Thể thao TP Hồ Chí Minh: Vươn mình sau sáp nhập

Một thời vàng son

Kể từ ngày 1/7, TP Hồ Chí Minh chính thức trở thành một đại đô thị có tầm vóc, quy mô lớn hơn trước nhiều lần. Việc sáp nhập cùng 2 tỉnh Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu đã đưa TP Hồ Chí Minh mới có một diện mạo hoàn toàn khác. Đây là trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước, đồng thời sở hữu nhiều điểm mạnh để phát triển thể thao.

Trong nhiều năm liền, TP Hồ Chí Minh luôn là địa phương đóng góp nhiều VĐV, HLV xuất sắc cho Việt Nam. TP Hồ Chí Minh thường xuyên cạnh tranh vị trí dẫn đầu với Hà Nội ở nhiều môn thể thao trong nước. VĐV đầu tiên của Việt Nam giành huy chương Olympic, võ sĩ Trần Hiếu Ngân, cũng là một người trưởng thành từ thể thao TP Hồ Chí Minh.

25 năm trước, tấm HCB môn Taekwondo tại Olympic Sydney 2000 của Trần Hiếu Ngân không chỉ đơn thuần mang ý nghĩa về mặt thành tích chuyên môn. Cũng trong năm đó, khi Tổng thống Mỹ Bill Clinton đến thăm chính thức Việt Nam, ông đã nhắc đến Trần Hiếu Ngân như một hiện tượng mang hình ảnh về dải đất hình chữ S đến toàn thế giới.

Trước Trần Hiếu Ngân, Taekwondo TP Hồ Chí Minh đã vang danh quốc tế ở sân chơi ASIAD với những võ sĩ như Trần Quang Hạ, Hồ Nhất Thống. Họ là ngôi sao thế hệ đầu của Taekwondo Việt Nam, từng mang về những tấm huy chương vàng ASIAD hiếm hoi trong giai đoạn thể thao Việt Nam trở lại hội nhập. Giờ đây, họ tiếp tục cống hiến ở cương vị mới, những HLV.

Bên cạnh những cái tên kể trên, TP Hồ Chí Minh còn mang đến nhiều câu chuyện đầy cảm hứng về phát triển thể thao, cả trên phương diện thành tích cao và chuyên nghiệp. Chỉ có TP Hồ Chí Minh, bên cạnh Hà Nội và một số địa phương khác, mới dám khai phá những môn thể thao mới như Đấu kiếm, Bóng ném, và gặt hái thành công trên nhiều phương diện.

Những thành công trong quá khứ chính là điểm tựa giúp cho thể thao TP Hồ Chí Minh hướng đến tương lai. Các VĐV của TP Hồ Chí Minh không chỉ được quan tâm đến phương diện tập luyện, thi đấu đơn thuần. Mới đây, một đề án được đưa ra đã giúp các VĐV thành tích cao của TP Hồ Chí Minh được hỗ trợ học đến hết đại học, qua đó tăng cơ hội tìm kiếm việc làm sau khi nghỉ thi đấu.

Trong bối cảnh TP Hồ Chí Minh sáp nhập cùng Bình Dương và Bà Rịa Vũng Tàu, một đơn vị thể thao rất mạnh hứa hẹn sẽ được hình thành trong tương lai. Bên cạnh nguồn lực lớn từ những đầu tàu kinh tế của quốc gia được kết hợp lại, nền tảng huấn luyện, phát triển thể thao bài bản của TP Hồ Chí Minh sẽ giúp nhiều bộ môn cất cánh.

Tinh gọn để làm tốt hơn

Sau quá trình sáp nhập, theo thông tin từ Sở Văn hóa và Thể thao TP Hồ Chí Minh, đơn vị này hiện có 4.638 VĐV, HLV thể thao thành tích cao. Con số này bao gồm 2.850 VĐV, HLV vốn có của TP Hồ Chí Minh trước đây, thêm 834 VĐV, HLV Bà Rịa - Vũng Tàu và 954 HLV, VĐV Bình Dương. Không ít người trong số họ là kiện tướng, thường xuyên có thành tích ở giải quốc gia.

Công cuộc sáp nhập và tinh gọn bộ máy đã bắt đầu diễn ra với thể thao TP Hồ Chí Minh. Mới đây, Sở Văn hóa và Thể thao TP Hồ Chí Minh cho biết, họ đã lên kế hoạch tinh gọn 20-25% bộ máy hiện tại. Con số này tương đương với việc trên dưới 1.000 VĐV, HLV của TP Hồ Chí Minh sau sáp nhập nằm trong diện cắt giảm. Con số sau khi tinh gọn được ước tính vào khoảng 3.560 người.

Hơn 1.000 VĐV, HLV bị cắt giảm là con số khổng lồ nếu xét trên quy mô của một đội thể thao thành tích cao cấp độ địa phương. Trên thực tế, số lượng nhân sự bị cắt giảm còn lớn hơn tổng số VĐV, HLV của Bình Dương trước khi sáp nhập. Thực hiện việc này là điều khó khăn trên một số phương diện, nhưng cần thiết để hướng đến hiệu quả thực tế.

Trong quá khứ, nhiều đội thể thao ở một số địa phương từng bị chỉ trích vì không mang lại hiệu quả xứng tầm. Đó là những đội thi đấu môn cá nhân, nhưng có số lượng VĐV không hề thua kém môn đồng đội như bóng đá. Việc duy trì đội thể thao có quá đông VĐV, HLV nhưng thành tích không tương xứng được xem là hiện tượng làm lãng phí ngân sách.

Ở một góc độ nào đó, lãng phí ngân sách được xem là việc làm rất nguy hiểm, ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn lực phát triển. Bởi, mỗi đồng chi phí bị lãng phí, cũng là một đồng lẽ ra phải dành cho những người xứng đáng nhận về, nhưng lại bị tước đoạt mất. Điều đó cũng trở thành tiền lệ xấu cho hình ảnh của thể thao trong mắt công chúng.

Vì lý do trên, tinh gọn số lượng VĐV, HLV là điều cần làm ở mọi địa phương, chứ không riêng TP Hồ Chí Minh. Trên thực tế, công cuộc thanh lọc VĐV trong giới thể thao thành tích cao thực sự khốc liệt chứ không hề nhẹ nhàng. Trung bình trong mỗi lứa 10 VĐV được phát hiện, bồi dưỡng từ lứa trẻ, việc có 1 VĐV còn tập luyện ở đỉnh cao là điều rất hãn hữu.

Trong câu chuyện của những ai thuộc diện tinh giản, hành trình với thể thao của họ không hề dừng lại. Đây là cơ hội để không ít người tìm đến công việc mới, nơi họ có thể tận dụng kiến thức, cũng như uy tín trong thời gian trước đây, để tự mở ra cánh cửa mới cho bản thân. Tại một siêu đô thị như TP Hồ Chí Minh, cơ hội luôn có cho mọi người.

Cây đinh ba phát triển

Định hướng chung của thể thao TP Hồ Chí Minh là phát triển theo ba hướng: đào tạo, huấn luyện VĐV, HLV thành tích cao; cung cấp nhân lực cho xã hội trong nhiều ngành nghề; tổ chức sự kiện thể thao. Điều thứ nhất là nhu cầu bức thiết của ngành thể thao của mọi địa phương, nhưng chỉ TP Hồ Chí Minh mới có nguồn lực đủ để hướng đến 2 mục tiêu còn lại.

Hiện nay, thể thao TP Hồ Chí Minh chú trọng hướng đến những môn trọng điểm có tiềm năng thành tích cao. Ngoài ra, họ cũng muốn phát huy thế mạnh vốn có ở mảng thể thao phong trào, xã hội hóa đến quần chúng. Chính việc thúc đẩy phong trào và xã hội hóa thể thao sẽ mang đến cơ hội cho nhiều VĐV, HLV, nơi thi đấu hướng đến thành tích chỉ là một phần.

Từ những dẫn chứng nói trên, việc tinh giản số lượng HLV, VĐV là một phần giúp thể thao TP Hồ Chí Minh tăng chất, giảm lượng. Điều này phù hợp với xu thế chung của huấn luyện thể thao thành tích cao, cũng như tạo ra hướng đi mới. Trên thực tế, TP Hồ Chí Minh luôn đi đầu trong nhiều bước đi phát triển thể thao tại Việt Nam và gặt hái thành công ấn tượng.

Trong thời gian gần đây, nhiều đội thể thao của TP Hồ Chí Minh đã lên đường tham dự các giải đấu quốc gia, thậm chí quốc tế bằng nguồn kinh phí xã hội hóa. Đây là hiện tượng cá biệt tại Việt Nam, trong khi phần lớn các địa phương khác vẫn dựa vào ngân sách nhà nước. Cơ sở để TP Hồ Chí Minh làm những điều khác biệt là một siêu đô thị với nhiều điểm đặc thù.

Động lực phát triển của TP Hồ Chí Minh là một thị trường năng động, có quy mô kinh tế lớn nhất cả nước, sức mua lớn và vượt trội. Tuy nhiên, nếu xét về mặt bằng thu nhập cho VĐV thành tích cao, TP Hồ Chí Minh trước đây có phần khiêm tốn hơn so với Bà Rịa - Vũng Tàu và Bình Dương. Đó cũng là điểm cần lưu ý đến nhiều đội thể thao của TP Hồ Chí Minh trong thời gian tới.

Câu chuyện "đầu tiên" là một phần nguyên nhân khiến nhiều VĐV từng rời TP Hồ Chí Minh để đầu quân cho nơi khác, bao gồm cả Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu, trong quá khứ. Họ đã thực hiện một vòng lặp đi để trở về, đồng thời phải khẳng định bản thân mình để tiếp tục đại diện cho TP Hồ Chí Minh thi đấu ở sân chơi thành tích cao.

Bên cạnh TP Hồ Chí Minh, nhiều tỉnh thành khác như Hải Phòng, Bắc Ninh cũng có lợi thế lớn cho phát triển thể thao giai đoạn sau sáp nhập. Việc hình thành những địa phương có quy mô kinh tế, cũng như diện tích và dân số lớn hơn nhiều lần so với trước kia, sẽ giúp hướng đến một kỷ nguyên vươn mình, và thể thao là một khía cạnh trong đó.