Lừng lững và cô độc, cao vút và rì rào giữa nắng gió trời xanh cao nguyên, Kơ nia là biểu tượng của vùng đất này cùng với khan, cồng chiêng, tượng gỗ nhà mồ... Nhưng, bây giờ họa hoằn lắm mới tìm thấy một cây ở típ tắp những làng xa.
Có lẽ, ai cũng từng nghe đến một loài cây đặc trưng ở miền cao nguyên, ít nhất là qua lời bài hát “Bóng cây Kơ nia”, được phổ nhạc từ bài thơ “Bóng cây Kơ nia” nổi tiếng của nhà thơ Ngọc Anh.Nhưng, tượng hình, dáng cây, thế đứng như thế nào, chắc chẳng mấy người mường tượng ra. Cả người trẻ Jrai, Ê Đê, Xê Đăng, Ba Na... của vùng đất này cũng ít còn được thấy nữa.
Amí Toan (gần 70 tuổi, người làng Ah, xã Ia mơ Nông, huyện Chư Păh, Gia Lai) ngồi ghếch chân lên cầu thang nhà sàn, mắt hướng về phía gần nhà mồ của làng bảo làng chỉ còn một cây Kơ nia đó, nó là cây Kơ nia con, mọc lên từ gốc cây Kơ nia mẹ đã chết mấy chục năm trước. Nói là cây Kơ nia con nhưng nó cùng tuổi với Amí Toan. Amí Toan bảo, sau giải phóng năm 75, vùng này nhiều lắm, lớn chừng nào cũng có, có cây 2-3 người ôm không hết. Bây giờ thì hết rồi, chỉ còn vài cây quanh vùng mà thôi.
Kơ nia được gọi là cây “mồ côi” bởi loài này không mọc tập trung thành rừng mà rải rác, đơn lẻ.
Trong trí nhớ của Amí Toan, vẫn y nguyên chuyện xưa kể rằng, ngày xưa có đôi vợ chồng nghèo đã già mà chẳng có con. Hai vợ chồng buồn tủi vì cả đời sống lương thiện, ông đến bên sườn núi tế 7 ngày 7 đêm liền.Yang thấy được lòng thành, thương tình giúp ông bà có một đứa con gái.Ngày làm lễ đặt tên, vợ chồng ông đặt là K’nia.Cha mẹ mất mà vẫn nợ nhà giàu nên K’nia bị bắt về làm người ở. Công việc quá khổ cực khiến cô kiệt sức, nằm lại nơi mảnh đất cằn cỗi đầy gió trên triền đồi.Rồi từ nấm mộ cô mọc lên một cây thẳng tắp vươn cao. Cành cây như những cánh tay gân guốc dang rộng giữa trời xanh. Bao trận dông bão càn quét qua quật đổ các loài cây khác, riêng nó vẫn hiên ngang, sừng sững. Nhờ bóng mát che chở, những mùa rẫy sau cánh đồng trở lại tươi tốt, thóc lúa bội thu, nhà chủ đưa đi phân phát cho người nghèo. Dân làng đặt tên cây là Kơ nia. Từ đó, khi phát rẫy, thấy cây Kơ nia, dân làng giữ nguyên vì họ tin đó là nơi trú ngụ của thần linh, linh hồn người đã khuất.
Từ truyền thuyết ấy, mà có lẽ chính vì sức sống bền bỉ, mãnh liệt không có cây nào như cây Kơ nia, bốn mùa không thay lá. Đã trở thành huyền thoại. Cây Kơ nia chẳng biết vì sao lại là loài cây cô độc, thường mọc một mình giữa cánh rừng, giữa triền đồi cao, hay trong những lũng sâu. Họa hoằn lắm mới thấy Kơ nia mọc đôi, mọc ba nhưng rất ít. Amí Toan bảo, Kơ nia trên những triền thảo nguyên nắng gió không mọc nhiều bao giờ, nó lừng lững vươn cao lên hẳn so với những cây rừng khác. Nắng lửa 6 tháng mùa khô đằng đẵng, cây vẫn một màu xanh thủy chung. Càng nắng, cây càng xanh tốt hơn. Cây thẳng tắp vươn cao giữa đại ngàn. Những cành cây như những cánh tay gân guốc dang rộng giữa trời xanh. Dông bão bao phen, bom đạn chiến tranh bao phen quật đổ bao loài cây, riêng Kơ nia vẫn hiên ngang, sừng sững. Có phải vì thế mà cây được ví như người Tây Nguyên, ngay thẳng, kiên trung, bất khuất.
Theo Amí Toan, trước đây, khi bà con phát rừng làm rẫy thường để lại những cây Kơ nia để lấy bóng mát. Các cây khác thường làm ảnh hưởng đến cây trồng nhưng riêng Kơ nia vô hại. Những bà mẹ địu con trên lưng trong những tháng ngày lao động trên nương, khi mỏi, thường đặt con dưới bóng mát Kơ nia. Hoặc, giữa buổi trưa nắng, chỉ cần ngơi nghỉ chốc lát dưới bóng loài cây này cũng tan đi mỏi mệt. Xưa kia, người đi làm rẫy nếu bị no hơi, đầy bụng, hái lá Kơ nia về nấu nước uống vài ngụm là khỏi; nếu bị bệnh sốt rét rừng, bệnh mà dân làng tin đó là do ma ám thì uống nước nấu cây Kơ nia sẽ khỏi bệnh. Bao nhiêu em bé đã lớn lên dưới bóng mát Kơ nia. Hình bóng Kơ nia gắn với hình ảnh thương yêu của bao nhiêu bà mẹ Tây Nguyên vô danh. Có lẽ thế, mà gần như vô thức, Kơ nia trở nên thân thuộc, sẵn trong tiềm thức sâu xa của mỗi đứa con sinh ra và lớn lên giữa Tây Nguyên đại ngàn.
Mùa Kơ nia rụng quả, người dân có thêm khoản thu nhập đáng kể từ hạt đặc sản của núi rừng Tây Nguyên.
Già Rơ Châm Chuck (làng Phung, xã Ia mơ Nông) mơ màng nhớ: “Ngày đó, tôi còn thấy cây Kơ nia có mặt ở khắp nơi: chân núi, ven đồi, đầu buôn, bờ suối... Nhưng, người ta đã ngả cây, đốn gỗ, phá rừng làm nương rẫy. Những cây Kơ nia cũng chịu chung số phận như những cánh rừng. Có một dạo, người ta còn muốn chặt hạ cả mấy cây Kơ nia đầu buôn để lấy đất xây nhà, dựng quán. Nhưng, già làng không cho phép làm điều đó. Bởi Kơ nia là người thân của buôn làng, là hồn cốt của buôn làng, phải giữ lấy!”. Bây giờ, Kơ nia thân thương của làng Phung vẫn đó, dang rộng tay nơi bến nước, xòa bóng mát bên đường buôn cho người làng nghỉ chân mỗi lúc mệt nhoài.
Thao thiết gió triền đồi
Kơ nia phát triển hết cỡ có thể cao đến 30-40 mét, đường kính vòng thân trên dưới nửa mét. Tán lá luôn vun hình bầu dục, vươn thẳng lên trời, xanh tốt quanh năm vì không có mùa thay lá. Trước đây, ở Tây Nguyên đâu đâu cũng thấy Kơ nia. Những bóng Kơ nia lừng lững ven đường đi, trầm tư trên triền đồi nương, rủ bóng quanh các buôn làng... luôn là hình ảnh quen thuộc thân thương trong mắt mọi người. Nhưng, cuộc sống khó khăn khiến nhiều người đốn hạ cây xuống hầm than bán buôn kiếm sống. Kơ nia cứ thế dần vắng bóng và lùi khỏi những khu dân cư, nhất là quanh vùng đô thị, chỉ còn lại ít ỏi ở những vùng xa.
Cuối tháng 4, cũng là cuối mùa khô Tây Nguyên, gió vẫn thao thiết triền đồi, nắng vẫn hừng hực vàng, những rừng cao su, cà phê, tiêu vẫn đang xanh ngăn ngắt một màu, nhưng dường như đều đặn và bình lặng quá đỗi trong những cánh rừng cây trồng công nghiệp ấy. Chẳng còn mấy cây Kơ nia ở vùng đất này nữa. Già Rơ Châm Chuck vẫn nhớ ngày xưa vùng này nhiều Kơ nia lắm, ngó hướng mặt trời mọc có vài cây, hướng mặt trời lặn có vài cây, hướng núi Păh có vài cây, hướng nào cũng có. Kơ nia thấp thoáng xa xa, cao hẳn lên trên tán rừng, đó là điểm đánh dấu cho những buôn làng. Nhìn về hướng đó, già Chuck biết đó là làng Kep, hướng kia là làng Ah, hướng kia nữa là làng B’loi, hay làng Mun. Hay xa xa hơn nữa nơi dòng Sê San mà nay thành lòng hồ thủy điện Ialy, thì có làng Yã, hay các làng khác nữa.Chỉ cần nhìn thấy cây, là biết ở đó có làng.
Không chỉ già Chuck, mà những người làng khác, ở những vùng đất khác, trên cao nguyên Kon Tum, hay cao nguyên Lâm Viên, hay dưới vùng thung lũng Ayun, dưới vùng An Khê, của những tộc người Ê Đê, Xê Đăng, Ba Na... đều thao thiết với Kơ nia. Không chỉ là cây bóng mát, Kơ nia đã soi bóng xuống hai cuộc chiến tranh tàn khốc và anh dũng của vùng cao nguyên này. Trong những ngày tháng chiến đấu cam go mất còn với kẻ thù, hẳn đã có rất nhiều người tựa nương vào Kơ nia tránh lửa đạn, đập hạt Kơ nia ăn chống đói. Hay những lúc im tiếng súng lại có những người như già Chuck ngồi tựa đầu dưới bóng mát cổ thụ trăm năm, để nhớ thương một khúc dân ca vẳng lại từ ký ức như những ngày còn nằm trên lưng mẹ.
“Bây giờ Kơ nia còn ít quá!”, già Chuck quày quả bước vào nhà. Câu chuyện đột nhiên rơi vào im lặng. Già Chuck trao đổi gì đó với lũ trẻ bằng ngôn ngữ Jrai, rồi lũ trẻ cũng sôi nổi hẳn. Chúng mang ra một rổ hạt. Chỉ vào đó và nói: “Mình đi chăn bò thường nhặt quả Kơ nia ăn, ngon lắm. Hạt của nó ăn bùi gần giống đậu phộng. Con nai, con mang cũng rất thích ăn quả này!”.
Hóa ra, Kơ nia không còn mấy nữa nhưng những cây Kơ nia con vẫn còn lại đâu đó trong những khoảnh rừng da báo, lẫn với những ruộng rẫy. Và vào mùa, người làng lại đến gốc cây để nhặt quả. Thú vị là cây Kơ nia có... cây đực và cây cái. Cây cái thì mỗi năm hoặc 2-3 năm sẽ cho quả kiểu như hạt dẻ, đập ra ăn có vị béo, thơm quyện nơi chót lưỡi. Quả Kơ nia khi mới chín rụng xuống, phần thịt bên ngoài có vị ngọt.Trái xanh có vị chua người dân thường lấy về kho với cá suối rất ngon.Sau khi trái rụng một thời gian, lớp vỏ thịt mỏng bị phân hủy còn hạt được bọc bởi lớp vỏ gỗ nên để cả năm không hỏng. Mấy năm trở lại đây, hạt Kơ nia bắt đầu được nhiều người biết đến, trở thành món ăn vặt thay cho hạt bí, hạt dưa, ăn một lần là nhớ mãi. Do vậy, du khách mỗi lần đến Tây Nguyên đều tìm mua một ít hạt Kơ nia về làm quà. Nhờ đó, mùa Kơ nia rụng quả, người dân có thêm một khoản thu nhập đáng kể từ hạt đặc sản của núi rừng Tây Nguyên.
Trong ký ức của người già, Kơ nia có rất nhiều và đã trở thành huyền thoại của đất này.
Chiều hoàng hôn phủ xuống đỏ ối triền Tây, tôi dừng lại, ngắm nhìn để cảm nhận sâu hơn những cảm xúc mà mình có được về một loài cây biểu tượng này.Tiếng lá rì rầm như một lời thủ thỉ trò chuyện từ ngàn xưa vọng lại, tiếng chim hót ríu rít trên cao. Thỉnh thoảng, đàn chim cất cánh bay lên giữa không trung rồi lúc lại trở về chốn cũ trên những cành cây vươn ra giữa bầu trời. Không biết ở những vùng đất khác trên cao nguyên này có còn nơi nào giữ lại được nhiều cây Kơ nia không, dù người ta gọi Kơ nia là cây “mồ côi” bởi loài này không mọc tập trung thành rừng mà rải rác, đơn lẻ. Nó “mồ côi” như một ám ảnh nhân sinh trong các cộng đồng buôn làng ở Tây Nguyên. Dù bây giờ, cây Kơ nia đã có tên trong Sách Đỏ bởi ngay tại Tây Nguyên thì loài cây này cũng đã trở thành của hiếm. Làm sao đừng để Kơ nia chỉ còn trong hoài niệm? Và, biết đâu, về sau xa nữa, nếu không được “bảo tồn” ngay từ giờ này, thì Kơ nia có lẽ cũng sẽ chỉ còn là... ký ức, như cái cách mà Amí Toan hay già Chuck vẫn thẫn thờ nhắc nhớ.
Nhiều thương lái thu mua hạt Kơ nia của bà con với giá 50.000 đồng/kg nhân hạt, sau đó mang về loại bỏ những hạt xấu, hư rồi phơi khô, rang lên, đóng bì bán với giá 140.000 đồng/kg. Rang lên sẽ làm mùi tinh dầu hăng nồng trong hạt mất đi, khi ăn không còn cảm thấy nhớt nhớt trong miệng như lúc nhai sống, phần nhân hạt lúc này trở nên thơm hơn, béo ngậy và giòn tan. Những ai dù chỉ thử một lần loại hạt rừng dân dã này sẽ vô cùng thích thú. Và hạt Kơ nia đã trở thành đặc sản, món quà biếu đậm hương vị núi rừng của vùng đất Tây Nguyên bây giờ.
Hạt Kơ nia bắt đầu được nhiều người biết đến, trở thành món ăn vặt như hạt bí, hạt dưa.
Không còn những bài tuyên truyền khô cứng hay các buổi phổ biến pháp luật chỉ gói gọn trong hội trường, Công an xã Dân Hòa (Hà Nội) đang tạo dấu ấn bằng hàng loạt video ngắn trên các nền tảng số. Với cách thể hiện gần gũi, dí dỏm nhưng vẫn truyền tải đầy đủ thông điệp pháp luật, những clip chỉ dài chưa đến 1 phút đang giúp kiến thức pháp luật lan tỏa mạnh mẽ tới người dân, đặc biệt là giới trẻ.
Những đêm biển lặng, họ nằm trên cát ngắm dải ngân hà, ánh trăng trên mặt nước, nghe tiếng gió, tiếng thở của các rùa mẹ. Và, mỗi sớm mai, khi ánh mặt trời rọi xuống bãi biển dài cong mình theo con sóng, những chú rùa con ưỡn mình bò về phía biển, bắt đầu hành trình sinh tồn. Tất cả cảm giác ấy trở thành tình yêu với rùa, thôi thúc và níu giữ những con người từ khắp mọi miền trở về biển để làm “bảo mẫu” của rùa.
Chỉ cần bỏ ra vài trăm nghìn đến vài triệu đồng, bất kỳ ai cũng có thể thuê hoặc mua một tài khoản Shopee, TikTok Shop đã xác minh danh tính để mở gian hàng mà không cần lộ diện. Đằng sau những giao dịch tưởng như vô hại này là một "thị trường ngầm" đang phát triển, trở thành mắt xích giúp các đối tượng kinh doanh hàng giả, hàng nhập lậu, hàng không rõ nguồn gốc và trốn tránh nghĩa vụ thuế, đồng thời gây nhiều khó khăn cho cơ quan chức năng trong việc truy vết, xử lý vi phạm.
Dòng Sê Băng Hiêng lặng lẽ chảy giữa đại ngàn Trường Sơn, uốn mình qua những bản làng Vân Kiều vùng biên Hướng Lập - Quảng Trị rồi ngược vào đất bạn Lào. Hai bên dòng sông ấy từng là một trong những tọa độ lửa khốc liệt nhất trên tuyến Trường Sơn trong những năm kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua. Bom đạn đã lùi vào quá khứ. Dòng Sê Băng Hiêng vẫn lặng lẽ chảy giữa đại ngàn và chứng kiến những cuộc trở về...
Hơn nửa thế kỷ, người con trai vẫn mòn mỏi tìm kiếm hình bóng ba mẹ qua ký ức rời rạc thời thơ ấu, những lá thư, dòng nhật ký và lời kể của đồng đội cũ. Suốt 70 năm cuộc đời, đó gần như là nơi duy nhất ông có thể gặp lại ba mẹ của mình...
Đi qua 2 cuộc chiến tranh phá hoại khốc liệt của đế quốc Mỹ, lực lượng Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ (PCCC và CNCH) Công an tỉnh Thanh Hóa đã kiên cường bám trụ giữa mưa bom bão đạn, viết nên những trang sử vàng chói lọi của một đơn vị Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Hơn nửa thế kỷ trôi qua, ngọn lửa quả cảm và tinh thần “Vì nước quên thân, vì dân phục vụ” của thế hệ cha anh đi trước vẫn luôn được gìn giữ, trở thành điểm tựa vững chắc để các thế hệ chiến sĩ hôm nay viết tiếp những chiến công giữa thời bình.
Giữa dòng nước lũ cuồn cuộn ở xã Mường Than (Lai Châu), hình ảnh Hạ sĩ Vàng Văn Tình, chiến sĩ Phòng Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ (PCCC&CNCH) Công an tỉnh Lai Châu, cõng bé gái vượt qua dòng nước dữ đã chạm đến trái tim của hàng triệu người sau khi bức ảnh được đăng tải trên mạng xã hội. Nhưng đó chỉ là một trong hàng chục cuộc cứu người của cán bộ, chiến sĩ Công an nhân dân trong trận lũ quét kinh hoàng hôm ấy…
Từ cán bộ Công an cơ sở, Đại úy Lê Thị Thủy Tiên đã trở thành đại diện duy nhất của Bộ Công an giành học bổng toàn phần Chính phủ Australia. Trên hành trình đến với Đại học Melbourne, nữ Đại úy quê Hà Tĩnh không chỉ khẳng định mình mà còn ấp ủ giấc mơ truyền cảm hứng cho tất cả những ai đang có khát vọng học tập và hội nhập quốc tế để thay đổi chính mình.
Khẳng định bản sắc Việt không đồng nghĩa với việc mọi nguyên liệu đều phải được sản xuất trong nước. Trong dòng chảy của chuỗi cung ứng toàn cầu, điều tạo nên sức cạnh tranh của sản phẩm Việt là khả năng làm chủ sáng tạo, kết nối nguồn lực và không ngừng nâng cao năng lực của các làng nghề.
Chỉ cần 1 cú click chuột, người thuê có thể tiếp cận hàng nghìn tin đăng phòng trọ, căn hộ, homestay trên mạng xã hội. Nhưng phía sau "ma trận" hội nhóm sôi động ấy là những chiêu trò lừa đảo đặt cọc ngày càng tinh vi, khiến nhiều người mất tiền và lộ thông tin cá nhân.
Những lá đơn tình nguyện viết bằng máu, những sơ yếu lý lịch, học bạ, quyết định điều động, thậm chí cả sổ tiết kiệm, hàng chục cây vàng… Mỗi kỷ vật được được trưng bày tại Trung tâm Lưu trữ quốc gia III Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước là một câu chuyện cảm động về cán bộ đi B sẵn sàng hy sinh tuổi xuân, xương máu vì độc lập dân tộc.
Không còn hình ảnh những vị lãnh đạo chỉ xuất hiện sau bục phát biểu hay trong các cuộc họp trang nghiêm, ngày càng nhiều cán bộ, lãnh đạo từ Trung ương đến địa phương đã chủ động bước lên không gian mạng, trực tiếp livestream bán nông sản, quảng bá đặc sản địa phương, giải đáp thủ tục hành chính, phổ biến pháp luật hay đối thoại với người dân… Những hình ảnh tưởng như rất mới ấy lại phản ánh một sự thay đổi sâu sắc trong quá trình xây dựng chính quyền số: lấy người dân làm trung tâm phục vụ.
Từ những nguồn tin của người dân đến các mô hình tự quản ở cơ sở, phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc đã trở thành nền tảng quan trọng của thế trận an ninh nhân dân. Sau 20 năm xây dựng và phát triển, phong trào tiếp tục khẳng định sức mạnh của lòng dân trong bảo vệ an ninh quốc gia, giữ gìn trật tự an toàn xã hội và cuộc sống bình yên của nhân dân.
Livestream giải đáp thắc mắc pháp luật và thủ tục hành chính, tạo các tình huống để tuyên truyền pháp luật một cách dí dỏm, hài hước, đặc biệt là đưa nghệ thuật dân gian như hát xẩm để tuyên truyền… Những phương thức tuyên truyền pháp luật của lực lượng công an cơ sở đang ngày càng đổi mới hiệu quả và gần dân hơn trên môi trường số.
Từng là địa bàn tiềm ẩn nguy cơ phát sinh tệ nạn ma túy do địa bàn rộng, dân cư phân tán và lượng khách du lịch ngày càng gia tăng, xã Tả Phìn (Lào Cai) hôm nay đã trở thành điểm sáng trong phong trào xây dựng địa bàn không ma túy. Đằng sau kết quả ấy là sự kiên trì bám cơ sở của lực lượng Công an xã, những giải pháp phòng ngừa từ sớm, từ xa cùng hành trình cảm hóa, giúp nhiều người lầm lỡ tìm lại niềm tin và cơ hội làm lại cuộc đời.
Từ mỹ phẩm, nước hoa, sữa ngoại đến thực phẩm chức năng, rất nhiều sản phẩm đang được kinh doanh dưới danh nghĩa "hàng xách tay". Tuy nhiên, đằng sau những lời quảng cáo hấp dẫn là câu hỏi về nguồn gốc, tính hợp pháp của hàng hóa cũng như quyền lợi của người tiêu dùng khi phát sinh tranh chấp.
Hàng loạt vụ việc liên quan đến kinh doanh online, livestream bán hàng bị phát hiện, xử lý thời gian gần đây cho thấy cơ quan chức năng đang mạnh tay hơn với các hành vi vi phạm. Mới nhất là vụ khởi tố một chủ shop tại Ninh Bình, tiếp tục gióng lên hồi chuông cảnh báo về những "vùng xám" pháp lý phía sau các phiên livestream chốt nghìn đơn. Khi doanh thu tăng chóng mặt nhưng việc kiểm soát chất lượng hàng hóa chưa theo kịp, ai sẽ chịu trách nhiệm khi quyền lợi người tiêu dùng bị xâm hại?
Nhiều năm nay, thực phẩm bẩn trở thành mối lo, đe dọa sức khỏe cộng đồng, sinh mạng của mỗi người dân. Để phòng ngừa và ngăn chặn kịp thời tội ác tàn phá sức khỏe, kiếm lợi từ đồng tiền bất chính, các cơ quan chức năng đã chung tay quyết tâm vì sức khỏe lành mạnh, đời sống an toàn của người dân.
Trào lưu “phông bạt” không còn thuần túy là lối sống ảo, khoe mẽ, phô trương quá đà để tạo sự sang chảnh và hào nhoáng trước bàn dân thiên hạ. Trong thời đại công nghệ số và trí tuệ nhân tạo, “phông bạt” đã biến tướng thành công cụ lừa đảo, lòe bịp nhằm trục lợi bằng tinh thần và vật chất cả ngoài đời lẫn mạng xã hội…
Lớn lên trong gia đình có truyền thống nhiều thế hệ khoác áo lực lượng CAND, Đại úy Lê Hùng Dương không chỉ tiếp nối tinh thần phụng sự của người cha là thương binh - Trung tá Lê Minh Thảo, mà còn viết tiếp truyền thống ấy bằng những việc làm bình dị nhưng đầy nhân văn. Từ giải cứu hàng trăm chú chó mèo bị bỏ rơi, bị “cẩu tặc” bắt, đến mở quán cơm 0 đồng cho người nghèo, hành trình của anh đã lan tỏa hình ảnh đẹp về người chiến sĩ công an "Vì nhân dân phục vụ".
Nhà thơ Ngọc Anh: Người “khai sinh” cây Kơ-nia 
