Thủ đoạn tinh vi

Mấy ngày qua, vụ án “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” bằng thủ đoạn bán gói nghỉ dưỡng, du lịch vừa bị Công an TP Hà Nội khởi tố khiến dư luận rúng động bởi thủ đoạn, kịch bản quá tinh vi.

Theo Cơ quan công an, nhóm này sử dụng 2 thủ đoạn chính để chiếm đoạt tiền của người dân là mua bán kỳ nghỉ và chuyển nhượng kỳ nghỉ để chiếm đoạt tiền. Sau đó gọi điện mời chào khách hàng tham dự hội thảo để nhận voucher du lịch miễn phí tại các khu du lịch, khu nghỉ dưỡng, khách sạn 4 sao, cam kết không cần mua hàng, không cần mang theo tiền mặt mà chỉ cần mang căn cước.

Khi khách hàng đến hội thảo theo lịch hẹn sẽ được nhân viên chăm sóc khách hàng của công ty giới thiệu về sản phẩm “Sở hữu kỳ nghỉ du lịch” với các gói du lịch từ 200-900 triệu đồng tùy theo thời gian cho kỳ nghỉ dưỡng và thời hạn hợp đồng (từ 5-40 năm).

Các nhân viên tư vấn đưa ra những chính sách ưu đãi giảm giá lớn khi ký kết hợp đồng, đặt cọc ngay tại sự kiện, đồng thời hứa hẹn về khả năng sinh lời khi chuyển nhượng kỳ nghỉ dưỡng cho người khác khi không có nhu cầu sử dụng... khiến khách hàng không có thời gian đọc kỹ, hiểu rõ hợp đồng đã vội vàng ký và đặt cọc.

Việc cam kết của nhân viên tư vấn là nói bằng miệng với khách, không thể hiện trong nội dung hợp đồng và không có trong bất kỳ văn bản thỏa thuận nào. Các nhân viên và lãnh đạo công ty bán kỳ nghỉ luôn tìm cách trốn tránh hoặc nêu nhiều lý do để không chuyển nhượng hợp đồng cho khách. Trên thực tế, không có khách hàng nào chuyển nhượng được hợp đồng.

Bên cạnh đó, các đối tượng từng là nhân viên bán hợp đồng nắm được dữ liệu khách hàng hoặc mua dữ liệu khách hàng đang sở hữu kỳ nghỉ, đã thành lập các công ty môi giới, cho thuê, sang nhượng hợp đồng kỳ nghỉ và điều hành đội ngũ kinh doanh chủ động liên hệ với những khách có nhu cầu cho thuê, chuyển nhượng hợp đồng theo kịch bản mời chào đã xây dựng sẵn, chi trả hoa hồng cao cho nhân viên kinh doanh (từ 2-12% phí môi giới tùy theo vị trí), mục đích là bằng mọi cách dụ dỗ, lôi kéo khách hàng nộp tiền đặt cọc giữ chỗ và ký hợp đồng môi giới.

Khi tiếp cận khách, nhân viên kinh doanh không sử dụng tên thật và sử dụng các số điện thoại là “sim rác”, đưa ra các thông tin không có thật là có liên kết với các đối tác bán kỳ nghỉ, hứa hẹn chuyển nhượng với giá cao bất thường (giá trị hợp đồng kỳ nghỉ 200 triệu đồng nhưng cam kết lợi nhuận sau khi cho thuê, sang nhượng hợp đồng kỳ nghỉ thì khách hàng thu về từ 1 tỷ đồng, 2,8 tỷ đồng hoặc 10 tỷ đồng) để khiến khách tin tưởng.

Từ đó, nhân viên kinh doanh yêu cầu khách phải nộp tiền qua nhiều hình thức: đặt cọc phí đảm bảo chuyển nhượng hợp đồng, chuyển tiền nâng cấp dịch vụ hoặc mua hợp đồng kỳ nghỉ mới, mặc dù khách không có nhu cầu mua thêm kỳ nghỉ nhưng để chuyển nhượng được, khách buộc phải mua hợp đồng kỳ nghỉ mới.

Trên thực tế, nhân viên kinh doanh cam kết với khách thực hiện hợp đồng trong thời gian từ 1-1,5 tháng. Tuy nhiên, trong hợp đồng môi giới, thời gian thực hiện hợp đồng là 10 năm nhằm gây cản trở, khó khăn cho khách hàng trong việc hủy hợp đồng, bồi thường tiền.

Bước đầu xác định các đối tượng đã dùng nhiều thủ đoạn để chiếm đoạt của 493 bị hại với số tiền là hơn 181 tỷ đồng. Quá trình điều tra, Công an TP Hà Nội đã khám xét nơi ở, nơi làm việc của các nghi phạm, thu giữ hơn 16,6 tỷ đồng tiền mặt; đồng thời, phong tỏa hơn 59,7 tỷ đồng trong tài khoản, tạm giữ 7 ô tô, 10 giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và 3 sổ tiết kiệm trị giá 12 tỷ đồng.

Cơ quan chức năng đã làm rõ 23 công ty trong vụ án, trong đó có nhiều cái tên đình đám như Công ty cổ phần thẻ du lịch Crystal Bay. Theo tìm hiểu của phóng viên, công ty này còn liên kết với bệnh viện để quảng cáo các gói hợp đồng nghỉ dưỡng kết hợp chăm sóc sức khỏe nhằm dụ dỗ lôi kéo khách hàng.

Đơn cử, ngày 23/9/2023, Crystal Bay đã ký kết hợp tác với một bệnh viện đưa dịch vụ khám chữa bệnh, chăm sóc sức khỏe vào danh mục các tiện ích cung cấp cho chủ sở hữu thẻ.

Ngày 6/6/2024, tại TP Hồ Chí Minh, Crystal Bay đã ký kết hợp tác với Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Nam Sài Gòn hoàn thiện mô hình nghỉ dưỡng sức khỏe Wellness Tourism. Theo quảng cáo, khách hàng được trải nghiệm những kỳ nghỉ đẳng cấp tại các khu nghỉ dưỡng sang trọng, đồng thời tận hưởng các dịch vụ chăm sóc sức khỏe chất lượng cao, mang đến sự thư giãn và tái tạo năng lượng tối đa.

Lỗ hổng pháp lý

Thực tế, không phải đến bây giờ, khi cơ quan điều tra phanh phui ra đường dây lừa đảo qua mua bán, chuyển nhượng hợp đồng nghỉ dưỡng, nhiều người mới biết đến hình thức này. Suốt nhiều năm qua, những cuộc điện thoại mời gọi đi dự hội thảo nhận voucher rồi lừa mua hợp đồng nghỉ dưỡng đã khiến không ít gia đình tan cửa nát nhà. Có nạn nhân đã lên tiếng, báo chí đã phản ánh, nhưng vẫn nhiều người sập bẫy.

Phần lớn nạn nhân là người già đã nghỉ hưu, có cả những người thuộc giới trí thức, giáo sư, tiến sĩ, cả đời nghiên cứu giảng dạy, học thức uyên thâm. Có người mất vài trăm triệu đồng, có người đánh đổi cả khoản tiền dưỡng già tích cóp nhiều năm, để rồi nhận về chỉ là những lời hứa và “bánh vẽ”.

Đằng sau những bản hợp đồng là quãng thời gian cả gia đình kiệt sức vì khuyên can, trả nợ thay và tìm mọi cách giúp bà từ bỏ niềm tin rằng chỉ cần đóng thêm tiền sẽ lấy lại được khoản đầu tư đã mất.

Theo luật sư Nguyễn Văn Tuấn, Giám đốc Công ty Luật TNHH TGS (Đoàn Luật sư TP Hà Nội), theo quy định của pháp luật Việt Nam hiện hành, sở hữu kỳ nghỉ không được ghi nhận là một loại tài sản độc lập hay một chế định pháp lý riêng trong hệ thống pháp luật. Pháp luật hiện hành cũng chưa có quy định công nhận người mua sản phẩm sở hữu kỳ nghỉ được xác lập quyền sở hữu đối với bất động sản nghỉ dưỡng hoặc một phần của dự án nghỉ dưỡng như đối với nhà ở hay quyền sử dụng đất.

Dưới góc độ pháp lý, sở hữu kỳ nghỉ về bản chất là một giao dịch dân sự được xác lập trên cơ sở hợp đồng giữa doanh nghiệp và khách hàng. Theo đó, khách hàng thanh toán một khoản tiền để được hưởng quyền sử dụng các dịch vụ lưu trú, nghỉ dưỡng trong một khoảng thời gian nhất định hằng năm theo các điều kiện, thời hạn và quyền lợi được các bên thỏa thuận trong hợp đồng.

Do đó, quyền mà khách hàng nhận được chủ yếu là quyền phát sinh từ hợp đồng và phụ thuộc vào cam kết của doanh nghiệp, chứ không phải là quyền sở hữu đối với bất động sản nghỉ dưỡng. Đây là điểm khác biệt rất quan trọng nhưng trên thực tế thường không được nhiều khách hàng nhận thức đầy đủ khi tham gia giao dịch.

Không ít trường hợp khách hàng hiểu rằng mình đang sở hữu một loại tài sản có giá trị tương tự bất động sản, có khả năng chuyển nhượng, thừa kế hoặc gia tăng giá trị theo thời gian. Trong khi đó, bản chất pháp lý của sản phẩm lại chủ yếu là quyền sử dụng dịch vụ nghỉ dưỡng trong phạm vi và thời hạn được quy định trong hợp đồng.

Mọi quyền lợi của khách hàng, bao gồm quyền sử dụng kỳ nghỉ, quyền chuyển nhượng, trao đổi kỳ nghỉ, chấm dứt hợp đồng hoặc yêu cầu hoàn trả tiền, đều cần được xem xét trên cơ sở các điều khoản đã thỏa thuận và quy định của pháp luật về hợp đồng.

“Tôi cho rằng, vấn đề cốt lõi hiện nay không chỉ nằm ở việc thiếu một khung pháp lý riêng cho sở hữu kỳ nghỉ mà còn nằm ở yêu cầu nâng cao tính minh bạch trong hoạt động tư vấn, tiếp thị và giao kết hợp đồng. Khi thông tin cung cấp cho khách hàng được minh bạch, đầy đủ và có cơ chế bảo vệ người tiêu dùng hiệu quả hơn, số lượng tranh chấp phát sinh trong lĩnh vực này sẽ được hạn chế đáng kể”, luật sư Nguyễn Văn Tuấn nhấn mạnh.