Taliban mở mặt trận tuyên truyền trên các mạng xã hội

Theo một số nhà quan sát phương Tây, ban đầu Taliban thật sự không ưa thích công nghệ. Vào thời hoàng kim của Tiểu Vương quốc Hồi giáo Afghanistan trong thập niên 1990, chiến binh Taliban cố gắng tránh xa những ứng dụng thành tựu khoa học kỹ thuật của thế kỷ XX - đó là lúc Taliban kiểm soát đến 90% lãnh thổ nước này và thực thi luật Hồi giáo một cách khắt khe.

Cảnh sát tôn giáo của Taliban đánh đập dã man những tài xế taxi dám nghe nhạc bằng máy cassette; radio cũng là thiết bị hiếm hoi ở Afghanistan của Taliban trong khi thủ lĩnh một mắt (Mullah Mohammed Omar) của bọn chúng không muốn xuất hiện trong những bức ảnh chụp. Nhưng khi thời cuộc thay đổi, mặt trận mới nhất của Taliban chính là những nền tảng mạng giao tiếp.

Sử dụng nền tảng mạng xã hội làm mặt trận tuyên truyền

Sau khi bị liên quân Mỹ lật đổ năm 2001, Taliban bắt đầu quan tâm đến công nghệ. Cũng giống như Al-Qaeda ở Iraq (tiền thân của tổ chức khủng bố Nhà nước Hồi giáo tự xưng - IS), Taliban quay phim những cuộc tấn công của chúng rồi đăng tải tràn lan trên Internet với hy vọng tìm kiếm những người ủng hộ giúp chúng phục hồi quyền lực đã mất.

Một người Taliban đang sử dụng smartphone.

Một người Taliban đang sử dụng smartphone.

Mặc dù việc sử dụng công nghệ đã phát triển trong hơn 1 thập niên, song Taliban chỉ thật sự quan tâm đến mạng xã hội trong vài năm trở lại đây nhằm mục đích tuyên truyền và lôi kéo người ủng hộ. Cũng giống như các tổ chức khủng bố khác ở Trung Đông, Taliban sở hữu nhiều trang Facebook, các kênh ứng dụng nhắn tin miễn phí Telegram và tài khoản Twitter.

Taliban sử dụng các nền tảng xã hội phổ biến nhất - bao gồm Telegram, Twitter và WhatsApp - để thông tin đến những người theo dõi về những sự kiện cũng như cuộc chiến của chúng, thông qua 6 thứ tiếng: Arập, Anh, Pashto (của Afghanistan), Thổ Nhĩ Kỳ và Urdu (của Pakistan). Phòng trò chuyện (chatroom) trên trang WhatsApp bằng tiếng Pashto của Taliban (được cập nhật liên tục trong ngày) bao gồm hàng loạt số điện thoại di động từ Afghanistan, Các Tiểu Vương quốc Arập Thống nhất (UAE), Iran, Kuwait, Pakistan và Arập Xêút.

Khi các nhà quản trị mạng xã hội chính thức cấm hoạt động những tài khoản liên quan đến khủng bố, Taliban cố gắng tái lập lại với những số điện thoại và tên người dùng mới hoàn toàn. Đồng thời, Taliban cũng cho thành lập hẳn một cơ quan truyền thông gọi là Al-Emarah (nghĩa là "tiểu vương quốc" theo tiếng Arập).

Theo kênh Telegram tiếng Anh của Taliban, Al-Emarah là "kênh chính thức của Tiểu Vương quốc Hồi giáo Afghanistan" chuyên cung cấp "những bản cập nhật tin tức, bài báo cũng như bản tuyên bố chữ ký của Zabihullah Mujahid - một trong 2 người phát ngôn nổi tiếng của Taliban - xuất hiện vào cuối những bản tuyên bố. Những thông tin cập nhật khác liên quan đến Ủy ban Văn hóa - "cơ quan chính quyền" bên trong "nhà nước đã chết" Tiểu Vương quốc Hồi giáo Afghanistan. Asad Afghan, thủ lĩnh Ban Truyền thông thuộc Ủy ban Văn hóa, chịu trách nhiệm về sự hiện diện của Taliban trên các nền tảng Telegram, Twitter và WhatsApp.

Qari Muhammad Yousuf Ahmadi, người phát ngôn thứ 2 của Taliban, nói chuyện với trang tin The Diplomat qua ứng dụng Viber: "Mạng xã hội cho phép chúng tôi dễ dàng tiếp xúc với những nhà báo nước ngoài và địa phương. Bằng cách đó, chúng tôi sẽ có lợi khi đăng tải những bài viết của chúng tôi".

Chiến binh có mối quan hệ phức tạp với các nhà báo - thường bắt cóc họ song cũng thường lợi dụng họ để tuyên truyền đến nhiều người hơn. Sau mỗi cuộc tấn công và đánh bom liều chết, Taliban luôn đăng tải thông tin lên mạng xã hội. Rất hiếm trường hợp như 2 người phát ngôn nổi tiếng của Taliban là Mujahid và Ahmadi chấp nhận những cuộc phỏng vấn kéo dài của phóng viên báo chí nước  ngoài.

Trong cuộc phỏng vấn của một tờ báo tiếng Arập tên là Asharq al-Awsat đặt trụ sở tại thủ đô London nước Anh, người phát ngôn Ahmadi của Taliban giải thích về tầm quan trọng của các nền tảng mạng xã hội đối với nhóm chiến binh. Ahmadi khoe khoang: "Tôi sử dụng nhiều máy tính và có tài khoản trên Facebook, Twitter và YouTube" đồng thời mô tả mục tiêu của chiến binh là "chiếm cho được tâm trí và con tim của đông đảo quần chúng" trong cuộc chiến ở Afghanistan - một trong những cuộc nội chiến kéo dài nhất thế giới.

Lợi dụng mạng xã hội để thu phục lòng người

Các kênh Telegram bằng tiếng Pashto và Persian - hai ngôn ngữ chính thức ở Afghanistan - có 4.336 người theo dõi (tính đến đầu tháng 9). Kênh tiếng Thổ Nhĩ Kỳ có ít người theo dõi hơn - chỉ 349 người.

Taliban ở Afghanistan.
Taliban ở Afghanistan.

Để so sánh: quân số chiến binh Taliban năm 2014 là khoảng 60.000 người. Những con số này cho thấy Taliban thật ra vẫn chưa hưởng được lợi ích gì từ mạng xã hội. IS sử dụng mạng xã hội để chiêu mộ hàng ngàn người nước ngoài không là người Arập đồng thời củng cố tính hợp pháp của "Nhà nước Hồi giáo toàn cầu" bên trong thế giới Hồi giáo.

Trong khi đó, Taliban chỉ có tham vọng tái lập quyền cai trị Afghanistan - đất nước có đến 31% dân số mù chữ và sự tiếp cận với công nghệ hiện đại (máy tính và smartphone) là không đáng kể. Quan hệ quần chúng cũng là thảm họa cho Taliban khi mà số người dân ủng hộ chúng đã sụt giảm mạnh từ 56% năm 2009 xuống còn 29% năm 2011.

Do đó, Taliban gần như không có hy vọng khôi phục "Tiểu Vương quốc Hồi giáo Afghanistan" bất chấp có lợi dụng tối đa các nền tảng xã hội để thu phục lòng người. Tuy nhiên, Taliban - nổi tiếng với sự kiên nhẫn - vẫn cố gắng dựa vào mạng xã hội như là "quyền lực mềm" để đạt được 2 mục đích dài hạn.

Thứ nhất, Taliban tự coi mình là một chính quyền đang lưu vong hay "nhà nước bên trong nhà nước" tồn tại thông qua cơ quan truyền thông Al-Emarah. Thứ 2, phương tiện truyền thông Al-Emarah của Taliban mở rộng tuyên truyền hướng đến độc giả trong cả hai thế giới Hồi giáo và phương Tây có thể giúp đẩy quân đội nước ngoài ra khỏi lãnh thổ Afghanistan khi mà cuộc viễn chinh của họ không còn được nhiều người dân nước này ủng hộ nữa.

Bill Roggio, chủ bút trang web tin tức Mỹ The Long War Journal (TLWJ), đánh giá rằng Taliban đang kiểm soát một phần năm lãnh thổ Afghanistan và cố gắng gây ảnh hưởng đến một nửa số dân nước này. Cùng với một số chiến thắng mới đây ở Lashkar Gah (thuộc tỉnh Helmand miền nam Afghanistan) và thành phố Kunduz (miền bắc Afghanistan), sự hiện diện của Taliban trên mạng xã hội đã tái khẳng định tính hợp pháp cũng như sự sống kéo dài của chúng.

Tuy nhiên, mạng xã hội cũng gây bất lợi cho Taliban. Một mặt, smartphone mang đến cơ hội cho các phi đội máy bay vũ trang không người lái (drone) của Mỹ trên bầu trời Afghanistan lẫn Pakistan giám sát các thành viên Taliban để tiêu diệt.

Mặt khác, các phần mềm ứng dụng được mã hóa đầu cuối như Telegram, Viber và WhatsApp khiến cho chiến dịch gián điệp chiến binh của Cục Tình báo trung ương Mỹ (CIA) trở nên khó khăn hơn.

An Di (tổng hợp)

Các tin khác

Điệp viên vào vai thực tập sinh tại trụ sở NATO

Điệp viên vào vai thực tập sinh tại trụ sở NATO

Một nữ thực tập sinh từng làm việc tại SHAPE, Bỉ đã bị bắt với cáo buộc gián điệp sau khi bộ phận an ninh NATO phát hiện dấu hiệu bất thường. Từ thông tin ban đầu, cơ quan chức năng nhanh chóng triển khai điều tra, khám xét nơi ở và nơi làm việc của

James Bond - sự thật phía sau huyền thoại

James Bond - sự thật phía sau huyền thoại

Nếu James Bond bước ra từ màn ảnh, có lẽ ông sẽ khó sống sót lâu trong thế giới tình báo thực sự. Ngoài đời, một điệp viên càng nổi tiếng càng dễ bị lộ, còn người thành công thường là kẻ không ai nhớ mặt. Kỳ lạ thay, một trong những nhân vật quan trọng truyền cảm hứng cho Ian Fleming - nhà văn Anh, người sáng tạo nhân vật James Bond - lại là Dusko Popov, một điệp viên hai mang với phong thái hào hoa và khả năng giao tiếp đặc biệt.

Vì sao ngày càng nhiều thanh thiếu niên bị lôi kéo vào con đường cực đoan?

Vì sao ngày càng nhiều thanh thiếu niên bị lôi kéo vào con đường cực đoan?

Báo cáo phân tích được tổ chức Cảnh sát Hình sự Quốc tế (INTERPOL) chia sẻ với các quốc gia thành viên mới đây đã đưa ra một kết luận đáng chú ý: giới trẻ không còn là nạn nhân thụ động của tuyên truyền cực đoan mà đang trở thành đối tượng bị nhắm tới có chủ đích. Kết luận này đã xác nhận mối lo bấy lâu nay của chúng ta về một thế hệ trẻ đang lớn lên giữa những luồng tư tưởng cực đoan đầy rẫy trên nền tảng số.

Cựu nhân viên tình báo Italy và dấu hỏi về kênh chuyển tin mật

Cựu nhân viên tình báo Italy và dấu hỏi về kênh chuyển tin mật

Tháng 5/2025, Văn phòng Công tố Rome (Italy) mở cuộc điều tra liên quan đến nghi vấn chuyển giao thông tin mật. Sau quá trình điều tra kéo dài hơn một năm, ngày 7/7/2026, cơ quan chức năng Italy thông báo bắt giữ hai người, trong đó có một cựu sĩ quan Carabinieri 59 tuổi từng làm việc trong cộng đồng tình báo, với cáo buộc chuyển thông tin mật.

Chung sức ngăn chặn tội phạm lừa đảo toàn cầu

Chung sức ngăn chặn tội phạm lừa đảo toàn cầu

Khi một mạng lưới tội phạm có thể vận hành đồng thời tại Campuchia, rửa tiền tại Singapore và nhắm tới nạn nhân ở Mỹ hay Australia chỉ trong một cú nhấp chuột, không một quốc gia đơn lẻ nào còn đủ khả năng ngăn chặn. Vì vậy, những chiến dịch hợp tác lớn như Chiến dịch First Light 2026 đã trở thành minh chứng rõ nét nhất cho việc hợp tác quốc tế trong cuộc chiến chống lừa đảo xuyên biên giới.

Hệ lụy từ mối quan hệ tình báo giữa Anh và Mỹ

Hệ lụy từ mối quan hệ tình báo giữa Anh và Mỹ

Theo trang tin trực tuyến Nga “Đánh giá quân sự” (ETR), trong phim ảnh hay truyền hình, MI.6 và CIA luôn thủ thế tay đôi. Còn trong các tài liệu giải mật, họ lại đứng cùng một phe. Vậy đâu là sự thật?

Thâm nhập “chợ đen” giấy tờ giả

Thâm nhập “chợ đen” giấy tờ giả

Đường dây mua bán văn bằng, chứng chỉ giả núp bóng dưới các tên gọi chuẩn chỉnh như, CLB tư vấn pháp luật, trung tâm tư vấn việc làm, thậm chí ẩn mình trong các tiệm in ấn, photocopy. Từ đây, các loại văn bản, tài liệu, giấy tờ từ mọi ngành nghề, công việc được rao bán một cách rất kín đáo và tinh vi.

Khi những băng đảng địa phương vươn vòi bạch tuộc ra toàn cầu

Khi những băng đảng địa phương vươn vòi bạch tuộc ra toàn cầu

Chiến dịch Hard Ball được Mỹ và các đồng minh phương Tây đồng loạt triển khai vào những ngày đầu tháng 7/2026 nhằm vào một mạng lưới tội phạm xuyên quốc gia có nguồn gốc từ vùng Punjab, Ấn Độ đã gây tiếng vang lớn. Không chỉ là một chiến công của lực lượng hành pháp, đây còn là hồi chuông cảnh báo về một xu thế đáng ngại về cách các băng nhóm tội phạm địa phương vươn ra toàn cầu.

Mở cơ hội làm lại cuộc đời cho người vị thành niên phạm tội

Mở cơ hội làm lại cuộc đời cho người vị thành niên phạm tội

Do thiếu sự chăm sóc, dạy dỗ của cha mẹ, một số đứa trẻ đã tụ tập thành từng nhóm, học theo phim ảnh ngoài luồng, game lậu và những clip xấu trên mạng xã hội… đặt những loại hung khí như mác, kiếm, dao phóng lợn để thủ thân và khi mâu thuẫn xảy ra thì lập tức ra tay phủ đầu. Nhiều đứa trẻ phạm pháp khi bị cơ quan chức năng xử lý, giáo dục... thì gia đình mới vỡ òa chuyện con cái mình hư hỏng.

Đại tá KGB giải mật những phi vụ đình đám…

Đại tá KGB giải mật những phi vụ đình đám…

Năm 1985 - Năm gián điệp (Year of the Spy) được truyền thông Mỹ dùng trong thời Chiến tranh Lạnh, sau khi FBI (Cục Điều tra Liên bang Mỹ) bắt giữ hàng loạt điệp viên hoạt động cho Liên Xô. Cuộc phỏng vấn dưới đây của cựu Đại tá tình báo KGB Viktor Cherkashin với tạp chí trực tuyến Lưu trữ lịch sử gián điệp Nga (EHA) đã “giải mật” phần nào những vụ scandal này.

Thiếu tướng tình báo Nga và công lao trong chiến dịch OLJ

Thiếu tướng tình báo Nga và công lao trong chiến dịch OLJ

Operation Long Jump (Chiến dịch Nhảy xa) hay OLJ do Đức Quốc xã khởi xướng nhằm ám sát đồng thời ba lãnh đạo Đồng minh trong Thế chiến II, J. Stalin (Liên Xô), W.Churchill (Thủ tướng Anh) và Tổng thống Mỹ Roosevelt tại Hội nghị Tehran 1943 đã thất bại do sự phối hợp chặt chẽ của các cơ quan phản gián Đồng minh, đặc biệt là của tình báo Liên Xô.

30 năm săn lùng “Bố già cuối cùng”

30 năm săn lùng “Bố già cuối cùng”

Sau gần 30 năm lẩn trốn, Matteo Messina Denaro, trùm mafia bị truy nã gắt gao nhất nước Ý, bị bắt vào đầu năm 2023. Nhưng việc sa lưới của “bố già cuối cùng” không đồng nghĩa với sự kết thúc của Cosa Nostra, băng đảng mafia ở đảo Sicily, Ý. Đằng sau ông ta là cả một hệ sinh thái tài chính, chính trị và văn hóa im lặng đã giúp mafia Sicily tồn tại, thích nghi và tiếp tục vận hành trong thế kỷ XXI.

Ngăn chặn tội phạm sử dụng công nghệ cao “nhập khẩu”

Ngăn chặn tội phạm sử dụng công nghệ cao “nhập khẩu”

Sau khi Cảnh sát Vương quốc Campuchia tập trung đánh mạnh các “tập đoàn” tội phạm sử dụng công nghệ cao do người nước ngoài cầm đầu, một số đối tượng tìm cách chuyển đến các quốc gia lân cận để hoạt động. Để phòng ngừa, ngăn chặn các đối tượng tìm cách nhập cảnh trái phép vào các tỉnh thành trong nước lén lút hoạt động, Ban giám đốc Công an TP Hồ Chí Minh đã chỉ đạo cho các đơn vị nghiệp vụ vào cuộc và đã phát hiện, triệt phá nhiều ổ nhóm lừa đảo qua mạng, khởi tố 8 vụ án với 26 bị can về tội “Tổ chức, môi giới cho người khác ở lại Việt Nam trái phép”.

26 năm trả tiền thuê nhà để giữ hiện trường

26 năm trả tiền thuê nhà để giữ hiện trường

Suốt 26 năm sau khi vợ bị sát hại tại căn hộ ở thành phố Nagoya, Nhật Bản, người chồng âm thầm trả tiền thuê nhà để giữ nguyên hiện trường vụ án, một quyết định tưởng chừng vô vọng nhưng cuối cùng lại giúp ông chứng kiến ngày hung thủ lộ diện sau hơn một phần tư thế kỷ trốn tránh công lý.

Bẫy tuyển dụng trá hình dưới vỏ bọc tư vấn

Bẫy tuyển dụng trá hình dưới vỏ bọc tư vấn

Đằng sau những lời mời gọi tưởng như thuần túy nghề nghiệp là một phương thức tiếp cận ngày càng tinh vi: dựng lên các công ty tư vấn, công ty nhân sự hoặc tổ chức nghiên cứu không có thực để mở đường cho việc thu thập thông tin.

Hai chiếc điện thoại và cuộc truy đuổi liên lục địa

Hai chiếc điện thoại và cuộc truy đuổi liên lục địa

Hai chiếc điện thoại bị thu giữ trong một vụ án ma túy tại một thị trấn nhỏ của Thụy Điển cuối năm 2023 đã dẫn các điều tra viên lần theo dấu vết của một mạng lưới tội phạm xuyên ba châu lục, hoạt động từ Bắc Âu tới Đông Nam Á và Australia.

Cuộc mặc cả 24 tỷ USD và bài toán của Iran

Cuộc mặc cả 24 tỷ USD và bài toán của Iran

Phát biểu mới đây của cố vấn lãnh đạo tối cao Iran Mohsen Rezaei rằng một thỏa thuận với Mỹ chỉ có thể đạt được nếu Washington giải ngân 24 tỷ USD tài sản bị phong tỏa đã mở ra một câu hỏi lớn hơn: Iran đang có bao nhiêu tiền bị giữ ở nước ngoài, vì sao họ không thể lấy lại, và số tiền đó có thể giúp hồi sinh một nền kinh tế đang kiệt sức?

Tranh cãi về việc bổ nhiệm tân giám đốc Mossad

Tranh cãi về việc bổ nhiệm tân giám đốc Mossad

Việc bổ nhiệm người đứng đầu các cơ quan an ninh ở Israel hiếm khi diễn ra mà không có những cuộc đấu đá hậu trường. Tuy nhiên, quá trình phê chuẩn Thiếu tướng Roman Hofman vào chức vụ giám đốc Cơ quan tình báo Mossad đã trở thành một cuộc đối đầu pháp lý chưa từng có tiền lệ. việc Thủ tướng Benjamin Netanyahu đề cử ông đã gây chia rẽ trong giới lãnh đạo cấp cao của đất nước.

Nghi án lộ tài liệu mật tại Phủ Tổng thống Pháp

Nghi án lộ tài liệu mật tại Phủ Tổng thống Pháp

Cơ quan công tố Pháp đang điều tra một số quân nhân và cá nhân dân sự bị nghi thiết lập cấu trúc hoạt động dưới dạng công ty tư nhân nhằm khai thác, trao đổi trái phép thông tin mật và trang bị quân sự.

Biến tướng ăn xin đường phố

Biến tướng ăn xin đường phố

Núp bóng dưới danh nghĩa “khối nghỉ hè” đi làm thêm, những đứa trẻ đang lang thang ăn xin, bán vé số ở các khu phố, chợ đêm luôn có cha mẹ hoặc một tổ nhóm phía sau điều khiển và chỉ đạo. Đồng tiền kiếm được trên thân xác và sức lao động của trẻ em trở thành nỗi nhức nhối chưa có lời giải trong nhiều năm nay…