10 sự kiện quốc tế nổi bật năm 2025

Sau đây là 10 sự kiện quốc tế tiêu biểu do Báo An ninh thế giới lựa chọn.

Năm của những cuộc chuyển giao quyền lực

Năm 2025 chứng kiến nhiều cường quốc, từ Mỹ, Đức, Canada cho đến Nhật Bản và Hàn Quốc lựa chọn ra những nhà lãnh đạo tiếp theo của mình.

Tại Mỹ, ông Donald Trump chính thức trở lại Nhà Trắng sau lễ nhậm chức ngày 20/1/2025. Với cam kết đưa nước Mỹ “trở lại thời kỳ hoàng kim”, Tổng thống Trump đã định hình lại hàng loạt chính sách đối nội và đối ngoại của Washington, tạo ra rất nhiều thay đổi mang tính đảo ngược so với người tiền nhiệm Joe Biden.

Cũng chứng kiến cuộc chuyển giao quyền lực là Canada, Đức và Nhật Bản - những quốc gia đều cần một lực đẩy mới trên chính trường để vượt qua giai đoạn biến động mạnh mẽ của trật tự chính trị toàn cầu và những thách thức kinh tế - xã hội nội tại.

Trong khi đó, Hàn Quốc lại chứng kiến một cuộc chuyển giao bất đắc dĩ, khi cựu Tổng thống Yoon Suk Yeol bị phế truất vào tháng 4/2025 sau cuộc khủng hoảng chính trị nghiêm trọng liên quan tới quyết định ban hành thiết quân luật hồi tháng 12/2024. Cuộc bầu cử tổng thống sau đó đã chọn ra ông Lee Jae Myung làm nhà lãnh đạo tiếp theo của Hàn Quốc, đánh dấu sự ổn định trở lại rất cần thiết của đất nước Đông Bắc Á này.

Cú sốc thuế quan toàn cầu

Việc Tổng thống Mỹ Donald Trump công bố gói thuế quan mang tên “Ngày giải phóng”, áp mức thuế cao chưa từng có trong nhiều thập kỷ đối với phần lớn hàng hóa nhập khẩu, đã tạo ra một cú sốc lớn đối với thương mại toàn cầu vốn hoạt động dựa trên các thiết chế đa phương như WTO hay các Hiệp định Thương mại tự do (FTA).

Trước sức ép thuế quan của Mỹ, nhiều quốc gia phải chấp nhận đàm phán các thỏa thuận thương mại song phương với Washington, tính toán lại chuỗi cung ứng, điều chỉnh chính sách công nghiệp để có thể giảm thiểu thiệt hại, ngăn chặn rủi ro và thích ứng với bối cảnh mới. Trong khi đó, một số nước lại lựa chọn phản ứng trả đũa mạnh mẽ, khiến nguy cơ về một cuộc chiến thuế quan lan rộng trở nên hiện hữu trong bối cảnh kinh tế toàn cầu vốn đã mong manh vì lạm phát, nợ công và xung đột địa chính trị.

Israel - Hamas đạt thỏa thuận ngừng bắn

Sau 2 năm chiến sự khốc liệt tại Dải Gaza, Israel và Hamas đã đạt được một thỏa thuận ngừng bắn tạm thời vào ngày 13/10 với vai trò trung gian của Mỹ và các đối tác khu vực.

Thỏa thuận này không chỉ mang ý nghĩa nhân đạo, giúp giảm thiểu thương vong cho dân thường và giải quyết cuộc khủng hoảng nhân đạo đang bủa vây 2 triệu người dân Gaza, mà còn phản ánh giới hạn của giải pháp quân sự trong các cuộc xung đột bất đối xứng.

Và, dù một số vấn đề cốt lõi - tương lai của Gaza, an ninh của Israel, vai trò của các lực lượng khu vực và tiến trình hai nhà nước - còn đang được tiếp tục bàn thảo, song thỏa thuận này vẫn là một bước ngoặt ngoại giao quan trọng, mở ra hy vọng hòa bình giữa Israel và Palestine trong năm 2026.

Xung đột biên giới thử thách an ninh châu Á

Năm 2025 chứng kiến những cuộc đụng độ căng thẳng biên giới tại châu Á, từ đường ranh giới Ấn Độ - Pakistan đến khu vực tranh chấp giữa Thái Lan và Campuchia. Tại Nam Á, quan hệ Ấn Độ - Pakistan tiếp tục bị phủ bóng bởi vấn đề Kashmir, với những vụ đánh bom khủng bố và một cuộc giao tranh cả trên không lẫn trên bộ của quân đội hai bên. Nhờ các nỗ lực ngoại giao và sự kiềm chế đúng lúc của cả Ấn Độ và Pakistan sau đó đã giúp hạ nhiệt căng thẳng, ngăn chặn nguy cơ một cuộc chiến tranh giữa hai quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân.

Ở Đông Nam Á, xung đột biên giới Thái Lan và Campuchia cũng bùng phát, bắt đầu từ một cuộc đụng độ vũ trang ngắn vào ngày 28/5 tại Tam giác Ngọc lục bảo (Chong Bok), nơi giao nhau của 3 quốc gia là Thái Lan, Campuchia và Lào. Sự kiện này đã khơi mào cho hàng loạt động thái trả đũa qua lại giữa hai nước, dẫn tới những cuộc giao tranh hồi tháng 12 năm nay.

Những “đốm lửa” xung đột biên giới tuy chưa lan rộng thành chiến tranh toàn diện song cũng đang đặt ra thách thức lớn cho các cơ chế hòa giải khu vực và gửi đi một thông điệp quan trọng về sự mong manh, dễ tổn thương của những cấu trúc an ninh khi chủ nghĩa dân tộc và các tranh chấp lịch sử chưa được giải quyết triệt để.

ASEAN kết nạp Timor Leste

Việc ASEAN chính thức kết nạp Timor Leste làm thành viên thứ 11 trong năm 2025 mang ý nghĩa vượt ra ngoài khuôn khổ mở rộng tổ chức. Đây là một bước đi mang tính biểu tượng về sự gắn kết và bao trùm của Đông Nam Á, đồng thời phản ánh nỗ lực củng cố vai trò trung tâm của ASEAN trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược gia tăng. Đối với Timor Leste, tư cách thành viên ASEAN sẽ mở ra cơ hội hội nhập sâu hơn về kinh tế, chính trị và an ninh, giúp quốc gia còn nhiều khó khăn này vượt qua các thách thức phát triển để vươn lên.

Những thảm họa khí hậu nghiêm trọng

Năm 2025 chứng kiến nắng nóng cực đoan phá vỡ mọi kỷ lục thế giới: Nhiệt độ tại châu Á và Nam Âu liên tục vượt ngưỡng 50 độ C (UAE ghi nhận kỷ lục 51,8 độ C, Nhật Bản 41,8 độ C, Thổ Nhĩ Kỳ 50,5 độ C) trong khi ở vùng Bắc Cực, Phần Lan trải qua đợt nắng nóng kéo dài 22 ngày với nền nhiệt trên 30 độ C, điều chưa từng xảy ra trong hơn 60 năm qua.

Mưa lũ cũng ảnh hưởng nghiêm trọng đến nhiều quốc gia, khiến hơn 1.700 người thiệt mạng ở Indonesia, Thái Lan và Sri Lanka trong tháng 11 và 12. Trong khi đó, Việt Nam và Philippines chứng kiến số lượng bão kỷ lục, với nhiều cơn bão di chuyển nhanh và cường độ rất mạnh.

Trong bối cảnh thiên tai phức tạp, các hệ thống ứng phó truyền thống ngày càng tỏ ra quá tải. Nhiều quốc gia nghèo chịu thiệt hại nặng nề, trong khi các nước giàu cũng không còn an toàn trước cơn thịnh nộ của thiên nhiên. Bức tranh thời tiết 2025 cho thấy thế giới đang tiến gần hơn tới “điểm tới hạn” khí hậu, đòi hỏi những hành động cấp bách và quyết liệt hơn nữa của tất cả các nước cũng như cộng đồng quốc tế.

Bước tiến ngoại giao Nga - Ukraine

Năm 2025 cũng chứng kiến những bước tiến ngoại giao rất đáng ghi nhận nhằm tìm kiếm lối thoát cho cuộc xung đột Nga - Ukraine. Dù chưa đạt được một thỏa thuận hòa bình toàn diện, các kênh đối thoại gián tiếp và sáng kiến trung gian đang mở ra những lộ trình hy vọng, trong đó đáng chú ý nhất là kế hoạch hòa bình do Mỹ đề xuất.

Đây là bản kế hoạch được cả Moscow và Kiev xem xét và được chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump thúc đẩy mạnh mẽ. Tất nhiên, vẫn cần thêm rất nhiều nỗ lực ngoại giao để có thể dẫn tới một cuộc đàm phán trực tiếp giữa các bên liên quan, song dư luận quốc tế đều hy vọng kế hoạch này sẽ nhen lên một giải pháp khả thi nhằm chấm dứt cuộc xung đột Nga - Ukraine.

Trí tuệ nhân tạo định hình cạnh tranh công nghệ toàn cầu

Năm 2025 tiếp tục chứng kiến trí tuệ nhân tạo (AI) trở thành tâm điểm cạnh tranh công nghệ toàn cầu. AI len lỏi vào mọi ngõ ngách của đời sống, trở thành một tiện ích đại chúng và là “huyết mạch” nuôi dưỡng nền kinh tế số toàn cầu.

Trên bình diện địa chính trị, AI cũng đã trở thành yếu tố chiến lược ảnh hưởng đến an ninh, quân sự và quyền lực quốc gia. Đó là lý do năm 2025 chứng kiến các chính phủ đổ hàng chục tỷ USD vào nghiên cứu, phát triển năng lực AI, ban hành nhiều chính sách đột phá nhằm giành lấy vị trí dẫn đầu trong cuộc đua này.

Trong khi đó, cuộc tranh luận về tiêu chuẩn, dữ liệu và đạo đức AI trên toàn cầu cũng được thúc đẩy mạnh mẽ hơn. Tất cả đều trở thành những tác nhân để AI tiếp tục dẫn dắt cuộc đua công nghệ và góp phần định hình bức tranh quyền lực mềm toàn cầu.

Giá vàng lập đỉnh

Việc giá vàng liên tục phá vỡ các mức kỷ lục trong năm 2025 không chỉ phản ánh biến động thị trường, mà là một chỉ báo rõ ràng về xu hướng phòng thủ của dòng vốn toàn cầu trong bối cảnh kinh tế và địa chính trị nhiều bất định.

Khi lạm phát dai dẳng, xung đột kéo dài và chính sách tiền tệ khó lường, vàng trở lại vai trò “nơi trú ẩn an toàn” truyền thống đối với nhiều quốc gia. Việc các ngân hàng trung ương gia tăng dự trữ vàng cũng cho thấy động lực đa dạng hóa khỏi đồng USD và nhu cầu trú ẩn an toàn ngày càng lớn trong bối cảnh niềm tin vào các tài sản rủi ro suy giảm.

Bước ngoặt trong cuộc chiến chống tội phạm mạng

Năm 2025 đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong cuộc chiến chống tội phạm trực tuyến khi nhiều quốc gia ký kết Công ước Hà Nội vào tháng 10. Đây là khuôn khổ pháp lý toàn cầu đầu tiên của Liên hợp quốc về chống tội phạm mạng, thiết lập cơ chế hợp tác quốc tế, hình sự hóa các tội phạm mạng, tạo nền tảng cho không gian mạng an toàn, công bằng.

Cơ quan Cảnh sát hình sự quốc tế (INTERPOL) và các nước cũng tăng cường hợp qua các chiến dịch (như Serengeti, Red Card) để chống tội phạm mạng, sử dụng những công cụ như Truy nã đỏ (Red Notice) để truy bắt tội phạm xuyên biên giới. Cùng với đó là các vụ triệt phá mạng lưới lừa đảo quy mô lớn, dẫn tới việc Mỹ cùng nhiều nước tịch thu hàng chục tỷ USD tài sản của các trùm tội phạm mạng.

Những bước tiến cho thấy một quyết tâm chính trị mới của toàn cầu trong không gian số, khi tất cả đều nhận thức rằng không quốc gia nào có thể đơn độc đối phó với mối đe dọa an ninh phi truyền thống này.