Xung quanh vụ sát hại một nhà hoạt động môi trường

Sáng sớm ngày 3-3-2016 ở thành phố La Esperanza, phía bắc thủ đô Tegucigalpa của Honduras, một nhóm người đàn ông đột nhập vào nhà của nhà hoạt động môi trường Berta Caceres rồi nã súng sát hại bà.

Caceres là đồng sáng lập kiêm điều phối viên Hội đồng Dân sự các phong trào người bản xứ và Nhân dân Honduras (COPINH), tổ chức được trao Giải Môi trường Goldman năm 2015. Nhà hoạt động môi trường Gustavo Castro Soto có mặt trong nhà của Caceres lúc xảy ra vụ ám sát nhưng may mắn thoát chết, vì vậy Castro được coi là nhân chứng duy nhất trong vụ án nhưng hiện đang bị giam giữ với lý do để thẩm vấn.

Tổ chức Ân xá Quốc tế cảnh báo Castro "đang gặp nguy hiểm" tính mạng. Hơn 200 nhóm nhân quyền cũng đang kêu gọi bảo vệ Castro và gia đình ông.

Berta Caceres.
Berta Caceres.

"Khi muốn giết tôi, họ sẽ làm được điều đó!"

Hoạt động của Berta Caceres bao gồm nhiều vấn đề - quyền cho người bản địa, nữ quyền, quyền cho cộng đồng đồng tính LGBT và bảo vệ môi trường. Nhưng nổi bật nhất trong các hoạt động của Caceres là Agua Zarca, dự án đập thủy điện gây tranh cãi dự kiến xây dựng ngay trên phần đất của người bản địa Lenca. Berta Caceres từng nhận được nhiều tin nhắn đe dọa giết chết do phản ứng gay gắt của bà đối với dự án đập Agua Zarca.

Những hình thức đe dọa trở nên nghiêm trọng đến mức trong những tháng gần đây, Ủy ban Liên Mỹ về nhân quyền (IACHR) phải nhiều lần lên tiếng yêu cầu chính quyền Honduras có biện pháp bảo vệ Caceres.

Theo một số nguồn tin, Berta Caceres bị đe dọa bởi 3 chính khách địa phương, những người này hành động vì Desarrollos Energeticos, SA (DESA), một công ty năng lượng tư nhân đứng sau dự án đập Agua Zarca. Dự án Agua Zarca cũng nhận được tài trợ từ Ngân hàng Trung ương Mỹ vì Hội nhập Kinh tế (CABEI). Nhà thầu ban đầu được thuê để xây dựng đập là Sinohydro Group, một trong những tập đoàn kỹ thuật thủy điện lớn nhất thế giới. Nhưng cả hai Sinohydro và World Bank sau này đều rút lui khỏi dự án đập thủy điện.

Gia đình Atala với các thành viên liên quan đến nhiều vụ đầu tư kinh doanh mạo hiểm và ủng hộ cuộc đảo chính lật đổ Tổng thống Manuel Zelaya năm 2009 ở Honduras kiểm soát một phần DESA. Thành viên nổi tiếng nhất của gia đình Atala là tỷ phú Camilo Atala, chủ tịch Ngân hàng Banco Ficohsa.

Phản ứng trước yêu cầu bình luận về vụ sát hại Berta Caceres, ban giám đốc DESA cho biết họ không liên quan đến vụ án và vẫn chưa có bất cứ hoạt động xây dựng nào trong khi cuộc điều tra đang tiến hành. Từ năm 2012-2013, các thành viên cộng đồng người bản địa Lenca đã lập hàng rào người ngăn chặn việc xây dựng đập, trong khi COPINH tiến hành một chiến dịch trong nước và quốc tế tố cáo dự án đập thủy điện khổng lồ này gây tác hại đến môi trường và văn hóa. Đội nhân viên an ninh tư nhân của DESA và quân đội Honduras phải dùng vũ lực.

Berta Caceres phát biểu với hãng tin Al Jazeera hồi tháng 12-2013: "Quân đội lập một bản danh sách ám sát bao gồm 18 nhà hoạt động nhân quyền với tên tôi ở đầu bảng. Tôi hết sức cẩn thận, song vẫn cảm thấy nguy hiểm khi đang sống trong một đất nước mà tội ác hoàn toàn không có sự trừng phạt. Khi muốn giết tôi, họ sẽ làm được điều đó".

Những cuộc biểu tình đòi công lý cho Berta Caceres ở Honduras.
Những cuộc biểu tình đòi công lý cho Berta Caceres ở Honduras.

Năm 2015, tổ chức phi chính phủ Global Witness công bố Honduras là quốc gia cực kỳ nguy hiểm đối với những nhà hoạt động môi trường. David Wrathall, chuyên gia địa lý Đại học Liên Hiệp Quốc (cơ quan nghiên cứu của Liên Hiệp Quốc được thành lập năm 1973 tại thủ đô Tokyo, Nhật Bản), cho biết, trong thập niên qua, Trung Mỹ đã trở thành vùng đất thuận lợi cho hoạt động rửa tiền bẩn ma túy thông qua lĩnh vực nông nghiệp và các dự án phát triển như đập thủy điện. Trong quá khứ, các chủ đất, doanh nghiệp và chính khách sử dụng bạo lực để chống lại các nhà hoạt động bảo vệ môi trường. Hiện nay, họ có thêm nhiều hơn nữa những cuộc kinh doanh và giao dịch tài chính bất hợp pháp để che đậy.

Peter Bosshard, chuyên gia về đập thủy điện và tham nhũng ở tổ chức phi lợi nhuận International Rivers, nhận xét: "Cơ sở hạ tầng công cộng quy mô lớn là lĩnh vực nhiều tham nhũng nhất trong nền kinh tế toàn cầu, thậm chí còn hơn cả buôn bán vũ khí và dầu mỏ".

Bao giờ thực thi công lý?

Honduras là con đường vận chuyển cocaine trong nhiều năm qua, nhưng số lượng ma túy đi vào nước này tăng mạnh năm 2007 khi Mỹ ngăn chặn được con đường ma túy từ Nam Mỹ qua vùng Caribbea và Mexico.

Theo báo cáo mới đây của Bộ Ngoại giao Mỹ, khoảng 90% cocaine hướng đến Mỹ qua đường Trung Mỹ và Mexico; và vùng Tam giác Bắc (bao gồm Guatemala, Honduras và El Salvador) có tỷ lệ giết người cao nhất thế giới. Tình hình càng tồi tệ hơn nữa sau vụ đảo chính năm 2009 lật đổ Tổng thống Manuel Zelaya ở Honduras. Trước khi đảo chính xảy ra, chính quyền Tổng thống Zelaya đã ngăn chặn thành công nhiều dự án đập thủy điện gây tác hại cho môi trường nhưng sau khi chính quyền mới lên thay ngay lập tức cho phép triển khai hàng loạt các dự án từng gây tranh cãi.

Tháng 6 2010, tổng cộng có đến 40 hợp đồng xây dựng đập thủy điện được chính quyền mới của Tổng thống Juan Orlando Hernandez phê chuẩn. Tổ chức COPINH trong các năm qua đã đòi lại được những vùng đất của tổ tiên. Hình thức đấu tranh tích cực và dũng cảm của họ đã làm trì hoãn hay ngăn chặn được những dự án đập thủy điện, xẻ gỗ và khai thác mỏ. Nói một cách khác, COPINH đã "ngăn không cho những vùng đất đai thiêng liêng và quý giá bị cưỡng đoạt và phá hoại".

Gia đình Berta Caceres tin chắc rằng một số người liên quan đến dự án Agua Zarca đã ra lệnh thủ tiêu bà. Người thân của Berta Caceres chỉ đích danh DESA, các nhà tài trợ cho Agua Zarca và chính quyền Honduras đã không bảo vệ bà. Tuy nhiên, ngày 3-3-2016, ban lãnh đạo dự án Agua Zarca tuyên bố họ không liên quan đến vụ án mạng: "Agua Zarca thẳng thắn khẳng định rằng không hề liên quan trực tiếp hay gián tiếp giữa dự án và vụ việc đáng tiếc đã cướp đi mạng sống của một lãnh đạo người bản địa".

Hàng ngàn người dự đám tang của Berta Caceres ở Honduras.
Hàng ngàn người dự đám tang của Berta Caceres ở Honduras.

Hiện thời, Bộ Tư pháp Honduras chỉ tuyên bố cuộc điều tra đang diễn ra trong bí mật! Trong khi đó, chị gái của nạn nhân là Agustina Flores nói rõ: "Chúng tôi không muốn các nhà điều tra Honduras nhúng tay vào". 2 ngày sau vụ án mạng, trong một bức thư đọc tại tang lễ của Berta Caceres, Thượng nghị sĩ Mỹ Patrick Leahy đòi tiến hành một cuộc điều tra "độc lập và toàn diện" đồng thời nêu rõ "con sông Rio Blanco và vùng đất mà Berta Caceres đã dành trọn cả đời để bảo vệ cần được tiếp tục bảo vệ. Dự án đập thủy điện Agua Zarca cần phải hủy bỏ".

Theo Annie Bird, nhà hoạt động ở cùng với gia đình của Berta Caceres ở La Esperanza, tiến trình điều tra của chính quyền Honduras vô cùng rắc rối. Nhà hoạt động Gustavo Castro sống sót trong vụ ám sát và ban lãnh đạo COPINH "đang bị thẩm vấn căng thẳng" mà không hề có mặt các luật sư bảo vệ. Annie Bird khẳng định "không hề có dấu hiệu nào cho thấy chính quyền đang điều tra đối với DESA hay đội nhân viên an ninh của DESA".

Trước khi bị chính quyền giam giữ, Gustavo Castro, nhân chứng duy nhất của vụ án mạng, gửi một bức thư cho báo chí với nội dung cho biết hiện trường vụ án đã bị chính quyền phá hủy mọi dấu vết. Ban đầu, Gustavo Castro được phép rời khỏi Honduras, song khi ông ra sân bay ở thủ đô Tegucigalpa thì giới chức bắt giam ông lại với lập luận rằng, họ cần đưa Gustavo Castro trở lại hiện trường vụ án để thẩm vấn.

Ngày 7-3-2016, Gustavo Castro được thông tin là ông sẽ bị giam giữ trong ít nhất 30 ngày. Gustavo Castro viết trong bức thư ngỏ: "Tôi chứng kiến Berta chết trong tay tôi. Và tôi cũng chứng kiến trái tim của chị nằm trong mỗi cuộc đấu tranh của COPINH".

Duy Minh (tổng hợp)

Các tin khác

Án tích 12 năm phanh phui “giang hồ mạng”

Án tích 12 năm phanh phui “giang hồ mạng”

Một “ngôi sao mạng xã hội” ở Ấn Độ xây dựng hình ảnh giang hồ trên Instagram suốt hơn một thập kỷ, cho đến khi cảnh sát lật lại hồ sơ cũ và phát hiện phía sau lớp vỏ đó là một chuỗi tội ác kéo dài từ giết người, sử dụng vũ khí đến các cáo buộc hiếp dâm.

Dẹp ma trận hóa đơn khống cùng công ty “ma”

Dẹp ma trận hóa đơn khống cùng công ty “ma”

Thời gian qua, tình trạng thành lập các doanh nghiệp “ma” để mua bán hóa đơn giá trị gia tăng (GTGT) trái phép đang diễn biến hết sức phức tạp với quy mô đặc biệt lớn, thủ đoạn tinh vi.

Những ác nhân mang danh “cha - mẹ”!

Những ác nhân mang danh “cha - mẹ”!

Đối với hầu hết các bậc cha mẹ, trẻ em là hạnh phúc của gia đình, là tương lai của xã hội nên cần dành tình yêu thương, che chở, chăm sóc, dạy dỗ tốt nhất. Tuy nhiên, vẫn còn những trường hợp lại xem thành viên nhỏ là gánh nặng, gây cản trở công việc làm ăn nên cứ mỗi khi gặp phải những vấp váp trong cuộc sống là trút những trận đòn roi, thậm chí dùng nhục hình lên cơ thể các cháu để xả giận.

Đào vàng online, vỡ mộng giấc mơ làm giàu xuyên biên giới

Đào vàng online, vỡ mộng giấc mơ làm giàu xuyên biên giới

“Đào vàng ảo, nhận vàng thật” là những lời mời gọi béo bở thu hút đông đảo thợ đào khắp nơi tìm về các “mỏ vàng” xuyên biên giới, nuôi dưỡng giấc mơ giàu sang. Thế nhưng, vàng đâu không thấy, chỉ thấy “vàng mắt” vì rơi vào bẫy lừa đảo…

Kẻ mạo danh và tấn bi kịch của niềm tin

Kẻ mạo danh và tấn bi kịch của niềm tin

Một người bán thịt nặng gần 100kg, gần như không biết tiếng Pháp, lại có thể khiến một người mẹ quý tộc tin rằng đó là đứa con trai thanh lịch của mình. Cuộc nhận mặt kỳ lạ tại Paris năm 1867 không chỉ mở đầu cho một trong những vụ mạo danh chấn động nhất lịch sử tư pháp Anh, mà còn phơi bày một nghịch lý tàn nhẫn: Đôi khi con người ta thèm khát một lời nói dối dễ tin hơn là chấp nhận một sự thật đã biến mất. Vụ việc vì thế không còn dừng lại ở một màn lừa đảo cá nhân mà trở thành điểm tụ của những bất mãn xã hội âm ỉ trong lòng nước Anh thời nữ hoàng Victoria.

Chiêu lừa tinh vi từ những “suất nội bộ giá rẻ”

Chiêu lừa tinh vi từ những “suất nội bộ giá rẻ”

Những lời chào mời “suất nội bộ giá rẻ” đang lan tràn trên mạng xã hội, được dàn dựng bằng kịch bản ngày càng tinh vi từ fanpage giả, giao dịch ảo đến giấy tờ giả, biến niềm tin của người mua thành công cụ để chiếm đoạt tài sản. Không ít nạn nhân chỉ nhận ra mình sập bẫy khi đã mất hàng trăm triệu, thậm chí hàng tỷ đồng và rơi vào vòng xoáy tranh chấp pháp lý kéo dài.

Bí hiểm người mẹ Mỹ khủng bố tin nhắn con gái

Bí hiểm người mẹ Mỹ khủng bố tin nhắn con gái

Một nữ sinh trung học ở Mỹ liên tục nhận được tin nhắn từ số điện thoại lạ khủng bố tinh thần, xúi giục tự tử trong hơn một năm, cho đến khi cảnh sát vào cuộc, phát hiện người gửi không phải ai khác, mà chính là mẹ cô?!

Israel thông qua dự luật tử hình đối với tội danh khủng bố

Israel thông qua dự luật tử hình đối với tội danh khủng bố

Quốc hội Israel (Knesset) vừa thông qua một trong những dự luật gây tranh cãi nhất thời gian gần đây: áp dụng án tử hình đối với tội giết người do khủng bố. Văn bản này tập trung vào các vụ án được xét xử bởi Tòa án quân sự ở Bờ Tây sông Jordan, đồng nghĩa với việc đối tượng chịu tác động chủ yếu là người Palestine, dù văn bản luật không trực tiếp đề cập đến quốc tịch hay nguồn gốc sắc tộc của bị cáo. Bài viết phân tích những khía cạnh pháp lý và tác động an ninh xung quanh dự luật này.

Bên trong những “nhà máy lừa đảo” xuyên quốc gia

Bên trong những “nhà máy lừa đảo” xuyên quốc gia

Ẩn sau những vụ lừa đảo trực tuyến liên tục gia tăng thời gian qua là một thực tế ít được nhìn thấy: hàng chục nghìn người bị dụ dỗ, cưỡng ép hoặc mua bán để làm việc trong những trung tâm lừa đảo. Đây không đơn thuần là những tụ điểm tội phạm nhỏ lẻ, mà đã tiến hóa thành một hệ thống vận hành khép kín, nơi ranh giới giữa thủ phạm và nạn nhân mỏng manh đến mức đáng sợ. Khi tội phạm công nghệ cao được tổ chức hóa theo quy mô tập đoàn, các quốc gia đang phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng kép: an ninh mạng và buôn bán người.

Cẩn trọng bẫy vàng giá rẻ trên mạng xã hội

Cẩn trọng bẫy vàng giá rẻ trên mạng xã hội

Giá vàng biến động mạnh không chỉ làm nóng thị trường mà còn kéo theo làn sóng lừa đảo trên mạng xã hội. Từ những tài khoản ảo rao bán “giá hời” đến fanpage “tích xanh” giả mạo thương hiệu lớn, hàng loạt cái bẫy được giăng ra nhằm đánh vào tâm lý muốn mua nhanh, mua rẻ của khách hàng, khiến không ít người lâm vào cảnh tiền thì mất mà vàng thì chẳng nhìn thấy đâu.

Khi AI thành công cụ của tội phạm có tổ chức

Khi AI thành công cụ của tội phạm có tổ chức

Chúng không cần phá khóa, cũng không cần đột nhập máy chủ. Điều chúng cần đơn giản hơn nhiều: khiến bạn tin. Tin vào khuôn mặt người đồng nghiệp quen thuộc trên màn hình, tin vào giọng nói của “sếp” trong điện thoại, tin rằng mọi thứ vẫn đang vận hành đúng quy trình. Trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo (AI), điểm yếu lớn nhất của hệ thống an ninh không còn nằm ở công nghệ, mà nằm ở nhận thức con người.

Giải mã vụ mất tích bí ẩn suốt 66 năm

Giải mã vụ mất tích bí ẩn suốt 66 năm

Một gia đình ở Mỹ rời nhà đi hái cây Giáng sinh rồi biến mất không dấu vết suốt 66 năm, cho đến khi chiếc xe của họ được kéo lên từ đáy sông, cùng câu trả lời mà cả một thế hệ đã chờ đợi.

Bóc gỡ đường dây giả danh cán bộ cấp cao để lừa đảo

Bóc gỡ đường dây giả danh cán bộ cấp cao để lừa đảo

Đối tượng sinh năm 1992 nhưng tạo dựng được vỏ bọc hoàn hảo trong vai “cán bộ Tổng cục 2, Bộ Quốc phòng” hoặc “Phó Vụ trưởng Ban Nội chính Trung ương, có bố là trung tướng quân đội” để tiếp cận lãnh đạo nhiều đơn vị ở tỉnh Bắc Ninh, thu thập thông tin liên quan đến công tác nhân sự của tỉnh, các chương trình, dự án trên địa bàn tỉnh, sau đó nhận xin việc, chạy dự án cho các cá nhân, công ty có nhu cầu tìm kiếm việc làm, đối tác kinh doanh hoặc huy động vốn đầu tư vào dự án rồi chiếm đoạt tài sản. Đặc biệt, trong đường dây còn có nhiều đối tượng giả danh cán bộ Cục Quản lý vốn, Bộ Tài chính; Thiếu tướng, cán bộ của Tổng cục 2, Bộ Quốc phòng..., có quan hệ mật thiết với các lãnh đạo, có thể xin được dự án đầu tư xây dựng. Bằng sự kiên trì, tỉ mỉ, tinh thông nghiệp vụ, cán bộ, chiến sĩ Phòng Cảnh sát hình sự, Công an tỉnh Bắc Ninh đã bóc gỡ đường dây lừa đảo trên, bắt giữ 5 đối tượng, thu nhiều tang vật liên quan đến việc phạm tội của chúng.

Ngăn chặn thuốc lá lậu - cần biện pháp từ gốc rễ

Ngăn chặn thuốc lá lậu - cần biện pháp từ gốc rễ

Thời gian qua, dù lực lượng chức năng rất quyết liệt vào cuộc nhằm ngăn chặn triệt để hành vi buôn lậu thuốc lá, song với những thủ đoạn ngày càng tinh vi, các đối tượng buôn lậu vẫn tìm mọi cách, lợi dụng các kẽ hở để đưa mặt hàng này vào tiêu thụ trong thị trường nội địa vì mức siêu lợi nhuận. Điều này không chỉ gây thất thu ngân sách nhà nước mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe cộng đồng và trật tự an toàn xã hội.

Jonathan Wild: Ông trùm tội phạm đội lốt người thực thi công lý

Jonathan Wild: Ông trùm tội phạm đội lốt người thực thi công lý

Đầu thế kỷ XVIII, London từng tin rằng Jonathan Wild (1683-1725) là người giúp lập lại trật tự trong một thành phố đầy rẫy trộm cắp. Nhưng điều lịch sử sau này phơi bày lại hoàn toàn ngược lại: người đàn ông được tôn vinh là “Tổng Tư lệnh chống trộm” ấy thực chất lại là kẻ tổ chức và điều hành một trong những mạng lưới tội phạm tinh vi có tổ chức đầu tiên trong lịch sử nước Anh - mô hình mà nhiều nhà nghiên cứu coi là tiền thân của mafia hiện đại.

Vụ án không có thi thể, không có hung thủ, không có sự thật

Vụ án không có thi thể, không có hung thủ, không có sự thật

Tháng 11/1938, Percy Waddington bước vào đồn cảnh sát Halifax với chiếc áo khoác bị rách toạc và lời khai run rẩy: ông vừa bị một kẻ lạ mặt dùng dao tấn công giữa phố. Các điều tra viên lắng nghe, ghi chép rồi bắt đầu đặt câu hỏi. Mười hai giờ sau, trong phòng thẩm vấn của cảnh sát, khi các câu hỏi đi vào chi tiết - vị trí, khoảng cách, hướng tấn công, Percy Waddington không còn giữ được câu chuyện của mình. Ông đổ sụp và thú nhận: vết rạch trên áo là do chính ông tạo ra. Đó là khoảnh khắc cả một cơn ác mộng kéo dài ba tuần của thị trấn Halifax bắt đầu sụp đổ. Nhưng để hiểu vì sao hàng nghìn người dân bình thường lại có thể bị cuốn vào một cơn loạn thần tập thể đến vậy, phải quay ngược thời gian về những ngày đen tối trước đó.

Bẫy lừa khi vay tiền qua app trên mạng xã hội

Bẫy lừa khi vay tiền qua app trên mạng xã hội

Gần đây thủ đoạn lừa đảo vay tiền nhanh không cần thế chấp qua app “đen” diễn biến phức tạp, bọn lừa đảo giăng sẵn bẫy yêu cầu người vay tải app về điện thoại theo đường link mà chúng cung cấp rồi giở trò, rằng người vay đã thao tác sai nên muốn nhận được tiền ngay phải nộp một số tiền nhất định... Do lơ là cảnh giác, hơn nữa lại trong tình huống cấp bách, người vay nhắm mắt làm theo và đến khi các đối tượng lừa đảo đánh sập trang thì mới biết mình đã bị lừa.

Phá án nhờ dữ liệu số

Phá án nhờ dữ liệu số

Một loạt vụ giết người trên bãi biển Gilgo ở Mỹ chỉ được giải mã khi dữ liệu số và DNA phả hệ lần đầu tiên hợp nhất những hồ sơ rời rạc nhiều thập kỷ thành một bản đồ tội ác thống nhất.

FBI: Tin tặc dùng Telegram phát tán mã độc

FBI: Tin tặc dùng Telegram phát tán mã độc

Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) vừa phát đi cảnh báo về làn sóng tấn công mạng gia tăng, trong đó các nhóm tin tặc bị phát hiện lợi dụng ứng dụng Telegram để phát tán mã độc trên diện rộng.