Tay chiêu, tại sao?

Chuyện tay chiêu, lâu nay vẫn được bàn đến như một đề tài lí thú không bao giờ hết. Bao nhiêu nhà khoa học đã đưa ra bao nhiêu số liệu điều tra, nghiên cứu. Lại có không biết bao nhiêu chuyện kể về những người tay chiêu vô cùng… quái chiêu đáng bái phục. Nhưng giải thích nguyên nhân hiện tượng này thì tựu trung đều cho rằng, những người tay chiêu có bán cầu não phải phát triển mạnh hơn bán cầu não trái.

Tất cả các nhà nghiên cứu đều cho rằng những người thuận tay trái (TTT) có sự thay đổi chức năng ở não bộ, rằng bán cầu phải của họ phát triển hơn. Nhưng như chúng ta đã phản biện trên kia, và nhiều nhà thần kinh học cũng cho rằng không đơn giản như vậy. Não bộ hoạt động trong một tổng thể. Tay phải hoạt động không dính dáng gì đến hoạt động của tay trái, và ngược lại. Tính vượt trội ở một bên cơ thể không thể chỉ căn cứ vào vận động của tay nào.

Một tác giả Liên Xô còn cho thấy từ 7 - 9 tuổi có 10% người TTT, rồi giảm dần đến 15 - 17 tuổi chỉ còn 3,4%. Con người biết tự điều chỉnh để thích nghi với đời sống cộng đồng. Điều tra xã hội học của một số nhà khoa học Đức cho thấy, trẻ con đang thời kỳ bú mẹ chưa có biểu hiện thuận tay nào. Mẹ nó cho bú vú trái thì tay trái nó quờ quạng mân mê đầu vú phải, đến lúc đổi bên, được bú vú phải thì tay phải lại quờ quạng mân mê vú trái mẹ. Ba tháng biết lẫy, bảy tháng biết bò, đến chín tháng lò dò chạy đi, là giai đoạn vẫn chưa thấy rõ trẻ thuận tay nào. Đến giai đoạn trẻ đòi cầm thìa tự xúc lấy cháo, cơm, và lớn lên chút nữa ta mới thấy rõ dần nó thuận tay nào. Nếu nó thuận tay phải thì thôi. Nếu nó thuận tay trái thì ta uốn nắn, nhắc nhở, giảng giải, đe nẹt. Nó có thể nghe hoặc không nghe. Bởi giai đoạn này nó mới chỉ có khả năng bắt chước ta, làm giống như ta, cầm thìa đũa như ta. Ta là trực quan sinh động để nó quan sát, mà ta thì (đa số) đang cầm tay phải. Nhưng vì ta ngồi đối diện với nó nên tay phải ta, ở vị trí của trẻ lại vừa gần kề, vừa đối xứng với tay trái trẻ, hệt như ta nhìn ta trong gương, thế là nó tưởng rằng đã bắt chước được ta, cầm tay phải như ta, nhưng thật ra lại chính là tay trái của nó. Bạn đứng trước tấm gương hằng ngày mà xem, có phải khi giơ tay phải lên chải đầu thì trong gương hóa ra lại là tay trái không?

Nhà danh họa, cũng đồng thời là nhà bác học Léonard de Vinci, hơn 500 năm trước đã nghĩ và thiết kế bản vẽ tàu ngầm, máy bay lên thẳng, dù, máy xúc, v.v, mà ngày nay ta chế tạo theo, không chỉ viết bằng tay trái mà còn viết nhật ký ngược, (chắc không muốn cho ai xem). Bí mật mãi mới được giải mật. Muốn đọc nó, chỉ cần đặt nó trước gương, đọc nó trong gương.

Chính giai đoạn này, trong việc này, trẻ bắt đầu bộc lộ tính cách của mình. Những trẻ trí tuệ bình thường, tính cách bình thường thì bảo sao nghe vậy. Ngày nào chúng cũng ăn ba bữa, được bảo ít nhất ba lần, cứ lặp đi lặp lại như thế mãi, nó có thể quên quên nhớ nhớ, ta lại lặp lại tiếp, mãi như thế hằng tháng, hằng năm rồi nó cũng quen dần. Và như thế, đa số trẻ sẽ có thói quen cầm tay phải. Nhưng với những trẻ có trí tuệ phát triển hơn, hiếu động hơn, đặc biệt có tính cách mạnh mẽ thì không thế. Trong đầu óc non trẻ của mình, nó cho rằng nó cầm thìa, bằng tay trái để xúc cháo, cơm thế là đúng, là giống người lớn. Cớ sao người lớn lại cứ bắt nó phải nghe mình, nên nó không nghe. Cái sự bướng ngầm trong óc nó là bướng về nhận thức, chứ không phải bướng về thái độ. Khi nó cho là mình đúng thì dứt khoát không nghe. Có bị đánh, mắng cũng không nghe, hay chỉ nghe lúc ấy, lúc người lớn có mặt thôi, còn sau đó, sau lưng người lớn nó vẫn làm theo ý nó, theo cách nghĩ của nó, lí giải của nó. Grigôri lúc bé chắc chắn là như vậy.

Những đứa trẻ bướng về nhận thức ở nước nào cũng vậy. Đấy chính là biểu hiện đầu đời, biểu hiện đầu tiên của tính độc lập trong suy nghĩ. Mà độc lập suy nghĩ lúc bé chỉ đơn giản là không nghe người lớn điều gì, nếu nó không cho là đúng, thậm chí, còn làm ngược lại những gì người lớn bảo. Cái mầm mống ấy gặp những điều kiện thuận lợi theo hướng ấy, phát triển lên sẽ thành tài năng, thiên tài là điều hoàn toàn có lí. Chính nhà bác học lừng danh Albert Einstein đã nói về mình: “Sở dĩ tôi tìm ra thuyết tương đối, vì ngay từ bé, tôi đã không công nhận ngay những gì mọi người đã công nhận”.

Chúng tôi không dẫn ra tên một số danh nhân TTT trong số 20% những danh nhân nổi tiếng thế giới với những biệt tài vô cùng kì lạ của họ mà ai cũng biết. Chỉ nhận xét rằng, hầu hết họ đều là nam giới. Cũng dễ hiểu. Tính cách của trẻ em gái, do những đặc điểm giới tính thường là mềm mại, nhu mì, dễ nghe, dễ bảo nên tỉ lệ nữ TTT thấp hơn nam giới nhiều. Dự các bữa tiệc, bạn cứ để ý sẽ hiếm thấy có phụ nữ TTT.

Rèn trẻ TTP là một quá trình. Quá trình ấy là nửa năm, một năm hay lâu hơn là tùy vào khả năng nhận thức, cách nhận thức của trẻ, nhưng nó còn phụ thuộc vào cách người lớn giảng giải, rèn luyện trẻ. Khi đứa trẻ bảo: con cũng cầm tay phải như bố mẹ đấy thôi, thì ta phải đọc được suy nghĩ của nó, vì sao nó nói thế (như đã phân tích ở trên). Chỉ cần người lớn chuyển từ vị trí ngồi đối diện (bao giờ cho trẻ ăn ta chả phải ngồi đối diện với trẻ) sang vị trí ngồi bên cạnh nó, hoặc ngồi sau nó để trẻ ngồi trong lòng mình, và giải thích cho nó, đây này, nãy con bảo là cầm tay phải giống bố, nhưng thật ra là khác bố. Bây giờ hai bố con ta ngồi cùng chiều thế này thì con phải cầm tay phải thế này mới giống bố chứ.

Sự khác nhau ở vị trí giữa ta và trẻ là nguyên nhân mấu chốt gây nên sự nhầm lẫn của trẻ. Cũng giống như các cô giáo dạy trẻ tiểu học tập đồng diễn thể dục. Khi làm những động tác mẫu, cô phải đứng cùng chiều với trẻ, để chúng nhìn mà làm theo mới chóng thuộc. Sau đó muốn quan sát nhận xét để uốn nắn các trẻ lúng túng, làm sai thì mới quay xuống phía dưới nhìn, nhưng vẫn phải chọn một em khá nhất đứng trên, cùng phía các em làm trực quan để các em theo mẫu mà làm. Người chưa có kinh nghiệm cứ đối mặt với trẻ dễ làm chúng nhầm lẫn.

Quá trình rèn để cho trẻ TTP bao giờ cũng bắt đầu từ lúc tập cầm thìa, rĩa, dần dần mới là các dụng cụ khác trong nhà như dao, kéo (đồ nhựa), các đồ chơi khác, mãi rồi mới đến cầm các thứ đồ vật khác. Trẻ ở tuổi nhà trẻ, mẫu giáo (nhỏ, nhỡ, lớn), đến cấp tiểu học, người lớn vẫn phải thường xuyên uốn nắn như thế. Nhiều nghiên cứu ở nước ngoài cho thấy, trẻ 4-5 tuổi vẫn còn 40% chưa định hình thuận tay nào. Đến 5-7 tuổi, đi học rồi cũng vẫn còn khoảng 20% vẫn TTT, như ở nhà.

Ở trường, trẻ vốn nghe lời thầy hơn nghe lời mẹ, nên chúng dễ nghe lời thầy hơn (thầy là một chức danh, không hàm giới tính, dù tuyệt đại đa số là phụ nữ dạy tiểu học). Thêm nữa, nhìn các bạn ngồi cùng bàn, cùng hướng, dễ trông bạn mà bắt chước hơn. Lại còn chuyện, nếu cứ cầm tay trái như ở nhà, động vào tay bạn, hỏng chữ bạn, bạn bắt đền, bạn ứ chơi cùng thì lôi thôi lắm. Do đó, đa số người Việt Nam chỉ TTT khi cầm đũa, sau nữa là dụng cụ lao động, chứ cầm bút thì vẫn cầm tay phải.

Nước ta và có lẽ các nước đều buộc học sinh phải viết bằng tay phải. Nhưng ở Mỹ, từ 1930, người ta đã cho trẻ tự do thuận tay nào cũng được, cầm bút cũng thế. Bởi, hơn bất cứ nước nào, ở Mỹ, giáo dục (và không chỉ giáo dục) tự do của con người được tôn trọng tối đa. Nhưng cái gì cũng có hai mặt của nó. Cá tính, tính cách, tài năng được tự do phát triển. Không biết có ai điều tra chưa, nhưng chắc chắn tỉ lệ người TTT ở Mỹ cao nhất thế giới. Riêng các tổng thống Mỹ, tính đến Tổng thống Obama cũng TTT đã là 8/44  vị rồi.

Cái chuyện thuận tay nào là chuyện hoàn toàn cá nhân, có vẻ chẳng ảnh hưởng đến ai, nhưng suy cho cùng cũng có lắm chuyện. Vì TTT nên một nhà tâm lí học đã khuyên ông Cliton không nên “khua tay múa chân” khi diễn thuyết tranh cử để tránh gây phản cảm cho đa số cử tri Mỹ.

Dự tiệc cưới hay ngồi ăn với ai cũng thế. Một trong những triết lí ẩm thực của Tản Đà là phải được ngồi cùng mâm với những người mình thích, để vừa ăn vừa trò chuyện mới vui, chứ như hồi chống Pháp để đảm bảo vệ sinh phải ăn đũa hai đầu và tuyệt đối không nói thì ai mà chịu được. Tác giả chứng kiến nhiều lần, mâm chỉ còn thiếu một chỗ. Nhưng người cuối cùng không chịu ngồi vào chỗ thiếu, chưa ai hiểu vì sao, rồi thấy ông ấy đến lúng túng nói với người ngồi đầu bàn phía trái, nhờ đổi chỗ vì… ông ta cầm đũa tay trái. Thế còn lần đầu gặp khách, ông đưa tay trái ra bắt, không biết khách sẽ nghĩ thế nào? Chắc chắn người TTT phải bị loại khi tham gia duyệt binh, vì khi diễu qua lễ đài, tất cả đều đưa tay phải lên vành mũ kêpi chào, không lẽ mình ông chào bằng tay chiêu?

Cũng rất có lí, rất nhân văn khi những người TTT thành lập hội, và đề nghị các nhà sản xuất phải dành một tỉ lệ đồ dùng nào đó cho mình. Chả thế linh mục Campell người sáng lập ra “Hiệp hội quốc tế những người TTT” ở Topka đã ra tuyên ngôn có đoạn: “Những người TTT được quyền đưa tay trái ra bắt (ý là không phải xin lỗi, tôi TTT), được dùng tay trái khi chào cờ và… làm dấu thánh”. Không biết có được đáp ứng? Theo đà ấy, các chủ tiệc có nên dành một hai bàn cho những người TTT? Nhưng ở Brazil , người ta cũng có các dụng cụ học tập, máy ảnh cho người TTT, bác sĩ nha khoa TTT có thể mua ghế làm răng TTT cho mình, thậm chí có cả các cuốn séc cho người TTT.

Hai nhà khoa học Diane Halpern (Mỹ) và Staley Coren (Canada) đã đưa ra kết quả điều tra 987 người thì thấy, tuổi thọ người TTT thấp hơn nhiều so với người TTP. Cụ thể: TTP thọ 75, TTT chỉ thọ 65. Nữ TTP: 77,7%, TTT: 72,3%. Nam TTP: 72,3%, TTT: 62,3%. Chết vì tai nạn: TTP là 1,5%, TTT là 7,9%. Chết vì tai nạn ô tô: TTP là 1,4%, TTT là 5,2%.

Nếu các bạn đồng thuận với luận giải của tác giả thì khác với thuyết sinh tử, thuyết của chúng tôi là thuyết xã hội. Ai cũng có thể kiểm chứng được. Và chuyện kỳ bí trở thành đơn giản vô cùng. Các bậc cha mẹ, các thầy giáo chỉ cần giải thích đúng cách cho trẻ là trẻ nghe ra ngay (dĩ nhiên vẫn phải rèn tập nhiều nữa). Và như thế sẽ tránh cho chúng không ít phiền phức trong sinh hoạt cộng đồng sau này. Những số liệu không hay của người TTT vừa nêu trên, chắc chắn có nguyên nhân là sự trái khoáy, ngược đời của người TTT thiểu số với người TTP đa số trong cộng đồng.

Thuyết xã hội còn được chứng minh ở việc này. Chỉ cần rèn luyện thì ai cũng có thể thuận cả hai tay, thuận cả hai chân. Bằng cớ là các võ sĩ, các cầu thủ đẳng cấp quốc gia, quốc tế đều có hai tay, hai chân khỏe như nhau, dù lúc ăn họ vẫn dùng tay trái. Đấy là một thói quen, một tập tính hình thành từ bé.

Có một huấn luyện viên bóng đá nổi tiếng thế giới nhờ một bí mật. Ông đã huấn luyện thì các cầu thủ ra “trường” đều lừa bóng bằng chân trái hay như chân phải, sút chính xác, khỏe như chân phải, nhưng trước khi được nhận vào học, cầu thủ bắt buộc phải cam kết, cho đến khi nhắm mắt xuôi tay cũng không được tiết lộ cho bất kỳ ai biết mình đã được huấn luyện như thế nào. Sân bóng tư nhân của ông ở xa thành phố, không có hào sâu, nhưng có tường cao bao bọc, kín như bưng. Nhưng rồi cuối cùng bí mật cũng bị tiết lộ: ông bắt cầu thủ chỉ được đi giày bóng đá vào chân trái, chân kia chỉ được đi giày thường. Đến bao giờ chân trái cũng khéo léo lừa bóng, cũng sút mạnh, chính xác như chân phải mới được đi cả đôi giày bóng đá

Nhà văn Nguyễn Bắc Sơn

Các tin khác

Cây giáo trên tay vua

Cây giáo trên tay vua

Giáo là món vũ khí “kinh điển” của thời cổ đại, vì nó dễ chế tạo, dễ huấn luyện và được sử dụng rất linh hoạt. Ngoài binh lính, có những vị vua nước Việt cũng từng cầm giáo làm vũ khí, và có vị còn... ra đi vì mũi giáo.

Trí tuệ nhân tạo âm thầm tàn phá môi trường

Trí tuệ nhân tạo âm thầm tàn phá môi trường

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang âm thầm thúc đẩy sự mở rộng của nhiên liệu hóa thạch, giúp một số quốc gia gây ô nhiễm lớn nhất thế giới khoan và khai thác nhiều dầu khí hơn. Đã đến lúc cần xem xét lượng khí thải do AI tạo ra, vốn có thể vượt xa đáng kể so với tác động môi trường từ cơ sở hạ tầng của nó.

40 năm định hình ngành hạt nhân sau thảm kịch Chernobyl

40 năm định hình ngành hạt nhân sau thảm kịch Chernobyl

Thảm họa Chernobyl không chỉ khép lại bằng những con số thương vong, mà còn mở ra một bước ngoặt lớn trong tư duy về an toàn và chính sách năng lượng toàn cầu. Từ cú sốc 1986, khái niệm "văn hóa an toàn hạt nhân" được đặt lên hàng đầu, kéo theo những thay đổi sâu rộng trong thiết kế, vận hành và giám sát các nhà máy điện nguyên tử. Ngày nay, khi nhu cầu bảo đảm an ninh năng lượng gia tăng, điện hạt nhân đang trở lại và đáng tin cậy hơn nhiều so với cách đây 4 thập kỷ.

“Đường vòng” cho nỗ lực từ bỏ nhiên liệu hóa thạch

“Đường vòng” cho nỗ lực từ bỏ nhiên liệu hóa thạch

Ngày 28/4/2026, Hội nghị quốc tế lần thứ nhất về Chuyển dịch khỏi nhiên liệu hóa thạch đã diễn ra tại thành phố Santa Marta của Colombia, với sự tham dự của đại diện hơn 50 quốc gia. Bức tranh rối ren của thị trường năng lượng thế giới thời gian qua cho thấy một thực tế phũ phàng là sự lệ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch đang trói buộc các quốc gia vào những biến động địa chính trị phức tạp, vốn nằm ngoài tầm kiểm soát. Trong bối cảnh đó, hội nghị tại Santa Marta đã được nhiều ý kiến ca tụng là sự kiện đánh dấu “bước khai tử” nhiên liệu hóa thạch.

Vành đai gỉ sét và vành đai mặt trời: Cuộc chuyển đổi trong lòng nước Mỹ

Vành đai gỉ sét và vành đai mặt trời: Cuộc chuyển đổi trong lòng nước Mỹ

Khi những người ủng hộ ông Trump trong cuộc đua trở lại Nhà Trắng hô vang khẩu hiệu “Đưa việc làm trở lại”, họ không chỉ nói về những bảng lương đã mất, mà còn về cả một bản sắc đang phai mờ. Thực tế, những nhà máy mới vẫn đang mọc lên trên đất Mỹ, chỉ có điều chúng không nằm ở những thị trấn công nghiệp xưa cũ mà chọn những vùng đất mới. Đây vừa là lựa chọn tất yếu, đồng thời là một nghịch lý của nền kinh tế - chính trị Mỹ hiện tại.

UAV giá rẻ khiến chiến tranh khó lường hơn

UAV giá rẻ khiến chiến tranh khó lường hơn

Trong nhiều thế kỷ, ưu thế trên không là đặc quyền của các cường quốc quân sự. Máy bay không người lái (UAV) đang thay đổi điều đó. Khi khả năng tiếp cận từ trên không không còn là đặc quyền của vài cường quốc nữa, nó đang khiến cho những cuộc xung đột trở nên “cân bằng” hơn nhưng cũng khó kiểm soát hơn.

Sắc cờ thời xưa

Sắc cờ thời xưa

Chúng ta thường nghe kể rằng thời Nguyễn ở nước ta, vua treo cờ vàng, nhưng ít người biết rằng vua còn có nhiều sắc cờ khác nữa.

Doanh nghiệp bị phạt tù vì “nộp tô” cho khủng bố

Doanh nghiệp bị phạt tù vì “nộp tô” cho khủng bố

Tòa án Pháp ra phán quyết phạt tù lãnh đạo một tập đoàn đa quốc gia vì hành vi tài trợ khủng bố trong bối cảnh xung đột tại Syria giai đoạn 2013 - 2014. Động thái này không chỉ phơi bày mức độ gắn kết giữa hoạt động kinh doanh và các mạng lưới cực đoan, mà còn phát đi cảnh báo rõ rệt về ranh giới pháp lý mà doanh nghiệp không thể vượt qua khi hiện diện tại các khu vực chiến sự.

Trinh thám trên không trong thời đại mới

Trinh thám trên không trong thời đại mới

Trinh thám trên không đã và đang là một trong các nhân tố chủ đạo trong chiến tranh hiện đại. Sự xuất hiện dày đặc của nhiều mẫu máy bay không người lái (UAV) phục vụ công tác tình báo, theo dõi và do thám (ISR) trên chiến trường lại càng khẳng định vai trò của trinh thám trên không.

Mặt Trăng đang trở thành chiến trường quyền lực mới

Mặt Trăng đang trở thành chiến trường quyền lực mới

Sau hơn nửa thế kỷ, con người sắp in dấu chân trở lại Mặt Trăng. Tuy nhiên, “lục địa thứ 8” giờ đây đang chật chội hơn trước rất nhiều. Đấy không chỉ là cuộc đối đầu song phương giữa Mỹ và Liên Xô như thời Chiến tranh lạnh, mà đã trở thành một sân chơi đa cực với sự tham gia quyết liệt của nhiều quốc gia và cả những liên minh.

Khi AI vừa là mũi giáo vừa là tấm khiên?

Khi AI vừa là mũi giáo vừa là tấm khiên?

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang dần thoát ly khỏi vai trò công cụ hỗ trợ để trở thành tác nhân cốt lõi làm thay đổi diện mạo an ninh mạng toàn cầu. Từ khả năng tìm kiếm lỗ hổng bảo mật với tốc độ ánh sáng của các mô hình ngôn ngữ lớn đến những "tác nhân AI" tự vận hành cuộc tấn công, trí tuệ nhân tạo đang mang đến những thách thức chưa từng có trong lĩnh vực này.

Kinh tế thế giới trước ngã rẽ khủng hoảng đa chiều?

Kinh tế thế giới trước ngã rẽ khủng hoảng đa chiều?

Diễn ra từ ngày 13 tới ngày 18/4, Hội nghị Mùa xuân do Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế giới (WB) đồng tổ chức thu hút sự tham gia của hơn 190 bộ trưởng tài chính, thống đốc ngân hàng trung ương, cùng hàng nghìn đại diện các tổ chức quốc tế, học giả và doanh nghiệp. Những cuộc thảo luận của giới tài chính toàn cầu ở Washington lần này đã khép lại với những cảm giác ảm đạm, song hành với sự đồng thuận thay đổi rõ rệt trong nhận thức chung: Cộng đồng tài chính quốc tế đã và đang buộc phải chuyển sang chế độ quản lý khủng hoảng, trong khi guồng máy kinh tế thế giới đối mặt với sự rạn nứt cấu trúc sâu sắc, thay vì chỉ là một đợt suy thoái mang tính chu kỳ.

Quân đội Đức và tham vọng làm chủ “chiến trường thủy tinh”

Quân đội Đức và tham vọng làm chủ “chiến trường thủy tinh”

Quân đội Đức đang đẩy nhanh lộ trình tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) và hạ tầng vệ tinh quy mô lớn nhằm biến chiến trường trở nên "trong suốt như thủy tinh". Với tư duy lấy dữ liệu làm trung tâm, họ kỳ vọng sẽ rút ngắn chu kỳ ra quyết định từ nhiều ngày xuống còn vài phút, tạo ra lợi thế áp đảo trước các đối thủ tiềm tàng thông qua khả năng quan sát vượt trội và phản ứng tốc độ cao.

Chuyện “trong nguy có cơ” tại eo biển Hormuz

Chuyện “trong nguy có cơ” tại eo biển Hormuz

Eo biển Hormuz, "yết hầu năng lượng" của thế giới, là nơi chứng kiến khoảng 20 triệu thùng dầu, tương đương 15 - 20% nguồn cung toàn cầu, được trung chuyển mỗi ngày. Kể từ cuối tháng 2/2026, khi xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran bùng phát, trật tự quen thuộc nhanh chóng bị phá vỡ. Số lượng tàu qua lại eo biển giảm mạnh, từ khoảng 135 chuyến/ngày xuống chỉ còn trung bình khoảng 6 chuyến/ngày trong tháng 3/2026, thậm chí có thể còn thấp hơn. Thị trường năng lượng chịu một cú sốc nguồn cung rõ rệt, giá dầu Brent tăng mạnh, có thời điểm vượt mốc 100 USD/thùng và kéo theo áp lực lạm phát lan rộng.

Giải mã những vũ khí lần đầu thực chiến trong xung đột tại Iran

Giải mã những vũ khí lần đầu thực chiến trong xung đột tại Iran

Từ hệ thống đánh chặn bằng tia laser Iron Beam, tên lửa PrSM, phi đội drone tự hành Lucas cho tới tên lửa siêu vượt âm Fattah-2, cuộc xung đột tại Iran đã trở thành nơi trình làng hàng loạt vũ khí thế hệ mới. Các khí tài này tham gia rất hiệu quả vào các kịch bản tác chiến cường độ cao, tạo ra những khác biệt rõ rệt trên chiến trường.

Trái đất “cựa mình”, AI sẽ lên tiếng

Trái đất “cựa mình”, AI sẽ lên tiếng

Những vết nứt nhỏ trên bậc thềm, những thân cây nghiêng bất thường hay lớp tuyết lặng lẽ tích tụ trên sườn núi - tất cả từng là dấu hiệu khó nhận biết của thảm họa. Nhưng giờ đây, khi Trái Đất chuyển động, trí tuệ nhân tạo đang giúp con người nhìn thấy những điều tưởng như vô hình, mở ra cơ hội cứu sống hàng nghìn sinh mạng mỗi năm.

Tiền lệ pháp lý định hình lại kỷ nguyên mạng xã hội

Tiền lệ pháp lý định hình lại kỷ nguyên mạng xã hội

Một phán quyết mang tính bước ngoặt tại Mỹ đã lần đầu tiên buộc hai ông lớn ngành công nghệ là Meta và Google phải chịu trách nhiệm không phải vì những gì người dùng đăng tải, mà vì chính cách các nền tảng này được thiết kế để cuốn người trẻ vào những vòng lặp vô tận của màn hình điện thoại. Được ví như "khoảnh khắc thuốc lá" của thế kỷ 21, phán quyết này mở ra làn sóng kiện tụng và siết chặt pháp lý để kiểm soát cách thức các nền tảng số được thiết kế và vận hành.

Khi cỗ máy tự quyết định, ai sẽ là người chịu trách nhiệm?

Khi cỗ máy tự quyết định, ai sẽ là người chịu trách nhiệm?

Vào năm 1942, khi thế giới còn đang chìm trong khói lửa của Chiến tranh thế giới thứ hai, nhà văn khoa học viễn tưởng Isaac Asimov đã thai nghén một ý tưởng đầy tính nhân văn: "Ba định luật Robot". Đó là bộ quy tắc được "cài đặt" trong bộ não của robot để đảm bảo chúng không làm hại con người. Hơn 80 năm sau, thế giới đã bước vào một kỷ nguyên mà những cỗ máy biết tự "suy nghĩ" và "hành động" không còn là nhân vật trong tiểu thuyết. Câu hỏi được đặt ra lúc này là liệu chúng ta có cần một bộ luật tương tự để bảo vệ chính chúng ta khỏi những cỗ máy?

Chiếc kính thiên lý

Chiếc kính thiên lý

Kính thiên lý (kính viễn vọng) được đưa vào Việt Nam sớm nhất qua các giáo sĩ phương Tây và thương nhân trong thời các chúa Nguyễn (thế kỷ XVII - XVIII). Sử sách cho biết, các chúa Nguyễn đã mua loại kính này để phục vụ quân đội và làm phần thưởng cho các tướng lĩnh.