Trung Quốc đang thay thế Mỹ ở Trung Đông

Đầu tháng 3/2023, đại diện của Iran và Saudi Arabia đã gặp nhau tại Bắc Kinh qua sự trung gian của Trung Quốc. 4 ngày sau đó, Riyadh và Tehran thông báo quyết định bình thường hóa quan hệ.

Thỏa thuận mang tính bước ngoặt này được cho là có khả năng làm thay đổi tình hình ở Trung Đông do vai trò của các cường quốc lớn ở khu vực đang hoán đổi, sự chia rẽ giữa Saudi Arabia và Iran hiện nay được thay thế bằng mạng lưới các mối quan hệ phức tạp và đặt khu vực này vào bối cảnh tham vọng toàn cầu của Trung Quốc. Còn đối với Bắc Kinh, kết quả này là một bước tiến lớn trong cuộc cạnh tranh với Washington.

Trung Quốc đang thay thế Mỹ ở Trung Đông -0
Chủ nhiệm Văn phòng Ủy ban Công tác Ngoại sự Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc Vương Nghị (giữa) cùng Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Ali Shamkhani (trái) và Cố vấn an ninh quốc gia Saudi Arabia Musaad bin.

Thực tế, chính Mỹ mới là điểm khởi thủy cho việc Iran và Saudi Arabia bắt đầu các cuộc thảo luận từ năm 2021 trong nỗ lực giảm căng thẳng giữa các đối thủ Vùng Vịnh, thúc đẩy đàm phán hạt nhân và chấm dứt xung đột ở Yemen. Tehran và Riyadh đã tổ chức 5 vòng đàm phán trực tiếp và các cuộc đối thoại không chính thức vẫn tiếp tục sau đó. Tổng thống Mỹ Joe Biden đã kêu gọi Hội đồng hợp tác Vùng Vịnh (GCC) - liên minh liên chính phủ bao gồm Bahrain, Kuwait, Oman,  Qatar, Saudi Arabia và Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) - phối hợp cùng Israel để kiềm chế Iran. Nhưng, giờ đây, Saudi Arabia đã quay sang Trung Quốc với thái độ tự tin rằng sự tham gia của Bắc Kinh sẽ đảm bảo chắc chắn  hơn cho một thỏa thuận lâu bền với Tehran, bởi Iran sẽ không dễ gì mạo hiểm mối quan hệ của họ với Trung Quốc.

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã thảo luận vấn đề này với Thái tử Saudi Arabia Mohammed bin Salman trong chuyến thăm Riyadh vào tháng 12/2022 và sau đó là Tổng thống Iran Ebrahim Raisi tại Bắc Kinh vào tháng 2/2023. Các cuộc thảo luận căng thẳng giữa Iran và Saudi Arabia diễn ra ngay sau đó, với kết quả là hai bên đã đồng ý bình thường hóa quan hệ. Hai nước đều có quan hệ chính trị, kinh tế lâu dài với Bắc Kinh và Trung Quốc có thể đóng vai trò trung gian hòa giải đáng tin cậy đối với họ.

Nếu thỏa thuận được thực hiện trọn vẹn, Tehran và Riyadh sẽ một lần nữa liên kết chặt chẽ với nhau. Năm 2016, quan hệ ngoại giao giữa hai nước bị cắt đứt sau khi đám đông đốt phá Đại sứ quán Saudi Arabia ở Tehran. Giờ đây, theo thỏa thuận mới, hai bên sẽ mở lại các đại sứ quán và Chính phủ Saudi Arbia sẽ chấm dứt hỗ trợ cho kênh truyền hình quốc tế Iran mà Tehran cáo buộc chịu trách nhiệm cho sự bất đồng chính kiến trong nước. Hai nước sẽ duy trì lệnh ngừng bắn ở Yemen và bắt đầu thực hiện thỏa thuận hòa bình chính thức để chấm dứt cuộc nội chiến ở quốc gia này. Iran cũng sẽ ngừng cung cấp vũ khí cho phiến quân Houthi và thuyết phục họ ngừng tấn công tên lửa vào Saudi Arabia. Ngoài ra, thỏa thuận này cũng kêu gọi tăng cường quan hệ kinh tế, ngoại giao giữa Iran và các quốc gia thành viên GCC và để Iran và các đối tác Saudi Arabia bắt đầu thảo luận về việc xây dựng một khuôn khổ an ninh khu vực mới. Trung Quốc sẽ giám sát tất cả các bước này.

Thỏa thuận Iran - Saudi Arabia có khả năng giúp hai bên chấm dứt quan hệ đối địch và mở rộng quan hệ kinh tế trên khắp Vùng Vịnh. Iran sẽ không còn phải một mình chống chọi với liên minh gồm Saudi Arabia và Israel mà Mỹ hy vọng lợi dụng vào đó để kiềm chế Tehran nữa. Thay vào đó, thỏa thuận này có khả năng đưa Iran đến gần hơn với các nước láng giềng của Saudi Arabia và dần ổn định các mối quan hệ trong khu vực. Nhấn mạnh lời hứa này, Bộ trưởng Tài chính Saudi Arabia Mohammed al-Jadaan cam kết nếu mọi việc diễn ra theo đúng kế hoạch, Saudi Arabia sẵn sàng đầu tư vào nền kinh tế của Iran. Tổng thống Iran Ebrahim Raisi đã chấp nhận lời mời đến thăm Riyadh, một dấu hiệu nữa cho thấy ý định tăng cường quan hệ của hai bên. Mối quan hệ phát triển nhanh chóng như vậy giữa hai quốc gia này có thể sẽ mang lại những tác động sâu sắc đối với khu vực.

Về phần Bắc Kinh, với lợi ích kinh tế đang phát triển trong khu vực, Trung Quốc tự thúc đẩy mình phải đảm nhiệm vai trò ngoại giao này. Trung Đông rất quan trọng đối với Sáng kiến vành đai và con đường (BRI). Ví dụ, Trung Quốc cần đảm bảo rằng các khoản đầu tư của họ vào lĩnh vực năng lượng của Saudi Arabia không bị tên lửa của lực lượng Houthi đe dọa. Trung Quốc cũng liên tục mở rộng dấu ấn kinh tế của mình ở Iran và quan tâm đến việc hỗ trợ kế hoạch của Nga nhằm phát triển một hành lang quá cảnh qua Iran, cho phép thương mại của Nga tiếp cận thị trường toàn cầu mà không cần sử dụng kênh đào Suez. Sự phát triển của hành lang này cũng sẽ cho phép Trung Quốc tránh né eo biển Malacca khi phải đối mặt với hạm đội đáng gờm mà Mỹ và các đồng minh đang xây dựng.

Sự hội tụ các lợi ích chiến lược rộng lớn hơn của Trung Quốc và Saudi Arabia cho thấy bước đột phá của Bắc Kinh với hai nước này có thể đóng vai trò nền tảng cho thực tế địa chính trị mới ở Trung Đông. Sự chuyển đổi này đặt ra thách thức mang tính lịch sử với Mỹ. Washington không còn có thể yêu cầu các đồng minh Arab cô lập Trung Quốc và đoàn kết dưới sự lãnh đạo của Mỹ để chống lại Iran được nữa. Cách tiếp cận đó đã lỗi thời và không phù hợp với nhu cầu hiện tại của các đồng minh trong khu vực này. Một quan chức Saudi Arabia từng nói: “Mỹ không hiểu rằng chúng ta không thể trở thành đồng minh khi phải đánh đổi lợi ích của mình”. Rõ ràng, việc chiến tranh với Iran hoặc đối đầu với Trung Quốc không thể phục vụ cho lợi ích của Saudi Arabia và ngược lại.

Ngọc Lan (Tổng hợp)

Các tin khác

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Thỏa thuận Pretoria từng chấm dứt cuộc chiến đẫm máu tại Tigray (Ethiopia) năm 2022, đứng trước nguy cơ sụp đổ, khi các lực lượng vũ trang tại đây tái giao tranh với quân đội chính quyền trung ương. Điều đáng lo ngại không chỉ nằm ở việc Ethiopia trở lại vòng xoáy xung đột, mà còn ở khả năng kéo theo những tác động rộng hơn tới vùng Sừng châu Phi.

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Tại tỉnh địa đầu cực Nam Tổ quốc, từ khu dân cư, xã phường đến từng cơ quan, doanh nghiệp, cơ sở giáo dục..., sự bình yên không tự nhiên mà có. Đó là kết quả của một quá trình kiên trì xây dựng ý thức chấp hành pháp luật, phát huy sức mạnh nhân dân, chủ động phòng ngừa và xử lý từ sớm, từ xa nguy cơ phức tạp về an ninh, trật tự. Qua 5 năm thực hiện Thông tư 124 của Bộ Công an (2021-2026), Cà Mau đưa tiêu chí “An toàn về an ninh, trật tự” trở thành nội dung gắn với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội; xây dựng phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, góp phần củng cố vững chắc thế trận an ninh nhân dân, thế trận lòng dân ngay từ cơ sở.

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Từ nữ thị trưởng đầu tiên của Marrakesh đến người phụ nữ đầu tiên đứng đầu Chính phủ Morocco, Fatima Ezzahra El Mansouri đã đi qua một hành trình vươn lên bền bỉ trên chính trường suốt gần 2 thập niên. Nhưng, phía sau dấu mốc lịch sử ấy là những bài toán không đơn giản đang chờ bà giải trong nhiệm kỳ mới.

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

Trong tuần lễ cấp cao của Đại hội đồng Liên hợp quốc, ý tưởng lập một thiết chế quốc tế giám sát trí tuệ nhân tạo (AI) liên tục được nhắc đến, từ tuyên bố của nhóm nước do Phần Lan và Na Uy khởi xướng đến bài phát biểu của Singapore. Tất cả đều nhấn mạnh, quản trị AI đang trở thành một vấn đề cấp thiết của hợp tác và an ninh quốc tế.

Tiếp bước con đường vinh quang

Tiếp bước con đường vinh quang

40 năm ngày tựu trường là một dấu mốc đầy kỷ niệm đối với các học viên khóa D18 Học viện An ninh nhân dân. Một khóa học với hơn 200 người từ khắp mọi miền tổ quốc đã về dưới mái trường này, với một ý chí mãnh liệt và niềm tin vào con đường mình đã chọn, đó là trở thành người chiến sĩ Công an nhân dân.

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

Trong đợt mưa lũ vừa qua, tại các xã biên giới miền Tây xứ Nghệ, hình ảnh cán bộ, chiến sĩ CAND dầm mình giữa suối làm cầu dân sinh hay căng dây kéo thuyền lúc nửa đêm, băng qua lũ dữ đưa người dân đi cấp cứu kịp thời đã trở thành biểu tượng cốt lõi của tinh thần “vì nhân dân phục vụ”. Những việc làm đó đã hiện thực hóa nội dung “Gần dân nhất” trong phong trào thi đua “Ba nhất” của lực lượng CAND.

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ở tuổi 75, sau 3 lần tranh cử tổng thống bất thành, ông Jean-Luc Melenchon bất ngờ trở thành đối thủ có khả năng thách thức bà Marine Le Pen ở vòng 2 bầu cử năm 2027. Một cuộc thăm dò cuối tháng 9 cho thấy ứng cử viên cánh tả này đang có nền tảng ủng hộ đáng kể, đặc biệt trong giới trẻ, dù khoảng cách giữa điều đó với việc giành được đa số cử tri vẫn còn rất xa.

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đánh cả đường dây, bắt đối tượng cầm đầu, truy xét tận cùng nguồn tài chính, tài sản do phạm tội mà có, không bỏ lọt tội phạm là những chỉ đạo quyết liệt, xuyên suốt của lãnh đạo Bộ Công an nhằm siết chặt “gọng kìm” tấn công tội phạm về ma túy với phương châm “triệt cung, xóa cầu”.

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Tại Sudan, cơn sốt vàng đang để lại một cái giá ngày càng lớn. Những bãi thải hóa chất làm suy kiệt đất canh tác, nguồn nước và sức khỏe cộng đồng, trong khi hoạt động khai thác thủ công thiếu kiểm soát tiếp tục cung cấp sinh kế cho hàng nghìn người và là nguồn thu quan trọng cho các bên tham chiến.

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Còn hơn một tháng trước ngày 27/10, cuộc bầu cử Israel diễn ra trong một bản đồ chính trị chưa có câu trả lời rõ ràng về bên nào đủ sức tập hợp 61 ghế để thành lập chính phủ. Trong thế giằng co đó, AI đang nhanh chóng trở thành công cụ mới của chiến dịch tranh cử, trong khi hàng chục nghìn người Israel ở nước ngoài tìm cách trở về để bỏ phiếu.

Việt Nam - người bạn và đối tác tin cậy

Việt Nam - người bạn và đối tác tin cậy

Tháng 9, sau những ngày vui của tết Độc lập, đã diễn ra nhiều hoạt động đối ngoại quan trọng của lãnh đạo Đảng, Nhà nước. Nổi bật là chuyến thăm cấp nhà nước tới Liên bang Nga và Canada, thăm chính thức Cộng hòa Pháp, tham dự Phiên thảo luận cấp cao Đại hội đồng Liên hợp quốc khóa 81 và các hoạt động song phương tại Hoa Kỳ của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm; hoạt động của Thủ tướng Lê Minh Hưng tại Hội nghị thượng đỉnh BRICS lần thứ 18 diễn ra tại Ấn Độ; chuyến thăm Hàn Quốc và Mông Cổ của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn... Việt Nam cũng đón vị quốc khách qua chuyến thăm cấp nhà nước của Nhà vua Thái Lan Maha Vajiralongkorn Phra Vajiraklaochaoyuhua. Đó là minh chứng sinh động về một nước Việt Nam năng động, người bạn và đối tác tin cậy với bạn bè truyền thống và cộng đồng quốc tế, vì hòa bình, hợp tác và phát triển.

Tổng thống Ahmed al-Sharaa và những cánh cửa đang mở ra cho một Syria mới

Tổng thống Ahmed al-Sharaa và những cánh cửa đang mở ra cho một Syria mới

Sau hơn một thập niên chiến tranh và chia cắt, Syria bước vào giai đoạn mới: xây dựng lại nhà nước thống nhất, có khả năng quản trị. Những chuyển động trong 20 tháng qua cho thấy Tổng thống Ahmed al-Sharaa đang dần mở rộng cánh cửa tái thiết cho một đất nước đã bị chiến tranh tàn phá nặng nề.

Lặng thầm góp phần vào sự phát triển của nền kinh tế

Lặng thầm góp phần vào sự phát triển của nền kinh tế

Đằng sau những khu công nghiệp hiện đại, những dây chuyền sản xuất vận hành ngày đêm và dòng vốn đầu tư không ngừng đổ về Bắc Ninh là sự lặng thầm của những chiến sĩ Cảnh sát kinh tế. Suốt 70 năm qua, họ bền bỉ giữ gìn kỷ cương pháp luật, bảo vệ môi trường đầu tư và góp phần dựng nên "lá chắn thép" cho nền kinh tế.

Cuộc chiến của AI

Cuộc chiến của AI

Tháng 9/2025, các nhà nghiên cứu của Anthropic phát hiện một điều mà giới an ninh mạng từng chỉ hình dung trong các kịch bản tương lai: một nhóm tin tặc định danh là GTG-1002, đã "bẻ khóa" công cụ Claude Code của chính công ty và biến nó thành một tác nhân tự động thực hiện tới 80-90% khối lượng công việc trong một chiến dịch gián điệp mạng nhắm vào khoảng 30 tổ chức toàn cầu. Đây được Anthropic gọi là "chiến dịch tấn công mạng quy mô lớn đầu tiên được thực hiện mà không có sự can thiệp đáng kể của con người". Sự kiện này đã trở thành biểu tượng cho một thực tế không thể chối cãi: kỷ nguyên hacker AI không còn là dự báo.

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Từ lời hứa “việc nhẹ, lương cao” trên mạng xã hội đến những cuộc hôn nhân ngoại quốc được vẽ ra bằng viễn cảnh sung túc, tội phạm mua bán người tìm mọi cách đánh vào giấc mơ “đổi đời” của người dân. Tại Cà Mau, phía sau mỗi vụ án được khám phá là một sự thật đau lòng: Khi bước qua ranh giới của sự cả tin, giấc mơ về một tương lai tốt đẹp có thể biến thành những tháng ngày bị bóc lột, giam cầm, bạo hành, thậm chí là tước đoạt mạng sống. Ngăn chặn tội phạm mua bán người, vì thế, không chỉ là cuộc đấu tranh của cơ quan chức năng, mà là cuộc chiến của toàn xã hội.

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Lực lượng Houthi đã giành quyền kiểm soát hòn đảo Perim và vùng bờ Biển Đỏ của Yemen từ chính phủ được Saudi Arabia hậu thuẫn, từ đó nắm quyền kiểm soát eo biển Bab al-Mandab, tạo ra nguy cơ “gọng kìm” các tuyến hàng hải trọng yếu từ Đông sang Tây.

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Khởi công giữa vùng núi cao và địa chất phức tạp nhất hành tinh, dự án thủy điện hạ lưu sông Yarlung Tsangpo vừa mang dáng dấp một kỳ tích năng lượng, vừa mở ra bài toán an ninh nguồn nước vượt khỏi biên giới Trung Quốc. Đằng sau công suất khổng lồ và lời hứa điện sạch là câu hỏi khó hơn - châu Á sẽ quản trị những dòng sông chung ra sao khi nhu cầu năng lượng, biến đổi khí hậu và cạnh tranh chiến lược cùng lúc gia tăng?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

Từng được xem là những nền kinh tế giàu có và ổn định bậc nhất thế giới, các nước Vùng Vịnh đang hứng chịu những xáo trộn ngày càng lớn khi chiến sự kéo dài. Từ hàng không, du lịch đến bất động sản và các sự kiện quốc tế đều bị ảnh hưởng nặng nề, cái giá của bất ổn dần hiện rõ.

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Sự ra đời của các Trường Văn hóa Công an nhân dân (CAND), trong đó có Trường Văn hóa CAND VI không chỉ mở ra cơ hội học tập, rèn luyện cho các em có hoàn cảnh khó khăn mà còn thể hiện sâu sắc trách nhiệm của lực lượng CAND trong phương châm gắn bảo đảm an ninh, trật tự với an sinh xã hội, chăm lo người yếu thế trong xã hội. Ngôi trường đặc biệt này còn mở ra cánh cửa tri thức, niềm tin và hy vọng cho nhiều học sinh có hoàn cảnh khó khăn.