“Tỉ phú khùng” Richard Branson

Sir Richard Branson đã trải qua một cuộc đời không thể sôi động hơn. Sau khi thành lập hãng Virgin Records vào năm 1972, nhà tài phiệt này tiếp tục thành lập Tập đoàn Virgin, được Nữ hoàng Anh phong hiệp sĩ, và đã gom góp được khối tài sản 5 tỉ USD.

Nhưng đó không phải là những điều khiến ông nổi tiếng. Điều làm Branson đặc biệt, ngoài tài sản của ông, là những cuộc phiêu lưu trên toàn cầu và tính tình cực kỳ cổ quái của ông. Theo trang web của Virgin, Branson, 67 tuổi, không định nghỉ hưu và sẽ “dành phần lớn thời gian của ông làm việc vì các sáng kiến phi lợi nhuận”.

Tỉ phú thích phá kỷ lục thế giới

Việc nỗ lực... phá các kỷ lục thế giới được ông xem như là thú vui. Vào năm 1985, chiếc tàu của Branson, Virgin Atlantic Challenger, bị đắm ngay trước khi phá kỷ lục vượt Đại Tây Dương bằng phương tiện thủy nhanh nhất. Branson và thủy thủ đoàn được cứu thoát và đã chính thức phá kỷ lục vào năm 1986. Một năm sau, khinh khí cầu của ông Virgin Atlantic Flyer cũng đã vượt Đại Tây Dương thành công.

Tháng 1-1991, Branson từng vượt Thái Bình Dương từ Nhật Bản tới vùng Bắc Cực thuộc Canada, đi qua 10.800 km, trên một khinh khí cầu với kích thước 74.000 m3. Giai đoạn 1995-1998, Branson và những người đồng chí khác, Per Lindstrand (kỹ sư, phi công, doanh nhân và nhà phiêu lưu mạo hiểm người Thụy Điển), Vladimir Dzhanibekov (phi hành gia vũ trụ người Uzbekistan - thời Liên Xô cũ), Larry Newman (phi công và chuyên gia khinh khí cầu người Mỹ), và Steve Fossett (doanh nhân và nhà phiêu lưu mạo hiểm người Mỹ) đã cùng nhau nỗ lực đi vòng quanh trái đất không nghỉ bằng khinh khí cầu.

Branson và hòn đảo Necker thuộc sở hữu của ông.
Branson và hòn đảo Necker thuộc sở hữu của ông.

Vào cuối năm 1998, họ lập một kỷ lục thế giới với hành trình khinh khí cầu dài nhất từ Morocco tới Hawaii, nhưng không kịp lập kỷ lục và bị nhóm của Bertrand Piccard (bác sĩ tâm lý, chuyên gia khinh khí cầu người Thụy Sĩ) và Brian Jones (chuyên gia khinh khí cầu người Anh) đánh bại. Nhóm này đã hoàn tất hành trình vòng quanh trái đất bằng khinh khí cầu Breitling Orbiter vào tháng 3-1999.

Tháng 3-2004, Branson lập kỷ lục khi đi từ Dover thuộc Anh sang Calais thuộc Pháp trên chiếc xe lội nước Gibbs Aquada của ông trong 1 giờ 40 phút và 6 giây, kỷ lục thế giới về thời gian vượt qua eo biển Anh với một chiếc xe lội nước, phá sâu kỷ lục trước đó gần 5 tiếng đồng hồ.

Rồi tháng 9-2009, Branson cùng các con trai nỗ lực tìm cách vượt Đại Tây Dương bằng chiếc thuyền buồm Virgin Money nhưng bất thành. Sau 2 ngày và 4 tiếng đồng hồ lênh đênh trên biển, chiếc thuyền gặp một trận bão lớn, bị xé tan, và họ đành bỏ cuộc.

Branson cũng có tham vọng chinh phụ vũ trụ. Ông sở hữu một phi thuyền vũ trụ tên VSS Enterprise. Đây là một phi thuyền tư nhân được thiết kế để đưa hành khách lên quỹ đạo với giá 200.000 USD một vé (Branson tuyên bố hành khách có thể trả bằng tiền Bitcoin) Tuy nhiên, sứ mệnh này bị gián đoạn khi chiếc phi thuyền phát nổ trong một vụ bay thử vào tháng 10-2014 khiến một phi công thiệt mạng và một người khác bị thương.

Ngay cả lịch làm việc mỗi ngày của ông, ta đã có thể thấy nhiều điều thú vị. Mỗi ngày tất nhiên một khác, nhất là với tỉ phú, nhưng Branson đã hé lộ nhiều điều với bài đăng blog tháng 4-2017, cho thấy thời khóa biểu của ông ra sao. Ông thức dậy lúc 5 giờ sáng mỗi ngày.

“Dậy sớm giúp tôi rất sung mãn, và lên lịch một ngày của mình hiệu quả”. Cũng nhờ thế, ông có nhiều thời gian cho gia đình và cho bữa sáng. “Điều đó không chỉ khiến gia đình biết họ quan trọng thế nào với tôi, mà còn chuẩn bị rất tốt để tôi bắt đầu một ngày mới”.

Sau đó, ông sẽ chơi thể thao, những hoạt động ưa thích nhất của ông là lướt sóng, bơi lội, đạp xe và quần vợt. Năm 2010, ông từng chạy hết cuộc marathon London 42 km trong khi mặc quần áo như một chú bướm. Năm 2009, Branson lướt sóng với một cô người mẫu xinh đẹp trần như nhộng bám sau lưng. Ông cũng từng lướt sóng thi với cựu Tổng thống Mỹ Barack Obama.

Trên blog của mình, Branson khuyên tất cả những ai có thể tiếp cận với các mặt nước lớn nên lướt sóng. “Hiếm có thứ gì mang lại cảm giác tự do, phấn khích và hòa hợp với thiên nhiên như thế, và cả cơn lốc adrenaline phi thường mà nó mang lại cho bạn” - tỉ phú người Anh viết trên blog của ông.

Branson và gia đình.
Branson và gia đình.

Dậy sớm không chỉ là để tập thể dục: Branson sống trên đảo Necker thuộc quần đảo Virgin thuộc Anh ở Caribe (ông đã mua cả hòn đảo này với giá 320.000 USD vào năm 1979). “Sống ở quần đảo Virgin, tôi thích lên mạng từ sớm để có thể làm việc với các văn phòng của chúng tôi ở những múi giờ khác - ông viết - tôi có thể xem qua toàn bộ các thư điện tử của tôi trước khi thế giới lên mạng”.

Ở văn phòng, Branson không thích quần áo vest và cà-vạt may riêng. “Tôi ghét cà-vạt. Tôi không hiểu tại sao người ta lại chịu đeo cà-vạt” - ông nói với Wall Street Journal hồi năm 2014. Một ngày làm việc của ông bao gồm việc kiểm tra rất nhiều tài khoản mạng xã hội của ông, đọc tin tức và chỉ đạo cho nhân viên.

“Làm lãnh đạo kinh doanh hiện đại đồng nghĩa phải luôn sẵn sàng và biết rõ điều mình nói. Tôi luôn kiểm tra trước hết với đội ngũ Virgin của tôi” - Branson viết. Ông cũng vẫn dùng sổ tay để theo dõi công việc. “Bí mật của tôi là phải viết tất cả ra! Tôi không thể nói gì với các bạn nếu tôi không có bút và sổ tay để viết lại những ý tưởng ngay khi chúng xuất hiện với tôi” - Branson viết. Mỗi ngày ông cũng uống khoảng 20 cốc trà, không đường.

Về đồ ăn, Branson không quá cầu kỳ, ông thích bánh mì kẹp trứng “món hầm của vợ ông, thịt băm nấu với khoai tây hầm hay thịt nướng”. Ông cũng có rất nhiều sở thích, như chơi cờ, tập yoga và Thái Cực quyền. Ông không phải là người hay xem ti vi, nhưng thích những bộ phim lạ (ông từng thủ một vai nhỏ trong bộ phim 007 Casino Royale) và nghe nhạc của Peter Gabriel, Mike Oldfield và The Sex Pistols. Sau bữa tối với gia đình và bạn bè, một ngày của Branson luôn kết thúc vào 11 giờ đêm. Ông nói ông cần khoảng 6 tiếng ngủ sâu để lại tươi tỉnh vào sáng hôm sau.

Cục nam châm với truyền thông

Là người sáng lập và điều hành đế chế kinh doanh Virgin, Branson là một trong những người Anh nổi tiếng nhất, luôn thu hút rất nhiều sự chú ý của giới truyền thông. Ở đỉnh cao của sự nghiệp và danh vọng, ông từng được nhắc tới như một ứng viên thủ tướng, hay thậm chí là hoàng gia Anh. Sinh ngày 18-7-1950 trong một gia đình trung lưu ở hạt Surrey, Branson là con cả trong 3 anh em.

Cha ông, Edward (Ted) Branson là một luật sư, nghề truyền thống của dòng họ. Hầu hết mọi người nhất trí Branson thừa hưởng vẻ ngoài Bắc Âu và tinh thần phiêu lưu từ mẹ ông, Eve Branson, cựu vũ công, diễn viên điện ảnh và tiếp viên hàng không. Eve Branson dồi dào năng lượng và cấp tiến tới mức bà đã học bay tàu lượn vào thời mà còn chưa có mấy phụ nữ biết lái xe. Bà cũng từng tham gia huấn luyện với Không quân hoàng gia Anh trong Thế chiến 2.

Sau khi Branson tới London năm 1967, ở tuổi 17, ông mở công ty đầu tiên, xuất bản tạp chí Student nhắm vào những nhà hoạt động xã hội trẻ. Bản đầu tiên ra mắt tháng 1-1968 và đạt tới 100.000 bản phát hành ở đỉnh điểm của nó. Student đã là bàn đạp vững chắc cho sự nghiệp kinh doanh của Branson. Ông bắt đầu kinh doanh vụ thứ hai năm 1970, một cửa hàng bán lẻ đĩa nhạc qua thư tên là Virgin Mail.

Tuy nhiên, cuộc đình công của ngành bưu điện Anh năm 1971 buộc Branson phải điều chỉnh chiến lược. Thay vì bán qua thư, giờ ông có một cửa hàng đĩa cố định ở London. Việc kinh doanh không được như dự định và có lúc ông đã nợ khoản tiền lên tới 20.000 USD. Ông nghĩ ra một kiểu lừa đảo nhà chức trách, mạo nhận hàng của mình là để xuất khẩu, nhằm trốn thuế. Nhưng ông đã không thoát được, bị đưa ra tòa và tuyên án tù.

Ông và gia đình đã phải bỏ ra khoản tiền tương đương 45.000 USD để được tự do. Tổng cộng, đã có lúc ông nợ nần tới 90.000 USD, bao gồm cả các khoản phạt và nợ thuế với chính quyền.

Branson vui đùa cùng cựu Tổng thống Mỹ Barack Obama.
Branson vui đùa cùng cựu Tổng thống Mỹ Barack Obama.

Nhưng tình hình khá hơn với hãng Virgin Records, được thành lập năm 1973, khi hãng lần lượt mời được về Mike Oldfield, Sex Pistols, Boy George, Culture Club, Peter Gabriel, Phil Collins, Janet Jackson, và cả Rolling Stones trứ danh. Tới năm 1983, đế chế Virgin của Branson đã bao gồm 50 công ty đa ngành khác nhau.

Ông cũng lập một hãng hàng không vào năm 1984, bắt đầu từ một chiếc máy bay đi thuê duy nhất. Hãng đã sống sót qua rất nhiều biến động và dần trở thành hãng hàng không chuyên chở khách vượt Đại Tây Dương lớn thứ ba thế giới.

Virgin, giờ là một đại tập đoàn giải trí, hàng không, bán lẻ, du lịch, khách sạn, tài chính, phim ảnh, đài phát thanh..., vẫn chịu sự kiểm soát chặt chẽ của Branson. Tài sản kếch xù đã giúp Branson có cuộc sống tự do nhất ông có thể nghĩ ra. Năm 1979, ông mua đảo Necker rộng gần 30 héc-ta ở Caribe và đã đầu tư 20 triệu USD vào đó cho một căn nhà 10 phòng ngủ, 2 căn nhà cho khách, 1 nhà máy lọc nước biển, các cơ sở phát điện, cũng như nhập các loại cây cối khác nhằm diệt bớt giống cây bản địa áp đảo.

Ông cũng kiếm tiền rất khá từ hòn đảo này, bằng cách cho thuê nó với giá 20.000 USD mỗi đêm. Các vị khách của ông bao gồm những người cũng đình đám như ông, chẳng hạn Công nương quá cố Diana, đạo diễn Steven Spielberg, diễn viên Mel Gibson và nhân vật truyền hình Oprah Winfrey.

Căn nhà của ông ở đảo Necker từng bị sét đánh và thiêu rụi. Khoảng 20 người đang ở trong nhà lúc đó, bao gồm Branson, gia đình ông và nữ diễn viên nổi tiếng Kate Winslet (vai nữ chính trong phim Titanic) đã thoát chết.

Ngoài đảo Necker, ông còn sở hữu các đảo Moskito Island (mua với giá 10 triệu USD năm 2007) và Makepeace (ở cửa sông Noosa, Queensland, Australia), một chiếc siêu du thuyền tên là Necker Belle (dài 32 mét), tàu ngầm Necker Nymph (chứa được 3 người và có thể lặn sâu 30 mét).

Branson kết hôn với Kristen Tomassi năm 1972, nhưng họ ly dị 4 năm sau đó. Ông nói về cuộc hôn nhân đó một cách khá bình thản: “Khi mới ngoài 20, tôi kết hôn nhưng cuộc hôn nhân chẳng được bao lâu. Chúng tôi có lẽ đều còn quá trẻ. Tôi vẫn là bạn bè với vợ cũ và khá thân với các con cô ấy”.

Năm 1989, Branson cưới Joan Templeman và sống với nhau đến nay. Họ có 2 con, Holly và Sam. Branson tỏ ra là người rất tôn trọng các giá trị gia đình. “Vợ thứ hai của tôi, Joan, đã quyết định là chúng tôi sẽ có con - ông kể - nhưng đứa con đầu của chúng tôi sinh non và chết sau 4 ngày. Khi đó thật buồn, nhưng chúng tôi đã có một đứa khác. Tôi đã có mặt khi con gái tôi, Holly, chào đời, nhưng thật tiếc là lại không thể làm thế với Sam. Gia đình là cả thế giới với tôi, quan trọng hơn nhiều so với việc kinh doanh. Chúng tôi may mắn vì có một gia đình lớn gần gũi, với cả anh em họ, các cô dì, các cháu...”.

Ngọc Minh

Các tin khác

Đừng để chiêu trò lấn át nghệ thuật

Đừng để chiêu trò lấn át nghệ thuật

Giữa dòng chảy sôi động của thị trường âm nhạc hiện nay, vẫn còn không ít những sản phẩm gây chú ý bằng yếu tố phản cảm, dung tục, thậm chí lệch chuẩn về nội dung và hình ảnh. Khi ranh giới giữa sáng tạo nghệ thuật và chiêu trò câu view bị xóa nhòa thì câu hỏi đặt ra không chỉ cho ý thức của người làm nghề, trách nhiệm của cơ quan quản lý, mà còn là sự tỉnh táo của công chúng trong việc tiếp nhận và chọn lọc giá trị văn hóa…

Bắn súng Việt Nam và những tín hiệu vui trước thềm ASIAD 20

Bắn súng Việt Nam và những tín hiệu vui trước thềm ASIAD 20

Trong hành trình hướng đến ASIAD 20, bắn súng Việt Nam đang dần phát đi những tín hiệu tích cực cả về lực lượng lẫn thành tích. Từ sân chơi quốc nội đến đấu trường châu lục, các xạ thủ không chỉ duy trì phong độ mà còn tạo ra những điểm nhấn đáng chú ý. Đặc biệt, sự xuất hiện của những nhân tố trẻ cùng sự ổn định của các gương mặt chủ lực đang mở ra hy vọng cho một tương lai xán lạn của bắn súng Việt Nam.

Tìm kiếm lượt xem bất chấp, đánh đổi an toàn để nhận quà tặng

Tìm kiếm lượt xem bất chấp, đánh đổi an toàn để nhận quà tặng

Phát trực tiếp (livestream) đang bị một bộ phận người dùng lợi dụng để tìm kiếm lượt xem (câu view), nhận tiền ủng hộ, tặng (donate) bằng những nội dung nguy hiểm, phản cảm, thậm chí, vi phạm pháp luật. Từ các trò hù dọa người đi đường, trẻ em đến việc tụ tập, sử dụng hung khí theo “thử thách” của người xem, cho thấy xu hướng lệch chuẩn này đang lan rộng và tiềm ẩn nhiều hệ lụy.

Quyết liệt truy quét lò mổ lậu

Quyết liệt truy quét lò mổ lậu

Dưới ánh đèn lờ mờ của những khu dân cư ven đô, khi thành phố còn chưa tỉnh giấc, những "vòi bạch tuộc" của thực phẩm bẩn đang âm thầm vươn ra. Từ những lò mổ không phép nhếch nhác, thịt gia súc, gia cầm không qua kiểm dịch được tuồn thẳng vào chợ đầu mối, bếp ăn tập thể, đe dọa trực tiếp đến sức khỏe hàng triệu người dân.

Bắn cung Việt Nam giành huy chương ASIAD có khả thi?

Bắn cung Việt Nam giành huy chương ASIAD có khả thi?

Bắn cung Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuẩn bị quan trọng cho ASIAD 20, với nhiều kỳ vọng nhưng cũng không ít lo âu. Sau những tín hiệu tích cực ở đấu trường châu lục, đội tuyển được kỳ vọng có thể tạo nên bất ngờ. Tuy nhiên, trong bối cảnh lực lượng biến động và sự cạnh tranh khốc liệt từ các cường quốc châu Á, câu hỏi lớn được đặt ra: liệu bắn cung Việt Nam có đủ khả năng giành huy chương?

Cần quét sạch những "ngôi sao chổi" mạng

Cần quét sạch những "ngôi sao chổi" mạng

Mạng xã hội đang xuất hiện ngày càng nhiều nội dung gây sốc, phản cảm chỉ để thu hút lượt xem. Từ vụ TikToker ở Lào Cai bị xử phạt vì đăng video xấu độc, không phù hợp thuần phong mỹ tục đến những hiện tượng “giang hồ mạng” như L.9N, có thể thấy một thực tế rõ ràng: càng gây tranh cãi, càng dễ lan truyền, và hệ quả là trong môi trường số, những nội dung phản cảm như có đất dụng võ: Chỉ cần bạn sẵn sàng xem, tôi sẵn sàng làm nội dung.

Phim kinh dị: Khai thác văn hóa giữa lằn ranh sáng tạo và trách nhiệm

Phim kinh dị: Khai thác văn hóa giữa lằn ranh sáng tạo và trách nhiệm

Sau những bộ phim kinh dị chỉ để lại sức hút bề nổi, thể loại này tại Việt Nam đang dần mang sắc thái bản địa, khơi dậy trầm tích tín ngưỡng và văn hóa dân gian. Đây là bước đi đầy tham vọng, dẫu còn nhiều thách thức, của một nền điện ảnh đang tìm kiếm tiếng nói riêng giữa bối cảnh cạnh tranh của thị trường tiêu thụ văn hóa toàn cầu.

Kịch bản của IMF cảnh báo nguy cơ suy thoái

Kịch bản của IMF cảnh báo nguy cơ suy thoái

IMF cảnh báo kinh tế toàn cầu đối mặt nguy cơ suy thoái khi xung đột Trung Đông kéo dài, đồng thời hạ triển vọng tăng trưởng và đưa ra 3 kịch bản với các mức độ rủi ro khác nhau tùy theo diễn biến giá dầu và thị trường tài chính.

EU tìm nguồn nhiên liệu bay thay thế

EU tìm nguồn nhiên liệu bay thay thế

Nguồn cung nhiên liệu hàng không đối mặt rủi ro gián đoạn, EU đang chuẩn bị kịch bản nhập khẩu từ Mỹ và tăng dự trữ nhằm hạn chế tác động tới ngành hàng không.

Điền kinh Việt Nam và thử thách cực đại ở ASIAD 20

Điền kinh Việt Nam và thử thách cực đại ở ASIAD 20

Điền kinh Việt Nam đang đứng trước một bài toán nan giải tại ASIAD 20 (diễn ra tại Nhật Bản vào tháng 9 tới) khi đặt mục tiêu giành 1 HCV, 1 HCB và 1 HCĐ trong bối cảnh sự cạnh tranh ngày càng khốc liệt. Nếu như đấu trường Đông Nam Á vẫn là “sân nhà” quen thuộc, thì bước ra châu lục, mọi thứ trở nên khắc nghiệt hơn gấp nhiều lần.

Nghệ sĩ vẫn chật giữ nghề…

Nghệ sĩ vẫn chật giữ nghề…

“Cơm áo không đùa với khách thơ”, khi thu nhập từ sân khấu không đủ sống, nhiều nghệ sĩ biểu diễn phải xoay xở đủ nghề như làm MC, hát thuê, buôn bán… Dẫu vậy, không ít người vẫn chọn ở lại với nghề, giữ lửa đam mê và chờ đợi một cơ hội đổi thay.

Vụ sữa giả với hơn 400 chủng loại: Làm rõ vì sao “con voi chui lọt lỗ kim”

Vụ sữa giả với hơn 400 chủng loại: Làm rõ vì sao “con voi chui lọt lỗ kim”

Cuối năm 2024, qua công tác nắm tình hình, Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường, Bộ Công an phát hiện trên thị trường có rất nhiều loại sữa không đảm bảo chất lượng, đặc biệt là các loại sữa dành cho các đối tượng đặc biệt như người già, trẻ em, phụ nữ có thai, người gầy yếu... và các loại sữa có ghi bổ sung vitamin, canxi, khoáng chất, thậm chí cả đông trùng hạ thảo, tổ yến... nên đã báo cáo lãnh đạo Bộ chỉ đạo xác minh, làm rõ, xác định 2 công ty sản xuất các loại sữa trên với số lượng đặc biệt lớn là Công ty Rance Pharma và Công ty Hacofood.

Đọc sách khoa học giữa thời bùng nổ thông tin

Đọc sách khoa học giữa thời bùng nổ thông tin

Thị trường xuất bản Việt Nam đang tăng trưởng mạnh mẽ, trong khi nền tảng số mở ra vô vàn cơ hội tiếp cận tri thức. Thế nhưng, chính sự phong phú ấy lại khiến người đọc dễ rơi vào tình trạng bối rối và mất phương hướng khi chọn sách khoa học, dòng sách thiết yếu để xây dựng nền tảng tri thức cho mọi lứa tuổi.

Karate Việt Nam sẵn sàng hướng đến ASIAD 20

Karate Việt Nam sẵn sàng hướng đến ASIAD 20

Ở 3 kỳ SEA Games liên tiếp, đội tuyển karate Việt Nam không chỉ đóng góp nhiều HCV cho Đoàn thể thao Việt Nam mà còn duy trì được vị thế số một Đông Nam Á. Đây là nền tảng quan trọng để các võ sĩ của chúng ta hướng đến mục tiêu chinh phục huy chương tại ASIAD.

Bình yên trên quê hương cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập

Bình yên trên quê hương cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập

Với những người chiến sĩ CAND khoác lên mình sắc xanh lá mạ, vinh dự, tự hào nhưng trách nhiệm cũng rất nặng nề, Công an xã Cẩm Hưng đã và đang ngày đêm giữ cho thế trận an ninh nhân dân vững chắc, đảm bảo an ninh, trật tự để mang lại bình yên trên quê hương cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập.

Nghệ thuật số tiếp cận di sản văn hóa

Nghệ thuật số tiếp cận di sản văn hóa

Nghệ thuật số đang thay đổi cách người Việt tiếp cận di sản và văn hóa. Từ những bộ sưu tập tĩnh trong tủ kính, công chúng dần bước vào trải nghiệm sống động qua trình chiếu mapping và trí tuệ nhân tạo. Bên cạnh việc hỗ trợ hoạt động bảo tồn, công nghệ còn làm sống dậy các lớp giá trị văn hóa, đồng thời mở ra động lực cho kinh tế trải nghiệm theo hướng bền vững.

Mỹ được, mất gì sau một năm áp thuế đối ứng?

Mỹ được, mất gì sau một năm áp thuế đối ứng?

Thuế đối ứng giúp Mỹ cải thiện một số chỉ số kinh tế vĩ mô và thu hút đầu tư, nhưng đồng thời làm gia tăng chi phí cho doanh nghiệp và người tiêu dùng. Sau một năm, bức tranh kinh tế Mỹ hiện lên với cả gam sáng và những khoảng tối đáng chú ý.