Bloomberg dẫn số liệu mới công bố của cơ quan hải quan Trung Quốc cho biết, nước này đã nhập khẩu khoảng 163 tấn vàng trong tháng 5, tăng so với mức 157 tấn của tháng 4 và là mức cao nhất kể từ tháng 3/2024. Lũy kế 5 tháng đầu năm, lượng vàng nhập khẩu của Trung Quốc đạt khoảng 692 tấn, tăng 76% so với cùng kỳ năm trước.
Diễn biến này đáng chú ý bởi Trung Quốc hiện là thị trường tiêu thụ vàng lớn nhất thế giới. Vì vậy, biến động nhập khẩu của nước này thường được xem là chỉ dấu quan trọng về cán cân cung - cầu trên thị trường kim loại quý toàn cầu.
Đà tăng nhập khẩu trong tháng 5 diễn ra ngay trước khi cơ chế cấp phép nhập khẩu vàng mới có hiệu lực từ ngày 1/6. Theo Bloomberg, các ngân hàng thương mại là nhóm được hưởng lợi lớn từ thay đổi này khi một số tổ chức sẽ chịu ít hạn chế hơn trong việc đưa vàng vào thị trường.
Theo ông Song Jiangzhen - nhà nghiên cứu tại Học viện Thị trường vàng Nam Quảng Châu, nhu cầu đối với vàng thỏi vật chất và các sản phẩm vàng tích lũy là một trong những động lực chính thúc đẩy lượng nhập khẩu tăng mạnh.
Các sản phẩm vàng có trọng lượng nhỏ đang được người tiêu dùng Trung Quốc ưa chuộng hơn bởi cho phép phân bổ dòng tiền theo từng đợt thay vì phải bỏ ra một khoản lớn trong một lần. Trong bối cảnh kinh tế và địa chính trị toàn cầu còn nhiều bất định, vàng vẫn được một bộ phận nhà đầu tư cá nhân xem là tài sản phòng thủ.
Tuy nhiên, nhu cầu từ khu vực dân cư không phải là lời giải thích duy nhất cho mức nhập khẩu cao trong tháng 5. Ông Song cho rằng thay đổi chính sách có thể đã tạo ra hiệu ứng “dồn đơn” trước thời điểm cơ chế mới được áp dụng. Một số ngân hàng có thể đã đẩy nhanh việc sử dụng phần hạn ngạch được cấp theo cơ chế cũ, qua đó đưa lượng vàng nhập khẩu lên mức cao nhất trong hơn hai năm.
Nhận định này phần nào lý giải sự chênh lệch lớn giữa lượng vàng nhập khẩu và lượng vàng rút khỏi Sàn giao dịch vàng Thượng Hải. Số liệu của sàn cho thấy lượng vàng rút trong tháng 5 chỉ đạt 63,5 tấn - mức thấp nhất kể từ tháng 2/2020.
Khoảng cách giữa hai số liệu cho thấy không phải toàn bộ nguồn cung mới đã chảy ngay vào các kênh tiêu dùng truyền thống như trang sức hay vàng miếng bán lẻ. Một phần vàng có thể đang được các ngân hàng và tổ chức tài chính nắm giữ để quản lý tồn kho, phân phối dần cho khách hàng hoặc chuẩn bị cho cơ chế cấp phép mới.
Theo ông Ray Jia - Trưởng bộ phận nghiên cứu Trung Quốc của Hội đồng vàng thế giới, yếu tố mùa vụ đã hỗ trợ sự ổn định của ngành trang sức vàng khi các doanh nghiệp bổ sung nguồn cung sau những tháng mua vào yếu hơn. Giá vàng điều chỉnh cũng có thể thúc đẩy hoạt động tái tích trữ, song các doanh nghiệp kim hoàn nhiều khả năng vẫn thận trọng nếu giá tiếp tục giảm sâu do rủi ro tồn kho gia tăng.
Số liệu nhập khẩu cho thấy nhu cầu vàng tại Trung Quốc đã hạ nhiệt so với giai đoạn bùng nổ đầu năm, nhưng chưa xuất hiện dấu hiệu suy yếu đột ngột. Đây là điểm đáng chú ý khi giá vàng thế giới đã giảm khoảng 25% sau khi từng lập kỷ lục gần 5.600 USD/oz vào cuối tháng 1.
Đợt điều chỉnh của giá vàng diễn ra trong bối cảnh xung đột tại Trung Đông làm gia tăng lo ngại về lạm phát, kéo theo kỳ vọng lãi suất tại Mỹ có thể duy trì ở mức cao lâu hơn. Với vàng là tài sản không mang lại lãi suất, mặt bằng lãi suất cao làm tăng chi phí cơ hội nắm giữ, từ đó gây sức ép lên giá kim loại quý.
Dù vậy, việc giá vàng lùi xa vùng đỉnh có thể tạo cơ hội để một bộ phận nhà đầu tư Trung Quốc quay lại thị trường. Nhu cầu tìm kiếm tài sản an toàn vẫn hiện hữu khi triển vọng kinh tế toàn cầu và rủi ro địa chính trị chưa hoàn toàn lắng xuống.
Việc nhập khẩu vàng trở lại vùng cao nhất kể từ tháng 3/2024 cho thấy sức mua tại thị trường lớn nhất thế giới chưa biến mất. Tuy nhiên, cấu trúc nhu cầu có thể đang thay đổi, với vai trò của các ngân hàng và tổ chức tài chính rõ nét hơn thay vì chỉ dựa vào tiêu dùng vàng vật chất truyền thống.
Ở chiều ngược lại, triển vọng giá vàng trong ngắn hạn vẫn đối mặt nhiều rủi ro. Nhu cầu tại Trung Quốc đã chậm lại so với đầu năm, hoạt động mua ròng của các ngân hàng trung ương giảm bớt, trong khi các quỹ ETF vàng có xu hướng bán ròng kể từ khi xung đột Mỹ - Iran bắt đầu.
Trong báo cáo gần đây, Morgan Stanley cho rằng vàng sẽ khó đạt mục tiêu 5.200 USD/oz trong nửa cuối năm 2026 nếu dòng tiền vào các quỹ ETF không cải thiện. Nhóm quỹ này đặc biệt nhạy cảm với kỳ vọng chính sách của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ, diễn biến lợi suất thực và tỷ giá USD.
Morgan Stanley vẫn duy trì quan điểm tích cực về triển vọng dài hạn của vàng, với giả định căng thẳng tại Trung Đông hạ nhiệt và giá dầu giảm sẽ góp phần làm dịu áp lực lạm phát. Tuy nhiên, tín hiệu cứng rắn từ Fed đang khiến thị trường củng cố kỳ vọng lãi suất cao kéo dài, thậm chí không loại trừ khả năng cơ quan này tăng lãi suất trong năm nay.
Bank of America cũng đã điều chỉnh kỳ vọng ngắn hạn. Sau khi từng dự báo vàng có thể lên 6.000 USD/oz trước mùa hè, ngân hàng này cho rằng mục tiêu trên hiện chưa thể đạt được. Theo chuyên gia Michael Widmer, thay đổi trong kỳ vọng về chính sách tiền tệ Mỹ vẫn là trở ngại lớn nhất đối với giá vàng trong ngắn hạn.
Dù vậy, Bank of America vẫn đánh giá tích cực về triển vọng dài hạn, dựa trên các yếu tố như thâm hụt tài khóa lớn của Mỹ, nhu cầu vay nợ cao và việc chưa xuất hiện các biện pháp đủ mạnh để giảm thâm hụt.
Bên cạnh sự thay đổi trong nhu cầu, các trung tâm giao dịch kim loại quý tại châu Á cũng đang đầu tư mạnh hơn vào hạ tầng thị trường. Hong Kong dự kiến đưa hệ thống thanh toán bù trừ vàng vào hoạt động từ tháng 7, qua đó hỗ trợ giao dịch vàng chuẩn London Good Delivery và tăng kết nối giữa nguồn cung từ các thị trường phương Tây với nhu cầu tại châu Á.
