý tới một tổ chức được phân nhánh, nằm trải dài từ Maine đến California, và từ Minnesota đến Texas; tổ chức đó tạo nên sự khiếp đảm và đánh bại bất kỳ hàng ngũ vô pháp, những bí mật gây ám ảnh mà không có bất kỳ tổ chức nào khác trong vùng đất đó có thể chạm tới hoặc phá vỡ”. 

Trong nghiệp vụ chuyên trách của mình, Mật vụ Mỹ đã sử dụng rất nhiều tiếng lóng lạ lẫm: người làm hàng giả gọi là “nghiệp vụ”; tổ chức làm hàng giả gọi là “các băng”; từ “kéo” có nghĩa là “bị tóm”; hóa đơn gian lận được gọi là “khả nghi”.

Những người làm hàng giả được chia thành 4 nhóm: “nhà cái”: những người thực hiện các giao dịch nhưng không bao giờ đem theo “hàng”; “Đám cửu vạn”, những người giữ tiền giả trên người mình; “chim mồi”, những người chuyển tiền giả từ “đám cửu vạn” sang người mua “hàng”; và “thợ chạm”, người tài năng nhất trong đám. Và ngay cả địa chỉ của trụ sở Mật vụ cũng rất mơ hồ: “Số 56 phố Bleecker, gần Crosby”.

Cơ quan an ninh quốc gia Mỹ (NSA)

Cơ quan an ninh quốc gia Mỹ (NSA) là đơn vị kế thừa từ Cơ quan an ninh các lực lượng vũ trang (AFSA, Tướng Walter Bedell Smith, người đã giúp tái thiết và kiện toàn cho CIA, cũng là người chịu trách nhiệm cho việc tái cấu trúc và sáng tạo ra NSA). 

Cơ quan an ninh quốc gia Mỹ (NSA).

Cơ quan an ninh quốc gia Mỹ (NSA).

Thuở ban đầu NSA còn có cái tên lạ là Cục Tàu Bè khi cần phân bổ nguồn tiền, hay Cơ quan vô hình (bởi vì nó không tồn tại theo kiểu chính thức) và các thành viên “không hé môi lời nào”. Ngày 4 tháng 12 năm 1954, lần đầu tiên NSA được đề cập đến trên báo New York Times trong một mẫu lưu ý ngắn ngay trong phiên tòa sắp diễn ra của Joseph S. Petersen, một cựu nhân viên của NSA, người này bị cáo buộc đã ăn cắp các bí mật được phân loại.

Vài tuần sau đó, NSA lại được mô tả bằng vài từ ngắn ngủi “dịch vụ giám sát thông tin liên lạc”. Một tháng kế tiếp đó, khi cựu nhân viên bị kết án 7 năm tù, những gợi ý về mục đích hoạt động của NSA đã được đăng trên trang bìa của tờ Times. Tài liệu bị đánh cắp liên quan đến “các hoạt động tình báo thông tin liên lạc của Hoa Kỳ và các chính phủ hải ngoại”. 

Những tài liệu này bao gồm “mật mã của chính phủ Hà Lan, và một phân tích về đi lại của giới chức Bắc Triều Tiên”, cũng như “mã điện báo Trung Quốc”. Joseph S. Petersen tuyên bố đã lấy đi các tài liệu nhạy cảm nhằm làm giáo trình hiệu quả hơn để tham gia giảng dạy tại NSA.

Văn phòng do thám quốc gia (NRO)

Không lực Mỹ và Cục tình báo trung ương (C.I.A) đã cùng góp phần sáng lập nên Văn phòng do thám quốc gia (NRO) vào năm 1961. Sự tồn tại của nó hết sức bí ẩn, tên của cơ quan này mãi đến năm 1995 mới được phân loại. Năm 1977, NRO được đề cập lần đầu tiên trên báo New York Times ngay trong một bài viết mô tả cuộc đấu đá gay gắt thời Jimmy Carter cầm chịch Nhà Trắng về dự định sáng tạo ra cái gọi là “Sa hoàng tình báo”. 

Văn phòng do thám quốc gia (NRO).

Văn phòng do thám quốc gia (NRO).

NRO cùng với NSA thực hiện việc cung cấp thông tin liên lạc căn bản của quốc gia, tình báo vệ tinh và điện tử”. Cần lưu ý một điều rằng NRO đặt dưới sự chở che của Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ. 

Các độc giả của báo Washington Post được cung cấp tin tức tốt hơn từ NRO do cơ quan này đã tiết lộ đầu tiên trên tờ báo này vào năm 1973 dưới dòng “tít”: “Bí mật trên trời giá 1,5 tỷ USD”. Và cho mãi đến năm 1985, tờ New York Times lúc đó mới có cái nhìn nghiêm túc đối với NRO, khi nhà báo James Bamford mô tả về cơ quan này khá chi tiết.

Cơ quan tình báo địa không gian quốc gia Mỹ (NGA)

Cơ quan bản đồ và hình ảnh quốc gia Mỹ (NIMA) được sáng lập vào năm 1996 nhằm trao cho các điệp viên và binh lính Mỹ một cái nhìn tốt hơn về chiến trường. Cuối năm 1996, lần đầu tiên cơ quan này được nhắc đến trên tờ Times khi phóng viên Tim Wiener tiết lộ rằng NIMA “chụp nhiều bức ảnh và bản đồ từ vũ trụ”. Đến năm 2003, NIMA thay đổi sang tên mới để thể hiện tầm quan trọng của nó: Cơ quan tình báo địa không gian quốc gia (NGA). Giống như các cơ quan CIA, NSA và FBI, NGA trở thành “cơ quan 3 chữ cái”. 

Trụ sở Cơ quan tình báo địa không gian quốc gia Mỹ (NGA).

Trụ sở Cơ quan tình báo địa không gian quốc gia Mỹ (NGA).

Cũng trong năm 2003, lần đầu tiên cái tên NGA xuất hiện trên tờ New York Times khi nó bao gồm một sứ mạng được mô tả: “Quân đội đang chuyển từ bản đồ giấy sang các dạng bản đồ kỹ thuật số có kết hợp tình báo, từ các đặc điểm vật lý như thành phần đất của sườn núi, cho đến vị trí chính xác của một cuộc điện đàm bị can thiệp”. Vai trò của NGA đã được ghi nhận trong các cuộc chiến tranh ở Afghanistan và Iraq, bao gồm khả năng cung cấp “những bản đồ không gian 3 chiều thời gian thực” của thủ đô Baghdad.

Cục tình báo trung ương Mỹ (CIA)

Luật an ninh quốc gia năm 1947 là một cuộc tái tổ chức toàn diện về an ninh quốc gia của Hoa Kỳ. Trong số đó còn liên quan đến việc thành lập ra Không lực Mỹ, Hội đồng An ninh quốc gia, (NSC), Bộ Quốc phòng và việc sáng lập ra Cục tình báo trung ương Mỹ.

Trụ sở Cục tình báo trung ương Mỹ (CIA).

Trụ sở Cục tình báo trung ương Mỹ (CIA).

Nhìn bề ngoài, CIA có vẻ là một tổ chức khá khiêm tốn: nó có nhiệm vụ làm cố vấn cho NSC và định giá thông tin tình báo. Luật năm 1947 đã ngăn CIA “không có quyền lực cảnh sát, trát hầu tòa, thi hành pháp luật, hoặc các chức năng an ninh nội bộ”.

Nhưng theo thời gian CIA đã vươn bàn tay ra xử lý bất kỳ vấn đề gì mà thông tin tình báo có thể ảnh hưởng tới an ninh quốc gia Mỹ. Hai cuộc đảo chính ở Guatemala và Iran đều do CIA đứng sau giật dây. Lần đầu tiên CIA “ra mắt” trên tờ New York Times vào năm 1949, trong một bài đánh giá của cuốn sách mang tiêu đề “Chiến lược tình báo cho chính sách thế giới Mỹ”.

Tác giả của cuốn sách đã mô tả nền tảng pháp lý của CIA và chỉ trích các nhà lập pháp đã không trao đủ quyền cho giám đốc Tình báo trung ương (DCI), đặc biệt liên quan đến việc giám sát các thành viên khác của cộng đồng tình báo. 

Nguyễn Thanh Hải (tổng hợp)

Các tin khác

Dòng tiền bẩn và cuộc rượt đuổi không cân sức

Dòng tiền bẩn và cuộc rượt đuổi không cân sức

Một báo cáo mới từ Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) xác nhận con số gây sốc khi mỗi năm có hơn 6.000 tỷ USD tiền bẩn được “rửa” trên phạm vi toàn cầu. Đằng sau con số khổng lồ ấy, một vấn đề đáng lo ngại là hệ thống tài chính thế giới đang bị bào mòn bởi một thế hệ tội phạm mới được trang bị trí tuệ nhân tạo, sử dụng tiền mã hóa và những kẽ hở pháp lý xuyên biên giới.

Bóc tách mạng lưới do thám cộng đồng tại Anh

Bóc tách mạng lưới do thám cộng đồng tại Anh

Một sĩ quan Lực lượng Biên phòng Anh cùng một quan chức thương mại Hồng Kông tại London đã bị tòa án kết tội liên quan hoạt động gián điệp và theo dõi những người bất đồng chính kiến dưới vỏ bọc “cảnh sát ngầm”.

Bí ẩn “nữ thánh chiến”

Bí ẩn “nữ thánh chiến”

Trong nhiều năm, phụ nữ trong các tổ chức thánh chiến thường được nhìn nhận như “cô dâu thánh chiến”, họ vừa đảm nhiệm hậu cần hoặc thực hiện đánh bom liều chết. Tuy nhiên, hiện nay cách nhìn này không còn chính xác.

Điệp viên Lovchikov và cuộc “hội ngộ bất ngờ” ở Rotterdam

Điệp viên Lovchikov và cuộc “hội ngộ bất ngờ” ở Rotterdam

Thượng úy Vasily Lovchikov bất ngờ nhận lệnh triệu tập tới sở chỉ huy quân đoàn ở Blagoveschensk. Tại đây, ông có cuộc gặp riêng với một đại tá hải quân, người được cho là phái viên của Tổng cục Tình báo Bộ Tổng tham mưu (GRU) từ Moscow đến để tuyển chọn nhân sự cho Học viện Ngoại giao Quân sự. Trước sự ngỡ ngàng của Vasily về cơ hội đào tạo và làm việc ở nước ngoài, vị đại tá trực tiếp đưa ra lời đề nghị mời ông tham gia kỳ thi tuyển sinh.

Oleg Lyalin: Điệp viên KGB và vụ đào tẩu làm rung chuyển London

Oleg Lyalin: Điệp viên KGB và vụ đào tẩu làm rung chuyển London

Một cuộc tình, một vụ bắt giữ vì lái xe trong lúc say rượu và quyết định đào tẩu của một sĩ quan KGB đã dẫn tới một trong những vụ trục xuất nhân viên tình báo lớn nhất thời Chiến tranh Lạnh. Tháng 9/1971, Anh trục xuất 105 quan chức Liên Xô bị nghi hoạt động tình báo; Moscow đáp trả bằng việc trục xuất 18 nhân viên ngoại giao Anh. Nhưng đằng sau vụ bê bối tưởng như bắt đầu từ một cuộc say rượu ấy là cả một chiến dịch phản gián đã được MI5 chuẩn bị từ nhiều năm trước.

Jos Leijdekkers- Kẻ làm chao đảo hai châu lục

Jos Leijdekkers- Kẻ làm chao đảo hai châu lục

Dư luận quốc tế vẫn còn xôn xao trước tin Ủy ban Châu Âu (EC) ngừng mọi hoạt động viện trợ Sierra Leone từ ngày 1-10-2026. Trước đó Liên minh Châu Âu (EU) có kế hoạch viện trợ quốc gia Tây Phi 18 triệu euro vào năm 2026 và 20,5 triệu euro vào năm 2027. Lý do được EC đưa ra là chính phủ Sierra Leone từ chối trục xuất ông trùm ma túy Jos Leijdekkers về Hà Lan.

Con đường biến bác sĩ trẻ trở thành “siêu trộm”

Con đường biến bác sĩ trẻ trở thành “siêu trộm”

Sau khi đột nhập liên tiếp 3 tiệm vàng lấy trộm tài sản có trị giá hơn 5 tỷ đồng, Nguyễn Duy Nhật (sinh năm 1966, trú tại phường Thanh Thủy, TP Huế, thời điểm gây án là bác sĩ khoa Đột quỵ, Bệnh viện Trung ương Huế) mới sa lưới Công an. Nhìn lại hành trình đột nhập 3 tiệm vàng để lấy trộm tài sản, mới thấy được vị bác sĩ đã lên kế hoạch từng chi tiết và phương thức, thủ đoạn như những tên “siêu trộm” chuyên nghiệp…

Hải quân Anh sử dụng tàu bẫy trong Thế chiến I và II

Hải quân Anh sử dụng tàu bẫy trong Thế chiến I và II

Trong Thế chiến thứ nhất, người Anh đã sử dụng các tàu bẫy để chống lại tàu ngầm Đức. Bước sang Thế chiến thứ hai, Bộ Hải quân Anh quyết định khôi phục chiến thuật này. Liệu đây có phải là một quyết định sáng suốt? Câu trả lời đã được thể hiện qua trận hải chiến diễn ra vào ngày 29/6/1940 giữa một tàu ngầm Đức và một tàu bẫy của Anh.

Scientology và cộng đồng tình báo Mỹ

Scientology và cộng đồng tình báo Mỹ

Từ lâu, dư luận biết khá nhiều về mối quan hệ đặc biệt giữa Giáo hội Scientology với cộng đồng tình báo Mỹ. Sâu xa Scientology còn có mối quan hệ phức tạp, bí mật với giới quyền lực và bộ máy tình báo phương Tây. Chủ đề đặc biệt này vừa được tạp chí trực tuyến Nga Lưu trữ Lịch sử gián điệp (EAH) cập nhật.

Những dấu vết trong nghi án tình báo Anh

Những dấu vết trong nghi án tình báo Anh

Điều gì đã khiến những liên lạc, thông tin về mục tiêu và các bước chuẩn bị bị cáo buộc trở thành đầu mối của một cuộc điều tra an ninh? Vụ truy tố Joshua Cammidge đang làm lộ những dấu vết dẫn tới một mắt xích trong nghi án tình báo tại Anh.

Leonid Shevchenko - điệp viên hai mang ba lần phản bội Tổ quốc

Leonid Shevchenko - điệp viên hai mang ba lần phản bội Tổ quốc

Trung tâm Quan hệ Công chúng thuộc Cơ quan An ninh Liên bang Nga (FSB) vừa công bố các tài liệu đã được giải mật của Cục An ninh Liên bang Nga tỉnh Kursk, liên quan đến hồ sơ vụ án hình sự đối với Leonid Shevchenko, sinh năm 1922, kẻ bị kết án về tội phản quốc trong những năm chiến tranh và tội hoạt động gián điệp sau chiến tranh.

Cuộc đua giữa tàu ngầm Nga và đội săn ngầm từ trên cao của NATO

Cuộc đua giữa tàu ngầm Nga và đội săn ngầm từ trên cao của NATO

Kể từ khi Chiến tranh lạnh kết thúc, khả năng tác chiến chống tàu ngầm của Khối quân sự NATO đã suy yếu đáng kể do việc giảm đầu tư và thay đổi ưu tiên. Tuy nhiên, trước sự gia tăng các cuộc tuần tra bằng tàu ngầm của Nga - đặc biệt là các tàu lớp Borei và Yasen tiên tiến - gần biên giới các nước NATO và ở các vùng biển chiến lược như Biển Baltic, Bắc Cực, Bắc Đại Tây Dương và Địa Trung Hải đã khiến các đồng minh châu Âu lo ngại.

Về 2 quả bom nhiệt hạch trong vụ tai nạn Broken Arrow

Về 2 quả bom nhiệt hạch trong vụ tai nạn Broken Arrow

Cách đây hơn 65 năm, rạng sáng ngày 24/1/1961, một vụ tai nạn máy bay kinh hoàng diễn ra, khiến máy bay ném bom B-52 của Không quân Mỹ (USAF) văng ra hai trái bom nhiệt hạch xuống North Carolina nhưng chưa kích nổ. Sự may mắn tình cờ này đã cứu nước Mỹ khỏi thảm họa “gậy ông đập lưng ông”.

Stanley Weyman: Từ mạo danh đến hào quang quyền lực

Stanley Weyman: Từ mạo danh đến hào quang quyền lực

Khuôn viên Nhà Trắng, Washington D.C., một ngày cuối tháng 7/1921. Trong bức ảnh chụp chính thức hôm đó, một người đàn ông trong lễ phục trắng đứng cạnh một người phụ nữ được báo chí Mỹ khi đó gọi là Công chúa Fatima của Afghanistan và đoàn tùy tùng, ngay sau cuộc tiếp kiến Tổng thống Warren G. Harding. Trên ngực người đàn ông ấy lấp lánh những tấm huân chương. Bức ảnh nhanh chóng xuất hiện trên báo chí Mỹ. Ít lâu sau, một lá thư khiếu nại gửi tới Bộ Ngoại giao Mỹ bắt đầu kéo sập vai diễn ấy. Người đàn ông trong ảnh không giữ bất kỳ chức vụ nào ở bộ trên, mà chỉ là một kẻ giả danh đến từ Brooklyn, chưa học xong trung học.

Vì sao Mỹ mất 20 năm vẫn không thể đánh bại Taliban?

Vì sao Mỹ mất 20 năm vẫn không thể đánh bại Taliban?

Tháng 10/2001, Mỹ cùng các đồng minh mở chiến dịch quân sự tại Afghanistan với mục tiêu truy quét Al-Qaeda và buộc Taliban giao nộp Osama bin Laden. Chỉ trong vài tuần, chính quyền Taliban sụp đổ, Kabul thất thủ. Nhưng chiến thắng đấy không khép lại cuộc chiến. 20 năm sau, khi quân đội Mỹ và NATO rời Afghanistan, Taliban trở lại thủ đô. Từ một chiến dịch chống khủng bố có mục tiêu tương đối rõ, Washington đã bước vào cuộc chiến kéo dài hai thập niên. Vì sao một lực lượng từng bị đánh bật khỏi quyền lực lại có thể trở lại sau 20 năm?

Một góc KGB qua lời kể của Aleksei M. Kozlov

Một góc KGB qua lời kể của Aleksei M. Kozlov

Đây là cuộc phỏng vấn đặc biệt diễn ra ngày 20/12/2009 giữa Anh hùng, Đại tá KGB Aleksei M. Kozlov với tờ Izvestia của Nga về hoạt động quy mô toàn cầu của “Cục S” hay còn gọi là “Cục tình báo bất hợp pháp” trong thời gian Chiến tranh Lạnh.

Mossad tiếp cận cựu Tổng thống Iran Ahmadinejad như thế nào?

Mossad tiếp cận cựu Tổng thống Iran Ahmadinejad như thế nào?

Tháng 5/2026, tờ The New York Times (NYT) khẳng định rằng Israel và Mỹ có kế hoạch thay đổi chế độ tại Iran - và cựu Tổng thống Mahmoud Ahmadinejad sẽ là người lên lãnh đạo đất nước. Vào thời điểm đó, bài báo nghe có vẻ khá hoang đường. Nhưng mới đây, NYT đã tiến xa hơn nhiều. Trong một bài phóng sự điều tra mới, các nhà báo của NYT đã kể lại câu chuyện về chiến dịch kéo dài nhiều năm của tình báo Israel nhằm tiếp cận ông Ahmadinejad.

Cái giá của nạn phân biệt chủng tộc

Cái giá của nạn phân biệt chủng tộc

Ngày 17/7/1944 đã xảy ra một thảm họa tồi tệ nhất trên đất Mỹ trong thời kỳ Thế chiến II. Mặc dù các cuộc điều tra không thể xác định được thủ phạm, nhưng rõ ràng một trong những nguyên nhân chính gây ra biến cố đã cướp đi sinh mạng của hàng trăm người này chính là chế độ phân biệt chủng tộc trong Lực lượng Hải quân Mỹ.