Thánh mẫu – nghề hiếm hoi trên thế giới

Nghề “Kumari Bahal” (Thánh sống thơ ấu theo tiếng Nepal), hay thường được gọi tắt là “Thánh mẫu” đã tồn tại nhiều thế kỷ nay, chỉ có duy nhất ở Kathmandu, thủ đô xứ Nepal - một vương quốc cách biệt tọa lạc trên dãy núi Himalaya - “mái nhà của thế giới”.

Rất nhiều cô bé được sửa soạn làm Thánh mẫu, nhưng chỉ một người duy nhất được chọn. Bé gái sẽ được ở trong một ngôi nhà 3 tầng xinh đẹp, có 2 con sư tử bằng đá hoa cương gác cửa. Rồi hàng trăm con bồ câu, công, phượng và nhiều giống chim quý hiếm khác được khắc gỗ trang điểm quanh tòa nhà - tọa lạc giữa khu vực cổ kính ở Kathmandu, ngay kế bên tòa cung điện cũ của nhà vua.

Đôi khi Thánh mẫu vui lòng đứng lấp ló bên khung cửa sổ, để những tín đồ sùng bái và du khách hiếu kỳ chiêm ngưỡng. Nghiêm cấm chụp ảnh!

Theo một trong những truyền thuyết về Kumari Bahal, thì đức Vua Nepal Jaya Prakash Malla thi thoảng thường chơi xúc xắc với nữ thần Talezu - từng hiện xuống thành người trần thế để cùng chơi với vua. Một đêm nọ nhà vua muốn... “chiếm hữu” nữ thần, làm người nổi giận và nói không bao giờ thèm đến chỗ vua nữa.

Cuối cùng sau khi đức vua cứ van nài mãi, nữ thần Talezu đành nhượng bộ nhưng với một điều kiện: “Chỉ hiện xuống trần gian trong thời thơ ấu chưa thành niên của mình trước đây...”. Nhà vua liền hạ lệnh cho xây một tòa lâu đài đặc biệt gần cung điện chính của triều đình.

Nhưng đa phần người Nepal lại tin rằng Thánh mẫu thơ ấu là hiện thân của nữ thần Darvati, có nơi còn gọi là nữ thần Durga - vợ của Shiva, vị thần tối cao và là “ông Bành Tổ” trong tín ngưỡng của người theo Hindu giáo.

Nghề Thánh mẫu được tuyển chọn qua một hội đồng hoàng triều với số thành viên ban giám khảo luôn được giữ kín. Theo truyền thống, hầu như chỉ có các bé gái trong độ tuổi vị thành niên thuộc những dòng họ kim hoàn truyền đời tại Kathmandu mới được chọn. Vẻ ngoài của bé phải đáp ứng đúng 32 điều quy định về sắc đẹp và sức khỏe: da mịn, không có sẹo, cũng như không có dấu vết của bệnh đậu mùa hay các chứng bệnh ngoài da khác; tóc mịn và bóng; mắt to và đen; dáng đi chuẩn mực...

Vòng đầu của cuộc thi là “Thử  thách”: những đứa trẻ được đưa vào một sảnh đường kín, nơi có nhiều người đàn ông “đầu trâu mặt ngựa” ăn mặc dị biệt vẻ hắc ám sẽ... dọa chúng. Xung quanh khắp nơi là những thủ cấp súc vật mới bị cắt còn đẫm máu. Hội đồng Hoàng triều Nepal cho rằng ai làm chủ được trong tình thế này, bé gái đó mới xứng được chọn là Thánh mẫu.

Bé gái kiên định nhất được nhận quần áo cùng đồ trang sức từ người Thánh mẫu trước để lại. Sau đó đến lượt các thầy chiêm tinh coi tướng số, xem “số mệnh” của Thánh mẫu với vua có xung khắc nhau không... Rồi nữ Thánh mẫu vừa chọn ra được vị quân sư chính của triều đình dẫn đi trình diện nhà vua. Thánh mẫu mới được vua ban tặng một đồng bạc trắng.

Tiếp đến là quá trình biến cô bé thành Thánh mẫu thực thụ. Trước mắt cô là cảnh tàn sát gia súc man rợ gồm trâu, bò, dê, cừu, gà và vịt. Thánh mẫu đi quanh những cái đầu súc vật vừa bị cắt - được người ta xếp thành vòng tròn, rồi cắm lên đó những cây nến nhỏ. Sau đó nhi nữ về ngồi yên vị trong một cái ngai đợi đến lúc hồn của nữ thần Talezu (một trong 62 bà vợ nổi danh của đức tổ Shiva) “nhập” vào.

Chính lúc này cô bé biến thành Thánh mẫu. Khi đó chỉ thấy bé gái đang gắng tập trung nghị lực, với khuôn mặt được trang điểm kỹ cùng cái chấm đỏ Tika (con mắt thứ 3, hay mắt thần theo huyền thoại) giữa vầng trán thơ trẻ. Thánh mẫu hầu như bị phủ kín trong bộ phục sức bằng gấm đỏ với rất nhiều đồ trang sức, chỉ thấy được đôi bàn chân trần thấp thoáng ẩn hiện dưới những vạt gấm che.

Một Nữ thần - Thánh mẫu vừa trải qua giai đoạn “Thử thách”; bé gái 14 tuổi Chanira Bajracharia trở thành Kumari Bahal đầu tiên sau khi nền quân chủ Nepal cáo chung dạo cuối năm 2008.
Một Nữ thần - Thánh mẫu vừa trải qua giai đoạn “Thử thách”; bé gái 14 tuổi Chanira Bajracharia trở thành Kumari Bahal đầu tiên sau khi nền quân chủ Nepal cáo chung dạo cuối năm 2008.

Sau khi đã thành “chính quả”, Thánh mẫu liền đứng dậy khỏi ngai và đi dọc theo con đường trắng chạy ngang qua quảng trường hành lễ, tới tòa lâu đài cao 3 tầng kia. Bước đi khoan thai, đường bệ, đầy uy lực trước muôn vàn cặp mắt cung kính của những người dự lễ. 

Thánh mẫu mới bước chân vào tòa lâu đài - nhà tù của mình. Các cánh cửa gỗ nặng nề đóng lại. Thánh mẫu sẽ ở đó cho tới khi bị đau ốm, hay bị xước tay chảy máu, hoặc một điều gì đó nhỏ nhặt tương tự... khiến cô không xứng đáng làm Thánh mẫu nữa, bởi đã vi phạm sự “trong trắng - tinh khiết của tuổi thơ”(!).

Thánh mẫu không được về thăm cha mẹ mình, không được vui chơi với bạn bè cũng như anh chị em thân thích. Người ta chăm lo cho cô bé rất nhiều, tắm rửa và thay đồ nhiều lần mỗi ngày, thận trọng cung kính giữ gìn vì bé gái chính là hiện thân của Nữ  thần Talezu quyền uy.

Thánh mẫu chỉ rời lâu đài khi có những dịp lễ lạt lớn, chừng 2-3 lần trong một năm. Khi đó người ta sẽ khiêng cô lên cái kiệu mạ vàng phủ đầy hoa. Đôi chân nữ thần của Thánh mẫu không bao giờ chạm đất. Cô sẽ là giống chim quý nhất trong cái lồng vàng son nhất.

Mọi người Nepal ai cũng kính trọng Thánh mẫu - nữ  thần, cả người Hindu giáo lẫn Phật giáo, cả người giàu lẫn kẻ nghèo. Họ rất phấn chấn khi được thể hiện lòng tôn kính với một nữ thần cụ thể “bằng xương bằng thịt”, hơn là các vị thần linh xa vời trên trời kia.

Các đời vua Nepal kế tiếp nhau cũng rất kính nể Thánh mẫu. Cứ mỗi độ năm mới, nhà vua cùng các thành viên hoàng tộc đều cung kính đón nhận sự ban ơn từ Thánh mẫu.

Sau thời kỳ vương giả của nghề Thánh mẫu kết thúc, bé gái được “về hưu”. Cô bé có thể trở về nhà cha mẹ, học hành và lập gia đình. Mọi người vẫn tiếp tục kính mến, trọng vọng cô, tuy không còn là Thánh mẫu nữa. Nhưng rất khó kiếm được tấm chồng, bởi ít chàng trai nào chịu lấy một cô gái không được chuẩn bị tí gì về công việc nội trợ cả, luôn được nuông chiều nâng niu với ngọc ngà châu báu giữa lối sống phong lưu.

Mặt khác, theo duy tâm đồn đại thì các cựu nữ Thánh mẫu thường đem lại nỗi bất hạnh, sự rủi ro cũng như chồng họ thường bị... chết yểu (?!). Nghề Kumari Bahal cũng có thể là cái nghề bất hạnh nhất của một đời con gái. Tuy nền quân chủ đã chính thức cáo chung và Vương quốc Nepal hiện thời mang tên mới là Cộng hòa dân chủ liên bang Nepal, nhưng nghề Thánh mẫu vẫn được nhắc đến.

Thu Hường (theo The Observer)

Các tin khác

Khơi thông nguồn lực từ dữ liệu văn hóa

Khơi thông nguồn lực từ dữ liệu văn hóa

Việt Nam đã tạo lập ngày càng nhiều dữ liệu số về di sản, nhưng phần lớn vẫn phân tán, thiếu liên thông và chưa được khai thác như một nguồn lực. Chuyển từ những bản sao số rời rạc sang hạ tầng tri thức dùng chung vì thế là điều kiện để di sản tiếp tục tạo ra giá trị cho nghiên cứu, giáo dục, sáng tạo và cộng đồng.

Vì sao Mỹ ra tay cứu đồng yen Nhật Bản?

Vì sao Mỹ ra tay cứu đồng yen Nhật Bản?

Trước đà lao dốc của đồng yen, Mỹ đã ra tay hỗ trợ Nhật Bản sau gần 3 thập kỷ, đánh dấu động thái phối hợp hiếm hoi giữa lúc những tác động từ tỷ giá ngày càng lan rộng.

Các nghệ sĩ trẻ với tư duy mới mẻ mang đến sức sống mới cho làng nghề.

Tái sinh di sản làng nghề

Hà Nội sở hữu hơn 1.300 làng nghề. Thế nhưng, nhiều làng nghề đang đứng trước nguy cơ mai một vì thiếu thị trường, thiếu người kế nghiệp và thiếu không gian để kể câu chuyện của mình. Trước thềm Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, những người trẻ đã chọn làng nghề làm chất liệu sáng tạo, mở ra một cách tiếp cận mới, tái sinh di sản làng nghề…

Khi cổ vật thành “mồi” của kẻ gian

Khi cổ vật thành “mồi” của kẻ gian

Những pho tượng, sắc phong trong đình chùa đến những cấu kiện nguyên gốc của các công trình cổ, nhiều di sản đang trở thành mục tiêu của nạn trộm cắp ngày càng tinh vi, táo tợn. Mỗi cổ vật bị thất lạc không chỉ là mất đi một tài sản quý giá, mà còn là sự đứt gãy một phần ký ức lịch sử, văn hóa của dân tộc.

Từ nâng tầm quản trị đến khát vọng chuyên nghiệp hóa

Từ nâng tầm quản trị đến khát vọng chuyên nghiệp hóa

Trước đòi hỏi của kỷ nguyên phát triển mới, thể thao Việt Nam đang đứng trước bước ngoặt chiến lược: chuyển đổi mạnh mẽ từ quản lý hành chính sang quản trị hiện đại và thương mại hóa chuyên nghiệp. Nâng cao năng lực tổ chức sự kiện không chỉ là thước đo điều hành, mà còn là chìa khóa mở ra không gian kinh tế thể thao đầy tiềm năng.

Tuân thủ nguyên tác hay dũng cảm bước qua?

Tuân thủ nguyên tác hay dũng cảm bước qua?

Khi “The Odyssey” - bộ phim điện ảnh lấy cảm hứng từ sử thi kinh điển của Homer công bố dàn diễn viên, lựa chọn của đạo diễn Christopher Nolan tựa như “quả táo bất hòa”, tạo ra những luồng tranh luận sôi nổi, độc giả lan tỏa những bài viết phân tích, so sánh với nguyên tác sử thi. Cùng thời gian, điện ảnh Việt Nam dậy sóng khi công bố Tăng Thanh Hà vào vai Nam Phương Hoàng hậu. Tại sao đạo diễn lại thích đảo lộn những hình mẫu vốn đã quá đỗi quen thuộc và thành công từ nguyên tác? Liệu việc tuân thủ tuyệt đối tác phẩm gốc có phải “lá bùa hộ mệnh”, hay sự phóng tác dũng cảm mới giúp tác phẩm đến gần hơn với thế hệ khán giả mới?

Cần hệ sinh thái sáng tạo cho họa sĩ trẻ

Cần hệ sinh thái sáng tạo cho họa sĩ trẻ

Festival Mỹ thuật trẻ lần thứ 8 năm 2026 đang diễn ra tại Hà Nội, mở ra một không gian đối thoại đa chiều của nghệ thuật đương đại, phản ánh tiếng nói của những người trẻ trước cuộc sống và những thay đổi của thời cuộc. Tuy nhiên, hơn cả một kỳ liên hoan, mỹ thuật trẻ cần có một chiến lược phát triển dài hạn trong thời gian tới.

Mỹ thâm hụt ngân sách do hoàn thuế nhập khẩu

Mỹ thâm hụt ngân sách do hoàn thuế nhập khẩu

Sau khi Tòa án Tối cao bác bỏ cơ sở pháp lý của nhiều mức thuế quan, Chính phủ Mỹ phải hoàn hàng chục tỷ USD cho doanh nghiệp nhập khẩu, gây ra hậu quả ngân sách tháng 6/2026 thâm hụt 120 tỷ USD.

Hình tượng người chiến sĩ - từ nguyên mẫu đến màn ảnh

Hình tượng người chiến sĩ - từ nguyên mẫu đến màn ảnh

Thời gian gần đây, nhiều bộ phim có chất liệu từ những chuyên án và nguyên mẫu có thật trong lực lượng CAND đã được đưa vào sản xuất. Những tác phẩm điện ảnh ấy không chỉ mang đến những câu chuyện chân thực, giàu tính nhân văn, tái hiện sinh động cuộc đấu tranh bảo vệ an ninh Tổ quốc mà còn khắc họa bản lĩnh, trí tuệ và sự hy sinh của các chiến sĩ Công an trong nhiều giai đoạn lịch sử.

Đào tạo trẻ - nền móng bền vững của Thể thao CAND

Đào tạo trẻ - nền móng bền vững của Thể thao CAND

Trong thể thao thành tích cao, mỗi tấm huy chương không chỉ được quyết định ở khoảnh khắc thi đấu, mà được vun đắp từ rất sớm: từ khâu phát hiện năng khiếu, lựa chọn môn phù hợp, xây dựng giáo án huấn luyện, tạo dựng môi trường rèn luyện cho đến bồi dưỡng bản lĩnh qua từng giải đấu. Với Thể thao Công an nhân dân (CAND), công tác đào tạo trẻ vì thế luôn mang ý nghĩa đặc biệt. Đó không chỉ là nhiệm vụ chuẩn bị lực lượng kế cận cho thể thao CAND, mà còn là sự đóng góp thiết thực vào thành tích chung của thể thao Việt Nam.

Chuỗi cung ứng và mặt trận an ninh mới

Chuỗi cung ứng và mặt trận an ninh mới

Đầu năm 2026, khi xung đột Mỹ - Iran đẩy eo biển Hormuz vào tình trạng gián đoạn nghiêm trọng, nỗi lo của thế giới không chỉ là giá dầu, mà còn là chip bán dẫn.

Hành trình đưa các anh trở về đất mẹ

Hành trình đưa các anh trở về đất mẹ

Những tấm thân vùi sâu dưới đất, nằm yên lặng hơn nửa thế kỷ, có những tình yêu không được viết bằng đám cưới, mà được viết bằng cả một đời chờ đợi. Đó là những thước phim chân thực và sống động nhất đã và đang diễn ra trong “chiến dịch 500 ngày đêm” tìm kiếm hài cốt liệt sĩ.

Tiệm cận thế giới để vươn xa

Tiệm cận thế giới để vươn xa

Trong những năm gần đây, điện ảnh Việt Nam ghi nhận bước tiến rõ rệt cả về quy mô thị trường lẫn năng lực sản xuất. Chất lượng hình ảnh, thiết kế mỹ thuật, diễn xuất hay tổ chức sản xuất ngày càng tiệm cận những chuẩn mực mới. Tuy nhiên, để một bộ phim không chỉ thành công trong nước mà còn có thể bước ra các liên hoan phim, thị trường phát hành quốc tế, điểm nghẽn lớn nhất vẫn nằm ở kịch bản. Những câu chuyện giàu bản sắc Việt Nam cần được kể bằng một ngôn ngữ điện ảnh đủ sức tạo đồng cảm với khán giả toàn cầu.

"0% lãi suất" và góc khuất ứng lương qua app

"0% lãi suất" và góc khuất ứng lương qua app

Chỉ cần vài thao tác không quá 10 phút trên điện thoại, người lao động có thể nhận trước tiền lương nhờ những lời quảng cáo "0% lãi suất", "giải ngân trong 5 phút". Nhưng phía sau sự tiện lợi ấy là các khoản phí phát sinh mà người lao động chỉ biết khi đã nhận tiền và khả năng vi phạm pháp luật, nguy cơ phụ thuộc tài chính và nếu không tỉnh táo thì rất khó để phân biệt giữa dịch vụ ứng lương với hoạt động cấp tín dụng.

Khi nắng nóng có thể làm “bốc hơi” GDP

Khi nắng nóng có thể làm “bốc hơi” GDP

Những đợt nắng nóng cực đoan đang hoành hành tại châu Âu không chỉ là vấn đề thời tiết hay môi trường, mà ngày càng hiện rõ như một thách thức kinh tế, đe dọa tới tốc độ tăng trưởng GDP và gây ra khó khăn cho mọi mặt đời sống.