Rước họa vì tin vào “thần y” cõi mạng

Khi niềm tin không dẫn lối tới bệnh viện

Chưa bao giờ việc tìm hiểu các phương pháp chữa bệnh và những hướng dẫn để điều trị sức khỏe lại dễ như thời đại công nghệ số hiện nay. Chỉ cần có nhu cầu, tất cả đều có thể tìm được trên mạng. Khi người dân tìm đến các phương pháp này như một sự cứu cánh “kiểu có bệnh thì vái tứ phương” thì các chuyên gia tự phong lại có dịp được thể hiện tài năng.

Có thể thấy các “thần y” rởm thường tận dụng clip ngắn, hình ảnh “bệnh nhân khỏi bệnh” và lời lẽ mùi mẫn để thuyết phục người xem. Họ không bán thuốc trực tiếp mà hướng dẫn mua qua bên thứ ba, khiến việc kiểm soát và xử lý rất khó khăn. Nhiều người cao tuổi hoặc sống ở vùng nông thôn dễ bị thuyết phục, đặc biệt khi nghe những lời như “không cần mổ”, “khỏi nhanh”, “giảm đau hiệu quả”, “hồi phục hoàn toàn”.

Đau cổ vai gáy, thoát vị đĩa đệm đang trở thành căn bệnh phổ biến của dân văn phòng vì thường xuyên sử dụng máy tính, điện thoại trong thời gian dài. Chỉ cần gõ cụm từ “thoát vị” trên mạng xã hội là cho ra một loạt kết quả. Những clip hướng dẫn tập thể dục, vận động, xoa bóp, vật lí trị liệu phục hồi chức năng... được đăng tải thu hút sự theo dõi của nhiều người. Người hướng dẫn có thể là bệnh nhân bị bệnh và đang phục hồi nhờ những bài tập hiệu quả, cũng có thể là giáo viên dạy yoga, hoặc những người tự xưng là dr, bác sĩ trị liệu... Tuy nhiên, khi đã đạt đến lượng người xem và theo dõi lớn, các kênh cá nhân sẽ rao bán các sản phẩm bổ trợ xương khớp kèm theo và được quảng cáo như thần dược.

Chưa kể bệnh xương khớp thường xuyên được chữa qua phương pháp truyền miệng. Nhiều bệnh nhân tin theo lời người quen đã khỏi bệnh nhờ thuốc gia truyền ở nơi này nơi kia, uống vào giảm đau tức thì, không cần phải phẫu thuật, phục hồi hoàn toàn sau thời gian dùng thuốc. Thực chất, trong các loại thuốc này có chứa chất giảm đau cực mạnh, người bệnh uống vào sẽ nghĩ thuốc hiệu quả, nhưng chỉ một thời gian sau cơ thể dễ bị phù vì giữ nước, hết thuốc sẽ đau trở lại. Như trường hợp chị Trương Thị Hồng, phường Mỹ Lộc, Ninh Bình, bị đau cổ vai gáy, phình đĩa đệm đã lâu. Nghe lời người thân giới thiệu một loại xương khớp Đông y hiệu quả, phải mua tận Thái Bình chỗ người quen, chị cũng mua 2 lọ uống thử. Được nửa tháng đầu, chị thấy cơ thể không còn đau nhức, mỏi mệt. Nhưng, uống chưa hết một lọ, chị đã bị phù hết tay chân, mặt mũi. Lúc này thuốc cũng đã nhờn không còn tác dụng giảm đau như ban đầu.

Mới đây, Bệnh viện Bạch Mai phát đi cảnh báo khẩn cấp về loại thuốc chống viêm Phenylbutazone đã bị cấm tại Việt Nam, nhưng vẫn được rao bán tràn lan trên mạng xã hội chữa bệnh khớp với hàng loạt ca biến chứng nghiêm trọng.

Theo đó, Trung tâm Dị ứng và Miễn dịch lâm sàng, Bệnh viện Bạch Mai (Hà Nội) vừa tiếp nhận 4 bệnh nhân biến chứng nặng sau khi dùng loại thuốc đã bị cấm. Hầu hết các trường hợp đều khởi phát muộn, ít nhất 1 tuần kể từ khi bắt đầu dùng thuốc, thậm chí có thể sau 1-3 tháng mới xuất hiện triệu chứng. Do đó gây khó khăn trong việc khai thác tiền sử để tìm nguyên nhân gây dị ứng. Ngoài ra, tên thuốc thường là tiếng nước ngoài, người bệnh không thể nhớ hoặc đọc lại đúng tên biệt dược hoặc hoạt chất đã dùng.

Những triệu chứng ban đầu có thể gây nhầm lẫn với những triệu chứng do bệnh lý nhiễm trùng, do đó, người bệnh có thể đến khám tại các chuyên khoa khác. Vì vậy, thời gian chẩn đoán bị kéo dài dẫn đến không được can thiệp điều trị sớm.

Trước đó Bệnh Nhiệt đới Trung ương từng tiếp nhận bệnh nhân T.V.M (77 tuổi, Thanh Hóa) trong tình trạng nhiễm khuẩn huyết nặng, suy kiệt. Ông có tiền sử đau khớp mãn tính hơn 10 năm và nhiều năm tự ý dùng thuốc giảm đau không rõ nguồn gốc, có chứa corticoid - hoạt chất chống viêm mạnh nhưng nguy hiểm nếu dùng kéo dài.

Khoảng một tháng trước nhập viện, ông M. xuất hiện nhọt lớn sau gáy, sốt cao liên tục, lơ mơ. Dù đã điều trị kháng sinh gần 3 tuần tại địa phương nhưng không cải thiện. Kết quả cấy máu xác định ông bị nhiễm tụ cầu vàng đa kháng (MRSA).

Khi chuyển đến Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương, bệnh nhân trong tình trạng suy hô hấp, rối loạn toan chuyển hóa, phải thở máy và hồi sức tích cực. Dù có đáp ứng bước đầu, tiên lượng vẫn rất nặng do nền bệnh kéo dài và miễn dịch tổn thương nghiêm trọng.

Corticoid thường được chỉ định trong điều trị bệnh lý viêm hoặc dị ứng nặng, nhưng nếu lạm dụng có thể gây loãng xương, tăng huyết áp, tiểu đường, loét dạ dày và suy thượng thận - tình trạng đe dọa tính mạng. Nhiều người vẫn tin vào thuốc “gia truyền”, “thuốc Nam” trị đau khớp, nhưng thực chất là corticoid liều cao gây tổn hại sức khỏe âm thầm.

Cảnh giác khi mua thuốc, chữa bệnh xương khớp qua mạng

Thực tế các loại thuốc này đang được rao bán nhan nhản trên mạng xã hội, gắn mác lương y chữa bệnh, hoặc các công ty dược phẩm uy tín sản xuất. Nhưng, thực chất là hàng giả, hàng nhái, hàng chứa chất cấm...

Mới đây, Cơ quan CSĐT Công an Tỉnh Sơn La đã ra quyết định khởi tố, bắt tạm giam 3 đối tượng để điều tra hành vi “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”. Trước đó, Cơ quan công an tiếp nhận phản ánh từ cơ quan báo chí về dấu hiệu hoạt động khám chữa bệnh không phép tại Trung tâm DHY JW CENTER (số 27 đường Tô Hiệu, Sơn La). Sau khi bị phát hiện, các đối tượng đã nhanh chóng giải thể trung tâm, xóa dấu vết, đốt tài liệu, gỡ bỏ các tài khoản mạng xã hội liên quan.

Qua điều tra, Cơ quan công an xác định Trung tâm DHY JW CENTER do Dương Công Định (sinh năm 1995) và Nguyễn Thị Huyền (sinh năm 1994) điều hành, không có giấy phép y tế, nhưng vẫn quảng cáo là “Viện điều trị cơ xương khớp công nghệ cao”.

Nhóm này thuê người đóng giả bác sĩ, kỹ thuật viên, sử dụng các thiết bị spa trôi nổi để lừa đảo khách hàng với lời cam kết chữa khỏi các bệnh xương khớp, trĩ, viêm da, nam khoa...

Thậm chí, khách hàng khi điều trị còn bị bịt mắt, bôi thuốc không rõ nguồn gốc, sau đó được phát “phiếu bảo hành điều trị”. Giá mỗi gói chữa bệnh dao động từ 5-20 triệu đồng. Ngoài ra nhóm đối tượng còn mở thêm các cơ sở tương tự tại Phú Thọ và Tuyên Quang để lừa đảo.

Trước đó, Công an tỉnh Thanh Hóa đã triệt phá đường dây sản xuất, buôn bán tân dược giả với quy mô lớn trên phạm vi toàn quốc, bắt giữ 14 đối tượng về tội “Sản xuất, buôn bán hàng giả là thuốc phòng bệnh, thuốc chữa bệnh”.

Lợi dụng thói quen của người dân là tự kê đơn mua các loại thuốc chữa bệnh, cũng như sự thiếu hiểu biết khi tìm hiểu về nguồn gốc hàng hóa, nhất là nhu cầu của một bộ phận người tiêu dùng là người cao tuổi muốn mua và sử dụng các loại thuốc có tác dụng chữa bệnh về xương khớp, đau nhức, tê bại với giá thành rẻ, phù hợp với thu nhập của người cao tuổi và lợi dụng sơ hở trong công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động kinh doanh dược phẩm tại các quầy thuốc, nhà thuốc, nhóm đối tượng do Nguyễn Tiến Đạt (sinh năm 1991, trú tại chung cư Hapulico, Hà Nội) cầm đầu đã câu kết với nhóm đối tượng của Trịnh Doãn Giáo (sinh năm 1985, trú tại TP. Hồ Chí Minh) là đối tượng cầm đầu, đã đầu tư dây chuyền, máy móc sản xuất và nghiên cứu các thành phần của tân dược. Sau đó, bọn chúng đặt mua các nguyên liệu là dược phẩm, dược liệu, thảo mộc không rõ nguồn gốc, xuất xứ, thuê nhân công trộn lẫn nghiền thành bột, sử dụng máy móc đóng thành viên nang, ép vỉ, đóng gói thành phẩm thuốc giả sau đó bán ra thị trường qua các kênh phân phối.

Từ năm 2021 cho đến khi bị bắt, các đối tượng trên đã bán ra thị trường số lượng thuốc giả rất lớn, số tiền thu lời bất chính ước tính gần 200 tỷ đồng. Một trong những phương thức thủ đoạn hoạt động phạm tội mới mà các đối tượng sử dụng, đó là đối với các loại thuốc chữa bệnh về xương khớp, các đối tượng không làm giả các sản phẩm có sẵn đang lưu hành trên thị trường trong và ngoài nước mà tự đặt ra những tên thuốc cũng như tên công ty có trụ sở ở nước ngoài, chủ yếu là tại Hong Kong, Malaysia, Singapore... nên rất dễ gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng.

Về thủ đoạn sản xuất, các đối tượng đã thuê kho làm địa điểm sản xuất tại những khu vực vắng người qua lại, ngõ cụt nằm sâu trong hẻm trên địa bàn An Giang, TP Hồ Chí Minh và TP Hà Nội, sau đó thuê công nhân sản xuất là anh em người nhà hoặc người quen tại các địa phương khác. Quá trình sản xuất, công nhân ăn ở khép kín tại kho xưởng sản xuất, không có giao tiếp với dân cư xung quanh, gây khó khăn cho lực lượng chức năng trong quá trình quản lý, kiểm tra và thu thập thông tin, tài liệu.

Về thủ đoạn hoạt động buôn bán các loại thuốc giả ra thị trường: Các đối tượng tham gia đường dây có sự móc nối, câu kết chặt chẽ với nhau từ khâu sản xuất đến khâu tìm kiếm kênh phân phối để đưa hàng giả ra thị trường đến tay người tiêu dùng. Dưới vỏ bọc là nhân viên dược sĩ buôn bán thuốc cho các công ty dược, các đối tượng thông qua các mạng xã hội Zalo, Facebook... quảng cáo có nguồn thuốc kháng sinh của các công ty chính hãng “tuồn” ra từ nguồn hàng thầu hoặc bán chạy doanh số trái khu vực không xuất được hóa đơn nên giao bán rẻ hơn so với hàng chính hãng.

Đối với các loại “giả mạo” nguồn gốc nước ngoài thì các đối tượng giới thiệu đây là hàng “xách tay” nên không có hóa đơn chứng từ kèm theo để lấy lòng tin của người mua hàng. Giai đoạn để tạo dựng lòng tin các đối tượng thường mua thuốc thật trà trộn vào nguồn thuốc giả do các đối tượng sản xuất bán ra thị trường để đối phó với sự kiểm tra của các cơ quan chức năng. Sau đó, khi đã có lượng khách hàng nhất định, các đối tượng chỉ bán những loại thuốc giả tự sản xuất, đa phần khách hàng hướng tới nhóm dược sĩ kinh doanh thuốc tự do tại các chợ thuốc.

Theo Ths.Bs Vũ Văn Đại, Khoa Y học cổ truyền, Bệnh viện Trung ương quân đội 108, việc tự ý mua và sử dụng các loại Đông dược xuất xứ không rõ nguồn gốc, thuốc rởm, thuốc kém chất lượng và chưa được Bộ Y tế cấp phép lưu hành đã khiến không ít người bị ngộ độc, suy gan, suy thận, thậm chí tử vong... Điều này gây ảnh hưởng rất lớn đến uy tín của nền y, dược học cổ truyền.

Người bệnh luôn có tâm lý “có bệnh thì vái tứ phương” hay “đói thì ăn, đau uống thuốc”. Với những lời quảng cáo “có cánh”, lại sính thuốc ngoại, nên không ít người tin, thậm chí sẵn sàng bỏ số tiền lớn để mua dùng “điều trị triệt để, dứt điểm 100%” hay “không độc hại với cơ thể, hoàn toàn từ thảo dược tự nhiên”...

Đặc biệt, với nhiều người mắc bệnh mãn tính như xương khớp, đái tháo đường, tăng huyết áp... thì việc sử dụng tân dược kéo dài khiến người bệnh mệt mỏi. Họ thường cho rằng thuốc Đông y lành tính và mang tới hiệu quả cao. Vì vậy, dù chưa thăm khám, người bệnh đã vội “đặt cược” tính mạng, sức khỏe của mình cho những may, rủi, không thể lường trước hậu quả... Trước thực trạng đó, Khoa Y học cổ truyền, Bệnh viện 108 khuyến cáo người dân cần đề cao cảnh giác, nâng cao sự hiểu biết, không tự ý mua các loại thuốc Đông y không rõ xuất xứ, tin vào những lời truyền miệng, hay hình ảnh quảng cáo trên mạng xã hội, mạng Internet. Hãy tới các đơn vị cơ sở y tế uy tín, được cấp phép để được thăm khám, điều trị bằng y học cổ truyền một cách hiệu quả và an toàn nhất.