Tại sao xây dựng nhà máy ép rác ở… công viên?

• Tìm phương án xử lý tro bay của nhà máy rác ngàn tỷ
• Nhà máy rác trăm tỷ hoạt động sau 3 năm “trùm mền”
• Tỉnh Vĩnh Long chưa có ý kiến về việc “tiếp nhận” nhà máy rác Phương Thảo

Tập kết rác ở… công viên

Ông Lê Hồng Quang, nhà đường số 10, đại diện dân cư tại Khu dân cư Vĩnh Lộc (phường Bình Hưng Hòa B, quận Bình Tân, TP Hồ Chí Minh) cho biết những năm gần đây, trên khuôn viên công viên cây xanh giữa lòng khu dân cư đông đúc đang tồn tại một bãi tập kết rác thải từ các xe kéo nhỏ để chuyển lên xe ép rác chuyên dụng có quy mô lớn. 

Việc này gây ô nhiễm nghiêm trọng tới môi trường sống và sức khỏe của các hộ dân xung quanh cũng như các cơ sở trường học, khu vui chơi, cửa hàng, quán xá... trong khu vực. Theo phản ánh của một số hộ dân khu vực này, Khu dân cư Vĩnh Lộc lâu nay có quy hoạch một công viên rộng lớn nhưng cư dân chưa được hưởng thụ vì cây cối um tùm. Nơi nào được phát quang thì lại thành quán cà phê, sân bóng đá mini, hồ câu cá, xưởng chế biến thùng cây… Đáng nói hơn là phía đường Bình Thành đã thành điểm tập kết rác.

Hình ảnh ghi nhận sáng ngày 3-12-2020, tại khu vực điểm tập kết rác nằm trên đường Bình Thành, phường Bình Hưng Hòa B.

Sáng 3-12-2020, theo quan sát thực tế của chúng tôi, điểm tập kết rác nằm trên đường Bình Thành, phường Bình Hưng Hòa B có chiều dài khoảng 200m, có khoảng gần 10 chiếc xe chở rác dân lập xếp hàng ngay dưới đường sát lề tại đây. Các loại xe chở rác thường tập trung về điểm trung chuyển đến khi có xe chuyên dụng tới thu gom. Người bình thường đi qua có thể ngửi thấy mùi hôi bốc lên từ các xe chở rác, nước rác rỉ ra.

Ông Lê Hồng Quang cho hay từ ngày có điểm trung chuyển rác ở đây người dân phải sống chung với ô nhiễm: "Cư dân chúng tôi nhiều lần có ý kiến phản ánh về việc này thì đều được chính quyền địa phương trả lời là đang tìm kiếm địa điểm phù hợp để di dời. Tuy vậy, gần hàng chục năm nay bãi rác vẫn còn tồn tại và mỗi ngày một mở rộng ra, lượng rác thải đổ về mỗi ngày một nhiều, số lượng xe ùn ùn kéo về suốt ngày đêm chiếm dụng hết cả lòng lề đường... Chúng tôi đang phải sống chung với ô nhiễm".

Trước đây, lượng rác thải còn ít, mỗi ngày các xe chỉ tập trung khoảng 1 giờ sau đó vận chuyển đi nơi khác nên mức độ ô nhiễm chưa nhiều. Nhưng gần đây thì ngày giờ nào cũng có xe tập kết ở khu vực này, rác thải được thu gom từ các khu vực khác trong một vùng rộng lớn chứ không chỉ trong nội bộ cư dân khu dự án nên đã gây ô nhiễm, tạo môi trường dễ phát tán các mầm bệnh truyền nhiễm trong không khí", nội dung Đơn kiến nghị của các hộ dân gửi UBND quận Bình Tân, phường Bình Hưng Hòa B... phản ánh.

Anh Phạm Bình, một người dân đang sinh sống tại đường Bình Thành, gần ngay khu tập kết rác này cho biết: Thời gian gần đây mùi hôi thối tại điểm tập kết rác phát tán ra cả ngày nắng lẫn ngày mưa. Mỗi khi mưa xuống, nước từ điểm tập kết chảy ra đường, tràn vào nhà dân, làm tăng nguy cơ phát tán bệnh tật. Ngoài việc gây ô nhiễm môi trường, tình trạng xe gom rác đậu tập trung, chiếm dụng phần đường trong nhiều giờ cũng gây ảnh hưởng không nhỏ đến an toàn giao thông. Một số vụ tai nạn giao thông đã xảy ra khiến người dân nơi đây lo lắng.

Đáng nói, trong khi những kiến nghị bức xúc của cư dân về bãi rác này đã lâu mà chưa được xử lý thì vào ngày 10-6-2020, Phòng Tài nguyên - Môi trường quận Bình Tân kết hợp với UBND phường Bình Hưng Hòa B đã tổ chức cuộc họp với các hộ dân để lấy ý kiến và phổ biến ý định triển khai xây dựng trạm trung chuyển xử lý rác thải "Khép kín" quy mô lớn tại đây.

Theo Đơn kiến nghị của các hộ dân thì tại cuộc họp này toàn thể cư dân quanh vùng chịu ảnh hưởng từ trạm rác được khu phố mời họp đều không đồng ý xây dựng trạm ép rác khép kín tại địa điểm này và yêu cầu chính quyền sớm di dời đi nơi khác thích hợp hơn để trả lại môi trường trong sạch cho dân…

 Tuy nhiên, vào ngày 26-6-2020, tại buổi tiếp xúc cử tri của Đoàn đại biểu HĐND quận Bình Tân và Đoàn đại biểu HĐND phường Bình Hưng Hòa B, khi trả lời các kiến nghị của cử tri, lãnh đạo HĐND quận và phường Bình Hưng Hòa B, Trưởng phòng Quản lý đô thị quận đều cho rằng việc di dời bãi trung chuyển rác này là khó khả thi vì phường không thể tìm được nơi nào phù hợp hơn và viện dẫn là ngay từ đầu chủ đầu tư dự án là Công ty Công ích Quận 5 (chủ dự án) đã chấm điểm tập kết rác ở đây.

"Thiết nghĩ ở góc độ là cơ quan quản lý cấp phường, cấp quận quản lý một khu vực địa chính khá rộng lớn gần 52 cây số vuông với nhiều phân loại đất đai mà không tìm được một vị trí thích hợp vài ngàn mét vuông để làm khu tập kết rác hay sao mà lại đi nhét vào ngay công viên - vốn là lá phổi xanh của một khu dân cư đông đúc làm ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng sức khỏe, đi trái lòng dân gây bức xúc trong dư luận như vậy?", các hộ dân đặt câu hỏi.

Cũng theo kiến nghị của người dân, phác họa quy hoạch ban đầu của Công ty Công ích Quận 5 đặt địa điểm thu gom rác nơi này và hai điểm khác nhưng về sau này tự ý sát nhập thành một điểm lớn tại đây là không hợp lý, nhưng vì lúc đó khu vực này chưa có dân cư và không công bố công khai nên người dân hoàn toàn không biết để phản đối hay khước từ việc mua nền, nhận nền tái định cư khu vực này.

"Sau 20 năm phát triển dự án, đến nay mật độ dân cư sinh sống tại đây được lấp đầy. Về lý, về tình nơi đây không còn phù hợp để tồn tại một địa điểm thu gom rác chứ đừng nói đến việc chính quyền dự định xây dựng một trạm rác khép kín quy mô lớn!", Đơn kiến nghị của người dân nêu rõ.

Hàng ngàn hộ dân lo lắng

Tại các buổi họp tổ dân phố, đại biểu HĐND TP Hồ Chí Minh, đại biểu Quốc hội tiếp xúc cử tri địa phương, người dân Khu dân cư Vĩnh Lộc đều nêu thực trạng này và đề nghị di dời điểm tập kết rác. Tuy nhiên, đến nay vẫn chưa có câu trả lời cụ thể.

Mới đây nhất, vào ngày 23-11-2020, tại buổi tiếp xúc cử tri quận Bình Tân sau kỳ họp thứ 10 QH khóa XIV của tổ đại biểu Quốc hội (ĐBQH) TP Hồ Chí Minh đơn vị 3, nhiều cử tri quận Bình Tân đã nêu về dự án xây dựng nhà máy ép rác trên công viên thuộc Khu dân cư Vĩnh Lộc.

Người dân ở Khu dân cư Vĩnh Lộc từng có thời điểm căng băng rôn để phản đối điểm tập kết rác này.

Trong đó, cử tri Bùi Quang Thăng cho biết nhiều người dân ở khu vực không đồng ý với dự án xây dựng nhà máy ép rác nên vừa qua có giăng băng rôn phản ứng. Bởi khu dân cư này hiện có hàng ngàn hộ dân với hàng chục ngàn nhân khẩu sinh sống. Ông đề nghị quận Bình Tân đưa dự án này sang một khu đất trống khác. Cử tri Nguyễn Hữu Ngữ cũng không đồng tình khi từ tháng 7-2020, người dân đã nêu ý kiến không đồng ý với dự án và yêu cầu được giải quyết nhưng năm tháng qua vẫn chưa nhận được thông tin…

Trả lời báo chí thời gian trước về việc điểm tập kết rác tại đường Bình Thành gây ô nhiễm môi trường và thường xuyên gây cản trở giao thông, bà Nguyễn Thị Hoàng Yến - Phó Chủ tịch UBND phường Bình Hưng Hòa B đã cho biết, cơ quan này đã nhận được đơn phản ánh của người dân. UBND phường đã làm việc với các đơn vị thu gom rác trên địa bàn, yêu cầu không tập kết xe gom sau khi tiếp nhận rác tại điểm hẹn, đồng thời đậu xe gọn gàng khi chưa tiếp nhận rác, không làm ảnh hưởng đến giao thông của người dân.

Theo UBND phường Bình Hưng Hòa B, một ngày điểm hẹn tiếp nhận rác đường Bình Thành xử lý khoảng 40 tấn rác và điểm hẹn rác này chỉ nhận rác trên địa bàn phường. UBND quận Bình Tân cũng đã có chủ trương xây dựng trạm trung chuyển rác khép kín nhằm khắc phục tất cả hạn chế, tồn tại của điểm hẹn tiếp nhận rác. Tuy nhiên, chủ trương này cũng không được nhiều hộ dân ở khu vực này đồng thuận.

Ở một động thái khác, ngày 20-10-2020, ông Lê Hòa Bình - Giám đốc Sở Xây dựng TP Hồ Chí Minh, đã có những ý kiến kết luận và chỉ đạo tại cuộc họp về giải quyết kiến nghị của người dân về việc xây dựng khu trung chuyển rác tiếp giáp công viên thuộc dự án Khu dân cư Vĩnh Lộc.

Trong đó, có đề nghị Công ty TNHH MTV Dịch vụ Công ích Quận 5 khẩn trương bàn giao cho UBND quận Bình Tân phần diện tích 1.200 m2 để thực hiện dự án xây dựng điểm tập kết, trung chuyển rác. Đồng thời, đề nghị UBND quận Bình Tân khẩn trương hoàn tất các thủ tục về đầu tư xây dựng dự án điểm tập kết, trung chuyển rác theo quy định.

Chỉ đạo Ban Quản lý Đầu tư xây dựng khu vực quận Bình Tân phối hợp với Sở Tài nguyên và Môi trường nghiên cứu việc đầu tư xây dựng bãi tập kết, xử lý rác tại khu vực này với công nghệ phù hợp (ép rác kín, đảm bảo không mùi và gây ô nhiễm môi trường)… Có thể thấy, giữa mong muốn của người dân và chủ trương của chính quyền và cơ quan chức năng có sự "chênh" rất rõ. Trong khi người dân chỉ muốn công viên có chức năng đơn thuần của một công viên thì cơ quan chức năng và chính quyền địa phương lại vẫn muốn duy trì điểm tập kết rác và thậm chí còn muốn đầu tư xây dựng khu xử lý rác khép kín?!

Hiện TP Hồ Chí Minh có 31 trạm trung chuyển và hàng ngàn điểm tập kết rác lớn, nhỏ rải khắp các quận, huyện. Điều đáng nói, phần lớn các trạm trung chuyển đều tận dụng công viên, lòng đường làm điểm tập kết rác, không chỉ làm mất trật tự an toàn giao thông và mỹ quan đô thị mà còn gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng.

Có thể kể như bãi rác trên đường Điện Biên Phủ (đoạn nối với đường Ung Văn Khiêm, thuộc phường 25, quận Bình Thạnh) tồn tại hàng chục năm qua, ngày càng phình to, gây ô nhiễm môi trường. Trong khi, bô rác lộ thiên chỉ cách khu dân cư khoảng 5 - 7m. Hay điểm trung chuyển rác ở lề đường Hùng Vương giáp ranh với công viên Âu Lạc (quận 5) cũng thường xuyên "bốc mùi". Bởi bô rác này chứa rác lộ thiên, không có mái che, nước rỉ rác chảy ra rất nhiều. Và trên Quốc lộ 1 (phường Tân Thới Nhất, quận 12) cũng từng được phản ánh về một bãi tập kết rác vô cùng nhếch nhác…

Hàng ngày, tại các trạm trung chuyển và điểm tập kết rác, lượng rác thải đổ về quá lớn trong khi xe chuyên dụng thu gom rác lại ít, dẫn đến tình trạng tồn đọng rác cho đến hơn 9 giờ sáng mỗi ngày, thay vì phải giải quyết rác trước 6 giờ sáng như quy định. Vì thế, không khó hiểu khi thấy rác tràn xuống lòng đường hay nước rỉ rác chảy ra, ảnh hưởng lớn đến môi trường sống của người dân xung quanh.

Trao đổi với báo chí, lãnh đạo Sở Tài nguyên và Môi trường TP Hồ Chí Minh cho rằng thành phố đã phân cấp cho UBND 24 quận, huyện quản lý, thực hiện thu gom, vận chuyển rác thải sinh hoạt trên địa bàn. Tuy nhiên, quy trình thực hiện, phương tiện thu gom, vận chuyển mỗi nơi mỗi khác, không có sự đồng bộ, thống nhất. Do các khâu không có sự phối hợp chặt chẽ nên có tình trạng rác thải bị ứ đọng tại những điểm tập kết, gây ô nhiễm, ảnh hưởng rất lớn đến đời sống người dân.