World Cup 2026: Hơn cả một giấc mơ bóng đá

Tấm vé dự World Cup đáng giá bao nhiêu?

Khi người hâm mộ nghĩ về World Cup, họ thường nhớ đến những chiếc cúp vàng, những bàn thắng lịch sử hay những ngôi sao hàng đầu thế giới. Nhưng với các liên đoàn bóng đá quốc gia, World Cup còn mang một ý nghĩa rất khác: nguồn thu tài chính khổng lồ. World Cup 2026 được dự báo sẽ trở thành giải đấu sinh lời nhất trong lịch sử FIFA. Theo dự toán tài chính của FIFA, doanh thu trong giai đoạn 2023-2026 có thể vượt mốc 11 tỉ USD, tăng thêm khoảng 4,56 tỉ USD so với giai đoạn trước. Thậm chí, theo phân tích của Guardian, tổng doanh thu FIFA trong giai đoạn hiện tại có thể chạm ngưỡng 13 tỉ USD, tăng khoảng 73% so với mức 7,5 tỉ USD của giai đoạn 2019-2022. Nguồn thu lớn nhất đến từ bản quyền truyền hình, tài trợ thương mại, bán vé và các dịch vụ liên quan như lưu trú, ẩm thực, du lịch và lữ hành, sự kiện và giải trí.

Điều đáng chú ý là FIFA không giữ toàn bộ số tiền này. Một phần rất lớn được phân phối ngược trở lại cho các liên đoàn thành viên, các đội tuyển tham dự World Cup và cả các CLB sở hữu cầu thủ góp mặt ở giải đấu. Tại World Cup 2022 ở Qatar, FIFA đã chi tổng cộng 440 triệu USD tiền thưởng cho 32 đội tuyển tham dự. Đội vô địch Argentina nhận 42 triệu USD, á quân Pháp nhận 30 triệu USD, trong khi ngay cả những đội bị loại từ vòng bảng vẫn nhận 9 triệu USD. Ngoài ra, mỗi đội còn nhận thêm 1,5 triệu USD để chuẩn bị cho giải đấu. Điều đó đồng nghĩa một đội tuyển chỉ cần vượt qua vòng loại đã có thể mang về ít nhất 10,5 triệu USD. Đối với nhiều nền bóng đá đang phát triển, đây là con số rất lớn. Tại châu Á hay châu Phi, ngân sách hoạt động thường niên của không ít liên đoàn bóng đá quốc gia chỉ dao động vài triệu USD mỗi năm. Vì thế, việc giành vé dự World Cup có thể giúp họ thay đổi đáng kể khả năng tài chính trong nhiều năm tiếp theo.

World Cup 2026 thậm chí còn hứa hẹn tạo ra nguồn thu lớn hơn. Theo Reuters, FIFA đã thông qua kế hoạch tăng khoảng 15% tổng số tiền phân phối cho 48 đội tham dự World Cup 2026, nâng mức chia thưởng lên gần 900 triệu USD. Đây là con số cao nhất lịch sử giải đấu. Al Jazeera cho biết FIFA từng công bố quỹ thưởng dự kiến khoảng 727 triệu USD, trong đó đội vô địch có thể nhận khoảng 50 triệu USD, còn mỗi đội tham dự nhận tối thiểu 10,5 triệu USD. Sau đó, FIFA tiếp tục đàm phán để tăng thêm hỗ trợ vì chi phí tham dự giải đấu tại Bắc Mỹ được dự báo tăng rất mạnh. Đó là lý do World Cup ngày càng được nhìn nhận như một “mỏ vàng” đối với các liên đoàn bóng đá.

Không ít quốc gia xem việc giành vé dự World Cup không chỉ là mục tiêu chuyên môn mà còn là cơ hội kinh tế. Khoản tiền thưởng từ FIFA có thể được dùng để nâng cấp cơ sở vật chất, đầu tư cho các đội trẻ, cải thiện hệ thống đào tạo hoặc hỗ trợ các giải đấu trong nước. Tại nhiều quốc gia nhỏ, khoản tiền World Cup thậm chí có thể tương đương nhiều năm doanh thu từ tài trợ. Chính vì vậy, cuộc đua giành vé tới World Cup giờ đây không chỉ là cuộc cạnh tranh để xuất hiện trên sân khấu lớn nhất của bóng đá thế giới. Đó còn là cuộc cạnh tranh để tiếp cận một dòng tiền khổng lồ mà FIFA tạo ra từ giải đấu.

Dòng tiền chảy về đâu?

Không chỉ các đội tuyển quốc gia được hưởng lợi từ World Cup. Trong nhiều năm qua, FIFA đã xây dựng cả một hệ thống phân phối doanh thu nhằm đưa tiền từ giải đấu lớn nhất hành tinh quay trở lại hệ sinh thái bóng đá toàn cầu. Một trong những chương trình quan trọng nhất là FIFA Club Benefits Programme. Đây là cơ chế bồi hoàn cho các CLB đã nhả cầu thủ về phục vụ đội tuyển quốc gia. Tại World Cup 2022, FIFA phân phối tổng cộng 209 triệu USD cho các CLB trên toàn thế giới. Khoảng 440 CLB thuộc 51 liên đoàn thành viên nhận tiền từ chương trình này. Mức thanh toán được tính theo số ngày cầu thủ phục vụ đội tuyển, với mức khoảng 10.950 USD một cầu thủ mỗi ngày. Manchester City nhận hơn 4,5 triệu USD từ World Cup 2022. Barcelona, Bayern Munich, Al Sadd hay Monterrey cũng nhận các khoản thanh toán lớn nhờ số lượng tuyển thủ góp mặt tại Qatar.

World Cup 2026 còn được dự báo tạo ra dòng tiền lớn hơn nữa cho các CLB. Reuters cho biết FIFA sẽ nâng quỹ Club Benefits Programme lên mức kỷ lục 355 triệu USD, tăng gần 70% so với World Cup 2022. Đặc biệt, lần đầu tiên các CLB được nhận tiền không chỉ vì nhả cầu thủ cho vòng chung kết mà còn cho cả vòng loại. Điều đó cho thấy FIFA đang cố gắng mở rộng phạm vi chia sẻ lợi ích từ World Cup.

Tuy nhiên, không phải CLB nào cũng hào hứng với khoản tiền FIFA chi trả khi cầu thủ tham dự World Cup. Với những đội bóng hàng đầu như Manchester City, Real Madrid hay Bayern Munich, khoản bồi hoàn vài triệu USD chỉ chiếm tỷ lệ rất nhỏ so với doanh thu hàng năm lên tới hàng trăm triệu euro. Điều khiến họ lo ngại hơn là nguy cơ cầu thủ trở về với thể trạng không còn sung mãn sau một tháng thi đấu cường độ cao, hoặc nghiêm trọng hơn là những chấn thương dài hạn. Một ca chấn thương của ngôi sao trị giá hàng chục triệu euro có thể gây thiệt hại về chuyên môn và thương mại lớn hơn nhiều khoản hỗ trợ từ FIFA. Chính vì vậy, mối quan hệ giữa các CLB lớn và các giải đấu cấp đội tuyển luôn tồn tại sự mâu thuẫn nhất định: World Cup giúp nâng tầm giá trị cầu thủ, nhưng cũng mang theo những rủi ro mà các đội bóng phải chấp nhận gánh chịu.

Và phần lớn tiền vẫn được phân phối thông qua các liên đoàn bóng đá quốc gia. Một trong những chương trình lớn nhất hiện nay là FIFA Forward. Theo Reuters, FIFA dự kiến phân bổ khoảng 2,7 tỉ USD cho chương trình phát triển bóng đá toàn cầu trong giai đoạn hiện tại, cao gấp nhiều lần so với giai đoạn trước năm 2016. Nguồn tiền này được dùng để xây dựng sân bãi, trung tâm huấn luyện, phát triển bóng đá trẻ, bóng đá nữ và nâng cấp cơ sở hạ tầng tại các quốc gia thành viên. Nói cách khác, World Cup không chỉ nuôi sống FIFA. Giải đấu này đang đóng vai trò như một “máy bơm tài chính” cho cả hệ sinh thái bóng đá toàn cầu.

Dĩ nhiên, không phải ai cũng hài lòng với cách phân phối hiện tại. Nhiều liên đoàn cho rằng chi phí tham dự World Cup ngày càng tăng nhanh hơn mức hỗ trợ từ FIFA. Theo Guardian, một số liên đoàn châu Âu từng bày tỏ lo ngại rằng họ có thể thu lợi nhuận thấp hơn kỳ vọng, thậm chí đối mặt nguy cơ thua lỗ nếu dừng bước sớm tại World Cup 2026. Nguyên nhân đến từ chi phí lưu trú, di chuyển, thuế và vận hành tăng mạnh tại Bắc Mỹ. Đây là nghịch lý khá thú vị. Trong khi FIFA đang tiến gần những kỷ lục doanh thu mới, các đội tuyển tham dự giải đấu lớn nhất hành tinh lại phải tính toán rất kỹ về bài toán chi phí.

Dù vậy, không thể phủ nhận rằng World Cup vẫn là nguồn tạo doanh thu lớn nhất của bóng đá thế giới. Guardian chỉ riêng doanh thu từ vé và các dịch vụ như lưu trú, ẩm thực… tại World Cup 2026 đã được dự báo đạt khoảng 3 tỉ USD. Doanh thu từ bản quyền truyền hình vượt mốc 4 tỉ USD, còn tài trợ thương mại mang về khoảng 2,7 tỉ USD. Những con số ấy lý giải vì sao FIFA ngày càng mở rộng quy mô World Cup.

Từ 32 lên 48 đội, từ 64 lên 104 trận đấu, giải đấu lớn nhất hành tinh đang tạo ra nhiều nội dung hơn, nhiều khán giả hơn và nhiều doanh thu hơn. Với các đội tuyển quốc gia, World Cup vẫn trước hết là giấc mơ thể thao. Nhưng trong thời đại bóng đá đã trở thành một ngành công nghiệp toàn cầu, giấc mơ ấy cũng đi kèm một giá trị kinh tế khổng lồ. Và đôi khi, chỉ riêng việc đặt chân tới World Cup đã đủ để thay đổi tương lai tài chính của cả một nền bóng đá.

​

​