1. Ông Nguyễn Văn Quyến (trú tại xã Vân Hà, huyện Đông Anh) năm nay ở cái tuổi thất thập cổ lai hy nhưng vẫn vẫn rất khỏe mạnh, nhanh nhẹn. Ông hiện là một doanh nhân có tiếng của làng nghề gỗ xã Vân Hà, không những tạo công ăn việc làm cho nhiều người dân địa phương mà còn tích cực tham gia các hoạt động từ thiện. Ít ai biết rằng, ông từng bị xử phạt 15 tháng tù cho hưởng án treo với tội danh “Lạm dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt tài sản”.
Đó là vào khoảng thời gian từ năm 2005 đến 2008, ông giữ chức Trưởng thôn Thiên Bình. Thời gian đó, làng nghề xã Vân Hà hoạt động sôi nổi, tấp nập, giao thương khắp nơi trong nước và quốc tế. Người dân cũng vì thế mà giàu lên nhanh chóng. Thế nhưng, khi ấy, đường vào thôn xóm lầy lội, xuống cấp nghiêm trọng, khiến việc đi lại, thông thương bị hạn chế. Vậy là để thay đổi bộ mặt quê hương, ông Quyến đi vận động từng hộ dân trong xóm và các xưởng sản xuất, doanh nghiệp trong xã... đóng góp tiền để làm đường, làm kênh mương nội đồng, cống thoát nước thải cho cả xóm theo mô hình nông thôn mới ngày nay.
Ngày ấy, số tiền ông Quyến vận động được là trên 3 tỷ đồng. Chính ông cũng không ngờ rằng mình lại có thể vận động quyên góp được số tiền lớn đến thế. Có lẽ vì ông là trưởng thôn có uy tín nhiều năm, lại là một doanh nhân có tiếng ở xã với xưởng sản xuất đồ gỗ, thủ công mỹ nghệ lớn, bởi vậy mà được nhiều người tin tưởng, ủng hộ. Nhưng, ngày đó chưa có chủ trương cá nhân được tự ý đi vận động, quyên góp tiền của người dân để tự xã hội hóa làm nông thôn mới như hiện nay. Thế là người ta đâm đơn kiện ông. Ông bị xử 15 tháng tù cho hưởng án treo với tội danh “Lạm dụng chức vụ quyền hạn chiếm đoạt tài sản”.
Nhận bản án, có phần mặc cảm với xã hội nhưng ông Quyến vẫn tự tin là mình không ăn tiền của bà con lối xóm. Chẳng thế mà sau khi chấp hành xong án phạt, ông Quyến vẫn được mọi người dân trong xóm quý trọng, tiếp tục bầu ông giữ chức trưởng thôn cho đến tận bây giờ. Biết là chức trưởng thôn vất vả, chỉ là những người “vác tù và hàng tổng”, dù gia đình, con cái phản đối, không muốn bố gắn bó với công việc không tên này, nhưng vì sự tín nhiệm của dân làng, ông vẫn vui vẻ đón nhận.
Vừa kiêm chức trưởng thôn, vừa kiêm chức giám đốc doanh nghiệp, công việc bận rộn nhưng ông Quyến vẫn dành nhiều thời gian để đi làm từ thiện. Vốn là bộ đội về hưu nên ông tham gia tích cực vào công việc thiện nguyện của Hội Doanh nhân cựu chiến binh trong xã. Nguồn kinh phí chủ yếu do ông tự bỏ ra và kêu gọi “Mạnh Thường Quân” trong xã cùng những người bạn của mình đóng góp. Ngoài chi nhánh ở Vân Hà, doanh nghiệp của ông còn mở rộng quy mô mở thêm chi nhánh ở Lào Cai. Ông nhận nhiều người khuyết tật, có hoàn cảnh khó khăn, đối tượng con em chính sách... vào xưởng của mình để tạo công ăn việc làm cho họ.
Thượng tá Khuất Mạnh Thuyết, Phó trưởng Công an huyện Đông Anh kể rằng dù đã chấp hành án xong, nhưng nhiều năm liền, cảm giác mặc cảm vẫn đè nặng suy nghĩ của ông Quyến, bởi vậy khi công an huyện và các đơn vị tiến hành rà soát, hướng dẫn chi tiết cho ông và nhiều người khác có án tích về các thủ tục xóa án tích để ông hiểu và thực hiện, ông Quyến vô cùng xúc động.
2. Nhắc lại quá khứ lầm lỡ của mình, anh Nguyễn Văn Tài, sinh năm 1993 (Thụy Lâm, Đông Anh) luôn cho rằng đó là quãng thời gian bồng bột của tuổi trẻ. Nhờ nó mà anh rút ra được rất nhiều kinh nghiệm cho bản thân mình. Chỉ vì mâu thuẫn cá nhân mà anh gây thương tích cho một thanh niên cùng làng. Khi ấy, Tài mới 23 tuổi, cái tuổi còn mải ăn chơi, chưa biết suy nghĩ chín chắn. Chấp hành án từ năm 2013-2014, đến năm 2015, Tài được đặc xá trở về vì cải tạo tốt.
Trở về gia đình, mới đầu Tài cũng mặc cảm. Thế nhưng, Tài luôn được các cán bộ công an huyện đến tận nhà tuyên truyền vận động, thăm hỏi, động viên và đặc biệt là luôn được gia đình ủng hộ, giúp đỡ. Nhờ đó, anh nhanh chóng vượt qua được mặc cảm tội lỗi, làm lại từ đầu. Vay được ít tiền làm vốn từ bố mẹ, người thân và bạn bè, Tài tự mua máy móc, mở xưởng sản xuất nội thất gia đình. Nhờ sự khéo tay, chăm chỉ và tu chí làm ăn, công việc kinh doanh ngày càng phát đạt, Tài bắt đầu có của ăn của để. Năm 2018, Tài lập gia đình và có cuộc sống hạnh phúc bên người vợ trẻ và cậu con trai kháu khỉnh.
Cũng như Tài, anh Lê Phan Anh, (sinh năm 1992, trú tại Kim Chung, Đông Anh) cũng không ngần ngại chia sẻ về bản thân, bởi theo anh, đó cũng là cách để tuyên truyền cho giới trẻ tránh xa những cám dỗ, tránh xa những tội lỗi mà mình mắc phải. Tuổi trẻ luôn là khoảng thời gian con người ta dễ mắc phải sai lầm nhất, bởi sự bồng bột, hiếu thắng. Như Phan Anh chỉ vì ham mê cờ bạc mà bị bắt về tội đánh bạc. Khi ấy anh mới 25 tuổi.
“Vân Hà cách đây hơn chục năm rất phát triển nhờ có nghề gỗ truyền thống. Các nhà giàu lên nhờ nghề gỗ, kinh tế phát triển cũng kéo theo nhiều tệ nạn xã hội, nhất là cờ bạc. Đặc biệt là vào dịp đầu năm là mùa của lễ hội, kéo dài đến vài tháng. Những ngày này, thanh niên lại tụ tập đánh bạc thâu đêm suốt sáng. Em bị bắt cũng vì tội đó”, Phan Anh cho biết.
Thụ án hơn 1 năm, Phan Anh trở về địa phương với sự mặc cảm luôn hiện hữu. “Ngày ấy các anh công an huyện tích cực xuống tận nhà thăm hỏi, động viên, đồng thời tuyên truyền em đi xóa án tích bởi việc đó rất có ích cho em sau này. Nhờ các anh động viên, em cũng đã lên huyện làm thủ tục và quả thực, sau này mới thấy việc xóa án tích là cần thiết với những người lầm lỡ như mình”, Phan Anh chia sẻ.
Nhờ sự chăm chỉ, tu chí làm ăn, Phan Anh đã mở được một cửa hàng buôn bán vật liệu xây dựng ngay tại địa phương. Năm 2020, Phan Anh lập gia đình. Thời gian đầu hai vợ chồng tìm hiểu, Phan Anh cũng bị gia đình vợ phản đối chỉ vì từng có tiền án, tiền sự.
Phải mất nhiều thời gian thuyết phục và chứng minh bản thân đã tu chí làm ăn, Phan Anh mới lấy được lòng bố mẹ vợ. Một đám cưới viên mãn diễn ra.
Hiện, công việc buôn bán thuận lợi, vợ chồng Phan Anh ăn nên làm ra, lại có một cậu con trai kháu khỉnh, với anh đó là niềm hạnh phúc lớn nhất trong cuộc đời, khiến anh quên đi mọi sai lầm của tuổi trẻ.
3. Theo Thượng tá Khuất Mạnh Thuyết, về quy định của pháp luật thì những người chấp hành xong án phạt tù thực hiện xong các nghĩa vụ khác của bản án và sau thời gian thử thách trở thành công dân tốt họ được quyền xóa án tích. Tuy nhiên, có rất nhiều lý do mà người dân quên đi nghĩa vụ này. Có những người không biết thủ tục hành chính, trình tự; có những người bị mất giấy tờ sau khi ra trại hoặc tâm lý không muốn nhắc lại quá khứ tù tội...
Theo Thượng tá Thuyết, hầu hết những người sau khi chấp hành xong án phạt tù không có đầy đủ hồ sơ, giấy tờ để chứng minh nhân thân khiến lực lượng Công an mất cả năm trời đi gõ cửa các phòng nghiệp vụ công an thành phố, các trại giam, tòa án, cơ quan thi hành án... để xác minh lại. Một năm qua, do dịch COVID-19 nên công tác xóa án tích cho người lầm lỡ ở Đông Anh được thực hiện rất hạn chế. Nhưng, với sự vào cuộc quyết liệt của các cấp, các ngành trong toàn huyện, đặc biệt là sự quyết tâm của Công an huyện Đông Anh, tính từ năm 2020 đến nay, đã có 218 người được xóa án tích, trở lại với cuộc sống đời thường và trở thành công dân có ích cho xã hội. Trước đó, khi triển khai đề án xóa án tích cho người bị kết án tại huyện Đông Anh từ năm 2018 đến 2019, cũng đã có hơn 300 trường hợp được cấp phiếu lý lịch tư pháp xác nhận xóa án tích trong tổng số hơn 600 trường hợp đề nghị Sở Tư pháp Hà Nội cấp phiếu lý lịch tư pháp. Đông Anh khi đó trở thành địa phương đi tiên phong trong toàn thành phố về vấn đề này.
Chưa quy định được xóa án tích với pháp nhân vì “quá khó” 
Điều kiện hưởng án treo trong trường hợp người phạm tội đã được xóa án tích 
