Trung Sơn hồi sinh sau “cơn bão trắng”

Một thời ma túy phủ bóng đại ngàn

Cách trung tâm hành chính tỉnh Thanh Hóa gần 200 km, xã Trung Sơn tiếp giáp với các xã của tỉnh Sơn La và tỉnh Phú Thọ. Địa hình đồi núi hiểm trở, đường mòn, lối tắt chằng chịt, vừa tạo điều kiện giao thương, vừa tiềm ẩn những nguy cơ phức tạp về an ninh, trật tự. Nhiều năm liền, nhất là trước thời điểm năm 2020, Trung Sơn được xác định là địa bàn trọng điểm phức tạp về an ninh, trật tự, nhất là tệ nạn ma túy.

Lẩn khuất giữa rừng già là những bản làng của đồng bào Thái, Mường... Cuộc sống người dân vốn đã khó khăn bởi địa hình, tập quán sản xuất manh mún, lại càng chồng chất bi kịch, khốn khổ khi ma túy len lỏi vào nhiều nếp nhà. Sau “cơn bão trắng”, nhiều bản làng trở nên xơ xác, tiêu điều, để lại những hệ lụy dai dẳng cho đến tận hôm nay.

Ông Phạm Minh Thơ (SN 1953), Chủ tịch Hội Người cao tuổi xã Trung Sơn, người gắn bó cả đời với bản Pạo, vẫn chưa thể quên những năm tháng đen tối ấy. Giọng ông chùng xuống khi nhắc lại: “Ngày trước, an ninh, trật tự phức tạp lắm, tệ nạn ma túy, trộm cắp, cờ bạc, đánh chém nhau xảy ra như cơm bữa. Không chỉ người trong xã mà thanh niên các nơi khác cũng kéo về đây hoành hành”.

Theo ông Thơ, mỗi khi trong bản nhà nào có đám hiếu, đám hỉ, thế nào cũng xuất hiện những chiếu bạc, xóc đĩa thâu đêm suốt sáng. Riêng ma túy thì Công an xã lúc bấy giờ “bắt người này lại mọc ra đám khác”... Người nghiện nhiều đến mức không thể kiểm đếm hết. Hệ lụy kéo theo là những mái nhà tan tác, nhiều người vào tù, con cái nheo nhóc, thất học, đói nghèo. Trộm cắp vặt trở thành nỗi ám ảnh thường trực của người dân. “Cái xoong, cái nồi, chiếc xe mà sơ hở là mất ngay, bò trên núi cũng bị trộm. Đau lòng hơn, nhiều người còn nhiễm HIV”, ông Thơ kể.

Ở bản Pạo, câu chuyện về ma túy không phải là điều xa lạ, mà là nỗi đau hiện hữu trong từng gia đình. Đồng chí Lương Văn Thoại, tổ trưởng tổ an ninh, trật tự cơ sở bản Pạo, cho biết: Toàn bản có 116 hộ thì 66 hộ có người thân từng liên quan đến ma túy. Hiện nay vẫn còn 14 hộ có người đang chấp hành án phạt tù vì ma túy. Đơn cử, bà Phạm Thị Đ. (SN 1975), ở bản Pạo, có 2 người con trai đang tuổi thanh niên nhưng đều nghiện ma túy. Ngôi nhà sàn của bà lúc nào cũng vắng tiếng cười. “Con nghiện là khổ lắm, không ai làm ăn được, làng xóm dị nghị, bố mẹ già lủi thủi một mình. Dạy không được, khuyên không xong, chúng tôi đành chịu thua”, bà nói, đôi mắt đỏ hoe.

Bi kịch còn nặng nề hơn với gia đình bà Phạm Thị Miến (SN 1976), chồng mất, bà Miến cùng 2 con trai đang chấp hành án từ 8 đến 20 năm tù vì tội mua bán ma túy. Ngôi nhà sàn bên sườn núi trống huơ, xuống cấp theo thời gian, như chính số phận của người phụ nữ ấy. Cách đó không xa, căn nhà của mẹ con anh Lương Băn Nhừng, bà Hà Thị Ninh cũng dần hoang phế, bởi chủ nhà đang chấp hành án 20 năm tù. Những ngôi nhà cửa đóng then cài im lìm, không tiếng cười trẻ nhỏ, không khói lam chiều, trở thành hình ảnh ám ảnh ở Trung Sơn suốt nhiều năm.

Trường hợp chị Ngân Thị Ngấm (SN 1992), ở bản Pạo, là một minh chứng đau xót cho vòng luẩn quẩn của ma túy. Ngấm từng đi tù vì ma túy; ra tù, lấy chồng nhưng rồi ông chồng nào cũng lần lượt dính án vì ma túy. Khi Ngấm đi tù, con gái nhỏ là cháu N.B.A gửi mẹ ruột chăm sóc; mẹ mất đột ngột, cháu bé phải gửi nhờ hết nhà anh họ này sang nhà bác họ khác vì ông ngoại cũng đang chấp hành án.

Là người theo dõi địa bàn lâu năm, từ khi còn Công an cấp huyện, Đại úy Hà Văn Đức - cán bộ Công an xã Trung Sơn, không giấu được sự xót xa khi nhắc lại một vụ việc ám ảnh anh đến tận bây giờ: “Gia đình chị Ngấm có 5 người thì tôi đã bắt, xử lý 4 người vì liên quan ma túy. Khi chúng tôi ập vào căn buồng, bên cạnh chiếc nôi của cháu bé vài tháng tuổi là 8 người đang tập trung sử dụng ma túy. Nhìn cảnh đó, tôi thấy nhói lòng rồi đặt ra câu hỏi, tương lai của đứa trẻ rồi sẽ đi về đâu”.

Cuộc chiến không khoan nhượng

Trung tá Hà Xuân Trường - Trưởng Công an xã Trung Sơn cho biết: Xã có diện tích khoảng 76 km vuông, dân số gần 3.200 người, chủ yếu là đồng bào Thái, còn lại là Mường, Kinh chiếm tỉ lệ thấp. Địa hình hiểm trở, tiếp giáp nhiều địa bàn phức tạp về ma túy khiến Trung Sơn nhiều năm liền trở thành “điểm nóng”. Trước năm 2020, toàn xã có trên 175 người nghiện ma túy. Bản Pạo từng được ví như “một cái chợ”, với hơn 20 điểm mua bán trái phép chất ma túy. Con nghiện các xã lân cận đến mua bán, sử dụng công khai, tài sản của người dân hễ sơ hở là mất. Tháng 11/2019, khi lực lượng Công an chính quy được điều động về xã, chỉ có 4 cán bộ.

“Mỗi ngày chúng tôi tiếp nhận hàng chục tin báo, từ an ninh, trật tự đến thủ tục hành chính, mâu thuẫn gia đình... Công việc nhiều đến mức không biết bắt đầu từ đâu”, Trung tá Trường nhớ lại.

Sau một thời gian nắm bắt địa bàn, chúng tôi xác định ma túy là “nguồn cơn” của nhiều loại tội phạm, Công an xã Trung Sơn đã tập trung lực lượng, phối hợp chặt chẽ với các đơn vị nghiệp vụ của Công an huyện, Công an tỉnh để đấu tranh, trấn áp. Quá trình làm nhiệm vụ, không ít lần cán bộ, chiến sĩ bị đe dọa, chống đối. Có vụ việc chúng tôi bắt đối tượng liên quan đến ma túy, sau đó chồng đối tượng đưa con nhỏ lên gây áp lực rồi để mấy đứa nhỏ tại trụ sở Công an, anh em phải chăm sóc các cháu cả đêm. Chưa hết, các đối tượng giấu mặt còn cả gan ném mìn không có kíp vào sân để “đánh tiếng” với lực lượng Công an.

“Tuy khó khăn, nguy hiểm, nhưng với sự chỉ đạo quyết liệt của Công an tỉnh, sự ủng hộ của cấp ủy, chính quyền và nhân dân, chúng tôi kiên quyết không lùi bước”, Trung tá Trường khẳng định.

Từ năm 2020 đến nay, Công an xã Trung Sơn đã phối hợp khám phá 42 vụ án, bắt giữ 54 đối tượng liên quan đến ma túy, thu giữ hơn 31.000 viên ma túy tổng hợp, 1 bánh heroin, 62 gói heroin, 2,5 kg ma túy đá cùng nhiều phương tiện, tài sản khác. Điển hình, ngày 3/10/2020, Công an xã Trung Sơn phối hợp cùng Công an huyện Quan Hóa bắt đối tượng Phạm Bá Nhầm (SN 1995), ở bản Ta Bán, thu giữ 1 xe gắn máy và 2.308 viên ma túy tổng hợp.

Tiếp đó, ngày 7/9/2021, tại bản Chiềng, Công an xã Trung Sơn bắt đối tượng Phạm Bá Tuyến (SN 1967) về hành vi tàng trữ trái phép chất ma túy; tang vật thu giữ 1 xe máy và 1 gói túy ma túy tổng hợp (khoảng 200 viên). Ngày 10/8/2022, cũng tại bản Ta Bán, Công an xã cùng Công an huyện Quan Hóa bắt đối tượng Hờ A Dơ (SN 1987), ở bản Tà Cóm, xã Trung Lý, thu giữ 5.000 viên ma tổng hợp...

Với sự đấu tranh quyết liệt của lực lượng Công an, các điểm, tụ điểm phức tạp ma túy trên địa bàn xã Trung Sơn đều đã bị triệt xóa, đối tượng phạm tội ma túy đều phải chấp hành án phạt tù, người nghiện ma túy phải thực hiện cai nghiện bắt buộc. Do đó, từ cuối năm 2023 đến nay, trên địa bàn xã không xảy ra vụ án hình sự, ma túy nào. Số người nghiện thuộc diện quản lý hiện chỉ còn 1 đối tượng, Trưởng Công an xã Trung Sơn khẳng định.

Khi bình yên trở lại

Song song với đấu tranh nghiệp vụ, Công an xã Trung Sơn còn đẩy mạnh công tác dân vận. Những cán bộ, chiến sĩ không chỉ là người giữ gìn an ninh mà còn trở thành chỗ dựa tinh thần cho người dân. Từ việc kết nối qua mạng xã hội tiêu thụ nông sản, kêu gọi hỗ trợ xây nhà cho hộ nghèo, đến thăm hỏi, động viên những gia đình có người thân đang chấp hành án, người neo đơn, tất cả đều được thực hiện bằng sự chân thành... Thông qua mạng xã hội, Công an xã đã kêu gọi được gần 100 triệu đồng để xây dựng nhà cho cụ ông Lương Minh Thạch ở bản Pạo, có hoàn cảnh khó khăn. Ngoài ra, Công an xã cũng vận động các nhà hảo tâm hỗ trợ về vật chất cho nhiều trẻ em trên địa bàn có hoàn cảnh khó khăn xe đạp, dụng cụ học tập...

Những việc làm ý nghĩa ấy đã tạo nên niềm tin bền chặt, thắm tình quân dân. Ở Công an xã Trung Sơn, không hiếm hình ảnh các cụ già sáng sớm mang bánh chưng, gói xôi nếp, nắm rau rừng lên trụ sở Công an xã tặng cho các chiến sĩ Công an. Những đứa trẻ ở Trung Sơn khi thấy xe Công an xã đi qua, chúng tự bảo nhau đứng nghiêm thực hiện động tác chào bằng tay rất thân thương...

Trao đổi với phóng viên, ông Đỗ Phi Hùng, Chủ tịch UBND xã Trung Sơn khẳng định: “Công an xã đã tích cực tham mưu cho cấp ủy, chính quyền các giải pháp đảm bảo an ninh, trật tự, huy động cả hệ thống chính trị, các ngành đoàn thể cùng vào cuộc. Nhờ đó, tình hình an ninh, trật tự trên địa bàn nay đã được kiểm soát, các điểm, tụ điểm ma túy đều bị triệt xóa, người nghiện ma túy đều phải đi cai nghiện và được quản lý chặt chẽ sau cai. Ngoài ra, thông qua mạng xã hội, Công an xã còn giúp đỡ, hỗ trợ bà con nhân dân rất nhiều việc, người dân ở đây rất tin tưởng vào việc làm của Công an xã”.

Ghi nhận những cống hiến, đóng góp của Công an xã Trung Sơn, vừa qua, đơn vị được UBND tỉnh Thanh Hóa vinh danh tập thể điển hình trong phong trào thi đua yêu nước giai đoạn 2020-2025.

Sau nhiều năm chìm trong bóng tối của ma túy, Trung Sơn hôm nay đang từng bước hồi sinh. Bình yên chưa bao giờ là điều dễ dàng, nhưng bằng sự kiên trì, quyết liệt và nhân văn, lực lượng Công an xã Trung Sơn đang thắp lại niềm tin, để đại ngàn không còn bị phủ bóng bởi “cái chết trắng”.