“Vụ án số 37” và chuyến tác nghiệp đầu đời của nữ nhà báo - văn sĩ Marta Rojas

Những bài báo của Marta Rojas hồi đó gần như duy nhất, mô tả tỉ mỉ và chân thực nhất về Vụ án số 37 diễn ra tại Tòa án Santiago de Cuba, từ ngày 21-9 đến 16-10-1953 xét xử những người tham gia cuộc tấn công vào Moncada, mà Marta Rojas là người dự tất cả các phiên tranh tụng để rồi chúng trở thành chất liệu để 59 năm sau bà cho xuất bản quyển “El juicio del Moncada” đậm chất sử thi, trong đó nổi bật là phiên xét xử Fidel Castro tổ chức tại phòng Y tá Bệnh viện Saturnino Lora...

Pháo đài Moncada nằm gần tỉnh Santiago de Cuba, là đơn vị đồn trú quân sự lớn thứ hai ở Cuba thời bấy giờ với khoảng 1.000 binh lính thuộc trung đoàn Antonio Maceo hùng mạnh.

Ngày 26-7-1953, luật sư Fidel Castro, khi đó 27 tuổi, có văn phòng tại số 57 phố Tehadilio ở thủ đô Havana, cùng với những nhóm người vũ trang đã tấn công pháo đài Moncada nhằm mục đích châm ngòi nổ cho cuộc khởi nghĩa của nhân dân Cuba để lật đổ chế độ độc tài Fulgencio Batista do người Mỹ dựng lên - viên tướng đã tiếm quyền qua cuộc đảo chính quân sự ngày 10-3-1952 xóa bỏ chế độ hợp hiến của Tổng thống Carlos Prio Socarrás.

Như một định mệnh, Marta Rojas vừa tốt nghiệp trường báo chí ở tuổi 20, đã được tiếp cận một vụ án lịch sử ngay tại Santiago de Cuba quê hương. Bằng tất cả nhiệt huyết và nghị lực, bằng sự quan sát tỉ mỉ và kiên trì, tính chân thực và lòng dũng cảm, nữ nhà báo trẻ tuổi đã tìm mọi cách để không bỏ sót một phiên xét xử để rồi 59 năm sau bà cho xuất bản cuốn sách El juicio del Moncada đậm chất sử thi, trong đó nổi bật là phiên xét xử lãnh tụ cách mạng Cuba Fidel Castro.

Nữ nhà báo, văn sĩ Marta Rojas.
Nữ nhà báo, văn sĩ Marta Rojas.

"Kế hoạch tấn công Moncada" quy tụ 165 tay súng trong tổng số 1.200 du kích quân cách mạng do đích thân Fidel Castro chỉ huy. Cùng phối hợp với họ là hai nhóm khác do Abel Santamaria lãnh đạo - chiếm bệnh viện thành phố, và Raul Castro (em trai Fidel, hiện là Chủ tịch Cuba) dẫn đầu - trấn giữ Cung Tư pháp, hai địa danh kề cận với pháo đài Moncada.

Chiến lược của quân khởi nghĩa là bất ngờ chiếm pháo đài, cướp vũ khí giao cho nhân dân, chiếm một số địa điểm quan trọng khác của địa phương, công bố Cương lĩnh Moncada trên đài phát thanh.

Các hành động đó đã không có được kết quả như mong đợi vì lực lượng mỏng và thiếu vũ khí. Nhiều chiến sĩ cách mạng đã hy sinh trong trận chiến đấu không cân sức này. Những người khởi nghĩa không biết rằng, việc phòng thủ trại lính đã được tăng cường ngay từ vòng ngoài nhân lễ hội Carnaval.

Một chiếc xe chở những người cách mạng mặc trang phục quân đội Batista bị lính tuần phòng phát hiện trước trạm gác số 3 - nơi tập kết những chiếc xe chở đoàn quân khởi nghĩa còn lại. Còi báo động bảo vệ rú lên và cuộc chạm súng nảy lửa bắt đầu lúc 5 giờ 15 phút ngày 26-7-1953.

Sau khi số đạn ít ỏi sắp cạn, Fidel Castro hạ lệnh rút lui về một trang trại do Renato Gitart, con trai của một doanh gia, thuê mướn. Nơi đây nằm cách trung tâm Santiago De Cuba 13km. Cuộc tấn công trại lính Bayamo, cách Santiago 100 km với mục đích ngăn cản sự chi viện cho Moncada cũng không thành. Cuộc tấn công Moncada tuy thất bại nhưng đã trở thành sự kiện mở đầu cho hàng loạt những hoạt động đấu tranh chống chế độ độc tài Bastita, giành lấy tự do cho hòn đảo này.

Tiếng súng tấn công vào pháo đài Moncada được mệnh danh là “Tiếng chuông đánh thức nhân dân Cuba”. Bản Cương lĩnh Moncada với nội dung chỉ rõ đường lối đấu tranh, đã trở thành ngọn cờ dân tộc, dân chủ và tiến bộ, cổ vũ nhân dân Cuba đứng lên tham gia cách mạng cho  ngày khởi nghĩa 1-1-1959.

Fidel Castro (hàng đầu bên trái ảnh) và các đồng chí khi bị dẫn giải ra trước tòa.
Fidel Castro (hàng đầu bên trái ảnh) và các đồng chí khi bị dẫn giải ra trước tòa.

Fidel Castro bị bắt ngày 1-8, một tuần sau cuộc tấn công vào pháo đài Moncada, tại vùng núi Sierra Maestra, nơi ông đang chỉ đạo các lực lượng du kích. Phiên tòa đầu tiên xử Fidel Castro và hàng chục nhà cách mạng khác (những người tuy không trực tiếp tham gia vụ tấn công trại lính Moncada, nhưng bị quy là "các phần tử chống đối chế độ") mở ra ngày 21-9-1953. Fidel yêu cầu được tự bào chữa cho mình và những lời nói của ông đã thức tỉnh mọi trái tim những người Cuba yêu nước.

Người luật sư trẻ tuổi nghiễm nhiên trở thành nhà lãnh tụ nhân dân qua những lời nói hùng hồn trước giới tư pháp bù nhìn. Batista lập tức ra lệnh phải xử riêng Fidel trong một phiên tòa khác. Phiên xử sau được mở vào ngày 16-10-1953.

Tại phòng xử án bố trí trong hội trường nhỏ thuộc Bệnh viện Saturnino Lora, Fidel một lần nữa lại ngạo nghễ tuyên bố những hành động của mình là "duy nhất theo ý nguyện của José Martí - nhà anh hùng dân tộc Cuba kiệt xuất, chứ không phải từ một phe nhóm chính trị đối lập nào khác - như lời buộc tội của ủy viên công tố. Để bắt đầu một cuộc cách mạng nhằm thay đổi bộ mặt đất nước Cuba nghèo đói, đầy rẫy bất công, đang bị xâu xé bởi các thế lực thực dân mới. "Lịch sử sẽ xóa án cho tôi!" - Câu nói bất hủ này là lời cuối cùng trước tòa của Fidel, sau khi giới tư pháp bù nhìn xử nhà lãnh tụ 15 năm tù giam.

Nhưng chỉ 6 năm sau, Fidel Castro được nhân dân nồng nhiệt nghênh đón trong ngày 1-1-1959 cùng với những đạo quân khởi nghĩa mãi mãi trung thành với truyền thống Moncada quật khởi tiến về giải phóng Havana lịch sử, thiết lập nhà nước vô sản đầu tiên ở Tây bán cầu.

Còn Marta Rojas sinh năm 1931 tại Santiago de Cuba, tốt nghiệp trường báo chí Manuel Márquez Sterling ở La Habana năm 1953, đúng vào thời điểm vừa xảy ra cuộc tấn công pháo đài Moncada và lãnh tụ Fidel cùng các đồng chí của mình sắp bị đưa ra tòa xét xử. Dù chưa hề có một chút kinh nghiệm nghề nghiệp và chưa được nhận vào làm việc ở một tòa soạn nào, bằng tất cả nhiệt huyết và nghị lực, bằng sự quan sát tỉ mỉ và kiên trì, tính chân thực và lòng dũng cảm, nữ nhà báo trẻ tuổi đã tìm mọi cách để không bỏ sót một phiên xét xử và sau mỗi phiên tòa lại gửi những ghi chép chi tiết của mình cho tạp chí Bohemia (tạp chí tư nhân ra hằng tuần lâu đời nhất ở Cuba).

Những bài báo của Marta Rojas hồi đó gần như duy nhất, mô tả tỉ mỉ và  chân thực nhất về Vụ án số 37 diễn ra tại Tòa án Santiago de Cuba, từ ngày 21-9 đến 16-10-1953 xét xử những người tham gia cuộc tấn công vào Moncada, mà Marta Rojas là người dự tất cả các phiên tranh tụng để rồi chúng trở thành chất liệu để 59 năm sau bà cho xuất bản quyển “El juicio del Moncada” (Vụ án Moncada - đã ấn hành tại Việt Nam năm 2013) đậm chất sử thi, trong đó nổi bật là phiên xét xử Fidel Castro  tổ chức tại phòng Y tá Bệnh viện Saturnino Lora.

Haydée Santamaria và Melba Hernández, hai nữ chiến sĩ tham gia cuộc tấn công vào trại lính Moncada, sau khi đọc bản thảo cuốn sách đã đánh giá: “Ngay từ đầu tác giả đã nắm được chiều hướng của tương lai, nên không chỉ ghi chép như một phận sự phải làm mà đã quan sát chăm chú, say sưa những gì diễn ra hồi đó trước những ngọn lê tua tủa khắp phòng xử án.

Marta Rojas đã có thể phân tích, đánh giá được rằng tại nơi đây có một hạt giống mới đang nảy mầm có thể sẽ cải tạo hoàn toàn nền tảng của xã hội thối nát ngày đó; tại phòng xử án ngày ấy không phải đang quyết định tương lai của một nhóm người mà là quyết định tương lai của cả một dân tộc. Do phản ánh được những chân lý, sự mong muốn và khát vọng của một dân tộc đã biết tự giải phóng mình nên chúng tôi cho rằng tác phẩm chắc chắn sẽ góp phần lớn lao cho sự hiểu biết đầy đủ về mục tiêu mà các chiến sĩ Moncada theo đuổi và những lý do thúc đẩy họ khi xông lên tấn công pháo đài quân sự ấy”.

Quân lính chế độ Batista trong pháo đài Moncada.
Quân lính chế độ Batista trong pháo đài Moncada.

Những người tham gia cuộc tấn công Moncada năm 1953 còn được gọi là “Thế hệ một trăm năm”. Ngay hồi đó, trong phần tự bào chữa, Fidel đã nói: “Một ngày nào đó họ (những chiến sĩ hy sinh vì độc lập dân tộc) sẽ được đào lên và mang trên vai nhân dân đến tượng đài bên cạnh mộ José Martí, Tổ quốc tự do sẽ dựng lên tượng đài “Các liệt sĩ của Thế hệ một trăm năm”.

Và, ông dẫn lời của José Martí: “Trên đời cần phải có lòng danh dự như là cần ánh sáng mặt trời. Khi không có nhiều người có lòng tự trọng thì luôn luôn có những người khác mang trong mình lòng tự trọng của rất nhiều người. Những con người đó là những người đứng lên với sức mạnh mãnh liệt chống lại những kẻ tước quyền tự do của các dân tộc, là tước đoạt phẩm giá của những người đó. Trong những người đó có hàng nghìn người, có cả một dân tộc, có nhân phẩm…”.

Với văn phong ngắn gọn, súc tích và cực kỳ chuẩn xác, Marta Rojas đã nói được rất nhiều điều trong tác phẩm của bà. Toàn bộ diễn biến Vụ án số 37 năm 1953 được bà mô tả kỹ lưỡng, không thiếu một chi tiết nhỏ cùng những câu văn tinh tế, sắc sảo.

Như trong phiên thẩm vấn Pedro Miret Prieto ngày 25 và 26-7, nữ nhà báo mô tả: “Bị cáo nói rõ ràng, thong thả. Phòng xử im phăng phắc và mọi người đều nghe rất rõ tiếng nói của anh, ở mọi ngóc ngách của căn phòng, thậm chí cả ở ngoài hành lang, nơi trung úy Teodoro Rico, một trong những tên tay sai của Chivano đang ghi chép vào sổ những lời khai báo của những nhân chứng chính”.

Cuộc cách mạng lật đổ chế độ độc tài Batista thành công, Marta vào làm phóng viên tại tòa soạn báo cách mạng của Đảng Cộng sản Cuba. Năm 1964, giữa lúc cuộc kháng chiến của nhân dân Việt Nam đang cam go quyết liệt, Marta đã chủ động tìm tới đại diện của Mặt trận Giải phóng miền Nam Việt Nam (MTGPMN) tại La Habana để xin tới Việt Nam viết báo.

Mấy ngày sau, đích thân Fidel gọi Marta lên và giao nhiệm vụ: “Mặt trận dân tộc giải phóng miền Nam đã sẵn sàng đón tiếp, hãy lên đường ngay!”. Cùng đi sang Việt Nam với Marta còn có nhà báo Raul Valdes Vivo làm cho Báo Ngày nay (cũng thuộc Đảng Cộng sản Cuba, sau này hai báo sáp nhập và lấy tên là Gramma). Nhà báo Raul sau đó từng làm đại sứ Cuba tại Việt Nam trong một thời gian dài, về nước ông làm Trưởng ban Đối ngoại của Trung ương Đảng Cộng sản Cuba, và hiện nay là Ủy viên Trung ương Đảng Cộng sản Cuba. Marta và Raul tới Việt Nam qua đường Campuchia rồi băng rừng vào Tây Ninh.

Sáu tháng đầu tiên sống cùng các chiến sĩ quân giải phóng, hàng loạt bài báo và bản thảo một cuốn sách đã được Marta liên tục gửi về nước. Nhờ đó, lần đầu tiên nhân dân Cuba và cả Châu Mỹ Latinh đã biết được những chi tiết sống động và chân thực nhất về cuộc chiến đấu kiên cường, mưu trí và dũng cảm của nhân dân Việt Nam.

Marta Rojas là nhà báo quốc tế cuối cùng được phỏng vấn Chủ tịch Hồ Chí Minh trước khi Người qua đời. Cuộc phỏng vấn của bà được thực hiện vào tháng 7-1969 tại Phủ Chủ tịch. Trước khi gặp Người, thông qua các hình ảnh, bà biết rằng Người hút thuốc. Vì vậy khi sang Việt Nam, bà đã mang theo một chiếc gạt tàn bằng đồng để nếu có được gặp mặt phỏng vấn Người thì đó sẽ là món quà từ đất nước Cuba.

Nữ nhà báo nhớ lại: “Lúc tôi đưa ra chiếc gạt tàn, đồng chí Hồ Chí Minh (bà gọi Chủ tịch bằng đồng chí) nói, bây giờ tôi không hút thuốc nữa, nhưng cái gạt tàn vẫn rất hữu dụng cho tôi. Lúc đó trên bàn làm việc của đồng chí rất nhiều giấy tờ và Người đã dùng chiếc gạt tàn để đựng ghim giấy”.

Là một  phóng viên chiến trường, Marta Rojas đã xuất bản một số cuốn sách tập hợp những ký sự, phóng sự về cuộc chiến tranh ở Việt Nam. Tác phẩm  “Người cần phải sống sót” của bà được trao Giải thưởng Nhà văn châu Mỹ cho thể loại điều tra năm 1978. Bà là thành viên Ban Giám khảo Giải thưởng Mighen de Cervantes 2011 (Tây Ban Nha) do Liên hiệp các Nhà báo Mỹ La-tin (FELAP) đề nghị.

Ngoài ra, Marta Rojas còn viết nhiều tiểu thuyết lịch sử và tiểu thuyết viễn tưởng. Trong đó, cuốn tiểu thuyết lịch sử “Hang chết” (ấn hành năm 1983, tái bản năm 2002) được dịch ra một số tiếng nước ngoài và được chuyển thể thành bộ phim “Những người tị nạn của hang chết” do đạo diễn điện ảnh nổi tiếng Santiago Aslvarez  thực hiện. Tiểu thuyết viễn tưởng “Làm người Anh trong một năm” được trao Giải thưởng tiểu thuyết Alejo Carpentier, Hội Nhà văn Cuba vào năm 2006.

Quang Hiếu (tổng hợp)

Các tin khác

Tomasz Szmydt: Từ thẩm phán Ba Lan đến nghi phạm gián điệp tại Belarus

Tomasz Szmydt: Từ thẩm phán Ba Lan đến nghi phạm gián điệp tại Belarus

Tháng 5/2024, Tomasz Szmydt, Thẩm phán Tòa án Hành chính tỉnh Warsaw, bất ngờ xin tị nạn chính trị ở Belarus. Chỉ vài ngày sau, ông bị Văn phòng Công tố quốc gia Ba Lan cáo buộc hợp tác với tình báo nước ngoài chống lại Ba Lan. Từ một thẩm phán từng giữ vị trí đáng chú ý trong hệ thống tư pháp, Szmydt trở thành đối tượng bị truy nã và tiếp tục xuất hiện trên truyền thông nhà nước Belarus. Hơn 2 năm sau khi rời Ba Lan, những câu hỏi về hoạt động và vai trò của ông vẫn chưa được giải đáp đầy đủ.

Dòng tiền bẩn và cuộc rượt đuổi không cân sức

Dòng tiền bẩn và cuộc rượt đuổi không cân sức

Một báo cáo mới từ Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) xác nhận con số gây sốc khi mỗi năm có hơn 6.000 tỷ USD tiền bẩn được “rửa” trên phạm vi toàn cầu. Đằng sau con số khổng lồ ấy, một vấn đề đáng lo ngại là hệ thống tài chính thế giới đang bị bào mòn bởi một thế hệ tội phạm mới được trang bị trí tuệ nhân tạo, sử dụng tiền mã hóa và những kẽ hở pháp lý xuyên biên giới.

Bóc tách mạng lưới do thám cộng đồng tại Anh

Bóc tách mạng lưới do thám cộng đồng tại Anh

Một sĩ quan Lực lượng Biên phòng Anh cùng một quan chức thương mại Hồng Kông tại London đã bị tòa án kết tội liên quan hoạt động gián điệp và theo dõi những người bất đồng chính kiến dưới vỏ bọc “cảnh sát ngầm”.

Bí ẩn “nữ thánh chiến”

Bí ẩn “nữ thánh chiến”

Trong nhiều năm, phụ nữ trong các tổ chức thánh chiến thường được nhìn nhận như “cô dâu thánh chiến”, họ vừa đảm nhiệm hậu cần hoặc thực hiện đánh bom liều chết. Tuy nhiên, hiện nay cách nhìn này không còn chính xác.

Điệp viên Lovchikov và cuộc “hội ngộ bất ngờ” ở Rotterdam

Điệp viên Lovchikov và cuộc “hội ngộ bất ngờ” ở Rotterdam

Thượng úy Vasily Lovchikov bất ngờ nhận lệnh triệu tập tới sở chỉ huy quân đoàn ở Blagoveschensk. Tại đây, ông có cuộc gặp riêng với một đại tá hải quân, người được cho là phái viên của Tổng cục Tình báo Bộ Tổng tham mưu (GRU) từ Moscow đến để tuyển chọn nhân sự cho Học viện Ngoại giao Quân sự. Trước sự ngỡ ngàng của Vasily về cơ hội đào tạo và làm việc ở nước ngoài, vị đại tá trực tiếp đưa ra lời đề nghị mời ông tham gia kỳ thi tuyển sinh.

Oleg Lyalin: Điệp viên KGB và vụ đào tẩu làm rung chuyển London

Oleg Lyalin: Điệp viên KGB và vụ đào tẩu làm rung chuyển London

Một cuộc tình, một vụ bắt giữ vì lái xe trong lúc say rượu và quyết định đào tẩu của một sĩ quan KGB đã dẫn tới một trong những vụ trục xuất nhân viên tình báo lớn nhất thời Chiến tranh Lạnh. Tháng 9/1971, Anh trục xuất 105 quan chức Liên Xô bị nghi hoạt động tình báo; Moscow đáp trả bằng việc trục xuất 18 nhân viên ngoại giao Anh. Nhưng đằng sau vụ bê bối tưởng như bắt đầu từ một cuộc say rượu ấy là cả một chiến dịch phản gián đã được MI5 chuẩn bị từ nhiều năm trước.

Jos Leijdekkers- Kẻ làm chao đảo hai châu lục

Jos Leijdekkers- Kẻ làm chao đảo hai châu lục

Dư luận quốc tế vẫn còn xôn xao trước tin Ủy ban Châu Âu (EC) ngừng mọi hoạt động viện trợ Sierra Leone từ ngày 1-10-2026. Trước đó Liên minh Châu Âu (EU) có kế hoạch viện trợ quốc gia Tây Phi 18 triệu euro vào năm 2026 và 20,5 triệu euro vào năm 2027. Lý do được EC đưa ra là chính phủ Sierra Leone từ chối trục xuất ông trùm ma túy Jos Leijdekkers về Hà Lan.

Con đường biến bác sĩ trẻ trở thành “siêu trộm”

Con đường biến bác sĩ trẻ trở thành “siêu trộm”

Sau khi đột nhập liên tiếp 3 tiệm vàng lấy trộm tài sản có trị giá hơn 5 tỷ đồng, Nguyễn Duy Nhật (sinh năm 1966, trú tại phường Thanh Thủy, TP Huế, thời điểm gây án là bác sĩ khoa Đột quỵ, Bệnh viện Trung ương Huế) mới sa lưới Công an. Nhìn lại hành trình đột nhập 3 tiệm vàng để lấy trộm tài sản, mới thấy được vị bác sĩ đã lên kế hoạch từng chi tiết và phương thức, thủ đoạn như những tên “siêu trộm” chuyên nghiệp…

Hải quân Anh sử dụng tàu bẫy trong Thế chiến I và II

Hải quân Anh sử dụng tàu bẫy trong Thế chiến I và II

Trong Thế chiến thứ nhất, người Anh đã sử dụng các tàu bẫy để chống lại tàu ngầm Đức. Bước sang Thế chiến thứ hai, Bộ Hải quân Anh quyết định khôi phục chiến thuật này. Liệu đây có phải là một quyết định sáng suốt? Câu trả lời đã được thể hiện qua trận hải chiến diễn ra vào ngày 29/6/1940 giữa một tàu ngầm Đức và một tàu bẫy của Anh.

Scientology và cộng đồng tình báo Mỹ

Scientology và cộng đồng tình báo Mỹ

Từ lâu, dư luận biết khá nhiều về mối quan hệ đặc biệt giữa Giáo hội Scientology với cộng đồng tình báo Mỹ. Sâu xa Scientology còn có mối quan hệ phức tạp, bí mật với giới quyền lực và bộ máy tình báo phương Tây. Chủ đề đặc biệt này vừa được tạp chí trực tuyến Nga Lưu trữ Lịch sử gián điệp (EAH) cập nhật.

Những dấu vết trong nghi án tình báo Anh

Những dấu vết trong nghi án tình báo Anh

Điều gì đã khiến những liên lạc, thông tin về mục tiêu và các bước chuẩn bị bị cáo buộc trở thành đầu mối của một cuộc điều tra an ninh? Vụ truy tố Joshua Cammidge đang làm lộ những dấu vết dẫn tới một mắt xích trong nghi án tình báo tại Anh.

Leonid Shevchenko - điệp viên hai mang ba lần phản bội Tổ quốc

Leonid Shevchenko - điệp viên hai mang ba lần phản bội Tổ quốc

Trung tâm Quan hệ Công chúng thuộc Cơ quan An ninh Liên bang Nga (FSB) vừa công bố các tài liệu đã được giải mật của Cục An ninh Liên bang Nga tỉnh Kursk, liên quan đến hồ sơ vụ án hình sự đối với Leonid Shevchenko, sinh năm 1922, kẻ bị kết án về tội phản quốc trong những năm chiến tranh và tội hoạt động gián điệp sau chiến tranh.

Cuộc đua giữa tàu ngầm Nga và đội săn ngầm từ trên cao của NATO

Cuộc đua giữa tàu ngầm Nga và đội săn ngầm từ trên cao của NATO

Kể từ khi Chiến tranh lạnh kết thúc, khả năng tác chiến chống tàu ngầm của Khối quân sự NATO đã suy yếu đáng kể do việc giảm đầu tư và thay đổi ưu tiên. Tuy nhiên, trước sự gia tăng các cuộc tuần tra bằng tàu ngầm của Nga - đặc biệt là các tàu lớp Borei và Yasen tiên tiến - gần biên giới các nước NATO và ở các vùng biển chiến lược như Biển Baltic, Bắc Cực, Bắc Đại Tây Dương và Địa Trung Hải đã khiến các đồng minh châu Âu lo ngại.

Về 2 quả bom nhiệt hạch trong vụ tai nạn Broken Arrow

Về 2 quả bom nhiệt hạch trong vụ tai nạn Broken Arrow

Cách đây hơn 65 năm, rạng sáng ngày 24/1/1961, một vụ tai nạn máy bay kinh hoàng diễn ra, khiến máy bay ném bom B-52 của Không quân Mỹ (USAF) văng ra hai trái bom nhiệt hạch xuống North Carolina nhưng chưa kích nổ. Sự may mắn tình cờ này đã cứu nước Mỹ khỏi thảm họa “gậy ông đập lưng ông”.

Stanley Weyman: Từ mạo danh đến hào quang quyền lực

Stanley Weyman: Từ mạo danh đến hào quang quyền lực

Khuôn viên Nhà Trắng, Washington D.C., một ngày cuối tháng 7/1921. Trong bức ảnh chụp chính thức hôm đó, một người đàn ông trong lễ phục trắng đứng cạnh một người phụ nữ được báo chí Mỹ khi đó gọi là Công chúa Fatima của Afghanistan và đoàn tùy tùng, ngay sau cuộc tiếp kiến Tổng thống Warren G. Harding. Trên ngực người đàn ông ấy lấp lánh những tấm huân chương. Bức ảnh nhanh chóng xuất hiện trên báo chí Mỹ. Ít lâu sau, một lá thư khiếu nại gửi tới Bộ Ngoại giao Mỹ bắt đầu kéo sập vai diễn ấy. Người đàn ông trong ảnh không giữ bất kỳ chức vụ nào ở bộ trên, mà chỉ là một kẻ giả danh đến từ Brooklyn, chưa học xong trung học.

Vì sao Mỹ mất 20 năm vẫn không thể đánh bại Taliban?

Vì sao Mỹ mất 20 năm vẫn không thể đánh bại Taliban?

Tháng 10/2001, Mỹ cùng các đồng minh mở chiến dịch quân sự tại Afghanistan với mục tiêu truy quét Al-Qaeda và buộc Taliban giao nộp Osama bin Laden. Chỉ trong vài tuần, chính quyền Taliban sụp đổ, Kabul thất thủ. Nhưng chiến thắng đấy không khép lại cuộc chiến. 20 năm sau, khi quân đội Mỹ và NATO rời Afghanistan, Taliban trở lại thủ đô. Từ một chiến dịch chống khủng bố có mục tiêu tương đối rõ, Washington đã bước vào cuộc chiến kéo dài hai thập niên. Vì sao một lực lượng từng bị đánh bật khỏi quyền lực lại có thể trở lại sau 20 năm?

Một góc KGB qua lời kể của Aleksei M. Kozlov

Một góc KGB qua lời kể của Aleksei M. Kozlov

Đây là cuộc phỏng vấn đặc biệt diễn ra ngày 20/12/2009 giữa Anh hùng, Đại tá KGB Aleksei M. Kozlov với tờ Izvestia của Nga về hoạt động quy mô toàn cầu của “Cục S” hay còn gọi là “Cục tình báo bất hợp pháp” trong thời gian Chiến tranh Lạnh.

Mossad tiếp cận cựu Tổng thống Iran Ahmadinejad như thế nào?

Mossad tiếp cận cựu Tổng thống Iran Ahmadinejad như thế nào?

Tháng 5/2026, tờ The New York Times (NYT) khẳng định rằng Israel và Mỹ có kế hoạch thay đổi chế độ tại Iran - và cựu Tổng thống Mahmoud Ahmadinejad sẽ là người lên lãnh đạo đất nước. Vào thời điểm đó, bài báo nghe có vẻ khá hoang đường. Nhưng mới đây, NYT đã tiến xa hơn nhiều. Trong một bài phóng sự điều tra mới, các nhà báo của NYT đã kể lại câu chuyện về chiến dịch kéo dài nhiều năm của tình báo Israel nhằm tiếp cận ông Ahmadinejad.