Vi phạm có hệ thống: Do đâu?

Tổng kết năm 2024 của Trung tâm Bảo vệ quyền tác giả âm nhạc Việt Nam (VCPMC) đã đưa ra những con số bất ngờ. Đầu tiên, con số 400 tỷ tiền tác quyền đã được VCPMC thu về và phân bổ cho các tác giả cho thấy mảng tác quyền là một thị trường nhỏ với nhiều tiềm năng trong tổng thể ngành công nghiệp âm nhạc hiện nay.

Nhưng, bên cạnh đó, có 2 con số cũng khiến không ít người phải giật mình. Đó chính là 2 chuỗi chương trình đình đám vi phạm quyền tác giả (nói nôm na là chưa chịu thanh toán tiền tác quyền theo luật định) kéo dài. Thứ nhất là chuỗi "Mây lang thang" với hơn 300 chương trình vi phạm, thứ hai là chuỗi "Lululola" với hơn 200 chương trình vi phạm.

Vi phạm có hệ thống: Do đâu? -0
Ảnh minh họa

Đây là 2 chuỗi chương trình có mô hình hoạt động khá tương đồng và nhận được nhiều ngợi khen trong nỗ lực chung vực dậy thị trường biểu diễn sau đại dịch COVID. Cách làm trẻ trung với nội dung đa dạng, khai thác tốt các sản phẩm gia tăng (sản phẩm số), quảng bá đúng xu hướng quan tâm... của nhà tổ chức khiến 2 chuỗi chương trình này trở thành thương hiệu chỉ sau một thời gian ngắn. Thậm chí, cách thức hoạt động của họ còn được xem như là một dạng kiểu mẫu của thị trường biểu diễn quy mô nhỏ ở thời hiện đại. Chính từ kiểu mẫu đó, nhiều chuỗi tương đồng cũng đã ra mắt khán giả và gặt hái được thành công đáng kể.

Tuy là quy mô nhỏ nhưng giá trị kinh tế của các chuỗi chương trình này không nhỏ chút nào. Có những chương trình, ban tổ chức sẵn sàng trả cho ngôi sao mức thù lao khủng, lên tới nửa tỷ đồng một đêm diễn. Các mức giá vé của những chương trình này cũng không rẻ, trong tương quan so sánh với lương của những người thuộc tầng lớp trung lưu. Vậy mà, không hiểu sao họ lại có thể bỏ qua trách nhiệm tác quyền và việc bỏ qua một cách kéo dài như vậy có thể được xem là dạng vi phạm có tính hệ thống chứ không phải do vô ý tức thời. Nguyên nhân của vi phạm mang tính hệ thống này là do chưa có một khung quy chuẩn cho việc cấp phép các chương trình quy mô nhỏ hoạt động theo kiểu sân khấu phòng trà.

Thực tế, theo quy định của pháp luật, nếu muốn xin cấp phép tổ chức một chương trình biểu diễn ca nhạc, đơn vị tổ chức bắt buộc phải gửi kèm nhạc mục và chứng từ hợp lệ cho thấy họ đã chu toàn mọi nghĩa vụ pháp lý về tác quyền, bản quyền. Chứng từ này thường là các hóa đơn nộp tiền theo nhạc mục được cung cấp bởi hoặc VCPMC, hoặc đơn vị trực tiếp, gián tiếp được ủy quyền khai thác quyền tác giả. Ngoài ra, các văn bản cho phép sử dụng miễn phí được xác nhận bởi chính tác giả cũng được xem là chứng từ hợp lệ trong trường hợp này. Tuy nhiên, thủ tục kể trên chỉ áp dụng được với các chương trình không định kỳ. Còn đối với các sân khấu ca nhạc, các tụ điểm, phòng trà, nơi mà các sự kiện biểu diễn diễn ra hằng tuần, thậm chí là hằng đêm với nhạc mục nhiều khi là ngẫu hứng, không được xác định cụ thể trước bởi nghệ sĩ trình diễn, cơ sở để nộp phí bản quyền trước cũng không chi tiết và bản thân các cơ quan cấp phép cũng không thể tiến hành cấp phép hằng ngày được. Kẽ hở này đã dẫn đến chuyện biểu diễn tùy tiện và vi phạm tác quyền. Chỉ khi các tác giả âm nhạc lên tiếng hoặc VCPMC thu thập được chứng cứ bằng video, việc khiếu nại mới có thể tiến hành.

Như vậy, để giải quyết vấn đề này, chỉ có cách các cơ quan cấp phép phải thắt chặt việc cấp phép cho các tụ điểm theo tháng hoặc quý. Ví dụ, với "Mây lang thang", đơn vị quản lý có thể tiến hành cấp phép cho hoạt động biểu diễn từng quý với điều kiện nhà tổ chức phải có khoản ký quỹ cam kết với VCPMC để đảm bảo tác quyền. Kết thúc quý, VCPMC và nhà tổ chức sẽ đối soát các tác phẩm thuộc diện thu phí, cấn trừ vào ký quỹ.

300 chương trình vi phạm của “Mây lang thang” và 200 chương trình vi phạm của “Lululola” là tồn đọng của quá khứ chưa có một quy chuẩn cấp phép. Nhưng, nếu hôm nay, quy chuẩn đó không được thiết lập, tồn đọng ở thì tương lai sẽ lớn hơn nhiều với số lượng đơn vị vi phạm cũng lớn hơn nhiều.

Hà Quang Minh

Các tin khác

Khi trẻ em đang nhìn về phía chúng ta

Khi trẻ em đang nhìn về phía chúng ta

Trong lễ tốt nghiệp chương trình thạc sĩ ngành Quản trị - Phân tích định lượng, Đại học Duke, chàng trai Nguyễn Huỳnh Nhật Tiến (TP. Hồ Chí Minh) đã được chọn đại diện phát biểu.

Hai vạch nhân phẩm

Hai vạch nhân phẩm

Mỗi thời đại đều có nghi lễ chứng minh sự trong sạch của mình. Có thời người ta kê khai lý lịch, có thời là thú tội trước đám đông. Showbiz Việt Nam năm 2026 chọn phương thức khác: nước tiểu.

Kiên quyết loại bỏ những hành vi phi pháp trong hoạt động văn hóa

Kiên quyết loại bỏ những hành vi phi pháp trong hoạt động văn hóa

Ngay sau khi triển khai thực hiện Công điện số 38/CĐ-TTg ngày 5/5/2026 của Thủ tướng Chính phủ, các cơ quan chức năng đã tập trung triển khai đồng bộ các biện pháp nhằm phát hiện, đấu tranh, ngăn chặn, xử lý vi phạm và tội phạm liên quan đến sở hữu trí tuệ.

Cái gốc vẫn từ con người

Cái gốc vẫn từ con người

Việc khởi tố các cá nhân, đơn vị vi phạm bản quyền mới đây đã thực sự tạo ra địa chấn trong làng giải trí. Những sai lầm của họ có thể có tính chất hệ thống hoặc cũng có thể do chưa hiểu biết tường tận về Luật Sở hữu trí tuệ. Nhưng, dù gì đi nữa, đó cũng là bài học đắt giá không chỉ đối với những cá nhân ấy mà còn đối với tất cả những ai đang hoạt động trong ngành sáng tạo ở Việt Nam.

Hành động mạnh mẽ để bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ

Hành động mạnh mẽ để bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ

Không chỉ nhà đầu tư hay doanh nhân trong các lĩnh vực xuất bản, điện ảnh, âm nhạc, chương trình truyền hình... mà văn nghệ sĩ hẳn cũng sẽ phấn khởi trước việc cả nước ra quân thực hiện cao điểm ngăn chặn, xử lý các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, tại Công điện số 38/CĐ-TTg ngày 5/5/2026.

Thành nhân không hề dễ dàng

Thành nhân không hề dễ dàng

“Harmony (hòa âm) là nền móng của âm nhạc Homophonic (kết cấu âm nhạc đồng âm) và hơn thế nữa. Kiến thức môn học này gần như là quá lớn để quãng đời của những sinh viên chăm chỉ và có năng khiếu bẩm sinh có thể học hết. Lịch sử hòa âm trải dài từ tiền cổ điển, cổ điển, lãng mạn, hiện đại, jazz, rock... cho tới nay mai vẫn còn liên tục phát triển. Ảnh chụp từ buổi học mà 100% người tới lớp là những bạn xin vào dự thính”.

Văn hóa Việt Nam, tầm nhìn phát triển

Văn hóa Việt Nam, tầm nhìn phát triển

Tháng 5, tháng của những sự kiện lịch sử trọng đại, đó cũng là dấu mốc quan trọng để chúng ta ứng chiếu quá khứ với thực tại để thấy được bước tiến cũng như tầm nhìn và cơ hội phát triển của đất nước. Cảm quan của từng cá nhân trước thời đại sẽ nói lên nhận thức chính trị và nền tảng văn hóa đó.

Từ lao động số tạo nên nét đẹp văn hóa số

Từ lao động số tạo nên nét đẹp văn hóa số

Ngày Quốc tế Lao động 1/5 là dịp tôn vinh người lao động với những đóng góp xây dựng cộng đồng, quốc gia và thế giới. Đây cũng là dịp để suy ngẫm sâu sắc hơn về những thay đổi của lao động trong bối cảnh mới.

Một góc nhìn khác về bạo lực học đường

Một góc nhìn khác về bạo lực học đường

Vụ việc một nam sinh trung học cơ sở ở Ninh Bình bị bạn học đánh hội đồng gần đây tiếp tục đặt ra một câu hỏi lớn cho phụ huynh và những người làm giáo dục: “Chúng ta cần phải làm gì?”. Và, lại như những vụ việc tương tự đã diễn ra, luôn là những đáp án quen thuộc được nhắc đến, từ chuyện phải chế tài thật nặng cho tới những đề xuất về vai trò của ngành giáo dục...

Văn hóa, nghệ thuật có thêm nhiều cơ hội

Văn hóa, nghệ thuật có thêm nhiều cơ hội

Dịp nghỉ lễ 30/4 và 1/5 năm nay, giới sản xuất, biên tập kênh chương trình nước ngoài trên dịch vụ phát thanh, truyền hình trả tiền hoặc sản xuất kênh chương trình chuyên quảng cáo, cung cấp dịch vụ mạng xã hội... đón nhận tin vui từ việc Chính phủ cắt giảm, đơn giản hóa nhiều thủ tục hành chính thuộc phạm vi quản lý của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTTDL).

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Tin vui cho những nghệ sĩ âm nhạc dân tộc Việt Nam là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã phê duyệt đề án xây dựng Dàn nhạc Dân tộc Quốc gia Việt Nam vào ngày 22/4/2026 với quyết tâm triển khai ngay trong năm nay và dự kiến tổng kết vào năm 2031. Đây là một quyết định đúng đắn (dù hơi muộn) và cho thấy rõ chủ trương đầu tư cho phát triển văn hóa trong giai đoạn hiện tại.

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Thành phố Hồ Chí Minh sẽ đẩy mạnh việc quảng bá, giới thiệu các tác phẩm nghệ thuật tiêu biểu thuộc các loại hình ca múa nhạc, kịch nói, cải lương, hát bội, xiếc, múa rối.

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Nỗi sợ lớn nhất của tôi là gì? Là không gì cả. Phần lớn thời gian của tôi được dành để nỗ lực chứng minh rằng mình đáng được nhớ đến. Làm việc chăm chỉ hơn, mơ lớn hơn, nói “có” với những cơ hội - kể cả khi chúng vắt kiệt mình.

Kiến tạo văn hóa số

Kiến tạo văn hóa số

Người viết cho rằng: AI tạo sinh có thể cắt ghép, được dựng nên những hiện thực chưa từng có theo ý muốn của chúng ta. Giờ đây, thay vì nheo mặt để nhận diện tem mác, dấu hiệu hàng fake trên hàng hóa thì đến lúc đắn đo trước những tác phẩm: Liệu bài thơ này, bản nhạc kia, bức tranh nọ... có dấu hiệu can thiệp của AI hay không? Chúng ta sống với AI hay chúng ta sống bằng AI? Một câu hỏi khó trả lời.

Sự hỗn loạn sắp chấm dứt?

Sự hỗn loạn sắp chấm dứt?

Trong tháng 3/2026 vừa qua, số lượng các bản ghi âm bị từ chối phát hành qua nền tảng Tunecore của Công ty Believe đột nhiên tăng vọt. Và, tất cả những bản phát hành bị từ chối ấy đều có một điểm chung: đó là những bản nhạc được tạo ra bởi AI.

Cơ hội mới cho hoạt động sáng tạo văn hóa

Cơ hội mới cho hoạt động sáng tạo văn hóa

Chuyến thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và phu nhân đã thành công tốt đẹp vào ngày 17/4, song báo chí trong và ngoài nước vẫn tiếp tục có nhiều bài viết đặc sắc, khẳng định quan hệ truyền thống gắn bó mật thiết giữa hai Đảng và nhân dân hai nước Việt Nam - Trung Quốc cũng như tầm nhìn, định hướng trong việc nâng tầm kết nối chiến lược giai đoạn phát triển mới.

Mệnh lệnh của niềm tin

Mệnh lệnh của niềm tin

Hôm nay, cũng như mọi ngày, tôi dậy rất sớm, ngồi bên ly cà phê và lướt nhanh trên màn hình smartphone. Có lẽ, giờ này nhiều người cũng giống tôi tìm sự khởi đầu cho ngày mới bằng việc nhật tin tức sau một đêm - nguồn năng lượng mới từ sự trong trẻo tinh khôi của thiên nhiên và sự hào hứng của tinh thần.

Văn hóa là động lực tăng trưởng mới

Văn hóa là động lực tăng trưởng mới

Tin vui cho giới làm phim Việt là tính đến trưa 10/4, theo thống kê của Box Office Vietnam (BOVN - trang web độc lập chuyên tổng hợp, phân tích và thống kê dữ liệu doanh thu phòng vé, số lượng vé và suất chiếu trên toàn lãnh thổ Việt Nam), phim "Hẹn em ngày nhật thực" của đạo diễn Lê Thiện Viễn đã thu về hơn 81 tỉ đồng sau khi bắt đầu công chiếu từ cuối tháng 3 và vẫn đang giữ vững vị trí đầu bảng xếp hạng doanh thu phòng vé Việt (tính theo ngày).

Luật hóa để bảo vệ "tài năng nhí"

Luật hóa để bảo vệ "tài năng nhí"

Chuyện ồn ào trên mạng xã hội liên quan đến nữ ca sĩ Thiện Nhân và gia đình của cô chắc chắn là một chuyện không vui chút nào, đặc biệt là khi soi chiếu bằng các giá trị văn hóa Á Đông vốn coi trọng nền tảng tình cảm gia đình, quyến thuộc hơn là tài sản.